2025-399 Jaarverslaglegging 2024 - versie definitief (OUD)

• Windenergie In 2024 zijn er met de provincie programmeringsafspraken gemaakt waarin een kleiner gebied binnen het voorkeursgebied is afgebakend in tijd en ruimte. Andere windinitiatieven die buiten dat gebied vallen maar wel ingediend worden bij de provincie worden dan niet in behandeling genomen.I Provinciale Staten heeft op 9 oktober het nieuwe windbeleid vastgesteld. Op 16 oktober is het aanvraagtijdvak voor Deventer opengegaan, tot 15 februari kunnen initiatiefnemers hun plannen indienen. • Biogas en groen gas Groen gas is cruciaal voor de energietransitie. In Deventer is namelijk een beperkt aantal duurzame warmtebronnen beschikbaar. Naast het aardgasvrij maken van bedrijfsprocessen kan groen gas worden ingezet om moeilijk te verduurzamen gebouwen aardgasvrij te maken, zoals de historische binnenstad van Deventer. Groen gas dat lokaal wordt geproduceerd, kan op deze manier lokaal worden ingezet. Dit draagt bij aan de ontwikkeling van een duurzaam, rechtvaardig en robuust energiesysteem. Voor melkveehouders is de productie van groen gas een extra verdienmodel en draagt daarmee bij aan een vitaal platteland. Naast het bestaande biogas initiatief in Oxe (Oxe Geeft Gas) zijn er in Deventer twee andere initiatieven die een groen gas hub willen opzetten. In Bathmen wordt een groen gas hub ontwikkeld door een aantal melkveehouders en energiecoöperatie Noaber-Energie.

Melkveehouders in Schalkhaar en omstreken hebben zich verenigd in Coöperatie Deventer Noordstream. Gemeente heeft in 2024 beide initiatieven voor monomestvergisting op eigen erf en productie van groen gas ondersteund. Initiatiefnemers van Coöperatie Deventer Noordstream hebben hun plannen voorlopig in de koelkast gezet omdat het geen gunstige business case was. Groengas Bathmen heeft met succes SDE subsidie aangevraagd en staat nu op eigen benen.

•

Geothermie

Jaarverslaglegging 2024 | gemeente Deventer | 95

Geothermie is een warmtebron die voor de gemeente Deventer mogelijk een rol kan spelen in de warmtetransitie, mits dit veilig en verantwoord kan. De gemeente ligt in een gebied waar drinkwaterwinning een belangrijke rol speelt. Daarom is er in samenwerking met de provincie Overijssel onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van verantwoorde geothermie rekening houdend met huidige en toekomstige drinkwaterwinningen. Drinkwaterwinningsbedrijf Vitens en het waterschap Drents Overijsselse Delta waren betrokken via een klankbordgroep.

• Netcongestie Ons stroomnet raakt overbelast door de groeiende vraag naar elektriciteit. Als we niets doen, gaan we daar steeds meer last van krijgen. Dit kan stroomuitval veroorzaken. Netcongestie heeft enorme impact op de economie, de woningbouw en het leven van onze inwoners. Het oplossen van netcongestie vormt de komende tien jaar een grote maatschappelijke opgave. We moeten samen met de netbeheerders aan de slag om het elektriciteitsnetwerk te verzwaren. Bijvoorbeeld door samen met Enexis de buurtaanpak laagspanning verder vorm te geven en te kunnen versnellen in de aanpak. En in 2024 hebben we voorkeursrecht gevestigd (in september in de raad) voor mogelijke locatie nieuw hoogspanningsstations. Tegelijkertijd zoeken we, samen met bedrijven en andere partijen, naar slimme oplossingen, zoals bijvoorbeeld Smart Energy Hubs en het netneutraal bouwen. Hiermee leggen een basis voor het toekomstige elektriciteitssysteem, waarin vraag en aanbod van energie op de meest efficiënte wijze georganiseerd is. Om deze schade zo klein mogelijk te houden heeft het college voor gekozen om alles in het werk te stellen om het oplossen van de netcongestieproblemen zo snel mogelijk te laten verlopen, uiteraard in nauwe samenwerking met de netbeheerders.

De onverwacht snelle ontwikkeling van de omvang en de ernst van de netcongestieproblemen heeft er in 2024 tot geleidt tot een programmatische gemeentelijke aanpak. Deze aanpak kent drie sporen: verzwaren, maatschappelijk prioriteren en verslimmen. Deze sporen houden nauw met elkaar verband en grijpen op elkaar in. Steeds doen wij vanuit de gemeentelijke rollen en verantwoordelijkheden al het mogelijke om de aanpak van netcongestie zo snel mogelijk te laten verlopen.

Industrie en bedrijven • Smart energie hubs De noodzakelijke uitbreiding van het elektriciteitsnet kost veel tijd. Bedrijven die een nieuwe of grotere stroomaansluiting nodig hebben staan nog jaren op de wachtlijst. In Deventer werken we daarom aan alternatieve oplossingen. Een voorbeeld daarvan is het flexibel netgebruik door bedrijven via een Smart Energy Hub. Dit doen we in nauwe samenwerking met het Deventer Economisch Perspectief, Liander, bedrijven en de provincie. Voor het A1 bedrijvenpark Deventer is de technische oplossing ontworpen en hebben de partijen zich verenigd in een collectief. in 2025 wordt gestart met de realisatie. Op de bestaande bedrijventerreinen is verkend naar kansrijke opties naar nieuwe energiehubs en zijn consortia van bedrijven gevormd. .

•

Groene waterstof

Groene waterstof is een duurzame energiedrager die kan bijdragen aan de ontwikkeling van een duurzame economie in de gemeente. Op A1 bedrijvenpark Deventer is in 2024 een waterstoftankstation geopend. Gemeente heeft nauw samen gewerkt met een consortium van bedrijven aan de productie van

Jaarverslaglegging 2024 | gemeente Deventer | 96

waterstof en bijbehorende netwerk voor het gebruik in productieprocessen (project GROHW). De aanleg van een waterstofnetwerk, in samenhang met het stroomnetwerk, is ook een vorm van SEH. Deze drie projecten zijn in 2024 ingediend voor de Regiodeal. Daarnaast is ingezet op een aansluiting van de waterstof backbone die de Gasunie gaat aanleggen en die door het grondgebied van gemeente Deventer komt te liggen.

Doelen en prestaties Doelstelling:

B: Meten en monitoren

Omschrijving

Meten en monitoren resultaten van het Energieplan, klimaatambities en de hoeveelheid bespaarde CO2-uitstoot.

Toelichting Prestatie

Meten en monitoren energieverbruik (elektriciteit en warmte) in de gebouwde omgeving, mobiliteit en opwek hoeveelheid opgewekte duurzaamheid energie. Gegevens worden opgenomen in de Energietool Deventer.

Toelichting Begroot budget Gerealiseerd

Prestatie

Monitoring hoeveelheid gereduceerde CO2-uitstoot als gevolg van gemeentelijk beleid en uitvoering.

Toelichting

De CO2-uitstoot in Deventer laat sinds 2013 een lichte daling zien en vanaf 2018 een sterkere daling. In 2023 (meest recente beschikbare gegevens) was de totale uitstoot van CO2 381 kton. In 2023 was dit nog 656 kton. Er is dus sprake van een CO2-reductie van 42%. Cijfers van de overige broeikasgassen zoals methaan en fluorgassen voor 2023 zijn nog niet bekend. In 2021 was de uitstoot van deze gassen 105 kton CO2-equivalenten. De tussentijdse doelstelling van 32% broeikasreductie in 2025 is gerealiseerd.

Begroot budget Gerealiseerd

Prestatie

Realisatie van datafundament energiesysteem in Digital Twin en Deventer Datastad t.b.v. gebouwde omgeving, industrie en mobiliteit.

Toelichting

Alle huidige en toekomstige energieopgaven zijn in kaart gebracht, zoals ‘zon op dak’, energieverbruik en elektriciteitsnetwerken. De digitale twin wordt gebruikt om de uitdagingen van het elektriciteitsnetwerk te versnellen en geschikte locaties te vinden voor nieuwe hoogspannings-, midden- en laagspanningsstations.

Begroot budget

Jaarverslaglegging 2024 | gemeente Deventer | 97

Gerealiseerd

Doelstelling:

A: Doorgaande verbetering duurzaamheid en het verminderen van milieugevolgen - Sustainable Development Goal 11: duurzame steden

Omschrijving

Doorgaande verbetering van duurzaamheid in de hele gemeente. Duurzaamheid speelt op allerlei terreinen; bij groen- en waterstructuren, bouwen, mobiliteit, binnen de maak- en kenniseconomie, bedrijventerreinen, binnen droge en natte ecologische verbindingszones.

Toelichting Prestatie

Opstellen handelingskader Duurzaamheid, inclusief circulariteit.

Toelichting

Begroot budget

Na vaststelling door de raad is vervolgens de start gemaakt met het aansluitende Uitvoeringsprogramma Circulair Deventer. Deze zal Q2 2025 voor vaststelling aan het college worden aangeboden. Er is in 2024 gestart met het vormgegeven aan de RIVUS- stimuleringsregeling (wordt van kracht vanaf april 2025); deze regeling bundelt alle klimaat- en duurzaamheidssubsidies in één regeling waardoor het makkelijker wordt voor inwoners om hulp te krijgen bij vergroenen. Denk aan groene erfafscheidingen, groene daken, groene gevels, geveltuintjes, afkoppelen en inheemse en biodiverse soorten in de verstedelijkte stad stimuleren. Daarnaast is duurzaamdeventer.nl doorlopend bezig met verschillende acties die bijdragen aan SDG 11, in samenwerking met verschillende programma’s. Verder besteden het Duurzaamheidscentrum en de Ulebelt doorlopend aandacht aan SDG 11 d.m.v. bijvoorbeeld info avonden voor inwoners, kleine boompjes gratis uitdelen, plantenactie (80% korting op planten voor vlinders) bloembollenactie, groene burendag. Educatie op scholen, moestuintjes etc €100.000

Gerealiseerd

€50.000

Prestatie

Het begrip duurzaamheid voor de gemeente met de vakafdelingen vertalen in concrete voorbeelden en toetsbare normen. Door inzet van kennis en advies over duurzaamheidsthema's worden initiatieven (in het voortraject) van o.a. ruimtelijke ontwikkelingen, bij groenen waterstructuren, Klimaatadaptatie, mobiliteit, binnen de maak- en kenniseconomie, bedrijventerreinen, binnen droge en natte ecologische verbindingszones gefaciliteerd. Onder duurzaamheidsthema's verstaan we: Circulariteit, Ecologie en biodiversiteit, Klimaatadaptatie (programma 3) en Energietransitie (4b)

Jaarverslaglegging 2024 | gemeente Deventer | 98

Toelichting

Concrete voorbeelden zijn de gronduitgifte in het Havenkwartier onder de noemer Havendame waarbij als het uitgangspunt minimaal 50% biobased/ circulair is gehanteerd. De inschrijving van het projectplan SILO heeft de gunning gekregen. De verkoop van de grond is begin 2025 gerealiseerd. Het ontwerp wordt herkend als voorbeeld van biobased en circulair ontwikkelen en zal gepresenteerd worden tijdens de Internationale Architectuur Biënnale in Venetië in 2025. Een voorbeeld van kennis delen is de Nacht van Biobased Bouwen waarin de gemeente Deventer samenwerkte met het Rondeel. Deze samenwerking heeft ook geleid tot de lezing van Thomas Rau in het auditorium van het gemeentehuis. In de klimaatwerkgroep zitten veel disciplines samen en wordt het begrip duurzaamheid concreter gemaakt in projecten en opgaves die daar besproken worden o.a. de Rivus regeling. Daarnaast wordt dit thema steeds meer berokken bij aanbestedingen en inkoop trajecten om het duurzaamheidsaspecten concreet te maken. Dit zal nog beter worden bestendigd in alle processen als MVOI van kracht gaat, na oplevering van het uitvoeringsprogramma Deventer Circulair

Begroot budget Gerealiseerd

Prestatie

Door middel van natuur- en milieueducatie worden inwoners, met name via de basisscholen, bewust gemaakt van de zorg voor de eigen leefomgeving en dierenwelzijn.

Toelichting

Begroot budget

Het betreft hier veelal taken die uitgevoerd worden door stichting Ulebelt als onderdeel van de subsidieafspraken die we met de Ulebelt hebben aangevuld met opdrachten. Ook het Duurzaamheidscentrum Deventer verricht hiervoor allerlei activiteiten. Onze eigen website Duurzaam Deventer is sinds medio 2024 "in de lucht" om bij bewoners bewustwording te creëren en te informeren en stimuleren over wat zij zelf kunnen doen. De eerdergenoemde RIVUS-regeling zal hier ook aan bijdragen. €650.000

Gerealiseerd

€650.000

Doelstelling:

A: Gezonde leefbare toekomstbestendige stad - Sustainable Development Goal 9: duurzame industrie

Omschrijving

Het doel van de huidige milieuregelgeving is het terugdringen van de milieugevolgen, met name op de aspecten geluid, luchtkwaliteit, geuroverlast, bodemverontreinigng en energiegebruik. Vaak is deze bescherming nog sectoraal, maar we werken naar een steeds meer integrale bescherming, die vanaf 1 januari 2024 wettelijk is vastgelegd in de nieuwe Omgevingswet. Het begrip omgevingswaarde speelt een belangrijke rol in de Omgevingswet, die doorvertaald moeten worden in de Omgevingsvisie. Vooruitlopen hierop brengen we beleid en waarden in kaart. Door de integraliteit gaat het om het afwegen van alle belangen en waarden die in de fysieke leefomgeving een rol spelen, het gaat over de wijze waarop we al die belangen laten meewegen in het proces. Het gaat over duurzame, ecologische, ruimtelijke, economische, sociale, financiële, klimaat, of energietransitie belangen. Hoe zorgen we er met elkaar voor dat al deze – tegenstrijdige - belangen voldoende tot zijn recht komen. En hoe zorgen we ervoor dat we hierin initiatieven van bewoners en bedrijven voldoende kunnen ondersteunen.

Jaarverslaglegging 2024 | gemeente Deventer | 99

Toelichting

doelstelling maakt uit van SDG 9: Duurzame industrie, innovatie, infrastructuur

Prestatie

De Omgevingsdienst IJsselland verzorgt de gemeente Deventer de vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies op gebied van de milieuaspecten van de regelgeving in de Omgevingswet. Dit om structurele overschrijdingen van milieunormen in de fysieke leefomgeving tegen te gaan waarbij er extra aandacht is voor energietoezicht op energierelevante bedrijven.

Toelichting

Begroot budget

Met de Omgevingsdienst IJsselland zijn in 2024 afspraken gemaakt over het plegen van extra inzet op het gebied van energietoezicht en handhaving bij bedrijven en instellingen tot 2030. Deze afspraken zijn in 2024 vastgelegd in een concept uitvoeringsplan van de Omgevingsdienst IJsselland dat begin 2025 definitief is gemaakt. Het plan geeft uitvoering aan het benodigde toezicht en beschrijft op welke wijze de doelstelling van 80% naleefgedrag in 2030 bij energierelevante bedrijven kan worden gehaald. Daarmee wordt één van de energiedoelstellingen voor 2030 uit de Energievisie van Deventer gehaald. €1.885.000

Gerealiseerd

€1.835.000

Prestatie

Naast de wettelijke verplichtingen willen we de energiebesparing bij grote bedrijven verder stimuleren. Deze inzet combineren we met het verder toekomstbestendig maken van bedrijven(terreinen), waarbij ook de thema’s klimaatadaptatie, tegengaan hittestress, circulariteit en andere besparingen aan bod komen. Vanuit de regio Stedendriehoek in samenwerking met het DEP (programma economie en energie) werken we hieraan en zetten een adviseur duurzaamheid in.

Toelichting Begroot budget

€50.000

Gerealiseerd

€50.000

Prestatie

Bij de invoering van de Omgevingswet staat het begrip “fysieke leefomgeving” centraal. Bij de uitvoering van deze wet komen alle aspecten van de fysieke leefomgeving samen: Op dit moment werken we aan de ontwikkelingen die samenhangen met de invoering van de Omgevingswet. Integrale gebiedsontwikkeling is in dit kader onontbeerlijk en het is zaak om hierin een evenwichtige afweging te maken. Elk gebied heeft eigen kwaliteiten die versterkt kunnen worden en hoe kunnen we daarbij de dilemma’s (stikstof, ecologische kwaliteit, ruimte, economie, klimaat, financieel) helder maken en bepalen welke waarden – in een bepaald gebied- voor gaan? Veel kennis is al binnen de gemeente aanwezig, vaak nog wel versnipperd en gefragmenteerd. Zo is er bijvoorbeeld al veel informatie over bodemonderzoeken, luchtkwaliteit, externe veiligheid, geluid, natuurwaarden, ecologische kennis, landschapselementen, enzovoorts. In het kader van de Omgevingswet, de op te stellen Omgevingsvisie en het Digitaal Stelsel Omgevingswet, de DSO zal deze informatie verder ontsloten en in kaart gebracht moeten worden.

Jaarverslaglegging 2024 | gemeente Deventer | 100