2025-312 LOGIN Analyse en Kansenkaarten - Stadslint Keizerlanden

Stadslint Keizerslanden

T O M P

STADS NT

LI

Analyse- en Kansenkaart

S

versie 13 mei 2025

Colofon Gemeente Deventer mei 2025 Team PRO-WG Team BLD-R Team IBL

INHOUD 1. Inleiding.............................................................................................................. 5 2. Opgaven Stadslint Keizerslanden................................................................. 7 3. Thematische Analyse Kansen en Uitgangspunten..................................... 13 S T

3.1 Beeldkwaliteit 15

O M P

3.2 Gezondheid & Groen (Beeldkwaliteit)

S T

O M P

O M P

25

S T

3.3 Mobiliteit & Ontmoeting 27 O M P

3.4 Ontmoeten & Menselijke maat S

T

O M P

29

S

T

3.5 Het Stadslint & de fietser

O M P

31

3.6 Gezonde omgeving / Adaptief 33

S T O M P

S T

3.7 Toekomstbestendig 34

O M P

4. Opgaven Mobiliteit / Verkenning Kruispuntoplossingen. .................................... 35 5. Scenario’s Stadslint . ............................................................................................ 49

4

1. INLEIDING Doel van dit document

Deventer heeft de ambitie om in de komende jaren (tot 2035) circa 11.000 woningen toe te voegen. Een groot deel van deze woningen wordt via verdichting en inbreiding gerealiseerd. Binnen de wijk Keizerslanden en het annex gelegen Steenbrugge gaat het tezamen om 1.650 woningen. Deze ambities worden door het Rijk met ‘Versnellingsgelden’ ondersteund (WOKT gelden; woningbouw op korte termijn), met de hieraan gekoppelde voorwaarde dat uiterlijk 2030 de bouw van de laatste woning is gestart. De groei van de stad met woningen, het organiseren en in goede banen leiden van de meegroeiende mobiliteit (in brede zin) en het op peil houden - en bij voorkeur het verbeteren van het leefklimaat - Pakken we in Deventer integraal op. Het is een ruimtelijke puzzel die bij uitstek in Keizerslanden moet worden gelegd: Een groot deel van de 1.650 woningen in Keizerslanden wordt in de directe nabijheid van het zogenoemde Hanzetracé ontwikkeld. Het Hanzetracé in Deventer betreft (vanaf de Zwolseweg tot aan de A1) de Overstichtlaan, Lebuïnuslaan, Margijnenenk, Van Oldenielstraat, Henri Dunantlaan, Amstellaan, Hanzeweg, Zutphenseweg en de Deventerweg. Recente besluitvorming over de hoofdwegenstructuur herbevestigt het ‘dakpanprincipe’ met het het Hanzetracé als dé ontsluitingsstructuur voor Deventer en de wijk Keizerslanden.

Met de verkregen versnellingsgelden van het rijk en gemeentelijke middelen (Fonds Infrastructuur) worden verkeers-infraprojecten gefinancierd om de mobiliteit in Deventer in goede banen te leiden en de stedelijke verdichting binnen Keizerslanden mogelijk te maken. Daarnaast dragen de projecten bij aan de leefbaarheid en bereikbaarheid van Deventer als geheel. De verkeers-infraprojecten betreffen: • Capaciteitsuitbreiding kruispunten Van Oldenielstraat; • Tunnel voor fiets- en voetgangers ter hoogte van het winkelcentrum Keizerslanden; • Fietsvoorzieningen laan van Borgele. Rond het Hanzetracé in Keizerslanden willen we vanuit samenhang en visie vorm geven aan de stedenbouwkundige opgave van de woningbouw, de inrichting van de openbare ruimte en de verkeers-infrastructurele maatregelen. Met de benaming van ‘Stadslint Keizerslanden’ wordt uiting gegeven aan deze samenhang: Een stedelijk lint met een goede leefbaarheid, een openbare ruimte met kwaliteit en verkeer dat zich op gepaste wijze soepel afwikkelt.

We kiezen er uitdrukkelijk voor om het Stadslint Keizerslanden niet alleen maar als een onderdeel van de hoofdwegenstructuur te zien: Het is namelijk ook een belangrijke openbare ruimte voor de inwoners van het stadsdeel Keizerslanden, waar dagelijkse boodschappen worden gedaan, het vormt voor veel Deventenaren het decor van een dagelijkse fietsrit naar school / sportclub, het is een onderdeel van de stedelijke groenstructuur en het vormt een belangrijk onderdeel van de identiteit van Deventer.

De meervoudige betekenis van het Hanzetracé en Stadslint vraagt om een brede en ook op leefkwaliteit gerichte benadering bij het werken aan de transformatie van het Stadslint. Om de befaamde Deense stedenbouwkundige Jan Gehl over een goed functionerend ontwerp van stedelijke openbare ruimte te citeren: “First Life, Then Spaces, Then Buildings, the other way around never works”. Deze Analyse- en Kansenkaart formuleert vanuit die brede benadering de analyse en kansen om dit bij de verdere uitwerking in deel- (infra- en woningbouw-) projecten ook daadwerkelijk op ‘straatniveau’ waar te kunnen maken. Daarnaast geeft dit document inzicht in de mogelijke oplossingen voor de verkeerskundige opgaven in het Stadslint, en vormt het een basis voor het gesprek met de samenleving over deze oplossingen.

De gemeenteraad heeft in februari 2025 de basisvoorkeursvariant hoofdwegenstructuur als basis voor de maatregelen tot 2030 vastgesteld. Dit leidt tot andere- en aanvullende uitgangspunten voor de verkeers-infraprojecten dan waar bij de subsidieaanvraag voor de Versnellingsgelden van werd uitgegaan: • Voor de capaciteitsuitbreiding van de kruispunten van de Van Oldenielstraat gaat de maatregel nu uit van ongelijkvloerse kruisingen (fiets/ voetganger) waar bij de subsidieaanvraag nog werd uitgegaan van een gelijkvloerse kruising met verkeerslichten. Van de maatregel is niet aangegeven welke stromen elkaar ongelijkvloers moeten kruisen; • Het door de Raad vastgestelde Stedenbouwkundig plan voor het Ludgeruskwartier gaat ten behoeve van de woningbouwopgave uit van een gebouwde parkeervoorziening ter plekke van het huidige parkeerterrein ten noordwesten van het winkelcentrum Keizerslanden (Karel de Grotelaan). Dit is tevens de plek waar de fietstunnel ingepast zal moeten worden. De maatregel uit de Basis voorkeursvariant betreft meer capaciteit voor gemotoriseerd verkeer op dit kruispunt nabij het winkelcentrum Keizerslanden; • De laan van Borgele is in de Basis voorkeursvariant voorzien als een gebiedsontsluitingsweg 30 km/u (GOW30) in plaats van een gebiedsontsluitingsweg 50 km/u (GOW50) waar de subsidieaanvraag op is gebaseerd.

Kortom, zowel voor de woningbouwopgave als voor de verkeers-infraprojecten moeten plannen uitgewerkt worden. Wat deze laatste betreft doen we dit overeenkomstig de maatregelen uit de Basis voorkeursvariant Hoofdwegenstructuur.

Status en relatie met andere ontwikkelingen

In Keizerslanden wordt op verschillende plekken al hard gebouwd aan de woningbouwambities. Nu de besluitvorming over de hoofdwegenstructuur is afgerond, kunnen binnenkort ook de verkeers-infraprojecten van start gaan. Het vraagt om een zorgvuldige onderlinge afstemming op inhoud, tijd en organisatie. De ontwikkeling van woningbouwprojecten rondom het Stadslint Keizerslanden bevinden zich in verschillende fases. Wat betreft Marke Noord zijn recent de eerste ideeën ter informatie en raadpleging aan omwonenden en belanghebbenden voorgelegd. Van het Ludgeruskwartier heeft de gemeenteraad onlangs het stedenbouwkundig plan vastgesteld en is met woningcorporatie Ieder1 de Anterieure Overeenkomst gesloten. En over de Boerhaavelocatie vindt overleg plaats tussen de gemeente en de ontwikkelaar. Voor deze ontwikkelingen zal aanpassing van het Omgevingsplan nodig zijn, dan wel zullen Bopa procedures moeten worden doorlopen (BOPA staat voor: Buitenplanse Omgevingsplan Activiteit).

5

Met dit document willen we kansen in beeld brengen en richting en kaders meegeven op basis waarvan de woningbouwopgave, de inrichting van de openbare ruimte en de verkeers-infraprojecten ter hand genomen kunnen worden. In de Begroting 2025 is dit geformuleerd als het opstellen van een ‘Ontwikkelperspectief N337-zone’. Het besluit van de gemeenteraad in februari 2025 over de Hoofdwegenstructuur, de subsidievoorwaarden van de versnellingsgelden (start realisatie van de infrastructurele voorzieningen uiterlijk 31 december 2027, afronding uiterlijk 31 december 2035”) en de verwachte doorlooptijden van realisatie van de verkeersinfraprojecten, maken dat er onvoldoende tijd is voor het opstellen en laten vaststellen van een alomvattend kader, zijnde een Ontwikkelperspectief. Daarom wordt gekozen voor de insteek van een Analyse- en Kansenkaart van het Stadslint Keizerslanden. Het is een instrument dat met een beperkte doorlooptijd op te stellen is, en toch een brede context en kansen en samenhangende keuzes voor uitwerking in deelprojecten schetst.

OK OK Oa

Proces, Participatie en Besluitvorming

Voorliggende Analyse- en Kansenkaart Stadslint Keizerslanden wordt door het college vrijgegeven voor participatie: Informerend om de samenleving, betrokkenen en belanghebbenden te laten zien welke belangrijke positie het Hanzetracé en Stadslint Keizerslanden innemen in de stedelijke structuur van Deventer. En Raadplegend om vanuit de samenleving op te halen wat in de Analyse- en Kansenkaart wordt herkend, wat wordt gemist en waar men het niet mee eens is (en hoe het dan wel moet). Dit document zien we daarmee dus ook nog niet als een afgerond product, maar als een startpunt voor gesprek. De raadpleging wordt zowel stadsbreed via internet (tool OpenStad) gedaan en ook in bijeenkomsten met georganiseerde partijen en belanghebbenden rond het Stadslint Keizerslanden. Voor dit laatste zijn thans in beeld:

Opgaven stadslint Keizerslanden

In hoofdstuk 3 “Thematische analyse kansen en uitgangspunten” maken we voor elk van de vijf thema’s een analyse van de kenmerken (kwaliteiten en knelpunten) en meekoppelkansen. Vanuit deze analyse formuleren we per thema de Kansen en Ontwerpprincipes die we mee willen geven aan de verschillende transformaties en aan het Stadslint. In hoofdstuk 4 “Opgaven mobiliteit en verkenning kruispuntoplossingen” gaan we dieper in op de analyse van de verkeerskundige opgaven in het Stadslint. Wat zijn de uitgangspunten die vanuit verkeerskundige modelberekeningen gehanteerd worden op de verschillende kruispunten en wegvakken binnen het Stadslint. Daarbij kijken we naar alle vormen van mobiliteit: Voetganger, fietser, Openbaar Vervoer (OV) en gemotoriseerd (auto)verkeer. Vanuit deze analyse brengen we schetsmatig een aantal varianten in beeld voor de kruisingen, en geven we indicatief (voorzover mogelijk) aan hoe deze varianten ‘scoren’ ten opzichte van de verschillende geanalyseerde thema’s.

Met de uitkomst van de participatie stelt het college – na consultatie van de gemeenteraad - de Analyse en Kansenkaart definitief vast als kader voor de woningbouw- en de verkeers-infraprojecten. Als de projecten vervolgens ter uitvoering worden opgepakt zal er ook specifiek binnen de projecten op uitwerkingsniveau weer participatie plaats vinden.

+ +

Thematische Analyse Kansen en Uitgangspunten S T

Mobiliteitstransitie

O M P

Inclusief Ontmoeten

STADS Beeldkwaliteit

NT

In hoofdstuk 5 “Scenario’s Stadslint” laten we twee voorbeelden zien van combinaties van verkeersinfra-maatregelen die elk een specifiek samenhangend ruimtelijk stedenbouwkundig beeld opleveren.

+ +

LI

• De drie gezamenlijke buurtcomités rond de Van Oldenielstraat (buurtcomités Groen van Oldenielstraat; St Jozefkwartier; en Werkgroep Verkeer van de Stichting Rollecate Beheer); • Woonzorginstellingen (Ludgerus, Humanitas, Sint Jozef); • Etty Hillesum Lyceum (Boerhaave, Marke Zuid, Arkelstein, Het Vlier); • Fietsersbond Deventer + RRReis; • De Plan Advies Raad en Bomenstichting.

~âé ~å =é êá åÅáé É=

Gezonde Omgeving

Toekomstbestendig

Opgaven Mobiliteit en Kruispuntoplossingen Intensiteiten in 2040

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 ‘Opgaven Stadslint Keizerslanden’ gaan we dieper in op de aanleiding(en) voor deze Analyse- en Kansenkaart: We brengen in beeld welke ontwikkelingen en ambities samen de aanleiding vormen om met dit stuk richting te willen geven aan de transformatie van het Stadslint Keizerslanden. Vanuit dat overzicht introduceren we vijf verschillende thema’s, als kapstok om vanuit een brede en integrale visie op kwaliteit van de leefomgeving sturing te kunnen geven aan de transformatie van het Stadslint.

-

Scenario’s Stadslint

6

7

2. De Aanleiding: Opgaven Stadslint Keizerslanden OK OK Oa

De Mobiliteitstransitie: Vormgeven aan STOMP op Niveau van de stad

Het Stadslint Keizerslanden is een belangrijk onderdeel van het zogenaamde dakpanprincipe, waarbij verkeersstromen opeenvolgend zoveel mogelijk naar de randen van de stad worden ge-/verleid. Daarmee willen we doorgaand (auto)verkeer naar Salland via de N348 en extern verkeer vanuit het westelijk deel van de stad zoveel mogelijk via het Hanzetracé afwikkelen. Om de andere wegen een kleinere verkeersfunctie te geven, dient de verkeersfunctie op de N348 en het Hanzetracé juist op orde te zijn. Het uitbreiden van de verwerkingscapaciteit op de kruispunten van de van Oldenielstraat en het verbreden van de N348 naar 2x2 rijstroken is daarom noodzakelijk. Dit principe is door de gemeenteraad op 26 februari 2025 herbevestigd bij de besluitvorming over de hoofdwegenstructuur. Het Hanzetracé vormt daarnaast ook een belangrijke ruggengraat voor een aantal andere ontwikkelingen in de Stad: • In het gebiedsprogramma Centrum & Schil wordt ingezet op het binnenstedelijk toevoegen van wonen, werken en voorzieningen. Tegelijkertijd is hierbij de ambitie geformuleerd om de verblijfswaliteit voor met name de voetganger en fietser te vergroten. Op locaties waar veel mensen samen komen of waar de afstand tot het centrum klein is, zetten we de voetganger op één. Het ligt dan voor de hand om in het gebied tussen de IJssel en het Hanzetracé als eerste meer ruimte te geven voor ‘verblijven’.

Meer wegen dienen in dat gebied ingericht te worden met een maximumsnelheid van 30 km/h. De verkeersveiligheid en oversteekbaarheid gaat omhoog, langzaam verkeer krijgt een hogere prioriteit en er ontstaat ruimte voor meer groen. De benodigde ruimte voor gemotoriseerd verkeer / parkeren schuift daarbij op naar de ‘buitenranden’ van Centrum & Schil. • In Deventer koesteren we het principe van de compacte stad. Tegelijkertijd hebben we forse woningbouwambities. We hebben de ambitie om een groot deel van deze woningbouwopgave in het bestaand stedelijk gebied op te lossen. • Vanuit de gedachte van de compacte stad, gezondheid, veiligheid, duurzame mobiliteit en het STOMP-principe hechten we veel waarde aan de fietsroutes, onder andere de zogenaamde Sterroutes die de binnenstad, station en de woon-werkgebieden op een comfortabele manier met elkaar verbinden. Bij een verder verdichtende stad en de wens om voor de fietser ‘de rode loper’ uit te rollen op deze routes willen we de kruisingen van de fietsroutes met het Stadslint óók voor de fietser zo optimaal mogelijk vormgeven. De fietser profiteert mee van het herinrichten van meerdere wegen van een maximumsnelheid van 50 km/h naar 30 km/h.

uctuur

o have

~âé ~å =é êá åÅáé É=

+ +

+ +

Het Dakpanprincipe

Ontwikkeling Centrum & Schil

Stedelijke ontwikkeling / inbreiding

Rode loper uitrollen voor de fietser

Hoofdwegenstructuur Must have & nice to have maatregelen

Van GOW50 naar GOW30

ar GOW30

Lokale snelheidsverlaging naar 30 km/uur

Plaatselijke snelheidsverlaging van 80 naar 60 km/uur op belangrijke oversteekplekken langzaam verkeer

verlaging naar 30

Verkeersmanagementmaatregelen Uitbreiden naar 2x2 rijstroken

heidsverlaging van 80 op belangrijke n langzaam verkeer

Capaciteitsuitbreiding kruispunt Verleggen komgrens naar het noorden Nieuwe aansluiting Knip voor autoverkeer

ementmaatregelen

Ongelijkvloerse kruising fiets(/voetganger) HUB

2x2 rijstroken

eiding kruispunt Deze ontwikkelingen en maatregelen vormen de hoofdaanleiding voor de

Overig Bestaand winkelcentrum

Maatregelen uit de basisvoorkeursvariant Hoofdwegenstructuur.

Bedrijvenpark A1 Woningbouwlocatie

ingrepen in de hoofdwegenstructuur van Deventer, waar het Hanzetracé, en in het bijzonder het Stadslint en de hiermee kruisende (langzaam) verkeersverbindingen een cruciale rol in vervullen. Ingrepen die cruciaal zijn voor het functioneren, de groei en de leefbaarheid van de stad.

30-8-2024

grens naar het

HUB

ng

erkeer

Mobiliteitshub

7

HUB

Ambitie Gebiedsprogramma Keizerslanden: Bouwen aan een toekomstbestendige woon- en leefomgeving Keizerslanden is een belangrijk, gevarieerd en kleurrijk stadsdeel in Deventer. In Keizerslanden staan ruim 6.000 woningen (inclusief Steenbrugge) en zijn daarnaast veel voorzieningen aanwezig die ook een betekenis hebben voor de stad en gemeente als geheel. Het winkelcentrum Keizerslanden vormt voor veel inwoners in Deventer de plek om de dagelijkse boodschappen te doen, veel scholieren volgen er onderwijs op een van de vele middelbare- of basisscholen, inwoners komen er om te sporten of elkaar te ontmoeten in eethuizen, buurthuizen en kerken of maken gebruik van het zorgaanbod in Keizerslanden. Voor de bestaande woningvoorraad is de enorme variatie aan woningtypes kenmerkend, (van vrijstaande woning tot galerij-appartement), met een groot aandeel appartementen in de sociale huursector. Keizerslanden kent ook een sterk gevarieerde demografische en sociaal-economische samenstelling: Van één- en tweepersoonshuishoudens tot ‘traditionele’ gezinnen, inwoners met verschillende culturele en etnische achtergronden en leeftijdscategorieën. Het aandeel ouderen is in Keizerslanden relatief groot, ook door de aanwezigheid van woonzorginstellingen. Het vele en gevarieerde groen in de wijk en in de omgeving maken Keizerslanden tot een aantrekkelijke plek om te wonen.

Voor de leefomgeving in Keizerslanden hebben we daarom een aantal doelstellingen geformuleerd die bijdragen aan de centrale ambitie: • Bestaande woningen toekomstbestendig en duurzaam te maken; • Nieuwe woningen toekomstbestendig, duurzaam en levensloopgeschikt te bouwen; • Te sturen op een mix in de woningbouw die zorgt voor een diverser woningaanbod voor: - verschillende levensfases, jong én oud, - lagere inkomensgroepen én hogere-inkomensgroepen, - groepen met verschillende leefstijlen en specifieke doelgroepen. • Extra woningen te bouwen om inwoners van binnen en buiten Deventer aan te trekken. • Het zorgen voor een passend economisch en maatschappelijk voorzieningenaanbod. • Het versterken van de groenstructuur en de verbindingen met binnenstad en buitengebied.

In potentie heeft Keizerslanden daarmee veel in huis om één van de meest inclusieve en levensloopbestendige stadsdelen van Deventer te worden. In de laatste decennia is daaraan al veel gedaan met onder andere de herstructurering / herontwikkeling van het winkelcentrum, het Landsherenkwartier, delen van het Oranjekwartier en Sint Jozef. Met het oog op de verdere vergrijzing van de inwoners, de hiermee verwachte groeiende zorgvraag en de leeftijd van een deel van de bebouwing en openbare ruimte vraagt dit wel om een samenhangende sturing en visie op de verdere ontwikkeling van het Stadsdeel Keizerslanden. Samen met partijen als woningcorporaties, zorginstellingen, ontwikkelaars en ondernemers ontwikkelen we Keizerslanden tot een aantrekkelijke, levensloopbestendige, duurzame en klimaatbestendige wijk, met een goed voorzieningenaanbod, met een focus op vitale ouderen, een nieuwe generatie jongeren én met maatwerk voor specifieke doelgroepen. Dit wordt bereikt met inbreiding, herstructurering en uitbreiding alsook verdere benutting van de hoofdwegenstructuur en realisatie van hoofdfietsroutes naar het OV-knooppunt Deventer.

In een bestaande omgeving als Keizerslanden moet dat stap voor stap, maar steeds met het oog op het geheel en de centrale ambitie voor Keizerslanden: “Oude én nieuwe bewoners creëren samen de basis voor een levendige, aantrekkelijke wijk met een goed voorzieningenaanbod, mogelijkheden om te ontmoeten en een sterke sociale infrastructuur.”

8

Voor de periode t/m 2030 bedraagt de woningbouwopgave in Keizerslanden als geheel totaal 1.650 woningen. Daarvan worden er binnen de directe invloedssfeer van het Stadslint Keizerslanden nog een kleine 800 woningen gebouwd (netto toevoeging 600). Het betreffen de volgende locaties: - Marke Noord: 250 woningen - Ludgeruskwartier 460 woningen (netto 200) - Boerhaavelocatie 40 woningen - Sint Jozeflocatie 40 woningen + Totaal: 790 woningen

Sint Jozeflocatie (Hofrijk wonen) Op de Sint Jozeflocatie zijn recent ruim 100 woningen opgeleverd in een combinatie van grondgebonden woningen en gestapelde woningen (begeleid wonen). Het plan wordt afgerond met nog een extra toevoeging van ruim 40 ‘zorggeschikt’ woningen. De directe nabijheid van zorginstelling Sint Jozef maakt dit mogelijk.

Marke Noord (20 maart 2025 info avond) Aandeel sociale woningbouw is 30%, waarmee wordt voldaan aan het beleid voor het behoud van 30% sociale huur in de woningvoorraad. Voor levensloopbestendig wonen wordt ingezet op toevoeging van nul-treden woningen. De ontwikkeling voorziet in een voor Deventer hoge bebouwingsdichtheid met een hoog aandeel appartementen. Stedenbouwkundig is deze dichtheid passend vanwege de ligging aan de Lebuïnuslaan (stedelijke hoofdstructuur en openbaar vervoer as) en de nabijheid van voorzieningen (in en rond winkelcentrum Keizerslanden). De bebouwingsdichtheden zijn het hoogst aan de Lebuïnuslaan. Aan de laan van Borgele en het achterliggende gebied is een mix van grondgebonden (voor opstromende gezinnen) en gestapelde woningen voorzien. Het beoogde buurtparkje draagt bij aan de klimaatbestendigheid en sociale cohesie (het elkaar kunnen ontmoeten).

Boerhaavelocatie De helft (ruwweg) van het sportveld achter het Boerhaavelyceum is voorzien als kleinschalige inbreidingslocatie voor circa 40 woningen. Met minstens de helft van de woningen in de categorie ‘betaalbaar’ biedt deze ontwikkeling kansen voor ‘doorstromers / opstromers’ vanuit Keizerslanden.

Ludgeruskwartier Verouderde woningen worden vervangen door nieuwe, energiezuinige woningen. Daarnaast worden er ruim 200 woningen in gedifferentieerde segmenten toegevoegd: sociale huur, midden huur en koop. De buurt wordt groener en verschillende delen van de wijk worden beter met elkaar in verbinding gebracht. De openbare ruimte krijgt een nieuwe, meer klimaatadaptatieve inrichting waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Levensloopbestendig wonen krijgt vorm met de nul-trede woningen (appartementen). Een in de plannen opgenomen reservering voor een ontmoetingsruimte maakt geclusterd wonen mogelijk. Tezamen met de directe nabijheid van winkelcentrum Keizerslanden en de omliggende voorzieningen vormt dit een mooie basis voor levensloopbestendig wonen.

9

Beleidsopgaven vanuit de Omgevingsvisie (2019)

In de omgevingsvisie is Keizerslanden, als één van de naoorlogse wijken beschreven als onderdeel van het deelgebied ‘Rustig Wonen’. Het belangrijkste doel in de naoorlogse wijken is om de woon- en leefkwaliteit op peil te houden en waar mogelijk te verbeteren. We spelen in op ontwikkelingen zoals het levensloopbestendig maken, verduurzamen en klimaatbestendig maken van woningen en de woonomgeving, het creëren van mogelijkheden om te ontmoeten en te bewegen en het op peil houden en waar nodig verbeteren van het voorzieningenaanbod. De omgevingsvisie formuleert een aantal beleidsopgaven die relevant zijn voor het Stadslint Keizerslanden en de directe omgeving hiervan: • Meer cultuurhistorische gelaagdheid: Bij nieuwe ontwikkelingen respecdoor te zorgen dat regenwater in de bodem kan Door de leeftijd van de woningen (veelal uit de periode infiltreren en door riolering en waterlopen aan te 1945-1970) is verduurzamen een flinke opgave en met teren we de aanwezige cultuurhistorie. Vooral in de delen die kort na de passen. Het openbare groen maakt de woonomgeving name een taak voor woningcorporaties en woningoorlog zijn gebouwd, structureert het groen de openbare ruimte. hittebestendiger. eigenaren. We ondersteunen ze daarbij, onder andere • Méér wisselwerking tussen platteland en stad: Grote delen van de wijk met hulpmiddelen zoals de ‘routekaart energietransitie’.

Keizerslanden grenst aan het buitengebied. We willen de stedelijke groenstructuur duidelijker koppelen aan het buitengebied. Daarbij vormen de stadsrandzone van de Zandwetering en de stedelijke radialen een belangrijke schakel tussen stad en ommeland. We benutten het Hanzetracé als groene verbindingsring / parklane met de groengebieden en de woonwijken. • Kwaliteitsimpuls op Deventer schaal: De capaciteit van het Hanzetracé vergroten en het comfort en de veiligheid voor fietsers verbeteren. Het weggedeelte met daarin de kruispunten Raalterweg - Van Oldenielstraat en Hoge Hondstraat - Van Oldenielstraat is het laatste onderdeel van de opwaardering van het Hanzetracé. Sterroutes voor de fiets verbinden de wijken en kernen met de binnenstad, het NS-station, de bibliotheek, win42 Visiedocument Expeditie Deventer kels en grote scholengemeenschappen. Op deze routes hoeven fietsers zo min mogelijk te stoppen. Het fietsverkeer op de dwarsverbindingen moet vlot, comfortabel en veilig doorstromen. • De kracht van Deventer benutten: We stimuleren het onderlinge con• Soms is dat door het toevoegen van ‘duurdere woningen’ en in andere tact, bijvoorbeeld met aantrekkelijke plekken en aanleidingen om elkaar gevallen juist door sociale woningbouw. Mensen blijven langer zelfstandig in de openbare ruimte te ontmoeten. Dit vinden we vooral belangrijk in wonen en ontvangen daar zorg.

Dit vraagt om een passend woningbewijken met een sterke vergrijzing, waarbij bewoners relatief veel tijd in de stand met levensloopbestendige woningen. buitenlucht besteden. Daarnaast stimuleren we dat bewoners uit verschil• Veilig en gezond leven: De rust en functiescheiding in de naoorlogse lende generaties en met verschillende achtergronden elkaar ontmoeten. wijken willen we handhaven zo nodig met strengere gezondheidsbepalinDat doen we door voorzieningen en publieksfuncties zoveel mogelijk te gen. Een hoogwaardige, gezonde en veilige leefomgeving staat centraal. concentreren. We koesteren het vele groen en willen het waar mogelijk versterken. Het • Ongedeelde samenleving: We sturen bij nieuwe ontwikkelingen op een geeft de wijken een eigen gezicht en draagt bij aan de klimaatbestendiggrotere variatie in woningtypes en marktsegmenten, met name in de heid. Bovendien biedt groen een aantrekkelijk omgeving om te sporten en wijken met een relatief gelijkvormige woningvoorraad en bevolkingssate bewegen en elkaar te ontmoeten. We zien het groen als proeftuin om menstelling.

Bij elke nieuwe ontwikkeling kijken we hoe we een wijk het te experimenteren met een breder gebruik: groen als bron voor voedsel beste kunnen versterken en hoe bijgedragen kan worden aan een betere en gezondheid, als speel- en ontdekgroen, om hittestress tegen te gaan spreiding van betaalbare woningen voor kwetsbare doelgroepen. en regenwater te kunnen bergen. Als we projecten uitvoeren, nemen we dit als uitgangspunten mee. 42

Visiedocument Expeditie Deventer

10

• Duurzaam ontwikkelen: De keuze voor geleidelijke wijk- en buurtvernieuwing betekent dat we permanent werken aan het toekomst klaar maken van woningen: ze moeten energie-, klimaat- en levensloopbestendig worden. Wijken worden ook duurzamer door vrijkomende gebouwen een nieuwe bestemming te geven en door te zorgen dat de openbare ruimte duurzamer wordt. Door te zorgen dat regenwater in de bodem kan infiltreren en door riolering en waterlopen aan te passen. Het openbare groen maakt de woonomgeving hittebestendiger. We zien de naoorlogse wijken als een proeftuin om duurzame mobiliteit verder te ontwikkelen, met meer ruimte voor de fiets en E-mobility. Hierdoor ontstaan kansen voor mobiele energieopslag als bijdrage aan de verduurzaming van de woningvoorraad.

Kortom: Een integrale blik is nodig voor het Stadslint Keizerslanden

We zullen bij de op handen zijnde infrastructurele ingrepen een balans moeten zoeken tussen de primaire functie van het Stadslint in de hoofdwegenstructuur van Deventer en de functie van het Stadslint als verblijfsruimte in Keizerslanden, als onderdeel van de woon- en leefomgeving van de inwoners en als drager en verbindende schakel in sociale netwerken, fietsen wandelroutes, groen- en waterstructuren en de ondergrondse netwerken zoals rioolstelsels, waterberging en -afvoer en energienetwerken.

Statement van het Amerikaanse kennisplatform ‘Project for Public Spaces’, doel van het platform is versterken van de betekenis van openbare ruimte voor inwoners.

ol

Zw

In deze Analyse en Kansenkaart willen we die integrale blik mogelijk maken door vanuit verschillende thematische invalshoeken en op verschillende schaalniveaus de kansen, opgaven, en knelpunten in beeld te brengen.

se g

Inclusief Ontmoeten

we

Mobiliteitstransitie S T O M P

STADS

LI NT

A1

Gezonde Omgeving

Beeldkwaliteit

Toekomstbestendig

Binnen het thema ‘Mobiliteitstransitie’ brengen we in beeld hoe het Stads lint in de huidige situatie ruimte biedt aan de verschillende STOMP verkeersdeelnemers en wat mogelijke knelpunten en kansen zijn om hierin verbeteringen aan te brengen. Het thema ‘Inclusief Ontmoeten’ gaat in op de (toekomstige) betekenis van het Stadslint als onderdeel van de openbare ruimte in Keizerslanden, een belangrijk domein waar inwoners elkaar op een veilige en prettige manier moeten kunnen ontmoeten. Binnen het thema ‘Gezonde Omgeving’ brengen we in beeld welke knelpunten en kansen er zijn om thema’s als hittestress, wateroverlast en luchtkwaliteit / geluid langs het Stadslint te verbeteren. Binnen het thema ‘Toekomstbestendig’ brengen we in beeld welke (technische) randvoorwaarden relevant zijn om te betrekken bij keuzes voor de toekomstige inrichting van het Stadslint. Het thema ‘Beeldkwaliteit’ gaat over de betekenis van het Stadslint als één van de belangrijke beeldbepalende stedenbouwkundige structuren binnen Deventer, en welke kansen er zijn om deze betekenis te versterken. Bij deze thema’s kijken we, waar dat relevant is, naar verschillende schaalniveaus: Dat van de stad Deventer als geheel, het stadsdeel Keizerslanden en de directe omgeving van het Stadslint zelf.

Opgave stad als geheel: Het Stadslint Keizerslanden vormgeven als ruimtelijk passend onderdeel van het Hanze tracé in de stad (van A1 tot Zwolseweg).

Opgave vanuit Keizerslanden als geheel: Vormgeven aan het Stadslint als belangrijke ruimtelijke drager van Keizerslanden, en als onderdeel van verschillende ‘netwerken’ binnen Keizerslanden, bijvoorbeeld de groen-/ blauwe hoofdstructuur en fiets- en wandelroutes van Keizerslanden.

Opgave vormgeven aan de openbare ruimte Stadslint: De functionaliteit (doorstroming) en verblijfskwaliteit van het Stadslint als openbare ruimte in Keizerslanden. Wat betekent STOMP hier voor de inrichting?

11

A1

12

‘triangulation; aan de basis van de driehoek staan twee gesprekspartners, de top is het gespreksonderwerp in de gebouwde omgeving. Dat gespreksonderwerp kan een kunstwerk, een mooi uitzicht, een speelplekje met ouders en kinderen, of een plekje om eendjes te voeren zijn. De vormgeving van de ‘openbare privéruimte’ is belangrijk. Als we bankjes naast elkaar zetten, zoals je vaak ziet rond een pleintje of parkje, dan gaat ieder op z’n eigen bankje zitten, zonder dat je makkelijk in gesprek komt. Bankjes goed bij elkaar plaatsen is de kunst. Te dicht bij elkaar zitten werkt afschrikkend, te ver van elkaar zitten levert geen gesprekjes op. Het plaatsen van bankjes onder een hoek, of halfronde bankjes werken het beste.

3. Thematische Analyse Kansen en Uitgangspunten

S T

Mobiliteitstransitie

O M P

Inclusief Ontmoeten

Ontwerp voor ontmoeten / Inleiding

STADS

NT

LI

Beeldkwaliteit

Toekomstbestendig

13

Gezonde Omgeving

Het Ontstaan van het Hanzetracé 1910

1935

1955

1970

1990

2025

De historische ontwikkeling van het Hanzetracé en Stadslint Keizerslanden:Situatie omstreeks 1910: De Zutphenseweg en Zwolseweg zijn, parallel aan de IJssel twee belangrijke historische invalswegen van de stad. In de vooroorlogse periode rond 1935 groeit de stad verder met woonwijken op de hogere gronden ten noorden van de stad en een haven in de polder Bergweide ten zuiden van de binnenstad. In de naoorlogse periode (rond 1955) ontwikkelt de haven en het bedrijventerrein in Bergweide zich verder, met de aanleg van de Hanzeweg wordt de eerste aanzet voor het Hanzewegtracé gemaakt. In eerste instantie was de Hanzebrug uitsluitend bedoeld als spoorbrug. Met de aanleg van de Sluis werd deze brug (in eerste instantie als tijdelijke route) ook van belang voor het autoverkeer. In de naoorlogse periode ontstaan de nieuwe woonwijken, waaronder Tuindorp en Rollecatekwartier. De van Oldenielstraat is dan nog een rustieke woonstraat in deze buurten met een vergelijkbaar karakter als andere woonstraten in de omgeving. Ruwweg tussen 1970 en 1990 vormden de aanleg van de A1, de stedelijke groei van Deventer (met oa Keizerslanden en Borgele) en de hiermee samenhangende toename van automobiliteit de aanleiding om het Hanzetracé als aaneengesloten verkeerstructuur vorm te geven.

In het deel binnen Keizerslanden en tot aan de aansluiting op de Zwolseweg wordt de inpassing van het Hanzetracé en het vormgeven aan de ruimtelijke structuur van de nieuwe woongebieden als integraal ontwerp opgepakt. In de overige delen te zuiden van Keizerslanden wordt het Hanzetracé in al bestaande (woon) omgevingen ingepast. Vanaf 1990 ontwikkelt Deventer zich meer in oostelijke richting met onder andere de Vijfhoek. De hoofdwegenstructuur krijgt verder vorm met de ‘as Binnenstad-Colmschate’, de Nico Bolkesteinlaan en de aanleg van de N348. Mede hierdoor worden ook in het Hanzetracé zelf aanpassingen gedaan, met name in het gedeelte Amstellaan.

Foto van de Hanzebrug, omstreeks 1951, de ‘geboorte’ van het Hanzetracé (bron: Historisch Centrum Overijssel)

14

S T O M P

STADS

S

LI

T

NT

O M P

3.1 Beeldkwaliteit Deventer

Stadslint / Hanzetracé als lange lijn in de stad

Leeuwarden

Enschede

Het Hanzetracé heeft naast een verkeerskundige functie ook een belangrijke betekenis als stedenbouwkundige en (economische) dragende structuur van Deventer, woon en -werklandschap worden door het Hanzewegtracé met elkaar verbonden. Deventer heeft zich vanaf de jaren ‘90 ontwikkeld tot een netwerkstad, waarin het Hanzetracé een belangrijke positie heeft als drager waaraan verschillende belangrijke stedelijke functies gekoppeld zijn, zoals het winkelcentrum Keizerslanden, onderwijsinstellingen, (woon) zorgcentra en parken. Het Hanzetracé heeft zich met name in de naoorlogse periode ontwikkeld tot de lange lijn in de stad zoals we die nu kennen. Die ontwikkeling is eigenlijk nooit gepaard gegaan met een totaalvisie op de stedenbouwkundige betekenis van die structuurlijn in de stad. Delen van het tracé liggen op de plek van de historische invalsweg vanuit Zutphen, zijn mee-ontworpen met de naoorlogse modernistische stedenbouw of zijn als woonstraatje getransformeerd tot een stedelijke ontsluitingsstructuur. Het beeld van de openbare ruimte van en bebouwing langs het Hanzetracé heeft zich hierdoor zeer gevarieerd ontwikkeld.

Die afleesbare pragmatische ontstaansgeschiedenis is weliswaar onderdeel van het DNA van Deventer, maar levert niet in alle delen van het Hanzetracé een gelijkwaardige beeldkwaliteit en beleving op: In bepaalde delen bijvoorbeeld zijn de verkeersfunctie en de civieltechnische logica van bruggen, keerwanden, taluds en ondertunnelingen erg dominant geworden in het beeld.

Afbeeldingen boven: Vergelijking van de mate van variatie en samenhang in de hoofdwegenstructuur / ringstructuur van steden met een vergelijkbare omvang als Deventer: De ring van Leeuwarden en singels van Enschede

getransformeerde historische invalsweg planmatige / integrale inpassing verstedelijking en infra - deel 2

planmatige / integrale inpassing verstedelijking en infra - deel 1

getransformeerde stadsstraat planmatige inpassing ‘achteraf’

Kans / Ontwerpprincipe: We zien het als belangrijke opgave om gekoppeld aan het verbeteren van de bereikbaarheid en doorstroming op het Hanzetracé ook een ruimtelijke visie op de identiteit en kwaliteit van het Hanzetracé en daarmee ook het Stadslint Keizerslanden te formuleren. Een visie die recht doet aan de (deels pragmatische) ontstaansgeschiedenis van het Hanzetracé, en tegelijkertijd door meer samenhang en continuïteit in inrichting en kwaliteit aan te brengen meer recht doet aan de ruimtelijke betekenis van het Hanzetracé als collectieve verbindende structuur in Deventer.

planmatige inpassing ‘achteraf’, Amstellaan getransformeerd

planmatige inpassing ‘achteraf’

planmatige vooroorlogse haveninfra

getransformeerde historische invalsweg

15

S T O M P

STADS LI

NT

Het Hanzetracé als verhalende lange lijn in de stad

Het Hanzetracé rijgt de verschillende woon- en werkgebieden in Deventer aan elkaar en vormt het decor waaraan (met name) naoorlogs Deventer zich presenteert. Van de vroeg naoorlogse woonbuurten met een relatief kleinschalig en gevarieerd karakter, tot de modernistische en ruim opgezette stadswijken met robuuste groenstructuren.

Te onderscheiden zones in het Hanzetracé

Op basis van de geanalyseerde variatie in de inrichting van het Hanzetracé en de verschillende woon- en werkgebieden die het Hanzetracé doorsnijdt is is een onderscheid in verschillende zones van het Hanzetracé te schetsen. Op bepaalde plekken, met name in “Tuinstad” en delen van de “Groenstedelijke zone” is de variatie - met name in de inrichting en maatvoering van het profiel groot. Daarbij is het als referentiekader ook goed om de vergelijking te maken met bijvoorbeeld de Ceintuurbaan. De eenduidige inrichting van profiel heeft een inmiddels bewezen kwaliteit / betekenis als collectieve stedenbouwkundige structuur in Deventer. Het Hanzetracé en Stadslint zouden minimaal dezelfde eenheid in verscheidenheid moeten krijgen.

16

De ‘punten en komma’s / markante plekken’ in de lange lijn

Op en langs het Hanzetracé worden de overgangen tussen de verschillende zones steeds gemarkeerd door geplande stedenbouwkundige ensembles, door de kruisingen met (historische) radialen en onderdelen van de stedelijke groenstructuur. Bij het creëren van een ‘nieuwe’ eenheid in verscheidenheid in het Stadslint is het van belang om aan te sluiten bij de logica van het Hanzetracé: Overgangen in de inrichting laten we zoveel mogelijk samenvallen met de bestaande markante plekken.

S T O M P

STADS

S

LI

T

Het Stadslint en het stedelijk mozaïek Keizerslanden

Keizerslanden heeft zich vanaf de Ceintuurbaan in noordelijke richting buurtje voor buurtje en in steeds relatief kleine stapjes ontwikkeld. Elke buurt heeft een eigen karakter door het onderscheid in woningtypes, verkavelingsstructuren en openbare ruimte. In Keizerslanden is daardoor een mozaïek van verschillende buurtjes ontstaan, met het Stadslint als een van de belangrijke samenbindende structuren. De variatie is langs het Stadslint duidelijk afleesbaar. In het oostelijke deel is het bebouwingsbeeld relatief kleinschalig, voortuinen grenzen aan de openbare ruimte en laagbouw begeleidt op een ontspannen wijze het wegprofiel. De bebouwing van Sint Jozef en de Boerhaaveschool zijn duidelijk herkenbaar door de afwijkende schaal en de publieke functie. Vanaf de Hoge Hondstraat tot aan ongeveer de Landsherenlaan bestaat de begeleidende bebouwing overwegend uit gestapelde woonbebouwing in de vorm van portiekflats, Er is een duidelijke stedenbouwkundige begeleidende bebouwing. Bebouwing staat soms rechtstreeks grenzend aan de openbare ruimte, soms vormt een gemeenschappelijke ‘voortuin’ de overgang tussen bebouwing en openbare ruimte. Het winkelcentrum, het Godebaldpark en de hogere flats markeren de ‘knik’ in het Stadslint en kruising met de Karel de Grotelaan.

Ca. 1900

Ca. 1955

Ca. 1965

Ca. 1975

NT

O M P

2025

De Oniwikkeling van Keizerslanden in stappen: De Zandwetering en historische routes zoals de Brinkgreverweg en Hoge Hondstraat zijn nog steeds belangrijke dragers van de stedenbouwkundige structuur. Hieraan zijn nieuwe structuren (infrastructuur, groenstructuren en zones voor de belangrijke voorzieningen zoals scholen en winkels toegevoegd)

Vanaf de Landsherenlaan wisselen kleinschalige en meer grootschalige bebouwing elkaar af als begeleidende bebouwing langs het Stadslint en Hanzetracé. Hier is een minder sterk aanwezige stedenbouwkundige begeleidende bebouwing, dit geeft de openbare ruimte een ontspannen en meer parkachtige sfeer.

Kans / Ontwerpprincipe: Het kenmerkende gevarieerde stedenbouwkundige bebouwingsbeeld bij gebiedsontwikkelingen langs het Stadslint in stand houden en versterken.

17

S T O M P

STADS LI

NT

Parkway

Groenstedelijk

Werklandschap

Large / Medium

Medium / Small

Tuinstad

Landgoed-Venenpark

18

S T O M P

STADS

S

(Verder) Bouwen aan een driedeling in het Hanzetracé

Vanuit het bestaande historische gegroeide beeld en de (stedelijke) landschappen die het Hanzetracé doorsnijdt zien we aanknopingspunten om meer samenhang in het beeld van het Hanzetracé aan te brengen. We gaan hierbij als hoofdvisie uit van een driedeling, met daarbinnen accentverschillen. Een zoveel mogelijk groen beeld van het wegprofiel met een symmetrisch beeld van bomen en (brede) groene bermen vormt het verbindende thema. • In het werklandschap (tussen A1 en Snipperlingsdijk) is er een ruim profiel van de openbare ruimte en zeer gevarieerde bebouwing die soms wel en soms niet een continue rooilijn vormen / parallel aan de weg staan. In het eerste deel van de Zutphenseweg heeft het profiel een monumentale maat als parkway, een waardige groene entree van de stad. Waar de weg afbuigt naar het noorden is de maat van het profiel gevarieerd, hier is de ambitie om het groene beeld te versterken. • In het groenstedelijke deel (tussen Snipperlingsdijk en Landsherenlaan) willen we het (deels al aanwezige) laanprofiel duidelijker herkenbaar maken. Tussen de Snipperlingsdijk en de Brinkgreverweg is het wenselijk om een continue en robuuste groene zone langs het Hanzetrace te creeren als verbinding tussen het Venenpark en Landgoed Brinkgreven.

Tussen de Brinkgreverweg en de Landsherenlaan / Laan van Borgele zien we een onderscheid tussen een ‘Medium/Small’ laanprofiel met relatief kleinschalige begeleidende bebouwing (tussen Brinkgreverweg en de Hoge Hondstraat), en een ‘Large/Medium’ laanprofiel met relatief grootschalige bebouwing (tussen de Hoge Hondstraat en Landsherenlaan). De exacte locatie van de overgang tussen deze ‘M/S’ en ‘L/M’ profielen zal deels afhankelijk zijn van de kruispuntoplossingen (hoofdstuk 4 en 5), maar willen we ook samen laten vallen met de ‘punten en komma’s’ in de lange lijn. • In het ‘Parklandschap’ (tussen Landsherenlaan / Laan van Borgele) en de Zwolseweg heeft het Hanzetrace een ontspannen, ruim opgezet en lommerrijk karakter, met gevarieerde (en overwegend suburbane) begeleidende bebouwing. De sfeer en identiteit van het Nieuwe Plantsoen is hier duidelijk beleefbaar. Kans / Ontwerpprincipe: Verder bouwen aan een duidelijke driedeling in het beeld van Hanzewegtracé: Werklandschap, Groenstedelijk en Parklandschap. Bomen en groene bermen vormen de verbindende schakel. Het Stadslint Keizerslanden maakt onderdeel uit van het Groenstedelijke profiel, hierbinnen zien we, passend bij het historische gegroeide en geplande beeld een tweedeling: Het ‘Small/Medium’-profiel en het ‘Medium/Large’-profiel. In het Small/Medium profiel is een groene middenberm niet altijd mogelijk en nodig.

Overgangen tussen de profielen liggen steeds op stedenbouwkundige en landschappelijk markante knopen (punten en komma’s).

19

NT

O M P

LI

T

S T O M P

STADS LI

NT

1

Lebuïnuslaan, De Marke Noord en Zuid. Kenmerken: bladerdek, groen, groots en monumentaal, gebouwen niet in het zicht

4

Margijnenenk, Willem de Zwijger. Het Tuinstad profiel is nog goed aanwezig, monumentaal met jonge aanvullingen

2

3

Lebuïnuslaan, Ludgerus. Kenmerken: Groenstructuur is bij nieuwbouw Landsherenkwartier onderbroken, maar nog steeds monumentaal.

5

Lebuïnuslaan, Winkelcentrum Keizerslanden. De laanstructuur is niet goed aanwezig, bij winkelcentrum onderbroken / aangetast.

6

Margijnenenk, Boerhaave. Monumentaliteit aangetast door afwijkend profiel, langsparkeren en afwijking bomen

7

1

2

3 4 5 6 7

Henri Dunantlaan, Brinkgreven, stadion. Dominant zijn de monumentale bomen van het oude landgoed. Veel asfalt en bomenstructuur kan beter.

20

Van Oldenielstraat, Sint Jozef. Compact straatprofiel, geen symmetrie en afwijkende beplanting

S T O M P

STADS

S

Eenduidige inrichting van de Openbare Ruimte

In de huidige inrichting van de openbare ruimte van het Stadslint is een gevarieerd beeld ontstaan, toch zijn er onderdelen van de inrichting die ook nu nog voor samenhang zorgen, zoals de doorgaande boomstructeren en brede groene bermen, ten weerszijden en soms ook in de middenberm van het wegprofiel. Voor een sterkere samenhang in het Stadslint is het wenselijk om ontwerpprincipes voor (toekomstige) inrichtingsopgaven in het Stadslint te formuleren.

Ontwerpprincipe 1: Symmetrisch

Ontwerpprincipe 2: Eerste orde bomen

Ontwerpprincipe 3: Laan en boomgroepen

Ontwerpprincipe 4: Parkeren langs parallelstructuur

Ontwerpprincipe 5: Kruidenmengsels en verwilderingsbollen

Ontwerpprincipe 6: Integrale afwatering en klimaatadaptief

21

NT

O M P

LI

T

S T O M P

STADS LI

NT

22

S T O M P

T

De Samenhang van het Stadslint en de Radialen

De stad Deventer heeft zich in eerste instantie vanuit de radialen, historische wegen vanuit het landschap naar de binnenstad ontwikkeld. De Ceintuurbaan was de eerste ‘tangent’, het Hanzetracé volgde hierop. We hechten ook veel waarde aan de herkenbaarheid en continuïteit van de radialen als lange lijnen in de stad.

Kans / Ontwerpprincipe: Dat betekent dat we bij het vormgeven van de kruisingen van het Stadslint met het Hanzetracé ook de effecten op de continuïteit willen betrekken. In deze Analyse- en Kansenkaart noemen we dat de ‘Stedenbouwkundige en Landschappelijke Voorrangsregels’.

Legenda Stadslint Historische radiaal Historische radiaal Brinkgreverweg / Raalterweg Radiaal uit de naoorlogse periode Groenstructuur en/of Kruisingsvlak met eigen karakter Stedenbouwkundig accent als markering van de kruising Stadslint en radiaal Kruisingsvlak als ‘neutrale’ overgang tussen Stadslint en radiaal

Radiaal en Stadslint moeten op een zorgvuldige manier op elkaar aansluiten en beide herkenbaar blijven. De aangrenzende groenstructuur (bijvoorbeeld landgoed Brinkgreven) benutten om de samenhang te versterken.

23

NT

O M P

LI

3. Thematische analyse en uitgangspunten

STADS

S

T O M P

STADS LI

NT

P

S

24

S T O M P

S

STADS

S T O M P

3.2 Gezondheid & Groen (Beeldkwaliteit) Stadslint als onderdeel van Groen-blauwe hoofdstructuur van Deventer

Kenmerkend voor Deventer is de groene dooradering van buiten naar binnen. Het Stadslint markeert de overgang tussen de grote en monumentale stedelijke groenstructuren zoals het Godebaldpark en Brinkgreven en de overwegend kleinere groenstructuren in de meer compacte stadsbuurten. Het Stadslint vormt daarnaast ook een verbindend element tussen belangrijke elementen van de groen blauwe hoofdstructuur, van de IJssel, via het Nieuwe Plantsoen tot aan het Venenplantsoen en Overijssels Kanaal. Het is de ambitie om deze verbinding te versterken, onder door meer de aanwezige en soms aangetaste / onderbroken boomstructuur te versterken. Dit heeft niet alleen een ecologische functie, maar heeft ook positieve effecten op de gezondheid. Het is bewezen dat groen bijdraagt aan de gezondheidsbeleving van inwoners. Daarnaast kan een robuuste bomenstructuur bijdragen aan het voorkomen van hittestress.

Kans / Ontwerpprincipe • Stadslint vormgeven / in stand houden als onderdeel hoofdgroenstructuur • Minimaal 40% beschaduwing langs hoofd fiets en wandelroutes (beleid gemeente) • Groen zover mogelijk doorzetten op kruisingen • Binnen 300 m minimaal 200 m2 schaduwrijk groen die toegankelijk is (landelijk beleid, staat in klimaatadaptatieprogramma gemeente) • 3-30-300 regel is geen vaststaand beleid maar meer een streefpercentage in de ideale stad. (realistisch is bijvoorbeeld 10 of 20% groen) • Assortiment afgestemd op standplaats (zoals bestand tegen strooizout) • Bomen in goede standplaats zodat ze ook echt groot kunnen worden. • Bomenstructuur tussen Brinkgreverweg en spoor vervangen (structuur mist deels, Platanen groeien niet/nauwelijks) • Karel de Grotelaan / -Grotepark / Winkelcentrum Keizerslanden, verder vergroenen / stevigere bomenstructuur

Uitgangspunt is om groen zo ver mogelijk tot op de kruisingen door te laten lopen (luchtfoto kruising in Apeldoorn)

Uitsnede uit de conceptkaart Groenblauwehoofdstructuur Deventer (april 2025)

25

NT

O M P

LI

T

S S

T

T

O M P

O M P

STADS LI

NT

De functie en bereikbaarheid van Woonzorgcentra en -zones in Keizerslanden

Met de verdergaande vergrijzing en de (onder meer daarmee samenhangende) toenemende zorgvraag wordt de toegankelijkheid en bereikbaarheid van zorgvoorzieningen in de wijk steeds belangrijker. In het veranderende zorglandschap gaat het om het opbouwen en faciliteren van een robuust netwerk van ‘formele en informele’ zorgaanbieders en helpende handen zoals mantelzorgers. De bestaande woonzorgcentra (zoals Ludgerus, Humanitas, Graaf Florishof en Sint Jozef) spelen daarin een cruciale rol. In bovenstaande afbeelding zijn de woonzorgzones aangegeven: de gebieden die binnen 5 minuten loopafstand bereikbaar zijn voor inwoners met een zorgvraag. De cirkels geven de mogelijke oversteekplaatsen op het Stadslint binnen de wandeling tussen de woonzorgcentra en de eigen woning (en vice versa).

De functie en bereikbaarheid van buurtcentra / -huiskamers in Keizerslanden

In Keizerslanden willen we dat oude én nieuwe bewoners samen de basis creëren voor een levendige, aantrekkelijke wijk met een goed voorzieningenaanbod, mogelijkheden om te ontmoeten en een sterke sociale infrastructuur. Plekken om elkaar gepland of toevallig te ontmoeten op straat of in buurtcentra / buurthuiskamers zijn daarin cruciaal. Voorbeelden daarvan Kei13, buurthuiskamer Piekfijnplein, Speeltuinvereniging Tuindorp en de Koningskerk. In bovenstaande afbeelding zijn de gebieden aangegeven die binnen 500 meter loopafstand bereikbaar zijn voor inwoners. Daarbij valt op dat het Landsherenkwartier grotendeels buiten deze gebieden valt. Hierin komt verandering na de realisatie van de nieuwbouw in het Ludgeruskwartier, hierin is een nieuwe buurthuiskamer voorzien. Voor de sociale structuur in Keizerslanden is het essentieel dat er veilige en comfortabele oversteek mogelijkheden van het Stadslint zijn, ook ten opzichte van de toekomstige buurthuiskamer in het Ludgeruskwartier. De cirkels geven de mogelijke oversteekplaatsen op het Stadslint binnen de wandeling tussen de buurtcentra en de eigen woning (en vice versa).

26

De functie en bereikbaarheid van het winkelcentrum

Een veilige en prettige bereikbaarheid van het winkelcentrum voor voetgangers en fietsers is essentieel. Met de voetganger als vertrekpunt / maatgevend wordt genomen hebben we in beeld gebracht welk deel van Keizerslanden dan binnen 500 meter loopafstand bereikbaar is (een afstand die landelijk door het Planbureau van de Leefomgeving wordt gehanteerd als maxiloopafstand van loopafstand voor vitale ouderen). De cirkels geven de mogelijke oversteekplaatsen op het Stadslint aan die van belang zijn binnen de aangegeven zone.

S S

T

T

O M P

O M P

STADS LI

NT

3.3 Mobiliteit & Ontmoeting De betekenis van het Stadslint in het dagelijks leven

Elk woongebied is geschikt en inclusief voor alle inwoners, dat is het ideaal van de inclusieve wijk. We staan in stadsdelen zoals Keizerslanden voor een flinke opgave: Het aantal mensen in de wijk dat ondersteuning en/of zorg nodig heeft neemt toe. We hebben het dan over ouderen, mensen met een beperking en mensen die willen uitstromen uit voorzieningen als beschermd wonen of de maatschappelijke opvang. Bovendien zal de komende jaren door de vergrijzing het aantal (kwetsbare) ouderen sterk toenemen. Zo krijgen we op termijn steeds meer ‘minder zelfredzame’ mensen in zelfstandige woningen. Dit heeft zijn weerslag op de leefkwaliteit in de wijken en buurten waar deze woningen staan. Tegelijkertijd biedt Keizerslanden door het ruime voorzieningenaanbod op het vlak van zorg, winkels, onderwijs, buurthuizen en de zeer gevarieerde woningbouwvoorraad en demografie van de wijk enorm veel kansen om echt een inclusieve leefomgeving te creëren. Een inclusieve buurt gaat concreet om veiligheid, contact met buren, voorzieningen in de buurt, groen en ruimte en de rol en inzet van bewoners zelf, ook in het proces. Het is daarom essentieel om bij de inrichting en programmering van de leefomgeving te denken vanuit het perspectief van de voetganger. Iedereen wordt in zijn reis immers voetganger.

Kans / Ontwerpprincipe: De verblijfskwaliteit en oversteekbaarheid van het Stadslint binnen de woonzorgzones met name afstemmen op de kwetsbare (oudere) voetganger

Wijk- / buurthart / centrum Winkels voor dagelijkse behoefte Ontmoetingsplek voor brede doelgroep Ontmoetingsplan voor specifieke doelgroep (religieus / cultureel) Woonzorgcomplex met buurtfunctie Woonzorgcomplex Zorgfuncties Onderwijs Sport

27

S T O M P

O M P

12 URBAN QUALITY CRITERIA

STADS

locatie:

LI •

Bescherming voor voetgangers en fietsers Veilige oversteekplekken

• • • •

Opties om te lopen en fietsen • • • • •

Ruimte om te lopen Interessante gevels Geen obstakels Goede bestrating Toegankelijk voor iedereen

Redelijke zichtafstand Ongehinderd zicht Interessant uitzicht Makkelijke oriëntatie Verlichting (als het donker is)

Ontworpen op menselijke schaal •

Zijn de gebouwen en de openbare ruimte van een menselijke schaal in relatie tot zintuigen, bewegingen, grootte en gedrag.

• • • • •

• • • •

Aantrekkelijke en functionele randen Plekken om te blijven Objecten om tegen aan te leunen of naast te staan Gevels met detaillering die uitnodigd om te blijven

• • • •

Laag geluidsniveau Openbare zitplekken die communiceren bevorderen

• • • •

zon / schaduw warmte / koelte beschutting tegen wind

Aangewezen plekken om te zitten Plezierige uitzichten, mensen bekijken Goede mix van publieke en horeca zitplekken Rust en wacht plekken

Opties voor fysieke beweging, spelen en vermaak op straat Tijdelijke activiteiten (markt, festival, tentoonstelling, etc) Overdag en ‘s nachts In de zomer en winter

Ervaring van esthetische kwaliteiten en positieve zintuiglijke ervaringen.

Mogelijkheden om te genieten van de positieve aspecten van het klimaat. • • •

80m

Opties om te spelen en bewegen

Opties om te praten en luisteren • •

Wind / tocht Regen / sneeuw Kou / hitte Vervuiling Stof, lawaai

Opties om te zitten

Opties om te staan en te blijven hangen

Opties om te zien • • • • •

Levendige openbare ruimte ‘ogen op straat’ Diversiteit aan functies 24/7/365 Goede verlichting op menselijke maat

Bescherming tegen onaangename zintuiglijke ervaringen

0m

•

Bescherming tegen schade door anderen

17

Bescherming

NT

Bescherming tegen verkeer en ongevallen

Comfort

T

Plezier

S

• • • •

goed ontwerp en detaillering goede materialen uitzicht rijke zintuigelijke ervaringen: bomen, planten, water

Kwaliteitscriteria voor een geslaagde openbare ruimte volgens Jan Gehl

Het Zwolse Stationsplein: een plek die zeer goed scoort op de 12 urban quality criteria

Bepaalde plekken aan de45randen van het winkelcentrum zijn ingekaderd en bieden rust en luwte in een relatief grootschalige en op de parkeerfunctie afgestemde dynamische omgeving. Het zijn juist de plekken met bijvoorbeeld de rugdekking van een boom die beschutting bieden, waar mensen elkaar ontmoeten, gepland en ongepland.

Vergelijking van de maat en schaal van de openbare ruimte / parkeerplaats bij het winkelcentrum Keizerslanden (linksboven) en diezelfde ruimte geprojecteerd op de Brink (rechtsboven), het Grote Kerkhof (linksonder) en de Beestenmarkt (rechtsonder). Duidelijk is dat de maat van de huidige openbare ruimte bij het winkelcentrum erg groot is (ca 80 x 170 meter), terwijl in de inrichting de functie van de ruimte als parkeerplek erg dominant en is de menselijke maat grotendeels ontbreekt. Aan de randen tegen het winkelcentrum is er enige beschutting en ‘menselijke maat’, in de praktijk blijkt ook dat dit plekken zijn waar mensen even gaan zitten en waar (spontane) ontmoeting kan plaatsvinden.

28

S S

T

T

O M P

O M P

STADS LI

NT

3.4 Ontmoeten & Menselijke maat De openbare ruimte is bij uitstek de plek om elkaar te ontmoeten, gepland of ongepland, bekend of onbekend. Mensen trekken mensen aan, we zijn immers sociale wezens. Een goede openbare ruimte zorgt er daarom voor dat mensen ervoor kiezen er te verblijven en er activiteiten te willen ondernemen. De Deense architect en stedenbouwkundige Jan Gehl maakte decennia lang studie van hoe de openbare ruimte het leven op straat zo goed mogelijk kan bedienen. De beste plekken voor mensen zijn veilig, gezond, duurzaam en levendig, zegt hij. Hij stelde op basis van zijn onderzoek een checklist op met twaalf criteria voor goede openbare ruimten. Openbare en collectieve ruimtes zouden een menselijke maat moeten hebben. Het is prettig als je ook in deze ruimten gekoesterd wordt, je veilig en omarmd voelt, denk aan de ‘openbare privéruimte’. Grotere ruimtes zoals pleinen die vaak gemaakt zijn voor ontmoeten, voelen niet per definitie fijn. Daarnaast kom je een ander in een grote ruimte veel moeilijker tegen. Het gaat bij de maatvoering van de openbare ruimte onder andere om een maximale maat van pleinruimtes en een prettige verhouding tussen de hoogte en breedte van straatprofielen. Jan Gehl legt in zijn boek Steden voor Mensen uit wat de afmetingen zijn van ruimtes die aansluiten op onze specifieke menselijke fysieke eigenschappen.

Zo kunnen we tot 100 meter in de verte visueel een mens van een plant en een dier onderscheiden. Dit is dan ook de absoluut maximale maat die een prettige stedenbouwkundige ruimte kan hebben. We kunnen een boze, blije of verdrietige gezichtsuitdrukking van de ander tot 25 meter van ons af herkennen. Dit zijn dus belangrijke afstanden om rekening mee te houden wanneer je ruimtes wilt ontwerpen waar mensen zich veilig voelen.

Openbare ruimte rondom het winkelcentrum: Deze ruimte heeft een belangrijke functie als centrale ontmoetingsplek in Keizerslanden. Naast de opgaven vanuit mobiliteit is het de ambitie om hier de verblijfskwaliteit te versterken. Het karakter van de plek is levendig en dynamisch, opgave is om ook hier de menselijke maat en plekken ‘in de luwte’ te creëren.

Openbare ruimte rondom het kuirspunt ‘Boerhaave’: Een stedelijke ruimte waar naast belangrijke functies zoals de school ook winkels en wonen zijn gegroepeerd. Dit vraag een zorgvuldige inpassing van de verkeersfunctie in relatie tot een aantrekkelijke, comfortabele en veilige entree van de verschillende functies rondom deze kruising.

Kans / Ontwerpprincipe: Rondom het vormgeven aan het Stadslint en de kruisingen willen we ook de betekenis van de openbare ruimte als sociale ontmoetingsruimte en leefomgeving betrekken. De insteek daarbij zal per plek verschillen, die hangt in sterke mate samen met de functie van de plek in de wijk en de stad.

Openbare ruimte rondom het kruispunt ‘Brinkgreverweg’: Hier is het de opgave om de dynamiek van het verkeer en de woonfunctie van de omliggende woonbuurten goed op elkaar aan te laten sluiten, opgave is het zorgvuldig vormgeven van een geleidelijke / getrapte overgang tussen openbaar en dynamisch (verkeer) en de privé ruimte in en rondom de woningen.

29

S T

S T

O OM P M P

STADS LI

NT

fietspad asfalt fietspad betontegels fietsstrook asfalt direct op / naast hoofdrijbaan fietsers en auto op parallelweg

Lebuïnuslaan - De Marke Noord / Zuid

Lebuïnuslaan - Ludgerus / Landsherenkwartier

Winkelcentrum Keizerslanden / Karel de Grotelaan Godebaldpark Margijnenenk / Winkelcentrum Keizerslanden

Margijnenenk - Willem de Zwijgerlaan

Van Oldenielstraat - Sint Jozef

Van Oldenielstraat - Robert Kochlaan eo

Henri Dunantlaan

30

10

S T

S T

O OM P M P

STADS LI

NT

3.5 Het Stadslint en de Fietser Het Stadslint vormt voor de fietser een belangrijke en veel gebruikte route. De huidige situatie laat een deels verbrokkeld beeld zien, zowel in materialen, inrichting / maatvoering en de positie van de fiets ten opzichte van de auto. Daarmee is het comfort en veiligheid voor de fietser niet optimaal.

Gelijkvloerse kruising van verkeersstromen (auto - auto en/ of auto - fiets) Voorrangsplein

Kruising met verkeerslichten (voor auto en fiets - indien geen fietstunnel) Vrijliggend fietspad Fietsstraat / fietser op ventweg Fietser op fietsstrook - gecombineerd met auto Auto / gemotoriseerd verkeer

Kans / Ontwerpprincipe: Meer continuïteit in veiligheid, beleving en comfort voor de fietser in het stadslint. • De fietser krijgt zo veel mogelijk een eigen ruimte met een vrijliggend fietspad, als het niet anders kan vanuit de bestaande situatie samen met auto op een fietsstraat (parallelwegen / ventweg), • Materialen en inrichting kiezen vanuit comfort voor de fietser, vertrekpunt is asfalt en eenduidigheid