2025-05-21 Transcript raadsvergadering Gemeenteraad Deventer 21 mei 2025

36 De heer Kleine Schaars: Voorzitter, iemand moet de aftrap nemen. Vanaf het moment dat ik hoorde over deze motie heb ik niet zo goed meer geslapen, voorzitter. En dat heeft te maken met dat ik ooit in de lokale politiek ben gegaan voor lokale dingen. Deze motie zegt niets over lokale politiek. Deze motie zegt niets over wat de gemeente doet en dat neem ik de indieners kwalijk. Wat ik de indieners nog meer kwalijk neem, zeker de jonge indieners, niet eens fatsoen hebben gehad om steun te zoeken voor die motie of mij daarover te bellen. Dan neem ik ze kwalijk. Neem ik ze ernstig kwalijk. En waarom zeg ik dat deze motie hier niet hoort in deze zaal? Omdat het geopolitiek is. Dan had u deze anderhalf jaar of laatste anderhalf jaar meer moties kunnen brengen. De indieners hadden nog veel vaker moties kunnen brengen. Gaan we dan de landelijke politiek hier in de raad brengen? Nee, dat gaan we niet doen. Maar u doet het. Ik heb de jonge indieners wel vaker gehoord over, of hun partijen, over dat er zo gepolariseerd wordt in de Deventer samenleving. U bent aan het polariseren. Dat doet u nu met deze motie in te brengen in deze raad. En deze motie gaat me aan het hart, voorzitter. En daarom maak ik hem ook persoonlijk. Als ik me onthoud van stemmen, nemen mensen mij dat kwalijk. Dan wordt er gezegd dat ik misschien wel laf ben.

Als ik voorstem, wordt mij verweten dat ik voor Hamas stem. Als ik tegenstem, wordt gezegd dat ik een vriend van Israël ben. Al 45 jaar, vanaf het jaar 1980, heb ik dit conflict als onpartijdig willen zien, me ingezet als onpartijdig, me niet hoeven uit te spreken. Waarom? Omdat ik voor beide partijen sympathie voel. En ik voel geen sympathie voor Israël. Israëlische militairen hebben mij onder schot gehouden met machinegeweren in 1980. Een Israëlische tank heeft mij beschoten met meerdere granaten. De eerste granaat sloeg op 25 meter afstand in. Dat is ongeveer het diagonaal van deze zaal. Ik ben geen vriend van Israël, maar ik moet voor deze motie stemmen. U dwingt mij tot een keuze maken. U dwingt mij tot uit te spreken over iets wat landelijk is. U dwingt mij om mijn partijdigheid op te geven en dat neem ik de indieners zeer kwalijk. Want wat de indieners hadden kunnen doen is de dialoog starten. Die mogelijkheid heeft u. Die had u overal kunnen doen. U had van alles kunnen doen, behalve dat in deze zaal in te brengen ter stemming en uw collega collega's in nood te brengen. De plaatsvervangend voorzitter: Mijnheer Hoogenberg. De heer Hoogenberg: Dank u, voorzitter. Waar zal ik beginnen? De heer Kleine Schaars deelt een persoonlijk verhaal en daar wil ik moeilijk tegen ingaan. Ik begrijp zijn persoonlijke worsteling. Ik hoor hem veel dingen zeggen.

Ik hoor hem allereerst zeggen dat wij contact met hem hadden moeten opnemen. Dat hebben wij gedaan. Dus dat is reinste onzin, dat we dat niet hebben gedaan. Ten tweede, ik wil het niet zeggen, maar ik heb het idee dat de heer Kleine Schaars zich schuldig maakt aan leeftijdsdiscriminatie. Want dat moet dan omdat ik jong ben. Goed. Ten derde, wij gaan als raad niet over geopolitiek. Wat mij betreft is dit allang geen geopolitiek thema meer. Het leeft in de Deventer samenleving, het leeft in onze eigen samenleving. Dit zijn zorgen van Deventenaren, Palestijnse Deventenaren die wakker liggen. Daarom dienen wij dit in. Wij zijn volksvertegenwoordigers, wij zijn een schakel tussen de mensen hier in Den Haag. We doen een oproep aan Den Haag. We vragen niet of onze burgemeester naar Tel-Aviv wil afreizen. Ten vierde, het is een polariserend thema. Dus omdat een onderwerp moeilijk is, moeten wij het hier niet met elkaar bespreken? En ten vijfde, via de voorzitter, wij dwingen de heer Kleine Schaars tot een keuze. Dat doen wij de ganzen tijd, elkaar tot een keuze dwingen. Dus dat lijkt me ook geen argument. De heer Donkers: Ik kan me voorstellen dat ik eerst de heer Kleine Schaars … Nee, ik geef eerst mijnheer Kleine Schaars de mogelijkheid om hierop te reageren. Mijnheer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Voorzitter, ik doe niet aan leeftijdsdiscriminatie.

Ik heb alleen gezegd, mijn jonge collega's die achter deze motie staan met het indienen, dat die geen contact hebben opgenomen. Uw fractievoorzitter heeft dat gedaan. De fractievoorzitter van de PvdA. De fractievoorzitter van D66 heeft dat gedaan, nadat hij wist dat de motie in stemming zou komen. En dat kan ik waarderen. Maar wat ik heel expliciet zei, dat u als jonge collega-raadsleden dat niet gedaan heeft. En dat u mij dwingt om stelling te nemen over lokale zaken mag u elk moment doen. U had de dialoog willen starten, dat had ik u willen horen zeggen. Dat u de dialoog in

37 deze start. U had mijn collega en mij als eerste vrijwilliger gekregen om een dialoog te starten in deze stad. Over dit onderwerp. De plaatsvervangend voorzitter: Zijn er andere fracties die … Ik probeer het debat verzoenend en in ieder geval feitelijk te houden. En dat is lastig met dit onderwerp, dus dat betekent dat we het houden bij dit dictum of bij de standpunten van de partijen, maar we gaan uren discussiëren. Mijnheer Akdemir, aan u het woord. De heer Akdemir: Voorzitter, mijnheer Kleine Schaars gaf ook aan inderdaad dat ik hem heb gebeld en dat klopt. Want ik ben solidair met mijnheer Kleine Schaars. Ik weet wat voor belangrijk werk hij heeft verzet als vredesmacht in die regio. Hij heeft drie jaar geleden, toen wij kennismaakten in deze raad, ontzettend ongelooflijke verhalen met mij gedeeld. Dat heb ik altijd met heel veel bewondering aangehoord, dus ik weet hoe dit hem raakt op persoonlijke titel. En dat is de reden waarom ik heb gebeld, omdat wij als collega's ook naar elkaar toe natuurlijk voor elkaar moeten zorgen. Maar soms ontkom je er gewoon niet aan om een motie of een onderwerp aan te kaarten in de gemeenteraad. Ik heb ook mijnheer Kleine Schaars meegegeven dat ik dit degelijk wel als een lokaal onderwerp zie en dan wel vanwege de volgende redenen. Je ziet dat landelijk heel veel gemeenten nu uitspreken en dat is ook niet zomaar.

Het leed is daar verschrikkelijk en mensen die het accepteren gewoon niet meer het kabinetsbeleid. Mensen voelen zich machteloos. Wij als gemeenteraad zijn wel natuurlijk het morele kompas van de stad. En om die sentimenten hier te adresseren is allerminst onze taak. En ik snap wat mijnheer Kleine Schaars zegt en voelt. Het is misschien een geopolitieke situatie, maar soms moet je wel gewoon die rode lijn trekken. En als allerlaatst, dit onderwerp, komt niet uit de lucht vallen, want met collega's heb ik hier uitvoerig over gesproken. Voor de aanvang van deze motie, een half jaar geleden, heeft mijnheer Kaya mij voor het eerst benaderd, als eerste raadslid: dit is toch verschrikkelijk? Hier moeten we toch iets mee doen? Ik heb mijnheer Kaya toen aangegeven, ik geef je helemaal gelijk, maar wat gaan we dan doen? We kunnen als gemeenteraad heel moeilijk Netanyahu oproepen om te stoppen. We zijn maar de gemeenteraad van Deventer. Maar voorzitter, dat verschil is zodanig groot geworden en gezien ook andere gemeentes zich ook nu uitspreken, dat ene klein verschil met deze motie kan degelijk wel een signaal zijn richting Den Haag. En ik hoop dat we deze ook echt aannemen. En ik zou een moreel beroep willen doen op mijn collega's om deze te steunen. Nogmaals, ik ben solidair met een Kleine Schaars, maar soms moeten we ook gewoon sentiment ventileren.

Dus ik sta ook zeker achter deze motie. Ik ben dan ook indiener van deze motie. En meer kan ik er ook niet van maken, voorzitter. De plaatsvervangend voorzitter: Mijnheer Kaya. De heer Kaya: Mijn voorgangers, dank aan de heer Akdemir en de heer Hoogenberg, die hebben natuurlijk al heel veel gezegd en daar schuil ik mij 100 procent, misschien wel 1000 procent achter. Want het leed moet stoppen, voorzitter. En het is ook de tijd dat we met zijn allen gewoon zeggen, waar staan wij in deze situatie? Aan welke kant staan wij? En daar moeten we een keuze in maken, ook als mens. En ook denk ik dat we met zijn allen moeten kunnen zeggen: wij willen vrede, overal in de wereld, maar nu moet het daar stoppen. En dat is de opdracht die we geven aan Den Haag. En niet meer en niet anders. Dus ik vraag jullie allemaal, alle raadsleden hier, om toch de steun te betuigen. Dank jullie wel. De plaatsvervangend voorzitter: Dank. Mijnheer Van den Nieuwenhof. De heer Van den Nieuwenhof: De oproep van Kaya, daar ga ik zeker niet in mee. Helemaal niet. 7 oktober ‘23. Wie deden wat? De Israëli’s niet, maar wel de Palestijnen en Hamas natuurlijk. Dus laten we dat niet even vergeten, wat de toedracht is. Maar oké. De raad vindt het volgende: de Deventenaren van de Palestijnse afkomst worden dagelijks geconfronteerd, staat hier.

Ik kan natuurlijk meteen daartegen aangeven, mensen van Joodse afkomst, christelijke afkomst, die worden ook alle dagen hiermee geconfronteerd. Dus deze manier van iets benoemen, het gaat over de Palestijnen, de hele tijd Palestijnen. Met alle respect, mijnheer de voorzitter, ik heb ook mensen bij mij in de fractie die oud-militairen zijn en die hebben hier ook wel een mening over en die vinden

38 het ook eigenlijk niet kunnen. Dus wij moeten gewoon, is mijn oproep aan de gemeente, een streep trekken. Dit is gewoon Deventer, wij moeten de geopolitiek hier niet in halen. Moeten we gewoon niet doen, moeten we gewoon mee stoppen. Dat is mijn oproep. Dank u wel, voorzitter. De plaatsvervangend voorzitter: Dank. Voordat ik mijnheer Hoogenberg het woord geef. U zag mij net even overleggen met de griffier, omdat ik het best lastig vind om dit deze vergadering voor te zetten, ook vanwege het onderwerp. Ik kies er nu voor om het debat gewoon zijn loop te laten gaan, maar ik kan me voorstellen dat er een keer een moment komt waarbij ik met u samen afspreek om naar het college te gaan en dan de motie in stemming te brengen. En dat doe ik op het moment dat ik het gevoel heb dat elke partij of elk raadslid zijn of haar mening heeft kunnen geven en ik het gevoel heb dat het debat het niet verder brengt. Mijnheer Hoogenberg, u wilt daarop reageren. De heer Hoogenberg: Dank, voorzitter. Tenminste, ik geloof dat de heer Van den Nieuwenhof mij vraagt waarom wij aandacht vragen voor genocidaal geweld namens Israël op de Palestijnen. En ik denk dat het antwoord in die vraag besloten ligt. Er wordt genocidaal geweld gepleegd op een bepaalde groep. Meer kan ik er ook niet van maken. De plaatsvervangend voorzitter: Mijnheer Kaya. De heer Kaya: Ook ik, voorzitter, wil daarop reageren.

Want de Palestijnen die daar worden getroffen, heeft niks met jodendom te maken. Het heeft te maken met mensen die daar in een hok worden gestopt. Er zitten ook Palestijnse christenen die om hulp schreeuwen. Dat zijn gewoon de schreeuwen waar wij naar moeten luisteren. Ook Joodse organisaties die pleiten om te gaan stoppen met dit geweld. Dus we moeten hier geen spelletjes gaan maken om omtrent bevolkingsgroepen. Het gaat er hierom dat we het leed willen stoppen en dat we vrede willen. Dat is de enige oproep die we doen. En wie wil er nou geen vrede? Iedereen wil hier vrede, voorzitter. De plaatsvervangend voorzitter: De heer Akdemir. De heer Akdemir: Voorzitter, ik merk dat we zo ver zijn in het leed dat ik eigenlijk niet eens meer de energie en zin heb meer om te reageren door middel van een tegenstelling richting mijnheer Van den Nieuwenhof. Waarom ik hier nu sta is eigenlijk dat iets nog mij binnenschoot. Ik wil eigenlijk terugkomen op mijnheer Kleine Schaars. Hij zei dat hij met een dilemma zit. Dus als hij voorstemt, als hij tegenstemt, als hij zich onttrekt van stemming. Ik wil wel even graag duiden hier in deze raad, niemand moet deze mijnheer, deze man, duiden als een lafaard. Als hij zich onttrekt van stemming, dan is dat zijn goed recht en ik vind dat hij als veteraan veel respect verdient in hetgeen wat hij daar heeft meegemaakt.

En ik wil hem bedanken ook voor zijn dienst. De plaatsvervangend voorzitter: Voor de goede orde. U bent hier als raadslid aanwezig en dat betekent dat u straks voor of tegen moet stemmen. Er is een derde optie en dat is dat u de zaal verlaat en daardoor niet meer onderdeel bent van de stemming, maar het onttrekken of het niet-stemmen bestaat niet. Dat kan alleen als u niet meer onderdeel bent van deze vergadering en daarmee ook de zaal fysiek verlaat. Mevrouw Schmidt. Mijnheer Van Straaten. De heer Van Straaten: Dank u wel, voorzitter. Dit onderwerp is voor iedereen emotioneel en het is denk ik ook voor het eerst dat ik in deze raadzaal sta met een brok in mijn keel. Dat overkomt mij niet vaak in deze raadszaal. Maar wat mij drijft bij dit onderwerp is de behoefte naar vrede, de behoefte naar gelijkwaardigheid en ook de behoefte om niet eindeloos leed van groepen in de wereld tegen elkaar af te strepen. Er is geen competitie gaande over wie het meest heeft geleden in het verleden of in het heden. Het gaat om een gezamenlijke toekomst in vrede en in gelijkwaardigheid. En ik snap dat mensen zich wellicht ongemakkelijk voelen bij het karakter van deze motie. Ik ben zelf ook niet altijd voorstander van moties indienen om landelijk iets te verzoeken. Maar wanneer dit al zo lang gebeurt op deze schaal met steun van de Nederlandse regering, dan is het voor mij niet anders dan een

39 ethische kwestie om hier met de beperkte middelen die wij hebben als raadslid, zoals de heer Hoogenberg al zei, maximale impact te maken. En dat is waarom mijn naam en de naam van mijn partij ook onder deze motie staat, omdat deze motie wellicht ongemakkelijk is, wellicht niet valt onder de bevoegdheden van gemeentes. Ik snap dat ongemak, maar mijn ongemak zou nog veel groter zijn als wij dit lieten passeren en niet van ons hebben laten horen. En de geschiedenis zal op ons oordelen, voorzitter. De plaatsvervangend voorzitter: Mevrouw Schmidt. Mevrouw Schmidt: Dank u wel, voorzitter. Ik kan me voor een heel groot deel aansluiten bij de woorden van mijn voorganger. Ik betreur het dan ook dat dit debat eigenlijk weer uitdraait op het ene leed is erger dan het andere. Ik bedoel, dat moet hier helemaal niet de bedoeling van zijn. Ik snap ook de worsteling van mijnheer Kleine Schaars. Alleen mijn fractie is er wel van overtuigd dat ook de mensen van Palestijnse afkomst in onze gemeente die dagelijks worstelen met wat daar gebeurt, ook de aandacht verdienen en dat ook onze regering en ook ons college de woorden genocide op dit moment in de mond mag nemen. En wij staan hier niet alleen in. Het VNtribunaal, maar ook landen, Europa, iedereen, steeds meer landen, sluiten zich daar ook bij aan. En ja, het leed van beide partijen is erg, maar daar gaat het op dit moment niet over.

Er sterven op dit moment kinderen, willens en wetens. En mijn partij heeft deze motie mede ingediend omdat we dat gewoon niet mogen accepteren. En alle kracht die wij hebben, moeten wij ook gebruiken om dat in de richting van onze regering te laten weten. Dank u wel. De heer Donkers: Dank. Tot slot de heer Kleine Schaars en daarna gaan we naar het college. Mijnheer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Voorzitter, wat mij nog meer steekt is dat er een hoofdelijke stemming is aangevraagd. Want dat geeft alleen maar aan dat wij mensen, dus iedereen hier, specifiek willen laten uitspreken. En die is aangekondigd. Dus dan zou mijn ordevoorstel ook zijn om die in ieder geval in te trekken, want wat er ook uitkomt vanavond, misbruik dit niet op social media. En dat zie ik aankomen. De plaatsvervangend voorzitter: Mijnheer Akdemir. De heer Akdemir: Voorzitter, ik wil toch daar iets over zeggen. Ik heb de portefeuillehouder door laten schemeren dat misschien een hoofdelijke stemming een optie zou kunnen zijn. Ik denk dat daar een miscommunicatie heeft plaatsvonden. We gaan niet daadwerkelijk een hoofdelijke stemming aanvragen en dan wel om deze reden. De plaatsvervangend voorzitter: Dan is dat uit de wereld. Dank, mijnheer Akdemir. We gaan naar de zijde van het college. Ik geef portefeuillehouder König het woord. De burgemeester: Dit spreekgestoelte valt mij niet zo vaak zwaar.

Wat ik persoonlijk van deze kwestie is volgens mij niet van belang in deze rol, maar ik vind er natuurlijk ook gewoon wat van. Ik ga dat hier niet uitspreken. Het college zit ook wel met ongemak, want aan de ene kant voel ik wel mee met degenen die zeggen, de raad gaat er niet over. Aan de andere kant voel ik ook mee met degenen die zeggen, dit grijpt ook in de Deventer samenleving en daar kunnen we niet ons van onttrekken. Het is een beetje makkelijk misschien, maar het college wacht het oordeel van de gemeenteraad af. En als die wordt aangenomen, dan gaan we de motie natuurlijk uitvoeren. Maar het lijkt mij verstandig, gezien mijn positie, dat ik nu niet voor kamp A of kamp B kies. Dank u wel. De plaatsvervangend voorzitter: Dank. Dat betekent dat wij gaan stemmen over deze motie vreemd. We wachten heel even een … Voordat ik de stemming voor deze motie vreemd open, zijn er partijen stemverklaring willen? Mevrouw Sipman, aan u het woord.

40 Mevrouw Sipman: Dank u wel, voorzitter. Vol afgrijzen volgt mijn fractie het nieuws over de oorlog in Israël in de Palestijnse gebieden. We maken ons grote zorgen samen met velen in Deventer. De landelijke VVD zet zich samen met andere partijen in de Tweede Kamer in voor maximale druk op strijdende partijen, zoals de stappen die minister Veldkamp neemt in Europa. We zien dat dit onderwerp polariseert. Mijn fractie ziet het als rol om polarisatie tegen te gaan in onze gemeente en juist actief mensen te blijven verbinden. Deze motie draagt niet bij aan het verkleinen van die polarisatie. Wij zullen daarom tegenstemmen. De plaatsvervangend voorzitter: Mijnheer Smeenk. De heer Smeenk: Voorzitter, dank u wel. Als fractie Gemeentebelang nemen wij als lokale partij geen standpunt in in deze motie. Dit gaat vele malen verder dan de lokale politiek. Wat dat betreft steunen wij het punt wat Deventer Belang ook heeft ingebracht. Wij laten het dus aan de fractieleden persoonlijk over welk gevoel zij bij deze motie hebben. Gemeentebelang zal dus verdeeld stemmen. De plaatsvervangend voorzitter: Zijn er verder nog stemverklaringen? Mijnheer De Niet, aan u het woord. De heer De Niet: De ChristenUnie worstelt ook erg met deze motie, heeft er ook erg mee geworsteld. Heeft ook geluisterd naar het debat. Het brengt niet het verbindende wat nodig is, juist in zo'n kwestie.

Dat afwegende, ook wij zien de grote nood en veroordelen de acties van de regering-Netanyahu. Maar uiteindelijk moeten wij hier in Deventer over lokale kwesties gaan en brengt dit niet de verbinding die we nodig hebben. En dat afwegende zullen wij tegen deze motie stemmen. De plaatsvervangend voorzitter: Mevrouw Scholthof. Mevrouw Scholthof: Dank u wel, voorzitter. Ook voor CDA Deventer is er wel veel ongemak rond deze motie, omdat wij raadslid zijn geworden om Deventer een stukje mooier te maken. En deze geopolitieke kwestie hadden we gewoon liever niet in deze lokale arena gezien. Dat hebben wij ook meegegeven aan de indiener. Hij ligt nu voor en wij hebben eigenlijk dezelfde afweging als de heer De Niet maakt, alleen voor ons valt hij net de andere kant op. Wij kijken naar het nieuws, we zien het genocidaal geweld. En ik moet ook wel meegeven dat het ook wel heel moeilijk is om hiertegen te stemmen, omdat je ziet dat het genocidaal geweld plaatsvindt. En daarom stemmen wij voor. Maar we hadden liever gehad dat wij deze stem niet hadden hoeven uitbrengen, omdat wij willen dat je geen kant hoeft te kiezen. En dat is waar het eigenlijk in deze gebieden zo lastig is. Dus onze fractie zal voorstemmen, maar had eigenlijk liever dit debat gelaten waar die hoort. De plaatsvervangend voorzitter: Dank, mevrouw Scholthof. Dat betekent dat ik de stemming open over de motie vreemd.

Er moet nog één stem uitgebracht worden. De motie vreemd aangenomen met 24 stemmen voor, 14 tegen. Tegen hebben gestemd de fractie van VVD, Deventer Belang, DeventerNU en de ChristenUnie. En Gemeentebelang heeft verdeeld gestemd. Tegen hebben gestemd mevrouw Eltink, de heer Koot, de heer Muilerman, de heer Obdeijn, mevrouw Te Riele en de heer Smeenk. Sluiting De plaatsvervangend voorzitter: Dat betekent dat de motie vreemd is aangenomen en dat betekent ook dat wij het laatste agendapunt hebben gehad. Ik dank u allen hartelijk en wens u een voorspoedige reis naar huis.