2024-976 Eindrapport DeventerKlimaatraad

Door educatie van vrijwilligers kunnen die daarna zorgdragen voor het voedselbos. Bij genoeg draagvlak van burgers kan deze eventueel worden uitgebreid met een pluktuin of moestuin. Binnen 3 jaar is een eerste voedselbos aangelegd en functioneel. In de daaropvolgende 3 jaar worden nog 2 voedselbossen gerealiseerd, zodat er ruimte is voor evaluatie. Hierdoor houden we rekening met de tijd die de beplanting nodigt heeft om te volgroeien.

Hoe willen we dat bereiken? De gemeente stelt gronden beschikbaar. Inwoners worden betrokken bij het ontwerp en de realisatie. Om het laagdrempelig te maken en vrijwilligers te werven en buurtparticipatie te bevorderen, adviseren we periodieke open inloopmiddagen.

Pagina 42 van 68

Waarom vinden we dat eerlijk? Iedereen kan de vruchten plukken van de natuur in de opengestelde voedselbossen. Voor alle Deventenaren worden vers fruit en noten toegankelijk. Alle kinderen uit de gemeente leren zo waar voedsel vandaan komt en het belang van samenwerken met de natuur. Het is een duurzame investering voor de nieuwe generatie. Ook voor dieren vormt een voedselbos een ecologische verbindingszone. 70 % stemmen voor. Daarmee is dit advies niet aangenomen.

Pagina 43 van 68

2

Circulariteit

2.6 Richtlijnen en overzicht ruil/weggeefkasten Wat zien we? (wat is de aanleiding) Er is veel stigma en schaamte rondom ruilkasten. Doordat ruilkasten vaak op zichtbare plaatsen zijn kan men hier niet comfortabel/anoniem gebruik van maken. Wat is ons advies? Zorg ervoor dat de schaamte rondom ruil/weggeefkasten weggaat en de populariteit vergroot wordt. Hierdoor wordt het gebruik van dergelijke kasten gemakkelijker en wordt het normaler om overbodige producten uit je voorraadkast te ruilen of weg te geven. Dit gaat verspilling van spullen tegen. Hoe willen we dat bereiken? •

Verminder het stigma door de kasten een andere naam te geven, bijvoorbeeld weggeefkast. Kies een naam die duidelijk en begrijpend is en duurzaam gedrag aanmoedigt.

•

Zorg voor een overzicht van bestaande weggeefkasten om de bekendheid te vegroten (zie copyvilla.nl voor minibiebs ter inspiratie).

•

Laat verdiepend onderzoek doen met relevante partners en beleidsadviseurs van de gemeente om mogelijkheden om het stigma verder te verminderen te definiëren. Dit kan meegegeven worden aan inwoners die een weggeefkast hebben/willen opzetten.

Waarom vinden we dat eerlijk? Door weggeefkasten toegankelijker te maken worden ze normaler in het dagelijkse leven en de algemene maatschappij. 72% stemmen voor. Daarmee is dit advies niet aangenomen.

Pagina 44 van 68

3

Duurzame mobiliteit

3.4 Maak van het parkeerterrein bij runshopping centre een parkeerhub Wat zien we? Mensen maken te veel gebruik van de auto om de binnenstad te bereiken. Dit zorgt voor veel CO2-uitstoot en onnodige verkeersdrukte. Wat is ons advies? Wij adviseren de gemeente Deventer om drie permanente P+R terreinen in te richten. En bij evenementen in de gemeente Deventer adviseren we twee extra tijdelijke P+R locaties in te richten. Wij zien dat in hoofdzaak de parkeerdruk wordt veroorzaakt door toerisme welke het hele jaar door naar Deventer komen en voor een piek zorgen tijdens evenementen. Wij adviseren dit advies te realiseren binnen 1 jaar na het aannemen van het advies. Hoe willen we dat bereiken? Wij hebben dit dit onderverdeeld in drie varianten: Wij adviseren twee vaste P+R locaties in combinatie met een buslijn ten behoeve van toerisme, met als bestemming de binnenstad. De gemeente dient hierbij rekening te houden met: •

maximaal 10 minuten reistijd met de lijnbus naar de binnenstad;

•

maximaal 5 minuten loopafstand van bestaande buslijn (van en naar het centrum toe);

•

P+R 7 dagen per week, 365 dagen per jaar open zijn;

•

gratis P+R parkeergelegenheid;

•

dat er een gelegenheid is om fietsen te stallen.

Wij adviseren een vaste P+R locatie in de nabijheid van station Deventer-Colmschate, in combinatie met een treinreis naar station Deventer, ten behoeve van toerisme. De gemeente dient hierbij rekening te houden met: •

maximaal 5 min loopafstand naar station Deventer-Colmschate;

•

P+R 7 dagen per week, 365 dagen per jaar;

•

gratis P+R parkeergelegenheid;

•

dat er een gelegenheid is om fietsen te stallen.

Pagina 45 van 68

Wij adviseren bij evenementen in Deventer twee popup P+R locaties in combinatie met een shuttlebus ten behoeve van toerisme, met als bestemming binnenstad. De gemeente dient hierbij rekening te houden met: •

maximaal 15 minuten reisafstand met de shuttlebus naar de binnenstad;

•

het gebruik maken van shuttlebussen zonder CO2-uitstoot (oa elektrisch, waterstof);

•

aantrekkelijke tarieven voor de shuttlebus, zodat autoparkeren met parkeergelden in het centrum ontmoedigd wordt;

•

gratis P+R parkeergelegenheid;

•

dat er een gelegenheid is om fietsen te stallen.

Verder adviseren we voor alle P+R locaties dat de gemeente Deventer: •

er voor zorgt dat P+R gepromoot wordt via de website en sociale media van de gemeente zelf en van de evenementen zelf;

•

voor adequate bewegwijzering bij invalswegen ervoor zorgt zodat P+R makkelijk gevonden wordt;

•

onderzoekt of commerciële organisaties op de P+R plaatsen huurfietsen wil faciliteren;

•

onderzoekt of de gemeente op P+R plaatsen toiletten kan realiseren;

•

De gemeente bij bushaltes/treinstation waar P+R locaties zijn actief lobbyt bij de instanties die hierover beslissingsbevoegd zijn. Dit met als doel dat er met regelmatige frequentie van openbaar vervoer is. Voor 7 dagen in de week.

Waarom vinden we dat eerlijk? Wij zijn van mening dat dit advies het milieu, welzijn en gezondheid ten goede komt voor de inwoners van de gemeente Deventer. Dit gebeurt op de volgende manieren: •

Afname CO2-uitstoot met minder kans op smog;

•

Minder geluidsoverlast;

•

Minder kans op verkeersinfarcten en agressie in het verkeer;

•

Verbeterde verkeersveiligheid;

•

Verbeterde bereikbaarheid voor hulpdiensten;

•

Ruimte ontstaat om bestaande parkeerplaatsen voor andere voorzieningen in te zetten (o.a. voor deelauto’s of fietsenstallingen);

•

Dat behalve toeristen ook de inwoners van de gemeente (of bezoekers van deze inwoners) gebruik kunnen maken van de P+R;

•

Het faciliteren van toerisme maakt Deventer aantrekkelijker voor het bedrijfsleven.

Pagina 46 van 68

61% stemt voor. Daarmee is dit advies niet aangenomen.

Pagina 47 van 68

4

Energietransitie

4.2 Stel grootverbruikers verantwoordelijk voor eigen energie Wat zien we? (wat is de aanleiding) Gebruik van fossiele energie wordt onvoldoende ontmoedigd. Commerciële belangen staan vaak voorop. Wat is ons advies? Wij adviseren om grootverbruikers verantwoordelijk te stellen voor opwekking, gebruik en opslag van hun eigen energie. Hoe willen we dat bereiken? Wij adviseren de gemeente om bij bouwvergunningen eisen te stellen op het gebied van energieopwekking en opslag. Wij adviseren om burgers en bedrijven te faciliteren in het gebruik van niet-fossiele energiebronnen. Waarom vinden we dat eerlijk? Bij verbruik hoort ook verantwoordelijkheid. 72% stemt voor. Daarmee is dit advies niet aangenomen.

Pagina 48 van 68

4.3 Eerlijke verdeling van voor- en nadelen van niet-fossiele energie Wat zien we? (wat is de aanleiding) De nadelen van niet-fossiele energiebronnen werken nu oneerlijk uit. Vooral als het gaat om gezondheidseffecten, is er veel onduidelijkheid. Wat is ons advies? Wij adviseren de gemeente om voor- en nadelen van het gebruik van niet-fossiele energiebronnen evenredig te compenseren. Wij adviseren de gemeente uiterlijk 2025 zich op de hoogte te stellen van de gezondheidseffecten van niet-fossiele energiebronnen, met betrekking tot mens, dier en plant. Hoe willen we dat bereiken? Iedereen die overlast ervaart van windmolens en zonneweides in hun omgeving wordt op een eerlijke manier gecompenseerd. We willen dit bereiken door het inzetten van energiecoöperaties en nutsbedrijven, zonder winstoogmerk. Waarom vinden we dat eerlijk? Energie moet voor iedereen toegankelijk en betaalbaar zijn. De mensen die er last van hebben, moeten er ook voordeel van hebben. 62% stemt voor. Daarmee is dit advies niet aangenomen.

Pagina 49 van 68

5

Gedrag & betrekken inwoners

5.3 Verantwoordelijkheid, bevoegdheid en eigenaarschap over de directe leefomgeving Wat zien we? (wat is de aanleiding) •

We zien dat onze leefomgeving (buurt) veranderd zonder dat we weten hoe we hier invloed op hebben.

•

We zien dat we mogen participeren in onze leefomgeving maar geen eigenaarschap of verantwoordelijkheid hebben en voelen.

•

Er lijkt niemand verantwoordelijk te zijn in een buurt, er wordt altijd gewezen naar de gemeente.

•

We ervaren een relatief hoge drempel om dingen in onze eigen leefomgeving te veranderen. Dit ligt bij de gemeente en gaat in demotiverende langdurende processen (vandaar de hoge drempel).

Wat is ons advies? Wij adviseren de gemeente om zoveel mogelijk, en meer als nu, verantwoordelijkheid, bevoegdheid en eigenaarschap aan burgers te geven over hun directe leefomgeving. Hoe willen we dat bereiken? •

De gemeente Deventer inventariseert voorbeelden en geleerde lessen waar soortgelijke initiatieven al in uitvoering zijn (geweest) en maakt dit makkelijk toegankelijk voor haar inwoners.

•

Door inwoners beter te informeren over wat er mogelijk is en wat voor positieve initiatieven er op dit vlak al gerealiseerd zijn.

•

Door op zoek te gaan naar gemotiveerde inwoners en hier pilots mee te draaien om samen te leren hoe dit ingevuld kan worden.

•

De gemeente Deventer vergoed (financieel) de inwoners die hier een actieve rol innemen.

•

Bv. Faciliteer dat er per buurt een buurtcoöperatie komt, waar (alle) inwoners van de buurt lid van zijn, zodat burgers in de buurt een laagdrempelige en bekende plek hebben om mee te doen en geïnformeerd te worden en de gemeente een aanspreekpunt heeft die ook eigenaarschap en verantwoordelijkheid kan dragen.

•

Door te zoeken naar vormen van samenwerking tussen bewoners en gemeente waardoor beide partijen profiteren.

•

Door meetbaar te maken welke resultaten bereikt worden en hoe dit past binnen de klimaatambities. Pagina 50 van 68

•

Gemeente Deventer probeert daar waar de verantwoordelijkheid in de samenleving gelegd wordt ook de bevoegdheid bij de relevante burger partijen neer te leggen.

•

Gemeente geeft aan, zelf veel voorbeelden waarbij bewoners eigenaarschap hebben en nemen over de openbare ruimtes en pilots hebben meegedaan, worden de succesvolle pilots omzet naar beleid.

•

Bewoners betrekken (voorbeeld: duurzaamheidsteam Zandweerd) bij de initiatieftafel om de verwachtingen van elkaar te managen, hierdoor voorkom je teleurstellingen, mits het plan niet doorgaat.

Waarom vinden we dat eerlijk? •

Omdat het alle inwoners betreft en zo krijgt iedereen de kans om medeverantwoordelijkheid te nemen over hun directe leefomgeving.

•

Omdat eigenaarschap over eigen leefgebied ervoor zorgt dat de opbrengsten binnen het gebied blijven en benut kunnen worden en niet naar externe organisaties gaat (bijv. aandeelhouders van grote internationals).

•

Omdat dit de mensen die in het gebied leven directe invloed geeft op de waarde van het gebied.

65% stemt voor. Daarmee is dit advies niet aangenomen.

Pagina 51 van 68

7

Overkoepelende adviezen

7.6 Goed afvalgedrag gratis/belonen Wat zien we? De huidige afvalvoorzieningen worden nog niet goed nageleefd. Er wordt veel afval in de natuur gedumpt. Er zijn te weinig afvalbakken. Ook wordt stortafval nog niet goed gerecycled. Op dit moment is er in veel wijkgemeentes nog niet genoeg duidelijk over hoe het afval op de juiste manier te scheiden. Wat is ons advies? •

Meer afvalbakken in openbare ruimtes (met name ook in parken)

•

Betere handhaving om afvaldumping te voorkomen

•

GFT-container en REST-afval gratis scheiden en voor iedereen toegankelijk

•

Hergebruik van spullen door nog betere samenwerkingen met sociale werkplaatsen en kringloopwinkels

Hoe willen we dat bereiken? Door het scheiden van afval gratis te maken. Dit geldt ook voor ondergronds containers. Mogelijk (ipv milieupas) scheiden mogelijk maken met scanner op de telefoon. 65% stemt voor. Daarmee is dit advies niet aangenomen.

Pagina 52 van 68

8

Verduurzamen woningen

8.2

Introductie ombudsman

Wat zien we? (wat is de aanleiding) Een ombudsman of vrouw is er nog niet. Voor inwoners wordt het bijvoorbeeld financieel lastig gemaakt om te verduurzamen. Het financiële plaatje van een inwoner speelt tegenwoordig een rol om mee te kunnen doen in het verduurzamen. Wat is ons advies? De gemeente moet meer kennis en subsidie geven voor het verduurzamen van woningen. De gemeente Deventer moet een ombudsman aanstellen namens alle inwoners van de gemeente. Dit moet zo snel mogelijk, maar tenminste voor het 3e kwartaal van 2025 gebeurd zijn, rekening houdend met de voorjaarsbegroting van de gemeente. Deze ombudsman moet de inwoners kunnen informeren over diverse subsidieregelingen en dergelijke. Van belang daarbij is om via diverse sociale media, de lokale kranten, wijkmanagers, evenementen, treinstations en markten promotie te maken (met tips over bijvoorbeeld geldbesparing) zodat ook moeilijk bereikbare inwoners bereikt worden. Hoe willen we dat bereiken? We willen een ombudsman voor een betere informatieverstrekking. De ombudsman kan advies geven voor het verstrekken van kennis en informatie en reageert op klachten van de bewoners. Deze behartigd ook de belangen van de inwoners die daar zelf minder toe in staat zijn De ombudsman heeft informatie van degene die hulp nodig heeft en kan hier de juiste aandacht voor vragen.

Voorbeelden hierbij zijn het inzetten van aannemers of leveranciers of een doorverwijzing naar ‘’Duurzaam Deventer’’. De gemeente moet duidelijke informatie verstrekken voor subsidies en het verduurzamen van woningen. Dit kan bijvoorbeeld door middel van social media, lokale krant, etc. Waarom vinden we dat eerlijk? Iedereen kan dan verduurzamen met de juiste kennis incl. de eigenaren met een kleine portomoniks. 67% stemt voor. Daarmee is dit advies niet aangenomen.

Pagina 53 van 68

8.3 Leefbaarheid in de woningen verbeteren Wat zien we? (wat is de aanleiding) Wij zien dat slecht of geheel niet verduurzaamde woningen bijdragen aan een slechte gezondheid van bewoners. Dit wordt niet opgelost door een passieve aanpak. Wat is ons advies? Ons advies is om een plan te maken dat de leefbaarheid - in - de woningen verbeterd. Dit plan moet per wijk en woningtype specifieke doelen en maatregelen bevatten. De bewoners moeten actief betrokken worden en zorgen voor eerlijkheid en transparantie in de uitvoering. Hoe willen we dat bereiken? Inventariseer wijken en woningtypen op wat de mogelijkheden zijn op verduurzamen en het verbeteren van de leefbaarheid in de woning. Aansluitend bij de al bestaande wijkgerichte projecten op gebied van verduurzaming. Betrek bewoners en stel samen duurzame doelen op, zoals betere luchtkwaliteit. Denk hierbij aan installatie van centrale mechanische ventilatiesystemen met ook ruim voldoende capaciteit. Wij ervaren in de praktijk dat dat nog vaak fout gaat in de uitvoering. Kies passende maatregelen en maak een eenvoudig, stapsgewijs plan. Benader nieuwe bewoners actief met een stapsgewijs plan, bijvoorbeeld in een brief of een pakket bij adreswijziging. Ga nog meer samenwerken met energiecoaches en ervaringsdeskundigen om het betaalbaar te houden.

Waarom vinden we dat eerlijk? Iedereen heeft recht op een goede gezondheid en een veilige woning. Niet alleen voor de huidige generatie, maar ook voor alle toekomstige generaties. Daarom vinden we dat het plan voor iedereen toegankelijk en toepasbaar moet zijn. 70% stemt voor. Daarmee is dit advies niet aangenomen.

Pagina 54 van 68

Procesbeschrijving

Pagina 55 van 68

Samenstelling van het beraad De gemeenteraad van Deventer heeft op 19 juli 2023 het raadsvoorstel 'Burgerberaad - Plan van aanpak en onderwerp Klimaat' aangenomen waarin staat beschreven hoe het burgerberaad moet worden uitgevoerd. De volgende uitgangspunten met betrekking tot de samenstelling van het beraad staan hierin geformuleerd: •

100 deelnemers

•

maximaal vijf bijeenkomsten en de bijeenkomsten zullen zes uur duren en worden georganiseerd op zaterdagen

•

deelnemers worden geworven met een persoonlijke brief die op willekeurige adressen, goed verdeeld over de gemeente, wordt bezorgd. De deelnemers worden in twee stappen geloot om zo tot een goede afspiegeling te komen van de Deventer samenleving

•

als een bepaalde groep ondervertegenwoordigd is, ten opzichte van de samenstelling van de Deventer samenleving, kunnen extra inspanningen worden verricht om deze groepen toch te bereiken

De samenstelling van de Deventer Klimaatraad is op deze wijze uitgevoerd. De deelnemers aan de Klimaatraad vormden een goede afspiegeling van de Deventer samenleving. De exacte samenstelling wordt iets verderop toegelicht. Nu eerst een uitleg over de uitgevoerde lotingsprocedure.

Publiekscampagne Vooraf aan de eerste loting liep een publiekscampagne vanuit de gemeente Deventer, om bij een zo groot mogelijk publiek bekend te maken dat de Klimaatraad eraan komt. Ook werden inwoners opgeroepen om zich aan te melden als ze de lotingsbrief ontvingen. Voor de publiekscampagne zijn verschillende middelen ingezet (o.a. social-media campagne, advertenties in de Stedendriehoek en driehoeksborden langs de weg).

Uitnodigingen In de eerste ronde is een aselecte steekproef van 15.000 mensen getrokken uit de BAG van de gemeente Deventer. Dit is gedaan door de Dutch Coding Company (DCC). Deze organisatie heeft samen met EMMA/ANNE een lotingstool ontwikkeld die ook bij andere burgerberaden wordt gebruikt.

Pagina 56 van 68

Deze eerste loting leverde een excelbestand op met 15.000 adressen met voor elk adres een unieke code. Deze code kwam in de uitnodigingsbrief en was nodig voor de aanmelding voor het beraad. Dit bestand is gedeeld met de gemeente omdat de gemeente de brieven verstuurde. De gemeente Deventer heeft de brieven gelijk over alle postcodegebieden verstuurd en er is dus niet aan de voorkant is ‘oversampled’. Bij de brief zat ook een flyer met meer uitleg over het proces van de Deventer Klimaatraad en de loting.

Respons Inwoners kregen twee weken de tijd na ontvangst van de brief om zich aan te melden. Per huishouden konden maximaal vijf personen zich aanmelden. Over het algemeen zien we dat in de eerste week zo’n tachtig procent van de aanmeldingen binnenkomt. Op basis van dat beeld kan worden bepaald of extra wervingsinspanningen nodig zijn om de respons onder bepaalde doelgroepen te verhogen. Ook in het geval van de Deventer Klimaatraad kwam het gros van de aanmeldingen in de eerste week binnen. Uiteindelijk waren er ruim voldoende aanmeldingen voor alle selectiecriteria waardoor extra wervingsactiviteiten niet nodig bleken. Het totaal aantal aanmeldingen was 599. Dat is een response rate van 3,99%. Bij burgerberaden, die EMMA begeleidt, zien we een gemiddelde response rate van precies 3,9%. Toch is de rate van Deventer relatief hoog want deelnemers moesten op voorhand aangeven alle bijeenkomsten beschikbaar te zijn. En de brieven zijn op adres verstuurd, niet op naam. Dit zijn normaliter twee oorzaken voor een lagere response rate. Loting: tweede ronde In de uitnodigingsbrief die de 15.000 Deventer huishoudens ontvingen van de gemeente stond een QR-code die mensen naar de website van de gemeente leidde: www.deventer.nl/klimaatraad. Naast uitgebreide informatie over de Klimaatraad, stond hier ook de aanmeldlink. De aanmeldlink werd gefaciliteerd door DCC.

Hoewel iedereen op de aanmeldlink kan klikken, kon de aanmelding alleen voltooid worden met een unieke code uit de brief. Als men op de aanmeldlink klikt, werd een aantal zaken uitgevraagd. Dit zijn de vooraf bepaalde selectiecriteria. Die worden verderop beschreven. Op basis van de antwoorden is de tweede loting uitgevoerd door DCC en daarmee is een zo goed mogelijke afspiegeling van de Deventer samenleving geloot. Hier zou men kunnen kiezen voor een ‘oversampling’, vanuit de assumptie dat mensen uit sommige groepen

Pagina 57 van 68

sneller zullen afhaken tijdens het proces, of dat er inhoudelijke redenen zijn om groepen iets over te vertegenwoordigen. In Deventer is er gekozen om dit niet te doen. Het doel is dat de gelote groep waarmee het beraad begint een zo'n goed mogelijke afspiegeling van Deventer is, zonder oververtegenwoordiging van bepaalde groepen. Representativiteit Er is een overzicht gemaakt van de Deventer inwoners op basis van de selectiecriteria. Zo is bijvoorbeeld in kaart gebracht hoe de man/vrouw verdeling is in Deventer, de leeftijdsverdeling, etc. Dit is gedaan op basis van CBS-gegevens en data van Staat van Deventer. Deze percentages zijn vertaald naar het gewenste aantal deelnemers in de Klimaatraad. We zijn de Klimaatraad gestart met een zo representatief mogelijke groep. Het is onvoorspelbaar welke mensen tijdens het proces afvallen, waardoor de groep mogelijk niet in de meest representatieve samenstelling het proces afrondt. Dat is een geaccepteerd risico. We zien bij andere beraden dat mensen uit allerlei groepen om zeer uiteenlopende redenen stoppen met hun deelname. In Deventer was dat niet anders. Tijdens het proces zijn zestien mensen gestopt. De vragen die inwoners hebben beantwoord bij aanmelding voor de Klimaatraad: 1. Wat is uw postcode? Open vraag, alleen de 4 cijfers 2. Wat is uw leeftijd? a.

16 t/m 24 jaar

b.

25 t/m 34 jaar

c.

35 t/m 49 jaar

d.

50 t/m 64 jaar

e.

65 jaar of ouder

3. Wat is uw gender? a.

Man

b.

Vrouw

c.

Non-binair

d.

Overig

4. In wat voor type woning woont u?

Pagina 58 van 68

a.

Koophuis

b.

Vrije sector huurwoning

c.

Sociale huurwoning

d.

Overig

5. Wat is uw laatst voltooide opleiding? a.

Basisonderwijs/lagere school

b.

Middelbare school tot MBO-3

c.

Bovenbouw middelbare school of MBO-4

d.

Hoger beroepsonderwijs (hbo, heao, hts)

e.

Wetenschappelijk onderwijs (universiteit)

f.

Overig

g.

Geen opleiding

h.

Zeg ik liever niet

6. Heeft u een migratieachtergrond? a.

Ja, binnen de Europese Unie

b.

Ja, buiten de Europese Unie

c.

Nee

Verplichte contactgegevens 1.

Wat is uw e-mailadres? a.

2.

Wat is uw telefoonnummer? a.

3.

Open vraag met optie: ik heb geen e-mailadres Open vraag met optie: ik heb geen telefoonnummer

Wat is uw naam? a.

Roepnaam en achternaam

De uiteindelijke samenstelling van de Deventer Klimaatraad ziet er als volgt uit:

Pagina 59 van 68

Aantal inwoners % Deventer % Ingeloot 11326 13% 13% 13777 16% 18% 19349 23% 24% 21764 25% 22% 19450 23% 23%

16 t/m 24 jaar 25 t/m 34 jaar 35 t/m 49 jaar 50 t/m 64 jaar 65+ Totaal

100%

Geen migratieachtergrond Migratieachtergrond binnen EU Migratieachtergrond buiten EU Totaal

Aantal inwoners % Deventer % Ingeloot 78386 77% 81% 4788 5% 6% 18272 18% 13% 100% 100% Aantal inwoners % Deventer % Ingeloot 51927 51% 50% 50854 49% 47%

Vrouw Man Non-binair Totaal

3% 100%

Aantal inwoners % Deventer % Ingeloot 57% 57% 28% 26% 15% 13%

Koophuis Sociale huurwoning Vrije sector huurwoning Overig

Totaal

100%

4% 100%

Aantal inwoners % Deventer % Ingeloot 21.810 30% 4% 30.490 41% 49% 21.340 29% 42% 2%

Laag Middelbaar Hoog Zeg ik liever niet Overig

73640*

Postcode 7411 7412 7413 7414 7415 7416 7417 7418 7419 7421 7422 7423 7424 7425 7426 7427 7428 7429 7431 7433 7434 7435 7437 Totaal

100%

100%

3% 100%

Aantal inwoners % Deventer % Ingeloot 8425 8% 14% 11520 11% 12% 7265 7% 11% 5315 5% 9% 11470 11% 9% 3475 3% 8% 4960 5% 5% 580 1% 5% 2290 2% 4% 5215 5% 4% 2410 2% 4% 5980 6% 4% 4775 5% 3% 7880 8% 3% 25 0% 2% 85 0% 2% 155 0% 1% 1075 1% 1% 4875 5% 1% 6110 6% 0% 1465 1% 0% 425 0% 0% 5665 6% 0% 101440 100% 100%

Pagina 60 van 68

*Opmerkingen bij opleidingsniveau: Laag opleidingsniveau betreft volgens de indeling van het CBS onderwijs op het niveau van basisonderwijs, het VMBO, de eerste drie leerjaren van HAVO of VWO en de entreeopleiding, (MBO1) of het praktijkonderwijs. Middelbaar opleidingsniveau is de bovenbouw van HAVO of VWO, MBO2, MBO3 en MBO4. Hoog opleidingsniveau is HBO of WO. Het CBS hanteert voor deze data een leeftijdscategorie vanaf 12 jaar. De deelnemers van de Klimaatraad zijn minimaal 16 jaar. En door de indeling van het CBS hebben deelnemers die bijvoorbeeld op het VWO zitten mogelijk hoog opleidingsniveau aangekruist, terwijl zij volgens de CBS-indeling vallen onder laagopgeleid. Dit geeft een vertekend beeld voor het ingelote percentage laagopgeleiden.

Aantal deelnemers per bijeenkomst We hebben 120 mensen ingeloot. Al deze mensen zijn voorafgaand aan de Klimaatraad telefonisch gesproken. Tijdens deze gesprekken heeft een aantal mensen om uiteenlopende redenen zich alsnog teruggetrokken als deelnemer. In de meeste gevallen bleken mensen toch niet beschikbaar op alle vijf de dagen. Uiteindelijk is de Klimaatraad gestart met 105 en geëindigd met 89 deelnemers (waarvan er vier verhinderd waren tijdens de laatste bijeenkomst). Bijeenkomst 1: 105 deelnemers Bijeenkomst 2: 99 deelnemers Bijeenkomst 3: 90 deelnemers Bijeenkomst 4: 87 deelnemers Bijeenkomst 5: 85 deelnemers (vier deelnemers verhinderd) Elke bijeenkomst was een aantal deelnemers verhinderd door bijvoorbeeld ziekte. Opmerkelijk is dat alle deelnemers die niet bij een bijeenkomst konden zijn, zich hebben afgemeld voor die bijeenkomst. Bij andere beraden zien we geregeld dat deelnemers zich niet afmelden maar gewoon niet komen. Het zegt in Deventer in elk geval iets over de betrokkenheid van de deelnemers. Uiteindelijk hebben dus zestien deelnemers (15 procent) zich in de loop van het proces definitief afgemeld. Dat is, in vergelijking met andere beraden, een lage uitval. Gemiddeld ligt het aantal stoppende deelnemers op 20 procent. De stoppende deelnemers in Deventer scoorden heel verschillend op de selectiecriteria waardoor nog steeds sprake was van een

Pagina 61 van 68

zo goed mogelijke afspiegeling van de Deventer samenleving. En daarmee zijn ook de uitkomsten nog steeds valide. Om het voor deelnemers mogelijk en aantrekkelijk te maken om deel te nemen aan de bijeenkomsten is een aantal drempels weggenomen, zoals ook beschreven in het aangenomen raadsvoorstel. •

Deelnemers kregen een vergoeding voor deelname van 50 euro per bijeenkomst.

•

Deelnemers ontvingen een reiskostenvergoeding van 0,21 cent per kilometer en konden kinderopvangkosten declareren (tien euro per uur per kind).

•

De locatie was toegankelijk voor iedereen, dus ook voor mensen met mobiliteitsproblemen of met een visuele beperking.

•

Tijdens de bijeenkomsten is de catering verzorgd door verschillende lokale cateraars.

•

Er is rekening gehouden met 41 dieetwensen variërend van vegetarisch, tot geen kaas, halal en lactosevrij. De overgebleven lunch ging naar de nachtopvang.

•

Vijf deelnemers droegen een rood keycord, dit betekende dat zij niet gefotografeerd of gefilmd wilden worden tijdens de bijeenkomsten.

•

Eén deelnemer sprak geen Nederlands, hier is een fluistertolk voor ingeschakeld.

•

Ook is er rekening gehouden met een deelnemers die slechthorend zijn en met een aantal deelnemers die slecht ter been zijn.

•

Daarnaast zijn de stukken naar één deelnemer gemaild, omdat deze persoon digitaal minder onderlegd was.

•

Er is verder gewerkt met afwisselende werkvormen om ook deelnemers die zich verbaal minder makkelijk uitdrukken, goed deel te laten nemen.

•

Alle vragen die deelnemers online stelden zijn per omgaande beantwoord.

•

Alle documenten die door deelnemers is ingebracht, zijn geplaatst in de online werkomgeving.

•

Deelnemers die meer dan 1 keer afwezig waren, zijn nagebeld.

Pagina 62 van 68

Procesbegeleiding De gemeenteraad, die ook de aanbesteding voor de uitvoering van het beraad heeft gedaan, heeft nadrukkelijk de wens uitgesproken dat het beraad wordt begeleid door een onafhankelijke partij. Het beraad doorloopt een proces, onafhankelijk van politieke en bestuurlijke invloeden, en dat vraagt om onafhankelijke begeleiding. Het dagvoorzitterschap en de organisatie van de bijeenkomsten werd dan ook verzorgd door ANNE/EMMA/Moventem. Ook wat betreft de begeleiding van de gesprekken in kleinere groepen zijn onafhankelijke gesprekbegeleiders ingezet. Daarnaast is ook een beroep gedaan op ervaren gespreksleiders van de gemeente. Deze gespreksleiders zijn door ANNE/EMMA getraind en gebriefd voor elke bijeenkomst. Daarnaast zijn zij zodanig ingezet dat zij niet op hun eigen aandachtsgebied deelnemers hebben begeleid.

Communicatie Communicatie loopt als een rode draad door het proces van voorbereiding en uitvoering van het burgerberaad. De communicatie was grofweg gericht op drie doelgroepen: •

Communicatie met het maxi-publiek (alle inwoners van de gemeente en de pers), zowel vooraf, tijdens als na het beraad.

•

Communicatie met het mini-publiek (de deelnemers), zowel vooraf, tijdens als na het beraad.

•

Communicatie intern met medewerkers van de gemeente, raad en college, zowel vooraf, tijdens als na het beraad.

EMMA heeft de communicatie met deelnemers voor haar rekening genomen. De communicatie met alle inwoners van Deventer en de interne communicatie is uitgevoerd door de gemeente. Hierbij moet worden opgemerkt dat de deelnemers van de Klimaatraad tijdens de tweede bijeenkomst met elkaar af hebben gesproken om tussentijds geen berichten naar buiten te brengen en geen foto’s en filmpjes te maken. Hierdoor heeft de interne projectgroep van de gemeente de communicatie richting raad, college en ambtenaren ook beperkt.

Pagina 63 van 68

De bijeenkomsten Hieronder beschrijven we wat er procesmatig is gebeurd tijdens de bijeenkomsten en hoe dat heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van de adviezen. Bijeenkomst 1 Op zaterdag 10 februari was de eerste bijeenkomst van de Deventer Klimaatraad. De bijeenkomst stond in het teken van het kennismaken met elkaar, de opdracht van het burgerberaad en het maken van afspraken over het proces. Burgemeester Ron König opende de Deventer Klimaatraad en overhandigde de vraag van de gemeenteraad aan het beraad. De programmamanager energietransitie vertelde hoe belangrijk een Klimaatraad voor de gemeente is en welke vragen de gemeente heeft. In drie workshops over een eerlijke transitie naar klimaatneutraal, klimaat en gedrag en ‘speel gas de stad uit’ deden deelnemers nieuwe inzichten op. Na de workshops hingen er 13 posters in de zaal met verschillende thema’s. Deelnemers konden met stickers aangeven welke thema’s zij belangrijk vinden en waar ze meer over willen weten. Uitkomst is een eerste prioritering van de thema’s die de basis vormden voor deskundigen van bijeenkomst 2. Aan het eind van bijeenkomst 1 is er gestemd over de procedure van besluiten nemen. Resultaat is een breed gedragen stemprocedure dat met een duidelijke meerderheid is aangenomen.

Bijeenkomst 2 Tijdens de tweede bijeenkomst op 16 maart hebben deelnemers kennis opgedaan over het vraagstuk door inhoudelijk te verdiepen, te luisteren naar deskundigen en aan hen vragen te stellen. Voordat de inhoudelijke verdieping plaatsvond, werden er afspraken gemaakt over het samenwerken tijdens het beraad en de communicatie over de inhoud. Tijdens een plenaire presentatie werd verteld hoe de gemeente werkt en waar de gemeente wel en niet over gaat. Daarna volgden er tafelgesprekken met deskundigen over onderwerpen die de deelnemers hebben bepaald met het plakken van stickers tijdens bijeenkomst 1. De gesprekken werden begeleid door een gespreksbegeleider. De deskundige gaf tijdens de het gesprek als eerst een korte pitch en daarna stelden deelnemers vragen om zich te verdiepen in het onderwerp, aandachtspunten en dilemma’s voor het onderwerp in kaart te brengen en welke rol het onderwerp speelt als het gaat om een (on)eerlijk klimaatneutraal Deventer. Uitkomst van de bijeenkomst is dat er door de deelnemers veel relevante kennis is opgedaan. Hieronder een overzicht van de deskundigen per thema:

Pagina 64 van 68

Thema

Organisatie

Biodiversiteit

Saxion Ulebelt

Klimaatadaptatie

Gemeente Deventer

Gedrag

Stichting Klimaatpsychologie

Warmtenet

Buro Loo

Verduurzamen woningen

Circle Motion Rentree

Gezondheid

GGD

Circulariteit

Gemeente Deventer

Isolatie ondersteuningsprogramma

Gemeente Deventer

Betrekken inwoners

Buurt-Duurzaamheidsteam Zandweerd

Energietransitie in de gebouwde omgeving

Saxion

Waterstof

Gemeente Deventer

Energiecoaches

Duurzaamheidscentrum

Duurzame mobiliteit

Goudappel

Netcongestie

Enexis

Wind op land

Branche specialist wind op land

Een ander geluid

Clintel

Bijeenkomst 3 De derde bijeenkomst vond plaats op 20 april. Deze dag stond in het teken van het bepalen aan welk thema er wordt werkt, het bepalen van de deelthema’s die daaronder vallen en diepte in gaan op deze deelthema’s. Dit vormt het fundament van de adviezen. De thema’s van de vorige bijeenkomst zijn verdeeld in 7 thema’s en een thema overig en ruimte om eigen thema’s in te brengen. Na het kiezen van de thema’s en het bepalen van de deelthema’s, werd in kleine groepjes daaraan gewerkt. Dit resulteert in een analyse van de deelthema’s en de vraag ‘Hoe moeten we …’. Dit is het startpunt en de basis voor de adviezen. Bijeenkomst 4 Tijdens de vierde bijeenkomst op 25 mei stond het maken van adviezen centraal. De basis hiervoor was de informatie die ze de vorige bijeenkomsten hebben opgedaan en de kaders die toen zijn ingevuld. Deelnemers schreven in kleine groepjes adviezen over het thema dat ze zelf hebben gekozen. Dat deden ze met behulp van een format. Aan het einde van de

Pagina 65 van 68

bijeenkomst is er peilend gestemd over de adviezen en is er feedback van deelnemers verzameld middels feedbackformulieren. Het resultaat van de bijeenkomst zijn 39 adviezen, met een peilende stemuitslag en feedback. Na een stemming is het beraad akkoord gegaan om een ambtelijke reflectie te laten geven op de conceptadviezen die tijdens de vierde bijeenkomst zijn geschreven. Tijdens de ambtelijke reflectie keken vakambtenaren of het advies juridisch, praktisch en financieel haalbaar is. Dit werd gedaan tussen bijeenkomst 4 en bijeenkomst 5. Bijeenkomst 5 Op 29 juni kwam de Deventer Klimaatraad voor de laatste keer samen. Tijdens deze laatste bijeenkomst was er ruimte om de adviezen definitief te maken om vervolgens over de adviezen te stemmen. De deelnemers konden kiezen met welk thema zij aan de slag gingen. Met behulp van de ambtelijke reflectie en de feedback van de deelnemers werden de adviezen definitief gemaakt. Acht deelnemers hebben zichzelf opgegeven als schrijvers en hebben zich verdeeld over de thema’s en adviezen om ervoor te zorgen dat de adviezen tekstueel gezien kloppen. Over alle definitieve adviezen is er gestemd. De dagvoorzitter leest het advies in zijn geheel voor en tevens was het advies zichtbaar op het scherm. Met stemkastjes is er gestemd voor de anonimiteit en de onafhankelijkheid van de stemming.

Het resultaat is dat 30 van de 39 adviezen zijn aangenomen door de Deventer Klimaatraad. Alle adviezen zijn na het stemmen overhandigd aan de burgemeester. Tussen de bijeenkomsten door Tussen de bijeenkomsten door zijn de deelnemers per e-mail op de hoogte gehouden van het proces. Daarnaast zijn de relevante documenten per bijeenkomst op een online omgeving geplaatst, waar alleen deelnemers van de Deventer Klimaatraad toegang tot hadden. Deze besloten online omgeving is gebruikt om tijdens de bijeenkomsten aan de adviezen te werken en om informatie te delen.

Pagina 66 van 68

Nawoord Op zaterdag 10 februari startte de Deventer Klimaatraad. In de Gasfabriek in Deventer. Een plek waar we ons meteen thuis voelen. De ruimte nodigt uit om met elkaar in gesprek te gaan en heeft genoeg rafelrandjes om in de gesprekken ook meteen diepgang te zoeken. Op deze eerste dag is meteen duidelijk dat de deelnemers de inhoud en het proces allebei belangrijk vinden. Dat ze een advies willen geven aan het eind waar de gemeente mee verder kan. Een advies ook dat de gemeente uitdaagt om er nog een schepje bovenop te doen. De titel van het advies is niet voor niets ‘Komoptan!’. In de vijf bijeenkomsten hebben de deelnemers op een mooie, eerlijke en respectvolle manier gezocht naar wat er nog extra kan en hoe dat voor zoveel mogelijk inwoners in Deventer haalbaar is. Waarbij er ook veel aandacht was voor het prettiger en groener maken van de gemeente. Sommige adviezen liggen mooi in lijn met wat de gemeente al doet. Andere adviezen passen misschien wat minder makkelijk in het gemeentelijk beleid of binnen de bevoegdheden van de gemeente. Maar boven alles zijn de adviezen een handreiking van de deelnemers aan de gemeente om samen aan de slag te gaan. Waarbij het fijn is als de gemeente het voortouw wil nemen. Duidelijk wil maken wat zij van haar inwoners verwacht en waar het kan de inwoners ook de ruimte geeft om zelf dingen te ontwikkelen en op te zetten.

Aan de ene kant is er behoefte aan een gemeente die de leiding neemt en laat zien wat je als inwoner kan doen (en wanneer je dan het meeste bijdraagt). Maar blijf daarnaast als gemeente ook openstaan voor initiatieven uit de samenleving en geef experimenteerruimte. Als je met beide aan de slag gaat, dan komt er heel veel energie los in de samenleving. Meerdere deelnemers vonden het fijn om te merken dat de accenten die zij in hun adviezen leggen in lijn liggen met het gemeentelijk beleid. Dat laat zien dat je samen dezelfde kant op wil. Met ‘Komoptan!’ heeft de Klimaatraad de gemeente Deventer een hele mooie opdracht gegeven. Een aantal deelnemers heeft zich aangemeld om de opvolging hiervan te monitoren. De betrokkenheid van het beraad bij hun advies blijft. De deelnemers aan het burgerberaad hebben laten zien wat je kunt bereiken door oog en oor te hebben voor de ervaringen, kennis en wijsheid in de gemeente. Het was voor ons een eer en een genoegen om met de Deventer Klimaatraad te werken aan dit advies. Met vriendelijke groet, Jonneke Stans & Iris Vermeeren

Pagina 67 van 68