2024-976 Eindrapport DeventerKlimaatraad

Eindrapport Deventer Klimaatraad 2024

Logo: Raine Klaassen

Voorwoord - Komoptan! Deventer Klimaatraad adviseert Voor u ligt het advies dat de Klimaatraad heeft opgesteld. Met iets meer dan 100 inwoners hebben we hier vijf zaterdagen keihard aan gewerkt. Dat was soms best een uitdaging, maar we zijn blij en trots over het resultaat. We vonden het leuk dat de gemeente Deventer ons uitnodigde om mee te denken over dit onderwerp. Daar zit direct een belangrijke les: wij als inwoners willen graag betrokken worden. Onze boodschap Een rode draad in de adviezen is het gevoel van urgentie. We voelen sterk de noodzaak tot actie. Een groene stad is een fijne stad om in te leven, voor ons en de generaties na ons. Het was goed om te ontdekken dat de gemeente al best wel veel doet. Bijvoorbeeld op het gebied van klimaatadaptatie en circulariteit. Alleen is dit vaak niet zichtbaar, en er mag nog wel een tandje bij. Onze wens is dat iedereen in Deventer voelt dat we samen onze schouders eronder zetten. Over dit advies Onze adviezen zijn opgedeeld in 8 thema’s. Van biodiversiteit en circulariteit tot de energietransitie en het betrekken van bewoners. Soms is er overlap, maar alle adviezen gaan uit van de kernwaarden van eerlijkheid, rechtvaardigheid, solidariteit. Hoe nu verder? Wat ons betreft is dit niet het einde van de klimaatraad. We willen graag betrokken blijven. Dit komt ook terug in de adviezen.

We vragen de gemeente bij het lezen en uitvoeren van de adviezen: denk in mogelijkheden en zoek creatieve oplossingen.

We eindigen met een quote van Abraham Lincoln:

“Je hebt het recht om kritiek te leveren als je het hart hebt om te helpen.”

Pagina 1 van 68

Dit zijn verzamelde quotes van deelnemers aan de Klimaatraad: "Voor mij persoonlijk is het een verrijking dat er zoveel diversiteit en creativiteit naar boven komt." (LR) "Vanaf dag 1 had ik het gevoel dat het advies dat wij geven zwaar weegt en serieus genomen wordt. Ook word je kennis verbreed." (MK) "Aanvankelijk dacht ik: om het klimaatprobleem op te lossen moet er een dijk om Deventer gelegd worden en dan kunnen we dit op onze eigen manier doen. Oftewel, ik had niet de illusie dat het klimaatprobleem opgelost kan worden. Nu ervaar ik dat al onze ideeën wel serieus genomen worden." (FA) "Ik zag de billboards met de uitnodiging om mee te doen met de Deventer Klimaatraad in de stad staan en toen kreeg ik een uitnodigingsbrief hiervoor in de bus. "Dit ga ik doen!", dacht ik. Ik vond het inspirerend, motiverend en verrijkend en ik hoop dat Deventer en vooral onze kinderen en kleinkinderen hier de vruchten van gaan plukken." (CvdL) "Fantastisch dat de raad er is, maar voor mij wel hogere wiskunde. Twijfel over de kwaliteit van onze adviezen en of er monitoring gaat plaatsvinden van deze adviezen. Zelf mis ik de wetenschap.

Maar het is wel een leuke club mensen en het is goed georganiseerd!" (AM) "Horizon verbreed." (JR) "Samen gaan we voor een groene en duurzame gemeente." (BS) "Goed initiatief, veel adviezen maar hoe nu verder? Het was soms wat chaotisch en intensief, maar een hoop wijzer geworden." "Verplicht uit je eigen bubbel te komen en open te staan voor andere mensen." (AvV)

Pagina 2 van 68

Inhoud Voorwoord - Komoptan! ........................................................................................................................... 1 Vraagstelling en mandaat ........................................................................................................................ 4 Aangenomen adviezen ............................................................................................................................ 6 1

Biodiversiteit ............................................................................................................................... 7

2

Circulariteit ................................................................................................................................ 13

3

Duurzame mobiliteit .................................................................................................................. 18

4

Energietransitie ......................................................................................................................... 22

5

Gedrag & betrekken inwoners .................................................................................................. 25

6

Klimaatadaptatie ....................................................................................................................... 28

7

Overkoepelende adviezen ........................................................................................................ 34

8

Verduurzamen woningen .......................................................................................................... 39

Afgewezen adviezen ............................................................................................................................. 41 1

Biodiversiteit ............................................................................................................................. 42

2

Circulariteit ................................................................................................................................ 44

3

Duurzame mobiliteit .................................................................................................................. 45

4

Energietransitie ......................................................................................................................... 48

5

Gedrag & betrekken inwoners .................................................................................................. 50

7

Overkoepelende adviezen ........................................................................................................ 52

8

Verduurzamen woningen .......................................................................................................... 53

Procesbeschrijving ................................................................................................................................ 55 Samenstelling van het beraad........................................................................................................... 56 Publiekscampagne ............................................................................................................................ 56 Uitnodigingen .................................................................................................................................... 56 Respons ............................................................................................................................................ 57 Procesbegeleiding ............................................................................................................................. 63 Communicatie ................................................................................................................................... 63 De bijeenkomsten ............................................................................................................................. 64 Nawoord ................................................................................................................................................ 67

Pagina 3 van 68

Vraagstelling en mandaat De gemeenteraad van Deventer heeft op 19 juli 2023 het raadsvoorstel ‘Burgerberaad – Plan van aanpak en onderwerp Klimaat’, aangenomen. De Deventer Klimaatraad 2024 is conform dit raadsvoorstel uitgevoerd. In dit rapport wordt dat op verschillende onderdelen nader toegelicht. Daarnaast zijn tijdens dezelfde raadsvergadering twee amendementen aangenomen over de vraagstelling en over het mandaat. Beide amendementen zijn ook in de uitvoering van de Deventer Klimaatraad meegenomen.

Vraagstelling burgerberaad klimaat Deventer (Aangenomen amendement, 19 juli 2023) Hoe zorgen we ervoor dat Deventer klimaatneutraal wordt? Welke maatregelen moeten we nemen en welke uitgangspunten horen daarbij om de lusten en lasten eerlijk te verdelen?

Mandaat (Aangenomen amendement, 19 juli 2023) De uitkomsten van het Beraad zijn zwaarwegende adviezen die worden vertaald in het nog op te stellen/aan te passen mobiliteitsplan/klimaatvisie, waarbij de gemeenteraad alleen adviezen die juridisch, financieel of praktisch niet haalbaar zijn, onderbouwd niet zal overnemen of aanpassen.

Procesafspraken De deelnemers van de Deventer Klimaatraad hebben tijdens de eerste bijeenkomst samen procesafspraken gemaakt. Hiermee kregen zij, zoals bedoeld, regie over hun eigen proces. Er zijn afspraken gemaakt over de stemprocedure maar ook over communicatie met het zogeheten maxi-publiek. Dat is iedereen die geen deelnemer is, zoals niet ingelote inwoners van de gemeente Deventer, raad en college. Hieronder de afspraken die zijn aangenomen met minimaal 75% van de uitgebrachte stemmen:

Pagina 4 van 68

•

Procedure van besluiten nemen Het aangenomen voorstel voor hoe het beraad besluiten neemt:

•

1

Er is een voorstel

2

Stemmen om te peilen

3

Toelichten voor en tegen

4

Eventueel aanpassen voorstel

5

Nog een keer stemmen, nu definitief

6

75% voor is aangenomen

7

Alle adviezen worden opgenomen in het rapport, met stempercentage

Communicatie Vanuit deelnemers kwam het verzoek om voor de plenaire presentatie te stemmen over de communicatie met het maxi-publiek, dat is iedereen die geen deelnemer is. De voorzitter licht toe dat het delen van informatie over de inhoud van het burgerberaad voor het overhandigen van het advies niet wenselijk is. Het verstoort het proces. Er volgt een discussie over welk voorstel in stemming gebracht moet worden. Het aangenomen voorstel over communicatie met de buitenwereld: We maken helemaal geen foto’s en filmpjes tijdens de dag. Verder spreken de deelnemers af dat niemand iets deelt op zijn socials en dat de gemeente alleen (en terughoudend) publiceert via haar eigen website, en op haar sociale media accounts en dan enkel informatie over het proces.

•

Hoe werken we samen? Het aangenomen voorstel over samenwerken: •

Iedere mening telt even zwaar

•

Twijfelen mag, graag zelfs

•

We luisteren naar elkaar en stellen het liefst open vragen

•

We zoeken diverse perspectieven zonder te overtuigen

•

Het is goed dat iemand wil nadenken in stilte

Pagina 5 van 68

Aangenomen adviezen

Pagina 6 van 68

Tijdens de eerste bijeenkomst hebben de deelnemers van de Deventer Klimaatraad met elkaar dus bepaald dat adviezen zijn aangenomen als minimaal 75% van de uitgebrachte stemmen het eens is het met advies. De afgewezen adviezen hebben minder dan 75% van de uitgebrachte stemmen gehaald.

1

Biodiversiteit

1.1 Deventer als lichtend voorbeeld voor oplossingen in de landbouw. Wat zien we? (wat is de aanleiding) Als het gaat om verduurzaming van de landbouw lijkt het soms: boer tegen overheid. Maar er zijn ook mensen die experimenteren met oplossingen en alternatieven. Bijvoorbeeld lokale duurzame landbouwinitiatieven, “voedselbossen”, lokale biologische moestuinen, uitbreiden van houtwallen, experimenteren met mestvergisting, et cetera. Deze alternatieven zijn misschien (nog) niet rendabel binnen het huidige systeem. Er is tevens onduidelijkheid over waar mensen terecht kunnen met aanvragen van vergunningen en oplossingen rondom groencultuur binnen de gemeente. Wat is ons advies? Omarm en ondersteun initiatieven vanuit de samenleving, zodat Deventer koploper wordt in Nederland als het gaat om oplossingen in de landbouw. Er moet 1 aanspreekpunt/adviespunt/loket zijn in de gemeente, die mensen niet doorverwijst maar helpt bij een oplossing. Hoe willen we dat bereiken? Zomer 2025 moet er een stimuleringsprogramma zijn voor duurzame innovatie in de landbouw. Dit programma moet gaan over: •

Het beschikbaar stellen van subsidies voor duurzame initiatieven

•

Hoe om te gaan met regelgeving die in de weg zit

•

Een aanspreekpunt, een fysiek loket voor bewoners, boeren/bedrijven, dat advies, hulp en uitvoering geeft mbt subsidies, bestrijdingsmiddelen/alternatieven

•

Een spotlight strategie: iedere maand wordt een succesvol initiatief uitgedragen via nader te bepalen communicatiekanalen.

•

Het loket werkt samen met natuur en landschapsorganisaties.

•

Toereikende financiering voor beschikbaar stellen van alternatieven voor chemische bestrijdingsmiddelen.

Pagina 7 van 68

Waarom vinden we dat eerlijk? Overheid steunt dan echt duurzame initiatieven voor boeren en particulieren. Erkenning en stimuleren van initiatieven vanuit de samenleving: we doen het samen. 94 % stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 8 van 68

1.2 Boer als natuurbeheerder Wat zien we? (wat is de aanleiding) Boeren zitten vast in een systeem waarin het verdienmodel ten koste gaat van de natuur. Goede natuur is het waard om in te investeren, daar ligt dus een kans voor boeren om meer inkomsten te genereren. Er bestaan programma’s waarin boeren worden beloond voor natuurbeheer, zoals VALA in de Achterhoek. Wat is ons advies? Stel een Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer programma op voor de Gemeente Deventer en omstreken (Salland?), en richt een organisatie op die dit programma kan uitvoeren. Stimuleer initiatieven zoals “Boeren voor biobased bouwmaterialen” als een nieuw verdienmodel voor boeren. Hoe willen we dat bereiken? Ga in gesprek met VALA die dit al hebben gedaan voor de achterhoek. Betrek LTO en boeren uit de omgeving. De gemeente moet samenwerken met de provincie, de landbouw- en natuurorganisaties en de boeren om toe te zien dat dit verwezenlijkt wordt. Dit zou door het loket vernoemd in punt 1.1, uitgevoerd kunnen gaan worden. Indien niet mogelijk bij loket uit 1.1, dan dient er een fysiek aanspreekpunt te komen. Waarom vinden we dat eerlijk? Nu is het soms boer tegen de natuur. Dan wordt het boer met de natuur. 89% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

1.3 Meer groen in de gemeente Wat zien we? (wat is de aanleiding) In de stad zien we momenteel te weinig groen en natuur. Daarnaast zien we dit specifiek in sommige oudere wijken, die sterk versteend zijn. Hierdoor kunnen ook problemen ontstaan met wateroverlast tijdens hevige buien en hitteoverlast tijdens hete zomers. Wat is ons advies? Dat de gemeente zo snel mogelijk aan de slag gaat met het opstellen van een gemeentelijk biodiversiteitsplan, om op deze manier tot een overkoepelend plan van aanpak te komen voor meer groen binnen de stad. Dit kan uitgevoerd worden door de gemeente-ecologen en

Pagina 9 van 68

planologen zelf, maar ook door een professioneel ecologisch adviesbureau dat hiervoor door de gemeente wordt ingeschakeld. De uitvoering van dit plan moet in 2030 gerealiseerd zijn. Hoe willen we dat bereiken? Door het opstellen van een gemeentelijk biodiversiteitsplan, waarin bijvoorbeeld aandacht wordt besteed aan zaken als de huidige situatie, het creëren van een biodiversiteitsimpuls, van 35% meer groen boven op de huidige situatie, het creëren van groene verbindingszones en ecologisch maaibeheer, waar dit mogelijk is. Het streven van deze 35% gaat zowel over de gronden in bezit van de gemeente zelf, als over het stimuleren van vergroening door particulieren en bedrijven (bijvoorbeeld plantenbakken, groene daken en erfafscheidingen), door deze bijvoorbeeld bij te staan met subsidie of expertise. Hierbij zouden dan ook zaken moeten worden meegenomen als het gebruik van streekeigen planten en een gezond bodemleven. Tijdens het opstellen van dit plan zouden bestaande wijkinitiatieven betrokken kunnen worden. De voortgang van het opstellen en het uitvoeren van dit biodiversiteitsplan wordt aan de burgers van Deventer gecommuniceerd, bijvoorbeeld via wijkkranten of sociale media. Waarom vinden we dat eerlijk? Je krijgt dan een groenere leefomgeving voor alle inwoners van Deventer, met alle gezondheidsvoordelen die daarmee gepaard gaan.

Dit creeërt kansen voor de planten en dieren in de stad zelf. 96% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 10 van 68

1.4 Gezonde en groene leefomgeving doen we samen! Wat zien we? (wat is de aanleiding) Zowel bij de gemeente als bij de burger zien we te weinig kennis en belang van groen voor een gezonde leefomgeving voor mens en dier. Wij zien: •

Te weinig variatie in groene aanleg in wijken. Onvoldoende inheemse en gevarieerd groen in alle seizoenen (openbaar groen en tuinen),

•

Te weinig schaduw door bomen in straten en beplanting aan muren of daken voor verkoeling,

•

Groenbeheer zit vaak groene initiatieven van burgers in de weg,

•

Ongebruikte, braakliggende stukken grond van de gemeente,

•

En verwaarloosde grond bij huurwoningen.

Wat is ons advies? De gemeente Deventer moet zijn eigen groenbeleid van 2025 hanteren en nakomen. Maak het beleid voor iedere betrokkene duidelijk en werkbaar. •

Zorg dat de communicatie en aansturing tussen Gemeente en Deventer Groenbedrijf zichtbaar en begrijpelijk is voor alle partijen.

•

Organiseer per kwartaal een overleg tussen gemeente Deventer, Deventer Groenbedrijf, wijkbeheer, burgerinitiatieven en een ecoloog. Dit in verband met de vier seizoenen en de daarbij horende taken.

•

Deze informatie ook richting burger uitdragen, zodat zij zelf dit ook kunnen toepassen.

•

Verhuurders en woningcorporaties verplichten om aan groene aanleg mee te werken en dit te onderhouden.

•

Er moet budget vrij gemaakt worden voor vergroening in wijken voor de gezondheid van mens, dier en milieu.

Hoe willen we dat bereiken? Per kwartaal (seizoen) komen gemeenteambtenaar groen, het Groenbedrijf Deventer, wijkbeheer, burgerinitiatieven en een ecoloog samen voor kennisoverdracht, ervaringen uitwisselen en groenbeleid uitvoeren en aanpassen. Vooral vóór de belangrijke snoei en maaitijden, zodat de biodiversiteit voortgang boekt in plaats vernietigd wordt.

Pagina 11 van 68

Informatieavonden voor burgers. Informatiefolders op centrale plekken (bv Bibliotheek, wijkcentra, scholen, markten, evenementen, etc). Woningcorporaties en particuliere verhuurders betrekken bij het groenbeleid. Waarom vinden we dat eerlijk? Het is nu per wijk verschillend hoe de groenvoorziening wordt aangepakt en iedereen heeft het recht en de ruimte nodig voor een groene gezonde leefomgeving. 88% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 12 van 68

2

Circulariteit

2.1 Bewustwording bij Deventenaren over hergebruik en reparatie van spullen vergroten. Wat zien we? (wat is de aanleiding) Er wordt veel verspild doordat veel nieuwe producten worden gekocht. Daarnaast wordt er veel onnodig weggegooid. Wat is ons advies? Vergroot de kennis van de inwoners van de gemeente Deventer over het belang van duurzaam gebruik, reparatie en hergebruik van goederen. Doe dit op een positieve manier en op onverwachte plekken zoals festivals. Hoe willen we dat bereiken? Met een positieve campagne die bewustwording rond hergebruik en repareren vergroot. Dit doet Gemeente Deventer door een laagdrempelige website met informatie en een ludieke campagne in de openbare ruimte (billboards/reclamezuilen). Daarnaast faciliteert de Gemeente Deventer het toegankelijk maken van repair-cafés door aanwezigheid tijdens festivals en creatieve activiteiten. Door deze aanpak wordt hergebruik voor inwoners makkelijker en leuker gemaakt. Waarom vinden we dat eerlijk? De communicatiecampagne is voor iedereen toegankelijk. Mensen die het leuk vinden om te repareren en hier kennis van hebben kunnen hun enthousiasme delen tijdens de repair-cafés op onverwachte plekken. Dit zorgt dat een brede groep meer producten gaat hergebruiken en er minder wordt weggegooid. 89% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 13 van 68

2.2 Gemeente Deventer legt aan haar inwoners verantwoording af over hoe circulair ze bezig is. Wat zien we? (wat is de aanleiding) Er is een ambitie om in 2050 als gemeente volledig circulair te zijn. Tegelijkertijd zien we dat we als inwoners nu geen beeld hebben bij de huidige, stand van zaken. Wat is ons advies? We adviseren de gemeente Deventer haar directe invloed als zijnde afnemer en opdrachtgever op circulariteit te laten zien. Gemeente Deventer legt hierover jaarlijks, cijfermatig, duidelijk en op een aantrekkelijke manier verantwoording af naar de inwoners. Hoe willen we dat bereiken? Gemeente Deventer beschrijft in Visie Deventer Circulair een monitoringstool te willen lanceren waarmee circulariteit gemeten kan worden. Als Deventer Klimaatraad vinden wij het belangrijk dat er naast monitoring ook verantwoording plaatsvindt. Daarom ontwikkelt de Gemeente Deventer duidelijke en aantrekkelijke communicatie richting inwoners. Cijfers die laten zien hoever we van de ambitie af zijn en goede voorbeelden van wanneer iets circulair is staan centraal in de communicatie. De cijfers zijn het hele jaar door toegankelijk via de website Duurzaam Deventer. Tijdens de Week van de Circulaire Economie zijn de goede voorbeelden zichtbaar in de openbare ruimte. Er wordt een speciaal evenement georganiseerd waarbij de jaarlijkse monitor wordt gelanceerd.

Waarom vinden we dat eerlijk? Burgers behoren te weten wat er binnen de gemeente gebeurt. De verantwoording moet visueel en bondig zijn en goed te begrijpen voor alle inwoners. Zij betalen belasting en hebben recht om te weten of en hoe het geld wordt besteed. 87% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 14 van 68

2.3 Het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de Gemeente Deventer is circulair Wat zien we? (wat is de aanleiding) Gemeente Deventer heeft een voorbeeldfunctie en kan binnen haar invloedssfeer circulaire keuzes maken. Dit kan ze doen door circulariteit de norm te laten zijn in het inkoop- en aanbestedingsbeleid. Wat is ons advies? Gemeente Deventer maakt circulaire keuzes wanneer zij opdrachtgever of afnemer is. We denken hierbij aan circulaire materialen en circulaire toeleveranciers voor bouw, educatie en eigen bedrijfsvoering binnen het gemeentehuis. *Dit advies wordt gedeeld door ambtenaren in de opgestelde Visie Deventer Circulair die nog moet worden goedgekeurd door de Raad. Hoe willen we dat bereiken? Gemeente Deventer stelt bij aanbestedingen richtlijnen op met betrekking tot circulariteit. Bedrijven die op aanbestedingen intekenen moeten aan deze richtlijnen voldoen. Dit zorgt ervoor dat de Gemeente Deventer in haar samenwerkingen kiest voor toeleveranciers die circulaire producten en/of diensten aanbieden. Deze circulaire richtlijnen zijn op www.duurzaamdeventer.nl te vinden zodat de toeleveranciers goed weten aan welke richtlijnen zij moeten voldoen. Waarom vinden we dat eerlijk? Bedrijven met circulaire producten/diensten krijgen zo de kans om te groeien, de Gemeente is een betrouwbare klant voor bedrijven.

Gemeente Deventer geeft het voorbeeld en moedigt bedrijven aan circulaire producten en diensten aan te bieden. 94% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 15 van 68

2.4 Hergebruik van (kinder)spullen en kleding bevorderen Wat zien we? (wat is de aanleiding) Niet iedereen gaat naar een tweedehands winkel omdat het niet toegankelijk en aantrekkelijk is. Mensen weten niet waar ze welke spullen kunnen halen. Het kopen bij ‘normale’ winkels is vaak duurder en niet duurzaam. Zeker bij producten voor kinderen, met een hoge omloopsnelheid, zorgt dit voor hoge kosten voor een kort gebruik. Wat is ons advies? Maak het voor de Deventenaar aantrekkelijker om gebruikte (kinder)spullen en kleding te kopen of in te leveren. De gemeente kan bijdragen aan de zichtbaarheid en toegankelijkheid van de tweedehandswinkels door meer informatie te geven. Verder kan er gewerkt worden aan een puntensysteem (zie Let’s Deventer voor inspiratie) om te stimuleren om spullen in te leveren voor een tweede leven. Hoe willen we dat bereiken? Betere informatievoorziening door een overzicht van tweedehands winkels te maken (op duurzaamdeventer.nl) dat binnen 1-2 “clicks” alle nodige informatie weergeeft. Denk hierbij aan zaken als: •

Locatie winkel (visueel op een kaart);

•

Aanbod en kosten (goedkoper/gemiddeld/duurder t.o.v. “normale” winkels);

•

Is het een inleverpunt of alleen winkel;

•

Het is ook belangrijk dat deze informatie fysiek toegankelijk is, bijv. in huis-aan-huis bladen.

•

Het Let’s Deventer puntensysteem zou kunnen worden uitgebreid met het sparen en inzetten van punten door bruikbare spullen in te leveren en te kopen bij tweedehands winkels.

Waarom vinden we dat eerlijk? Alle inwoners ongeacht leeftijd, inkomenssituatie of leefomstandigheden kunnen hierdoor goede (kinder)spullen en kleding tegen een redelijke prijs verkrijgen. Door een puntensysteem wordt het ook toegankelijker voor mensen die iets minder te besteden hebben om hieraan mee te doen. 82% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 16 van 68

2.5 Circulariteitsadvies op wielen Wat zien we? (wat is de aanleiding) Inwoners weten niet goed hoe ze dingen in hun huis kunnen repareren of circulair kunnen vormgeven. Een grote groep mensen gaat niet uit zichzelf op zoek naar informatie en advies om in en rond hun huis meer circulair bezig te zijn. Wat is ons advies? Maak het gemakkelijker en leuker voor inwoners om hun huis duurzaam te veranderen en te repareren. Dit ligt in het verlengde wat vanuit het Duurzaamheidscentrum wordt gedaan. De kracht van dit advies is dat het laagdrempelig informatie geeft aan doelgroepen die hier normaal niet aan blootgesteld worden. Hoe willen we dat bereiken? De elektrische Duurzaam Deventer PR-bus en bakfiets is aanwezig op weekmarkten, festivals en andere plekken waar veel mensen komen. Er is informatie en advies over het duurzaam veranderen van een keuken, badkamer of woonkamer beschikbaar. Ook is het mogelijk om kleine huishoudelijke apparaten te laten fixen. De adviseur kan specifiek advies geven over circulaire oplossingen voor bestaande problemen van de mensen die in de bus komen. Bijvoorbeeld, je hebt een nieuw huis gekocht met een prima keuken, maar je vindt hem lelijk. De adviseur denkt met je mee over hoe je de keuken eigen kunt maken op een duurzame en betaalbare manier. Waarom vinden we dat eerlijk? Iedereen kan hier terecht voor gratis advies, het is laagdrempelig.

Je bereikt ook mensen die niet veel met duurzaamheid bezig zijn. Belangrijk is wel dat de benaming/uitstraling/marketing hier op gericht is. 80% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 17 van 68

3

Duurzame mobiliteit

3.1 Kwalitatief en betaalbaar Openbaar Vervoer (OV) voor iedereen Wat zien we? Wij zien dat de auto te vaak wordt gebruikt in Deventer. De CO2-uitstoot moet verlaagd worden. Wat is ons advies? Maak het OV aantrekkelijker en toegankelijker zodat mensen kiezen voor duurzame vervoersopties. Hoe willen we dat bereiken? •

Tarieven voor het OV moeten betaalbaar zijn en blijven. Lobby hiervoor bij de provincie.

•

De gemeente zorgt voor gratis OV voor minima binnen de gemeente Deventer.

•

Zorg voor betere doorstroming van de bus bij kruispunten door middel van busbanen en voorrang bij verkeerslichten.

•

Zorg voor goede frequenties en aansluitingen voor bus en trein, ook in het weekend, voor alle wijken en dorpen. Lobby hiervoor bij de juiste instanties.

•

Zorg voor voorzieningen voor het stallen van de fiets bij bushaltes, zeker in de omliggende dorpen.

•

Zorg voor toegankelijke haltes en stations, zodat ook mensen met een beperking het OV kunnen gebruiken.

•

We adviseren om nieuwe treinstations in Bathmen en Deventer-Noord (bijv. Platvoet, Diepenveen) te realiseren. We adviseren daarbij een pro-actieve lobby bij de NS en/of Prorail. Er zijn al beleidsplannen voor nieuwbouwwoningen in de genoemde wijken. Dit moet samengaan met goede OV-voorzieningen.

•

We adviseren om onderzoek te doen naar eventuele aanvullende belemmeringen om het OV te gebruiken.

Waarom vinden we dat eerlijk? Aantrekkelijk en betaalbaar OV is te gebruiken door iedere doelgroep. OV is duurzaam vervoer en daarmee ook eerlijk voor het klimaat. 79% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 18 van 68

3.2 Fietsparkeren: vlot en veilig Wat zien we? Er zijn in de binnenstad drie grote plekken voor fietsparkeren. De parkeermogelijkheden zijn inefficiënt en op sommige plekken onveilig. Mogelijkheden om de fiets binnen en buiten de binnenstad te parkeren zijn ontoereikend. Er wordt in de (binnen)stad nog te vaak gebruik gemaakt van de auto. Fietsen is nog niet vanzelfsprekend. Wat is ons advies? We willen inzetten op meer en betere fietsparkeergelegenheden, die rekening houden met de diversiteit aan type fietsen. In het bijzonder moet hierbij aandacht zijn voor het veilig stallen van fietsen, omdat fietsen steeds waardevoller zijn. Fietsen moeten goed vastgezet kunnen worden. Mensen moeten verleid worden om de fiets op een veilige plek te stallen. Mensen moeten tevens verleid worden om zich met de fiets te verplaatsen. Dit is gezonder en beter voor aarde, mens en dier. Hoe willen we dat bereiken? Er moeten meer locaties komen waar je je fiets op een simpele en veilige manier kunt parkeren. Plaats ‘nietjes’ waar mogelijk. Houd rekening met de diversiteit aan type fietsen. Het realiseren van meer ruimte voor fietsparkeren mag hierbij ten koste gaan van ruimte voor autoparkeren. Plaats barrières (zoals lage plantenbakken) om fietsparkeren onaantrekkelijk te maken op plekken waar fietsen voor overlast kunnen zorgen.

Waarom vinden we dat eerlijk? Op deze manier bereiken we een eerlijkere verdeling van de ruimte voor de auto en de fiets. Iedereen is gebaat bij veiligheid. 86% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 19 van 68

3.3 Voorrang om veilig en vlot te kunnen fietsen! Wat zien we? Als fietser kun je in Deventer niet lekker doorfietsen. Je wordt geremd door verkeerslichten, voorrangskruisingen en een onveilige inrichting van fietspaden. Er wordt in de stad nog te vaak gebruik gemaakt van de auto. Fietsen is nog niet vanzelfsprekend. Het Programma Fiets Deventer 2021-2025 is een mooi plan, maar er is nog te weinig gerealiseerd. Wat is ons advies? We adviseren de fietspaden in Deventer veiliger in te richten en fietsers vaker voorrang te geven. Dan wordt het aantrekkelijker om de fiets te pakken. Ook adviseren we om meer samen te werken met andere gemeenten en aangrenzende provincies om doorfietsroutes tussen gemeenten aan te leggen. Hoe willen we dat bereiken? We willen dit bereiken door: •

Bredere fietspaden aan te leggen waar mogelijk.

•

Straten in te richten als fietsstraat.

•

De weginrichting veiliger te maken voor fietsers: bijvoorbeeld met ongelijkvloerse kruisingen.

•

Verkeerslichten af te stemmen op fietsers: fietsers krijgen voorrang op auto's. Dit moet gerealiseerd worden voor alle fietsers en niet alleen voor fietsers met een app.

•

Foorfietsroutes naar andere gemeenten aan te leggen.

•

Alle fietsers eenduidiger voorrang te geven. Dit geeft alle weggebruikers meer duidelijkheid en het zorgt voor meer veiligheid.

•

Zwolle en Enschede kunnen een voorbeeld zijn voor een veilige en vlotte inrichting voor fietsers.

Waarom vinden we dat eerlijk? Iedereen moet veilig thuis kunnen komen. 93% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 20 van 68

3.5 Particuliere deelauto’s Wat zien we? Wij zien veel auto’s die niet altijd gebruikt worden. Dit legt veel beslag op de openbare ruimte en kost veel materialen om al deze auto’s te produceren. Wat is ons advies? Stimuleer het gebruik van deelauto’s en ondersteun particuliere initiatieven voor deelauto’s. Hoe willen we dat bereiken? •

Initiatief moet vanuit inwoners zelf komen. De gemeente zorgt voor laagdrempelige randvoorwaarden, denk hierbij aan het plaatsen van een laadpaal en toewijzen van een parkeerplaats voor de deelauto.

•

Maak op een goed vindbare plek (website) zoals duurzaamdeventer.nl (op de website van de gemeente Deventer moet hier naar verwezen worden) een tool voor inwoners waar zij een overzicht (met kaartje) kunnen vinden van bestaande deelauto(projecten) en een nieuwe deelauto kunnen aanmelden.

Waarom vinden we dat eerlijk? Openbare ruimte wordt minder aan auto’s besteed en kan worden gebruikt voor duurzame doeleinden. 76% stemmen voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 21 van 68

4

Energietransitie

4.1 Deventer heeft meer dan 3x zoveel energie nodig in 2050 zonder CO2 uitstoot Wat zien we? (wat is de aanleiding) We zien dat de vraag naar elektriciteit richting 2050 met meer dan 3x toeneemt, volgens sommige cijfers zelfs met 5x. De opwekking van energie uit zon en wind is onregelmatig. Als de zon het felst schijnt en de wind het hardst waait, valt dit zelden samen met de momenten dat er ook de grootste vraag naar stroom is. Dit zorgt nu voor netcongestie. Op dit moment wordt daarom veel energie verspild doordat windmolens stilgezet en zonnepanelen uitgeschakeld worden tijdens pieken. Wat is ons advies? Wij adviseren de gemeente om vast te houden aan het zo spoedig mogelijk afstappen van fossiele energie. Wij adviseren de gemeente om uiterlijk 2025 te komen met een energievisie waarin met een open blik alle niet-fossiele energiebronnen worden afgewogen en op elkaar worden afgestemd. Hoe willen we dat bereiken? Wij adviseren de gemeente: •

Buurtaccu’s te faciliteren voor particulieren, centrale accu’s op bedrijventerreinen aan te moedigen en de infrastructuur te verbeteren.

•

Het “teveel” aan opgewekte energie om te zetten in groene waterstof.

•

Te stimuleren panelen oost-west aan te leggen in plaats van alleen op het zuiden om de “piek” te verbreden.

•

Burgers bewust te maken van de relatie tussen gebruik en het opwekken van energie, bijvoorbeeld door een dynamisch contract.

•

Het inzetten van zon en wind beter onderling af te stemmen.

•

Een zo breed mogelijk scala van stabiele niet-fossiele energiebronnen in te zetten en aan te boren.

Waarom vinden we dat eerlijk? Gemeente faciliteert opslag en verdeling van niet-fossiele energie, zodat deze voor iedereen beschikbaar en betaalbaar is. 85% stemmen voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 22 van 68

4.4 Ga slim om met warmte Wat zien we? (wat is de aanleiding) Bij het verwerken van het afval van Deventer is het belangrijk dat er niet alleen zoveel mogelijk materialen teruggewonnen worden, maar ook zoveel mogelijk warmte. Dit gebeurt al bij de rioolwaterzuivering. Bij mestvergisting komt ook warmte vrij. Biomassacentrales worden in de praktijk vaak gevoed met houtsnippers of pellets die beter op een andere manier gebruikt hadden kunnen worden. Afvalverbranding wordt vaak op grote schaal aangepakt en aangevuld met geïmporteerd afval. Sommige bedrijven zoals datacentra lozen veel warmte, terwijl die ook nuttig gebruikt kan worden. Wat is ons advies? Bekijk afval eerst vanuit circulariteit maar daarna ook als mogelijke energiebron. Dit geldt niet alleen voor industriële warmte, maar ook voor brandbaar of vergistbaar (bio-)afval. Hoe willen we dat bereiken? Neem in de visie op afvalverwerking op dat er bij elke (grotere) warmtestroom en afvalstroom gekeken wordt of de warmte gebruikt kan worden om een warmtenet te voeden. Gebruik hoge-temperatuur warmte eerst voor industrie en restwarmte voor woningen. Weeg de warmtebehoefte serieus mee in het industriebeleid van Deventer.

Haal desnoods bedrijven van andere plekken in Nederland waar een overschot aan warmte is naar Deventer om die warmte te leveren, mits die bedrijven ook producten maken die nodig zijn en niet primair voor warmte zijn. Waarom vinden we dat eerlijk? Er is warmte nodig voor iedereen. Afvalwarmte is jammer. Om op een betaalbare manier in warmte te voorzien, is slim gebruik van restwarmte het best. 75% stemmen voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 23 van 68

4.5 Zonnepanelen als zonneschermen Wat zien we? (wat is de aanleiding) •

Zonnepanelen nemen veel oppervlak in per kW en dragen sterk bij aan netcongestie.

•

Deventer heeft ook een parkeerprobleem.

•

Open parkeerplaatsen zorgen voor hittestress op het terrein zelf en voor de omgeving.

Wat is ons advies? Zorg bij aanleg van nieuwe en bij bestaande parkeerplaatsen of transferia dat er zonnepanelen als overkapping boven de parkeerplaatsen geplaatst worden. Dit verlaagt hittestress bij de automobilisten en zorgt dat opgewekte energie ter plaatse door elektrische auto’s gebruikt kan worden. Hoe willen we dat bereiken? Zorg er bij laadpunten voor dat elektrische auto’s en fietsen slim opgeladen kunnen worden zodat deze terreinen zo min mogelijk pieken leveren aan het net. Waarom vinden we dat eerlijk? Geen verspilling en overlast. 85% stemmen voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 24 van 68

5

Gedrag & betrekken inwoners

5.1 iedereen DOET mee! Wat zien we? (wat is de aanleiding) Niet alle inwoners zijn zich bewust van de klimaatproblematiek en van mogelijkheden om hier zelf iets aan te doen.Veel initiatieven die door de gemeente al genomen zijn, zijn bij veel inwoners onbekend.

Wat is ons advies? Wij adviseren de gemeente om de communicatie zo aan te passen dat alle inwoners bereikt worden over klimaatproblemen. Zo zijn zij beter op de hoogte en worden zij gestimuleerd om klimaat-neutraler te worden.

Hoe willen we dat bereiken? •

Wij als klimaatraad denken graag ook in de toekomst mee over de manier waarop er samenwerking kan komen tussen bewuste bewoners (verbinders) en de gemeente om daarmee onbewuste bewoners te betrekken.

•

Wij denken graag mee over de wijze waarop de gemeente burgerinitiatieven en goede voorbeelden in de gemeenschap onder de aandacht kan brengen.

•

Wij hebben een aantal ideeën: o

Maak voor verspreiding van informatie - naast wat al bestaat- gebruik plaatsen waar veel inwoners komen, zoals winkelcentra.

o

Maak gebruik van visuele communicatiemiddelen (plaatjes, filmpjes etc.).

o

Beloon goed/positief gedrag door positieve benadering, bijvoorbeeld een donatie aan een goed doel, of korting voor een vriend.

o

Maak een (voor iedereen toegankelijke) app met betrouwbare informatie specifiek over het klimaat in Deventer. Benut deze app voor het vorige punt.

Waarom vinden we dat eerlijk? Omdat IEDERE INWONER UIT DEVENTER betrokken wordt. 86% stemmen voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 25 van 68

5.2 Deventer natuur als rechtspersoon! Wat zien we? (wat is de aanleiding) De natuur wordt misbruikt, zonder rekening te houden met wat deze nodig heeft. Wij hebben zorgen om onze natuur. Een aantal gemeenten heeft de rechten van specifieke natuurgebieden formeel erkend en deze gebieden als rechtspersoon aangemerkt. Over de gehele wereld zijn er ruim 400 voorbeelden van deze werkwijze. Bij ⅔ van deze gebieden is dit nu al succesvol gebleken, bij de rest kan dit nog komen. (bron Nyenrode). Wat is ons advies? Deventer merkt specifieke natuurgebieden aan als rechtspersoon. Hoe willen we dat bereiken? De gemeente Deventer erkent de natuur (of specifieke onderdelen ervan) als rechtspersoon. Hierbij stelt de gemeente een voogd aan die de belangen van de natuur gaat behartigen, bijvoorbeeld een (onafhankelijke) natuurorganisatie. De voogd treedt op als juridisch vertegenwoordiger van rechtspersoon de natuur. Het is van belang dat de gemeente bij het aanstellen van een voogd, criteria stelt waaraan een voogd moet voldoen. De gemeente haalt hiervoor informatie op bij gemeenten die dit al doen (zoals EijsdenMargraten) en bij Rights of Nature, een innovatieve, juridische benadering om natuurgebieden te beschermen.

Als het erkennen als rechtspersoon juridisch niet mogelijk blijkt, maakt de gemeente een andere regeling (governance) voor vertegenwoordiging en bestuur van specifieke natuurgebieden. Deventer spant zich - vanwege de kernwaarde van de natuur- in elk geval tot het uiterste in om De natuur onvervreemdbare rechten toe te kennen zoals dat ook voor mensen geldt (mensenrechten). Concreet denken wij bijvoorbeeld aan natuur als de Schipbeek, de Dortherbeek, de IJssel en monumentale bomen. Waarom vinden we dat eerlijk? Wij vinden de natuur net zo belangrijk als onze medemens. 81% stemmen voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 26 van 68

5.4 Klimaatneutrale (buiten)reclame in Deventer! Wat zien we? (wat is de aanleiding) Vanuit psychologisch onderzoek door gedragswetenschappers blijkt dat buitenreclame over zaken die slecht zijn voor klimaat door inwoners als heel gewoon wordt gezien. Meerdere gemeenten (bijvoorbeeld Haarlem) hebben hier al met succes beleid op en staan bepaalde reclames niet meer toe. Hiermee wordt de burger niet verleid tot deze zaken en worden ze bovenal niet genormaliseerd. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat uitvoering van dergelijk beleid financieel en juridisch haalbaar is. Wat is ons advies? We adviseren dat de gemeente Deventer reclame-uitingen voor vlees, zuivel en vliegreizen op eigen bushokjes, reclameborden en de overige openbare ruimte niet langer toestaat. De gemeente kan dit uitbreiden met andere reclame categorieën, die klimaat belastend zijn. Hiermee laat de gemeente Deventer zien dat zij lef toont en een voorbeeld wil geven aan haar inwoners. Hoe willen we dat bereiken? De gemeente formuleert in de komende jaren - zoals reeds voorgenomen- stringent beleid op reclame-uitingen, bijvoorbeeld op het vlak van energiegebruik, verkeersveiligheid, omvang en/of negatieve maatschappelijke impact. De gemeente steekt hiervoor zijn licht op bij gemeenten die dit al doen. De gemeente zorgt dat dit financieel haalbaar is, bijvoorbeeld door meer ideële reclame.

Waarom vinden we dat eerlijk? Deze maatregel heeft effect op het gedrag van de inwoners van de gemeente Deventer en draagt daardoor indirect bij aan duurzaamheid. 84% stemmen voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 27 van 68

6

Klimaatadaptatie

6.1 Klimaatbestendige leefomgeving Wat zien we? (wat is de aanleiding) Hittestress, droogte en wateroverlast: de inrichting van de openbare ruimte is met het oog op klimaatverandering nog niet toekomstbestendig. Dit vermindert de leefbaarheid en creëert gezondheidsrisico’s voor Deventenaren. Wat is ons advies? Streef op korte termijn naar het maximaliseren van de hoeveelheid groen (biodiverse en inheemse bomen, struiklagen, kruidlagen), wateropslag en het waterdoorlatend maken van oppervlakten (o.a. waterdoorlatende bestrating, wadi’s). Hoe willen we dat bereiken? •

Groen: Meer bomen planten daar waar kan en inzetten op bestaande bomen behouden. Als bomen planten niet kan streef dan naar vergroening door middel van struiken en lage planten. Daarnaast moeten ook de mogelijkheden voor groene gevels en daken maximaal benut worden. Bovendien moet het groen ecologisch beheerd worden (o.a. geen gif en ecologisch maaibeleid) en het plantmateriaal biologisch en inheems zijn.

•

Water: Minder verharding, open groene vlakken of halfopen bestrating waar mogelijk (zowel bij nieuwe als bestaande bestrating), creëer wadi’s en combineer met afkoppelen van hemelwater.

•

Indien een buurt minder geschikt is voor vergroening en verhogen van waterdoorlaatbaarheid dan moet dat gecompenseerd worden bij een andere (bestaande of nieuwe) wijk.

•

Werk dit beleid uit in korte- en langetermijnplannen (uitvoeringsagenda 2026 en de uitvoeringsagenda’s die daarop volgen). De gemeente kan hier gebruikmaken van richtlijnen, zoals de 3-30-300 norm (3 bomen kunnen zien, 30% schaduw, 300 meter afstand tot een koelteplek), de ‘3 richtlijnen voor hittebestendige stad’ of de ‘Coolkit van de Hogeschool van Amsterdam’. Deze laatste twee voorbeelden geven genuanceerde adviezen voor verschillende typen wijken.

•

Betrek bewoners bij het maken van de plannen en het onderhoud van het groen. Ondersteun bovendien initiatieven vanuit burgers en bedrijven om de stad klimaatbestendiger te maken middels financiën, diensten (o.a. bestrater) of producten (o.a. plant- of bestratingsmateriaal).

Pagina 28 van 68

Waarom vinden we dat eerlijk? De leefbaarheid van de omgeving verbetert voor alle bewoners en bezoekers van Deventer. 91% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 29 van 68

6.2 Creëer een voedingsbodem voor klimaatadaptatie Wat zien we? (wat is de aanleiding) We zien ruimte in wijken om meer klimaatinitiatieven te ontwikkelen. We zien graag dat de gemeente een hele duidelijke en zichtbare rol oppakt in verduurzaming. In sommige wijken lukt dit nu beter dan in andere wijken. We willen graag alle wijken betrekken. Wat is ons advies? De gemeente stimuleert burgers en haalt pro-actief kansrijke burgerinitiatieven op over klimaatadaptatie. De gemeente ondersteunt en begeleidt deze initiatieven. Hierdoor brengen wij de gemeente en de inwoners dicht bij elkaar, waardoor zij samen klimaatproblemen oplossen. Hoe willen we dat bereiken? Door, gericht op specifieke wijken, burgers bijeen te brengen (o.a. initiatieftafels, duurzaamheidsteams, hitteadviseur etc.) en kansrijke burgerinitiatieven nog meer te ondersteunen met ruimte, advies en middelen. Waarom vinden we dat eerlijk? Op deze manier wordt iedereen gehoord en bereikt en kan iedereen participeren, ook de mensen die minder goed de wegen richting de gemeente weten. 86% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 30 van 68

6.3 Maak klimaatadaptatie-oplossingen beschikbaar voor iedereen Wat zien we? (wat is de aanleiding) Er zijn al veel klimaatadaptatie-maatregelen beschikbaar via de gemeente Deventer. Deze zijn nog niet voor iedereen bereikbaar of bij iedereen bekend. De aanpak van de gemeente (bijvoorbeeld via loketten) moet nóg proactiever om burgers te bereiken en daarmee de klimaatdoelen. Wat is ons advies? Breng klimaatadaptatie-oplossingen actief naar de burger en maak het voor iedereen bereikbaar en beschikbaar. De gemeente helpt ook bij de uitvoering, door middel van duurzame klussendiensten in alle wijken en duurzaamheidsteams voor elke wijk. Hierbij krijgen de wijken met mensen met een kleine portemonnee voorrang. Hoe willen we dat bereiken? Ontwikkel een divers pakket van maatregelen voor klimaatadaptie, waarmee burgers zelf kunnen bijdragen in hun eigen huis en omgeving. Dit pakket met oplossingen moet gratis worden aangeboden en actief worden uitgedeeld. Dit pakket bestaat uit de volgende onderdelen: •

Een klimaatadaptatiescan mogelijk maken voor ieder huis in Deventer. Hierbij wordt vastgesteld wat de best haalbare oplossing is voor ieder huis(houden).

•

Er is een X bedrag beschikbaar per huishouden. Dit bedrag kunnen mensen inzetten voor groene daken, regentonnen of –reservoirs, zaden voor inheemse planten en bomen etc.

•

Focus ook op de hulp bij uitvoering. Realiseer een duurzame klussendienst voor elke wijk en duurzaamheidsteams in elke wijk die mensen kan ondersteunen die het zelf niet kunnen.

Waarom vinden we dat eerlijk? Op deze manier zijn klimaatadaptatie-oplossingen bereikbaar en beschikbaar voor iedereen. We zorgen er zo voor dat alle inwoners van de gemeente Deventer weerbaar zijn tegen weersextremen. 86% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 31 van 68

6.4 klimaatadaptatie door bedrijven Wat zien we? (wat is de aanleiding) Bedrijven nemen veel ruimte in de gemeente in beslag. Ook zijn bedrijventerreinen nog niet klimaatadaptief. We zien onbenutte kansen voor klimaatadaptatie. Wat is ons advies? Elk bedrijf en elk bedrijventerrein moet een concreet klimaatadaptatieplan opstellen waarin ze onderstaande aspecten verwerken (zie 6.4.3). Hierin maken we onderscheid tussen nieuwe en bestaande bedrijven (terreinen). De gemeente dwingt de maatregelen in dit plan af bij nieuwe vergunningen, nieuwbouw, via de overkoepelende bedrijfsverenigingen en met subsidies. Bedrijven moeten hier verplicht over rapporteren aan de gemeente. Hoe willen we dat bereiken? Concrete suggesties voor dit plan: 1) daken verduurzamen daar waar mogelijk (om energie op te wekken, groen dak, blauw dak (dak met wateropslag) bruin dak (grind/zand/hout voor nestgelegenheid) of mix), 2) groen compenseren volgens een nog nader te bepalen norm, 3) biodiverse groene verkoeling van gebouw en omliggend terrein, 4) regenwater afvangen, 5) Groene gevels. Waarom vinden we dat eerlijk? Bedrijven gebruiken de leefruimte in onze gemeente en moeten hun bijdrage leveren in het behalen van de klimaatdoelen. Net als ieder ander. 86% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 32 van 68

6.5 Fonds klimaatadaptief buitengebied Wat zien we? (wat is de aanleiding) Boeren en grondeigenaren in het buitengebied willen verduurzamen. Ze willen bijvoorbeeld biologisch boeren, natuurinclusief met het land omgaan en klimaatadaptieve maatregelen treffen. Helaas zitten ze vast aan afspraken of contracten (met name pacht) die voor lange periodes zijn vastgelegd. Afwijken van de contracten betekent dat ze boetes moeten betalen. Ondertussen is er nú urgentie voor klimaatadaptatie en verduurzaming. Wat is ons advies? De gemeente Deventer komt partijen die willen verduurzamen financieel tegemoet. Ze maakt afspraken over de verduurzaming. Hoe willen we dat bereiken? De gemeente Deventer richt een meerjarig compensatiefonds op. Grondeigenaren en gebruikers (zoals boeren) worden daarmee financieel ondersteund bij het openbreken van langjarige contracten. In ruil daarvoor moeten de partijen die gebruikmaken van deze regeling echt iets doen aan verduurzaming. Ze moeten meer rekening houden met natuur, klimaat en over het algemeen duurzamer gebruikmaken van (landbouw)gronden. Zo leggen we de verduurzaming vast in regels. Waarom vinden we dat eerlijk? Partijen die willen verduurzamen lopen tegen afspraken uit het verleden aan. Hierdoor kunnen ze bijvoorbeeld niet biologisch boeren terwijl ze dat wel willen. Dat is oneerlijk.

De gemeente biedt partijen die graag willen verduurzamen, maar dit niet kunnen betalen, een steuntje in de rug. 82% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 33 van 68

7

Overkoepelende adviezen

7.1 Vervolg klimaatraad Wat zien we? (wat is de aanleiding) Klimaatverandering stopt niet na het uitbrengen van het advies van de klimaatraad. Om te voorkomen dat het advies van te vrijblijvende aard wordt, hebben we het volgende advies geformuleerd op het vervolg van de klimaatraad. Wat is ons advies? Installeer een permanente en politiek onafhankelijke klimaatraad, bestaande uit een representatieve afspiegeling van de Deventer bewoners. Richt daarom een Permanent Adviesraad voor Energie en Klimaat (PAEK) op: •

De PAEK wordt op dezelfde manier geselecteerd als de huidige Klimaatraad, met dezelfde diverse afspiegeling van de samenleving.

•

50% van de leden van de PAEK komt uit de huidige Klimaatraad.

•

50% van de leden zijn nieuw en worden op dezelfde wijze door de gemeente opgeroepen om zich beschikbaar te stellen voor de PAEK en d.m.v. loting geselecteerd.

Hoe willen we dat bereiken? Dit doen we door 10 tot 15 burgers te selecteren die voor maximaal 4 jaar zitting nemen in de PAEK. Hierna kan opnieuw voor dezelfde periode een nieuwe raad worden aangesteld. Waarom vinden we dat eerlijk? De PAEK is een kritische stem en behartigt de belangen van de bewoners van Devener m.b.t. Energie en Klimaat. De PAEK adviseert de gemeenteraad, bewaakt de uitvoering van de adviezen en spreekt de gemeenteraad aan waar nodig. De Gemeenteraad dient zich dan te verantwoorden aan het PAEK. Bijkomend durft het PAEK meer ‘out of the box’te denken en met meer gedurfde (klimaat)voorstellen te komen, omdat deze burgers niet gebonden zijn aan de gemeente of andere politieke belangen. 87% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 34 van 68

7.2 Monitoring van alle klimaatbeleidsmaatregelen Wat zien we? (wat is de aanleiding) De klimaatraad constateert dat informatie en samenhang over reeds genomen maatregelen ontbreekt. Ook de huidige stand van zaken van die maatregelen zijn voor de klimaatraad onvoldoende helder. Hierdoor ontbreekt tevens de toetsbaarheid van het beleid. Wat is ons advies? Het inzichtelijk en toetsbaar maken van alle reeds genomen en toekomstige beleidsmaatregelen en hun onderlinge samenhang. Hoe willen we dat bereiken? Ontwikkel een klimaatmonitor -of thermometer- waarin (alle) beleidsmaatregelen worden opgenomen met daarbij concrete en toetsbare doelen/resultaten. Successen moeten goed zichtbaar zijn, maar ook punten waarop het (nog) minder goed gaat. Het kan bewoners extra motiveren om duurzamer te leven, wanneer goede initiatieven uit de wijk belicht worden. Koppel ook aan bewoners terug (bijvoorbeeld via Buurtnieuws infomagazine Zandweerd of grote posters aan de weg) tot welke positieve effecten hun initiatieven hebben geleid. Waarom vinden we dat eerlijk? Er wordt veel inzet van inwoners gevraagd om bij te dragen aan de energietransitie.

Vaak zijn hun persoonlijke maatregelen nog van te abstracte aard - wat is bijvoorbeeld hun eigen voordeel bij het scheiden van afval? Daarom is het belangrijk om deze gegevens voor iedereen inzichtelijk te maken en als gemeente hierover transparant te zijn. Inwoners hebben het recht om te weten waar hun inspanningen toe leiden. 91% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 35 van 68

7.3 Heldere taal Wat zien we? (wat is de aanleiding) Informatie vanuit de gemeente is vaak te algemeen, onbegrijpelijk of ontoegankelijk voor grote delen van de bevolking. Anderstaligen, digibeten, mensen met een lager inkomen of bijvoorbeeld zonder opleiding, weten vaak niet de weg te vinden binnen het aanbod van de gemeente. Wat is ons advies? De gemeente kan bewuster inzetten op duidelijke communicatie door: •

De communicatie duidelijker af te stemmen op de verschillende bevolkingsgroepen. Onderzoek naar hoe dit beter kan is gewenst (indien nog niet gedaan).

•

Op B1-niveau te communiceren. Dit taalniveau is voor de overgrote meerderheid van de bevolking begrijpelijk. Hiervoor is een HBO-opleiding of universitaire opleiding geen vereiste.

•

In de communicatie mag de gemeente zich persoonlijker tot de inwoners richten: met persoonlijke aanspreektitel, maar ook in meer aansprekende taal. I.p.v. bijvoorbeeld te spreken van ‘isolatiemaatregelen’ zou het kunnen helpen om wat wervende taal te gebruiken als: ‘hoe kun je gemakkelijk geld besparen? ’en dan (ecologische) tips te delen.

•

Onder heldere taal valt ook: redenen en (ecologische) voordelen benoemen. Hierdoor ontstaat dan ook extra draagvlak.

•

Beknopte taal, maar vooral ook visuele en aansprekende tips en uitleg die dichterbij de belevingswereld van de inwoners staan.

Hoe willen we dat bereiken? •

De gemeente doet er goed aan om buurthuizen te raadplegen. Die staan in nauw contact met de bewoners. Mogelijk vragen sommige buurten om andere vormen van communicatie?

•

De gemeente toetst de leesbaarheid van de communicatie bevolkingsbreed.

•

Zorg eventueel voor vertalingen (Turks, Arabisch, Pools etc.).

Waarom vinden we dat eerlijk? Dat bevordert participatie, betrokkenheid, bereidwilligheid en draagvlak. 93% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 36 van 68

7.4 Evenwichtige participatie bij klimaatmaatregelen Wat zien we? (wat is de aanleiding) De huidige klimaatraad is geen representatieve afspiegeling van de Deventer bevolking. Hoewel hier bij de loting wel rekening mee gehouden is, (manvrouwverhouding/leeftijden/migratie-achtergrond etc.), hebben veel Deventenaren niet gereageerd op de uitnodiging. Hoe kunnen we hen wel bereiken? Wat is ons advies? Ga per wijk/vereniging/organisatie in gesprek om te onderzoeken welke energie- en klimaatmaatregelen passend zijn bij alle delen van de bevolkingsgroep. Rijkere groepen gaan bijvoorbeeld eerder over op de aanschaf van een elektrische auto. Armere groepen worden bijvoorbeeld veel beter gesteund door isolerende maatregelen in huis. Zoek naar creatieve en out of the box ideeën om iedereen te kunnen bereiken. Hoe willen we dat bereiken? Zoek samenwerking op met bestaande organisaties. Brengen via scholen kinderen in contact met oogsten bij de volkstuin. Probeer iets met de voedselbank. Ga de buurt in. Versterk wijkteams. Wees aanwezig op evenementen (bijvoorbeeld Schalkhaar Live). Beloon goed gedrag. Breng lokale producten naar de mensen toe (bijvoorbeeld een bolderkarfiets-brengservice, wijkkasten en buurtvolkstuinen toegankelijk maken).

Waarom vinden we dat eerlijk? Om met elkaar van Deventer een klimaatneutrale stad te creëren, is het van belang dat iedereen de noodzaak voelt om duurzaam bij te dragen. Ook is het belangrijk dat mensen met bijvoorbeeld lage inkomens en minder kennis van duurzaamheid, wel op de hoogte zijn van de voordelen die duurzamer leven hen biedt. 77% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 37 van 68

7.5 Deventer roept de klimaatnoodtoestand uit. Wat zien we? Klimaatverandering is op wereldwijd niveau een feit. Volgens de Verenigde Naties is het 5 over 12. Het is urgent om op lokaal niveau initiatief te nemen. Wat is ons advies? De gemeente Deventer roept de klimaatnoodtoestand uit en volgt hiermee het voorbeeld van andere gemeenten. Nijmegen, Groningen, Haarlem zijn de stad Deventer al voorgegaan. Hoe willen we dat bereiken? De gemeente Deventer moet in contact komen met deze andere gemeenten om de klimaatnoodtoestand op juridische/inhoudelijke wijze vorm te geven. Waarom vinden we dat eerlijk? Deventer kan hier een voorloper in zijn en andere gemeentes aanmoedigen om ook de klimaatnoodtoestand uit te roepen. Klimaatimpact wordt zo sneller bereikt. 84% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 38 van 68

8

Verduurzamen woningen

8.1 Help verhuurders met verduurzamen n.b. waar we het in dit stuk hebben over verhuurders, bedoelen we particuliere of zakelijke eigenaren (waaronder ook woningcorporaties), welke huizen of kamers verhuren Kernboodschap: De gemeente Deventer gaat het verduurzamen van huurwoningen actief stimuleren, zodat de huurder in een duurzame woning kan wonen. Als het niet mogelijk is om dit te realiseren dan (en alleen dan) adviseren wij dat de gemeente gaat lobbyen om de verhuurders te mogen helpen met verduurzamen. Wat zien we? (wat is de aanleiding) Wij zien in hoofdlijnen: •

Voor verduurzaming van de woningen van verhuurders zijn wetgeving of regelingen voor getroffen.

•

Wij zien dat voor verduurzaming van woningen van verhuurders geen actieve stimulans is.

•

Ondanks dat de verhuurders in de vrije sector ook gebruik mogen maken van de landelijke subsidieregeling, wordt hier weinig of geen gebruik van gemaakt.

Wat is ons advies? Dat Deventer in 2035 van alle steden de meeste verduurzaamde huurwoningen heeft. Wij willen dat de verhuurders meer gaan verduurzamen. De verhuurders hebben al lang vrijwillig de mogelijkheid gehad om zelf initiatief te nemen om eigen vastgoed te verduurzamen. Het resultaat hiervan is tot op heden laag. Het advies aan de gemeente Deventer is om de verhuurders actief te stimuleren tot uitvoeren van verduurzaming van hun vastgoed. Om tot landelijk draagvlak te komen worden lokale overheden en andere gemeenten hierover geïnformeerd. Wees een voorbeeldgemeente hierin. Maak ook gebruik van lobbyen om dit voor elkaar te krijgen. Hoe willen we dat bereiken? Vanuit de gemeente verhuurders actief te informeren en stimuleren, en duidelijke kaders te stellen (bijv. tijd/omvang/inhoud) en m.b.t. bescherming van de huurder (geen onredelijke ‘verkapte’ huurverhoging). Dit bereiken we door het actief benaderen en helpen van verhuurders om de huurwoningen te verduurzamen. Pagina 39 van 68

Ook moeten de subsidiemogelijkheden vanuit de gemeente voor verhuurders uitgebreid worden. Waarom vinden we dat eerlijk? Wanneer de verhuurder zijn vastgoedportefeuille verduurzaamt, wordt de woning toekomstbestendig. De huurder (die nu te maken kan hebben met hoge huurprijzen en hoge energieprijzen) kan profiteren van een verduurzaamde woning. Ook is het eerlijk dat als de gemeente Deventer de stad wil verduurzamen, dat ze ook de verhuurders hiermee helpen. We willen met zijn allen verduurzamen, dus kunnen niet verwachten dat de verhuurders het alleen moeten doen. 82% stemt voor. Daarmee is dit advies aangenomen.

Pagina 40 van 68

Afgewezen adviezen

Pagina 41 van 68

1

Biodiversiteit

1.5 Voedselbossen in Deventer Wat zien we? (wat is de aanleiding) Duurzaamheid is niet voor iedereen zichtbaar en tastbaar. Niet iedereen kan de natuur in de buurt, tuin en rondom hun school ervaren. We zien versteende wijken, waar het ‘s zomers te heet wordt. Door bodemverschraling, hittestress, droogte en eenzijdige beplanting verdwijnen verschillende plant- en diersoorten. Biologisch vers voedsel is voor veel mensen niet bereikbaar. Wat is ons advies? We adviseren de gemeente de aanleg van voedselbossen te faciliteren in de bestaande groene rand van versteende wijken. Zij onderzoekt welke plekken hiervoor in aanmerking komen zodat deze voor zoveel mogelijk bewoners beschikbaar zijn. We kiezen voor voedselbossen omdat deze zelfvoorzienend en dus onderhoudsarm zijn, maar een grote impact hebben op de biodiversiteit en waterhuishouding. Een voedselbos Al vanaf 60 m2 mogelijk. Een voorbeeld van een geschikte plek is het park achter de zonneflat, tegen de wijk Steenbrugge aan. Het voedselbos vormt inspiratie voor bewoners om hun eigen tuin te vergroenen en werkt als ontmoetingsplek verbindend. Een voedselbosexpert bepaalt welke (inheemse) beplanting de grootste positieve impact heeft op de biodiversiteit en waterhuishouding. Om te zorgen voor continuïteit en het waarborgen van de zelfvoorzienendheid blijft de voedselbosexpert de eerste anderhalf jaar betrokken.