2024-713 Cultuurvisie Deventer 2025-2028

Cultuur voor en door iedereen

Cultuurvisie 2025-2028 Kunst, cultuur en erfgoed

Cultuurvisie

Voorwoord: Wethouder Ilse Duursma

Pagina | 3

Inleiding Kunst, cultuur en erfgoed in Deventer

Pagina | 5

Cultureel Perspectief Deventer 2030

Pagina | 9

Cultuur voor en door iedereen

Pagina | 12

Geworteld in stad en land

Pagina | 18

Een evenwichtig ecosysteem

Pagina | 27

Inzet voor kunst, cultuur en erfgoed in relatie tot (hogere) overheden

Pagina | 32

Deventer is een makerstad

Pagina | 36

Financieel kader

Pagina | 37

Bijlagen

Pagina | 41

2025-2028 Deventer Boekenmarkt

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 2

Voorwoord

Voor en door iedereen Een inclusieve samenleving met gelijke kansen voor iedereen. Dat klinkt net zo vanzelfsprekend als dat het ingewikkeld is. Immers, in een samenleving zijn er nu eenmaal verschillen in bijvoorbeeld interesse, in afkomst, in inkomen en in opleiding. De samenleving van de gemeente Deventer laat een grote verscheidenheid aan mensen zien. Dat maakt de gemeenschap rijk en mooi en zorgt op cultureel gebied voor een Deventer dynamiek die in het hele land en zelfs daarbuiten, zichtbaar is.

Cultuur is heel belangrijk in het bieden van gelijke kansen voor iedereen. En denkt u bij cultuur niet alleen aan bijvoorbeeld een toneelstuk voor de fijnproever, het gaat hier ook over volkscultuur zoals herdenkingen, paasvuren, carbidschieten, tentfeesten en koningsvieringen. Cultuur activeert mensen en brengt mensen samen. Door het cultuurbeleid te verbinden aan opgaven in het sociaal domein en het vooral in de wijken en dicht bij de mensen te organiseren, investeren we in het welzijn en welbevinden van de inwoners en in de samenhang in de wijken en in de stad. Meer cultuuraanbod op scholen moet ertoe leiden dat meer kinderen sneller met kunst en cultuur in aanraking komen. Alle

Wethouder Ilse Duursma

Voorwoord

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

bewoners van Deventer moeten zich kunnen herkennen in het cultuuraanbod en daar ook aan mee kunnen doen. En of dat nu als maker of bezoeker is, als professional of amateur, cultuur is voor en door iedereen. Het zal duidelijk zijn, ‘Cultuur, voor en door iedereen’ is het

Alle bewoners van Deventer moeten zich kunnen herkennen in het cultuuraanbod en daar ook aan mee kunnen doen

overkoepelende thema van het cultuurbeleid 2025 - 2028. Daarnaast hebben we gekozen voor de thema’s ‘Geworteld in stad en land’ en ‘Een evenwichtig ecosysteem’.

Pagina 3

Voorwoord

‘Geworteld in stad en land’ vertelt het verhaal van Deventer, door middel van historisch erfgoed en mooie tradities, onderdeel van de eigen Deventer identiteit. Inwoners en bezoekers van Deventer worden meegenomen in dat verhaal door uitingen van kunst en cultuur, ook in de openbare ruimte. Het maakt Deventer een aantrekkelijke stad om te wonen, te werken en om een bezoek aan te brengen en je te laten inspireren door die verhalen, die zorgen voor verbinding. Daar horen bij deze tijd passende evenementen bij die verschillende doelgroepen aanspreken. Daar hoort gezichtsbepalende kunst in de openbare ruimte bij en daar hoort een goed evenwicht bij tussen behoud van erfgoed en ruimte voor ontwikkeling. Voor de uitvoering van de thema’s moet ruimte worden geboden. Dat doen we door het creëren van ‘Een evenwichtig ecosysteem’. Daarmee bedoelen we de wissel- en samenwerking tussen culturele instellingen en makers, de dynamiek binnen de hele sector, zorgen dat er ruimte is voor (nieuw) talent en de plekken waar kunst en cultuur wordt gemaakt. Een infrastructuur

'Geworteld in stad en land' vertelt het verhaal van Deventer, door middel van historisch erfgoed en mooie tradities, onderdeel van de eigen Deventer identiteit.

waarin kunst en cultuur tot volle wasdom kunnen komen. Een volwaardige plek binnen de beschikbare ruimte in relatie tot andere ruimtelijke opgaven. Ook dat krijgt serieuze aandacht in het cultuurbeleid 2025 – 2028. Voor en door iedereen betekent dat we dit voorliggende cultuurbeleid samen met verschillende partijen uit de Deventer samenleving hebben opgesteld. Zij verdienen voor hun deelname grote waardering, maar ook voor hun open mind, hun reflectie en feedback, verder denken dan alleen het eigen belang en het Deventer belang vooropstellen. Ik prijs mij gelukkig met deze partners die ons ook gaan helpen in de uitvoering van het beleid. Kennis, creativiteit, nieuwsgierigheid en het vermogen om oplossingen te bedenken zijn in mijn ogen ruim voorradig in Deventer. Het is aan ons allemaal om dat aanwezige potentieel aan te boren, zodat iedere inwoner van Deventer de kans krijgt die hij of zij verdient.

Ilse Duursma, wethouder Kunst, Cultuur en Erfgoed

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 4

Inleiding

Kunst, cultuur en erfgoed in Deventer Kunst, cultuur en erfgoed maken van Deventer een aantrekkelijke en vitale gemeente om te wonen, te werken én te verblijven. Cultuur draagt bij aan de identiteit en aantrekkingskracht van de stad, aan onze economie en aan onze maatschappij. Onze organisaties, bewoners en creatieve makers

Het is belangrijk dat alle inwoners van de gemeente Deventer zich kunnen herkennen in het cultuuraanbod en kunnen meedoen.

zorgen voor een rijk cultuuraanbod en maken van Deventer een authentieke, eigenwijze en vernieuwende Hanzestad. Cultuur is voor iedereen. Het is belangrijk dat alle inwoners van de gemeente Deventer zich kunnen herkennen in het cultuuraanbod en kunnen meedoen. Bijvoorbeeld als bezoeker van een tentoonstelling, voorstelling, optreden of bibliotheek of als amateurspeler bij een toneelvereniging.

Boeien en Bloeien Met de cultuurvisie 2019-2024 ‘Boeien en Bloeien’ zijn belangrijke ontwikkelingen in gang gezet in het cultuurbeleid van de gemeente Deventer. De introductie van programmalijnen heeft bijgedragen aan het stimuleren van samenhang binnen de vijf Deventer programma’s Podiumkunsten en evenementen; Beeldende kunst; Erfgoed; Taal, literatuur & media; Educatie & Participatie. Een programmalijn is een dynamisch geheel waarbinnen activiteiten niet geïsoleerd en los van elkaar bestaan, maar waar onderlinge verbanden zijn en waar veelvuldig wordt samengewerkt, zowel binnen de programmalijnen als daaroverheen.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 5

Inleiding

Naast de introductie van deze programmalijnen is met de herijking van de subsidieverlening ruimte gecreëerd voor vernieuwing terwijl tegelijkertijd continuïteit is geboden aan een aantal instellingen die binnen een programmalijn een belangrijke functie vervullen. Met de cultuurvisie ‘Boeien en Bloeien’ is gekozen voor een brede benadering in het behouden en versterken van het gevarieerde kunst- en cultuur- en erfgoedlandschap voor de inwoners van en bezoekers aan Deventer, het mooie historische centrum, de Deventer wijken en dorpen. Aan de cultuurvisie ‘Boeien en Bloeien’ is het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021-2024 gekoppeld. Hierin staat ook het Cultureel Perspectief 2030 met de ambities die op lange termijn een perspectief bieden op het gewenste culturele profiel voor de gemeente Deventer. Bij de samenstelling van de cultuurvisie 2019-2024 was er nog geen enkel zicht op de effecten van de wereldwijde pandemie, veroorzaakt door het Coronavirus Covid-19 met ingrijpende effecten op de samenleving in zijn geheel en de culturele sector in het bijzonder. De langdurige sluiting van onze cultuurhuizen, het ontbreken van grootschalige evenementen en de onmogelijkheid voor onze inwoners om samen muziek te maken of acteren heeft niet alleen invloed op de sector zelf gehad maar ook op het welzijn van onze inwoners.

Gelukkig blijkt de culturele sector innovatief en veerkrachtig en heeft het publiek de weg naar de evenementen, theaters en musea teruggevonden. Toch is van volledig herstel nog geen sprake. De enorme prijsstijgingen als gevolg van onder andere Covid-19, maar ook de geopolitieke situatie en de energiecrisis maken dat de sector kwetsbaar is en dat de exploitatie van culturele instellingen en de arbeidsmarktpositie van makers nog steeds onder druk staan.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 6

Inleiding

Cultuur voor en door iedereen

en erfgoed. Driekwart van de respondenten beoefent in hun vrije tijd culturele

Vanaf 2025 gaat een nieuwe cultuurplanperiode van start waarbij we voortbouwen op het cultuurbeleid zoals dat in de Cultuurvisie 2019-2024 Boeien en Bloeien is ingezet. Met de cultuurvisie ‘Cultuur voor en door iedereen’ brengen we nadere focus aan in het cultuurbeleid van de gemeente Deventer voor de periode 20252028. Voor deze cultuurvisie is het Cultureel Perspectief 2020-2030 geactualiseerd. Het omvat de visie en ambities voor kunst, cultuur en erfgoed naar 2030. Om de ambities uit het Cultureel Perspectief Deventer 2030 te kunnen bereiken, willen

activiteiten of bezoekt culturele instellingen (musea, filmhuis of bibliotheek). Ook de evenementen in Deventer worden goed bezocht. Uit het Rekenkameronderzoek blijkt dat de culturele basis in Deventer op orde is. Ons cultuuraanbod wordt zeer positief beoordeeld. Deventer heeft de hoogste cultuurinkomsten vergeleken met andere middelgrote gemeenten en de cultuurparticipatie van bewoners is hoog. Natuurlijk zijn er ook aandachtspunten, zoals de hoge cultuurlasten voor de uitgaven in vastgoed. Daarnaast

we focus aanbrengen. Deze focus staat in nauwe relatie tot het

kan de verbinding tussen visie en uitvoering beter. Wat betekent de

bestuursakkoord ‘Dichtbij, Betrokken & Bevlogen' en hebben we vormgegeven in drie pijlers. Tussen deze pijlers staan geen schotten en de pijlers kennen een onderlinge synergie. Tegelijkertijd bieden ze ons een handvat om onze ambities de onderwerpen waarop we extra focus leggen - te kunnen realiseren. De pijlers waar we ons in de komende periode op willen richten zijn: •

Cultuur voor en door iedereen

•

Geworteld in stad en land

•

Een evenwichtig ecosysteem

visie voor de voorzieningen in de stad, in wijken en dorpen, voor

Uit de cultuurpeiling blijkt dat de algemene interesse in de gemeente Deventer in kunst en cultuur hoog is met een cijfer van 7,8

Evaluatie en onderzoek

creatieve makers, amateurkunstenaars en nieuwe talenten? We hebben de aanbevelingen van de Rekenkamer meegenomen in de cultuurvisie ‘Cultuur voor en door iedereen’. De herijking van het subsidiebeleid, zoals dat als onderdeel van de Uitvoeringsagenda 2020-2024 heeft plaatsgevonden, is in 2023 geëvalueerd. De subsidieregeling Programmasubsidie Cultuur wordt hoog gewaardeerd vanwege de toegankelijkheid voor alle Deventenaren en alle kunstdisciplines en wordt dan ook voortgezet in de komende periode, met een aantal kleine aanpassingen. Met deze regeling kunnen culturele instellingen en makers subsidie ontvangen voor specifieke programma’s. Daarnaast ontvangt een aantal culturele instellingen in Deventer jaarlijks een budgetsubsidie. Vanaf

Voorafgaand aan het samenstellen van deze cultuurvisie zijn in 2023 de

2026 zullen deze instellingen een meerjarensubsidie ontvangen voor de jaren 2026,

Cultuurpeiling en een Rekenkameronderzoek uitgevoerd. Uit de Cultuurpeiling blijkt

2027 en 2028.

dat de algemene interesse in de gemeente Deventer in kunst en cultuur hoog is met een cijfer van 7,8. De interesse van jongeren (16 tot 35) is nog hoger met een cijfer van 8,1. Bijna alle respondenten (92%) onderstrepen het belang van kunst, cultuur

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 7

Inleiding

Participatie

Leeswijzer

De cultuurvisie is het resultaat van diverse bijeenkomsten, gesprekken en ontmoetingen. Culturele en

In het hoofdstuk Cultureel Perspectief 2030 beschrijven wij onze visie op

erfgoedpartijen uit de stad en deskundigen van de gemeente hebben inbreng geleverd. Daarnaast zijn we

cultuur, ons beleid krijgt vorm in de overige hoofdstukken. Soms spreken we

in diverse domeinen in gesprek gegaan met specifieke doelgroepen, zoals jonge makers. We hebben ook

van kunst, cultuur en erfgoed en soms spreken we alleen over kunst en/of

onze eigen ambities voor de stad meegenomen, verwoord in het bestuursakkoord ‘Dichtbij, Betrokken

cultuur. Essentieel is dat het voor ons gaat over de betekenis en waarde van

& Bevlogen’ (2022-2026). Het Cultureel Perspectief en de conceptteksten van de pijlers zijn voorgelegd

kunst, cultuur en erfgoed voor Deventer in brede zin.

aan het culturele veld. De opbrengst van deze bijeenkomst is opgenomen in de bijlagen. De opbrengst

De (fysieke) instandhouding van en omgang met ruimtelijk erfgoed zijn

van de bijeenkomst met het culturele veld waarin de uitvoering centraal stond, wordt toegevoegd aan de

wettelijke taken, geregeld in de Erfgoedwet en Omgevingswet. De ambities,

Uitvoeringsagenda 2025-2028.

opgaven en uitwerking van deze taken op het gebied van ruimtelijk erfgoed in relatie tot de opgaven in de fysieke leefomgeving betreffen het ruimtelijk

Het culturele veld in Deventer is divers, eigenzinnig en eigenwijs met autonome denkers en kritische

domein en landen voor het grootste deel in de omgevingsvisie (2026) en de

geesten. Dat is zichtbaar in de programmering van de culturele instellingen, in de kunst en cultuur die

uitwerking van de overige kerninstrumenten uit de Omgevingswet en zijn geen

door makers wordt gedeeld. Het draagt bij aan de identiteit van de stad, het is onderdeel van het DNA.

onderdeel van de cultuurvisie.

Het klinkt uiteraard ook door in de feedback die we vanuit de partners op het nieuwe cultuurbeleid hebben gekregen. Want behalve ondersteuning horen we ook kritische noten. We nemen beiden ter harte

In aansluiting op de Cultuurvisie 2025-2028 ‘Cultuur voor en door iedereen’

en kiezen er soms toch voor om onze eigenwijze weg te gaan. Waarbij we richting geven en tegelijkertijd

zal voor deze periode een Uitvoeringsagenda aan college en raad aangeboden

ruimte willen blijven bieden voor de dynamiek in de stad, in de wijken en dorpen. Zodat het kan blijven

worden, zo snel mogelijk nadat de raad deze visie heeft vastgesteld.

schuren, verwonderen, zodat de verbeelding geprikkeld blijft.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 8

Cultureel Perspectief Deventer 2030

Cultureel Perspectief Deventer 2030 Het Cultureel Perspectief is onlosmakelijk verbonden met de vraag: wat voor gemeente willen we zijn? De unieke aantrekkingskracht van Deventer is de verbinding tussen historie en vernieuwing, tussen eigenwijze stedelijkheid en authentiek erfgoed, tussen ‘de grote stad in het klein’ en de weidse ommelanden.

Vanuit onze Omgevingsvisie zetten we in op het versterken van deze kwaliteiten voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Identiteit, verhalen en tradities zorgen voor verbinding. In Deventer lijkt erfgoed soms een vanzelfsprekendheid. Vooral de historische binnenstad is van oudsher een toeristische trekker en ook rivieren en landgoederenlandschap worden steeds meer ontdekt. Door het zichtbare verleden vertelt de stad zijn eigen verhaal en kunnen de bezoekers de geschiedenis ervaren. Dit verhaal willen we nog breder etaleren. Voor Deventer is het onze ambitie om als de authentieke, eigenwijze en altijd vernieuwende Hanzestad die we zijn, in 2030 de meest aantrekkelijke woonstad van Nederland te worden. Een stad die kansen biedt aan ondernemende en vernieuwende bedrijven, ingenieurs, informatiespecialisten, studenten en andere jonge talenten, bedenkers en makers. Aan mensen die zich bezighouden met ambacht, architectuur, design, media, kunst en cultuur, duurzaamheid, technologische ontwikkelingen en kennis, vanuit werk dan wel in de vrije tijd. Dit is de doelgroep die we hard nodig hebben voor onze duurzame maak- en open informatiestad.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 9

Cultureel Perspectief Deventer 2030

Deze focus betekent niet dat de andere inwoners en bezoekers

Een belangrijke ontwikkeling voor de komende jaren is de

bevorderen door verschillende mensen bij elkaar te brengen. Het

buiten beeld raken. In Deventer werken we vanuit het principe

veerkracht, ofwel de wendbaarheid en weerbaarheid van

is deze ontwikkeling die we richting 2030 willen ondersteunen:

van de ongedeelde samenleving, zoals gesteld in onze

eenieder in de samenleving om in te spelen op veranderingen

iedereen telt mee, iedereen doet mee in een veerkrachtig

Omgevingsvisie. Een levendige, aantrekkelijke stad ontstaat als

en nieuwe uitdagingen. Kunst, cultuur en erfgoed kunnen de

cultureel Deventer.

het voor iedereen goed wonen, werken en vertoeven is. Erfgoed

veerkracht van mensen en organisaties vergroten. Uit onderzoek

speelt bewust én onbewust een onmisbare rol bij het gevoel van

blijkt dat deelname aan culturele activiteiten bijdraagt aan het

Veerkracht ontstaat als mensen, organisaties en overheden

eigenheid dat mensen hebben bij een plek of gebied. Daarom

vermogen te ontdekken, creatief te denken, problemen op te

elkaar weten te vinden. Samen met de provincie Overijssel, de

heeft erfgoed voor veel mensen een eigen betekenis en neemt

lossen en samen te werken. Tegelijk kan cultuur het inclusief

steden in de regio en het rijk, trekken we op om de huidige en

het in stad, dorpen en buitengebied een eigen rol in de sociale

noaberschap in de Deventer binnenstad, wijken en dorpen

toekomstige uitdagingen aan te gaan.

structuur in. Door die eigenheid speelt erfgoed op verschillende plaatsen en voor verschillende mensen een andere rol. Daarmee kan erfgoed net als cultuur een belangrijke inspiratie zijn bij de grote ruimtelijk opgaven die op ons afkomen zoals het realiseren van hoogwaardige en aantrekkelijke ruimte om te wonen of de verandering van het platteland. Een gemengde bevolkingssamenstelling vraagt om een passend, gevarieerd en betaalbaar aanbod in woningen en voorzieningen. Dit betekent niet dat in elke buurt ook elk deel van de bevolking gelijk vertegenwoordigd moet zijn. Het betekent evenmin dat elke culturele voorziening op elk deel van de bevolking gericht moet zijn. Met kunst, cultuur en erfgoed voor iedereen dragen we bij aan een samenleving waarin iedereen zich thuis voelt. We zoeken naar manieren om de maatschappelijke betekenis van het erfgoed en de cultuur te vergroten door ze te verbinden aan andere maatschappelijke domeinen en partijen binnen én buiten het cultuurveld. De culturele sector heeft als geheel de opgave innovatief én inclusief te zijn. We vragen aan de partners om gezamenlijk invulling te geven aan een breed palet van kunst, cultuur en erfgoed in Deventer.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 10

Cultureel Perspectief Deventer 2030

De kracht en aantrekkelijkheid van Deventer is het brede palet aan kunst, cultuur en erfgoed dat we te bieden hebben. Dat willen we koesteren en versterken. Cultuur is een katalysator in het realiseren van onze stedelijke ambitie voor Deventer 2030. We werken vanuit de cultuurvisie aan een stevig fundament voor de sector door middel van meerjarige afspraken, het stimuleren van nieuwe makers en flexibel cultureel aanbod en het bevorderen van samenwerking. We zetten ons in voor optimale benutting van het cultureel vastgoed en laten dit met de tijd en de behoefte meegroeien. Samenwerking is op al deze terreinen een noodzakelijke voorwaarde. De weerbaarheid van onze culturele instellingen en makers vraagt de komende jaren aandacht. De effecten van Covid en de energiecrisis hebben nog steeds effect op de sector. De bezoekersaantallen zijn bij de meeste instellingen weer op het niveau van vóór Corona. En bijvoorbeeld bij onze evenementen en bij de podiumkunsten is zelfs een lichte stijging te zien. Maar voor veel instellingen en makers geldt dat de financiële reserves zijn ingezet en de kostenstijgingen in de sector hoger zijn dan gemiddeld. Dat maakt een toch al kwetsbare sector nog kwetsbaarder. Het antwoord om deze kwetsbaarheid te verkleinen kan helaas niet gezocht worden in het verhogen van de subsidies die de gemeente Deventer beschikbaar kan stellen.

De gemeentelijke financiën staan onder hoge druk door de toenemende decentralisatie van taken vanuit de rijksoverheid, die samengaat met grote uitdagingen op het gebied van woningbouw, energietransitie, klimaatadaptatie en bestaanszekerheid voor onze inwoners. Dit maakt dat bij het samenstellen van deze cultuurvisie is uitgegaan dat een verdere verhoging van het cultuurbudget vooralsnog niet mogelijk is. Een consequentie hiervan is dat, in overleg tussen de gemeente Deventer en de culturele sector, afspraken gemaakt moeten worden hoe ambities bijgesteld kunnen worden zodat gestuurd kan blijven worden op een gezonde exploitatie. Alhoewel veroorzaakt door de financiële realiteit, zien wij ook de kans om samen kritisch te kijken naar de mogelijkheid die het ons tegelijkertijd biedt. Het is urgent om als maatschappij om te schakelen naar een duurzame inzet van materiële en immateriële middelen om zo de negatieve effecten van ons handelen te verkleinen en onze impact te vergroten. Ook vanuit kunst, cultuur en erfgoed is het onze ambitie om hieraan bij te dragen.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 11

Cultuur voor en door iedereen

Cultuur voor en door iedereen We willen in Deventer een inclusieve samenleving waarin iedereen mee kan doen, zichzelf kan ontplooien en bijdragen aan de samenleving. Cultuur heeft een belangrijke rol en waarde bij het bevorderen van participatie: het activeert mensen en brengt mensen samen. Dat is goed voor het welzijn van mensen en voor de samenhang in de wijken, dorpen en in de stad.

Deventer Open Podium Popkoor KGC Fotograaf: Peter Fleur

Deventer Open Podium

We vinden dat iedereen van cultuur moet kunnen genieten.

Cultuur is voor iedereen. Het is belangrijk dat alle bewoners

Daarom verbinden we het cultuurbeleid aan opgaven in het

van de gemeente Deventer zich kunnen herkennen in

sociaal domein en vooral in de wijken en dicht bij de inwoners.

het cultuuraanbod en kunnen meedoen. Bijvoorbeeld als

Dat zien we als een sociaal-maatschappelijke investering. En het

bezoeker van een voorstelling, optreden of bibliotheek, of als

Tijdens Deventer Open Podium kunnen de

verrijkt het culturele klimaat, bijvoorbeeld door het ontstaan

amateurspeler bij een toneel- of muziekvereniging. In onze

amateurkunstverenigingen uit Deventer een

van nieuwe, aansprekende uitingen van kunst en cultuur of

diverse samenleving streven we ernaar om meer inwoners

korte voorstelling op het podium geven. Koren,

doordat meer mensen culturele instellingen of evenementen

met verschillende achtergronden te voorzien van passend

dansgroepen, orkesten en toneelgroepen

bezoeken. Dat kan in de stad, maar zeker ook in de wijken en

cultureel aanbod. Een inclusieve samenleving met voor alle

laten zien wat zij in huis hebben. Deventer

dorpen van Deventer.

inwoners gelijke toegang tot kunst- en cultuurbeleving. Binnen

Open Podium is een mooi voorbeeld van waar

de pijler ‘Cultuur voor en door iedereen’ zetten we de komende

amateurkunst in Deventer bij elkaar komt.

jaren extra in op cultuureducatie en -participatie, positieve gezondheid, leesbevordering en literatuur en podiumkunsten onder één dak.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 12

Cultuur voor en door iedereen

Cultuureducatie en -participatie

Cultuuronderwijs maakt cultuur ook toegankelijk voor leerlingen die dit van huis uit

Goed cultuuronderwijs is belangrijk om van jongs af aan deelname aan cultuur te stimuleren. Ook voor kinderen en jongeren geldt dat cultuur maken of beleven, zowel op school als in de vrije tijd, goed is voor de gezondheid, het welzijn, persoonlijke ontwikkeling en burgerschapsvorming. Kinderen en jongeren zijn de cultuurdeelnemers én cultuurmakers van de toekomst en daarmee van groot belang voor een blijvend levendige cultuursector. Onder cultuureducatie verstaan we het maken en beleven van cultuur voor kinderen en jongeren tot en met 18 jaar, zowel

minder meekrijgen. Alle kinderen en jongeren krijgen een gelijke kans om zo hun talent te ontwikkelen. In een wereld waarin vaardigheden verder reiken dan puur technische kennis, is creativiteit, nieuwsgierigheid en het vermogen om oplossingen te bedenken en ideeën over te brengen of te verbeelden van cruciaal belang. Cultuur zorgt ervoor dat mensen nieuwe inzichten verwerven en het wereldbeeld breder wordt. In een tijd waarin polarisatie steeds normaler wordt, is het goed om met een open blik de wereld te blijven bekijken. Daarnaast zorgt cultuur maken en beleven

op school als in de vrije tijd.

voor verbondenheid. Samen muziek maken of het bezoeken van een voorstelling zijn voorbeelden van cultuurparticipatie. Ook volkscultuur

Cultuureducatie heeft een vaste plek in bestaande

verbindt en versterkt onze identiteit.

onderwijsprogramma’s van scholen, met een doorlopende lijn in het onderwijsaanbod. Daarmee staat een stevige basis. Alle leerlingen in Deventer komen in aanraking met alle kunstdisciplines en in de basis met het cultureel erfgoed in de gemeente. Momenteel zien we binnen cultuureducatie samenwerking op specifieke thema’s. Verschillende partijen, instellingen en zzp’ers weten elkaar goed te vinden op productniveau. Hoewel we al veel bereikt hebben, blijven we streven naar verdere integratie van de rijke geschiedenis van Deventer in erfgoededucatie. Het verhaal van onze stad is uniek en verdient nog

Cultuur zorgt ervoor dat mensen nieuwe inzichten verwerven en het wereldbeeld breder wordt.

meer aandacht binnen cultuureducatie. Deventer telt maar liefst 60 amateurkunstverenigingen. Deze verenigingen zijn een bron van creativiteit, expressie en gemeenschapszin. We zien echter dat voor veel inwoners deelname aan een vereniging niet vanzelfsprekend is. Samen met deze verenigingen willen we inzetten op verbreding van deelname zodat ongeacht leeftijd of achtergrond inwoners geen drempels ervaren.

Onder volkscultuur verstaan we onder andere herdenkingen, paasvuren, carbidschieten, dorpsfeesten en koningsvieringen. Een andere uiting van volkscultuur is streektaal. Het Nedersaksisch is de taal van onze regio en zorgt voor verbondenheid met het verleden, waar we vandaan komen en wie we zijn. We blijven sterk inzetten op cultuuronderwijs, zowel binnen als buiten de schoolmuren. Dit maakt cultuur toegankelijk voor leerlingen die dit van huis uit minder meekrijgen. Zo krijgen alle kinderen en jongeren een gelijke kans om hun talent te ontwikkelen. De intermediaire functie cultuureducatie is herijkt zodat ook erfgoededucatie stevig verankerd

wordt én de verbinding tussen cultuureducatie binnen en buiten schooltijd is versterkt. We zetten in op een stevige samenwerking en er zijn innovatieve partnerschappen ontstaan tussen de amateurkunstverenigingen, het bedrijfsleven en andere lokale stakeholders. Er zijn gezamenlijke projecten, gedeelde faciliteiten en creatieve financieringsmodellen. Zo wordt de kracht van cultuur verder uitgebouwd, zelfs in deze uitdagende tijd.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 13

Cultuur voor en door iedereen

Cultuur en gezond leven makkelijker maken

Speelgoedmuseum

Cultuur is meer dan alleen kunst en creativiteit. Onderzoek heeft

Na jarenlange discussies over het voortbestaan

aangetoond dat actieve cultuurparticipatie een positieve invloed kan hebben

van het Speelgoedmuseum, onderdeel van

op verschillende aspecten van ons welzijn. Hierbij valt te denken aan

Deventer Verhaal, is in 2021 het museum volledig

zelfvertrouwen, veerkracht, emotionele vaardigheden, fysiek functioneren,

getransformeerd tot een interactief familiemuseum

relaties en persoonlijke groei. Cultuurparticipatie speelt ook een belangrijke

waarin creativiteit en ‘de spelende mens’ centraal

rol in preventie en behandeling van zowel psychische als lichamelijke

staat. Het vernieuwde Speelgoedmuseum blijkt een

aandoeningen. De afgelopen jaren zijn er binnen de culturele sector steeds

groot succes. Het bezoekersaantal is verdubbeld

meer programma’s ontwikkeld voor specifieke doelgroepen. Denk hierbij aan

naar 50.000.

museumbezoeken voor mensen met dementie, danslessen voor mensen met Parkinson of niet-aangeboren hersenletsel, en programma’s om eenzaamheid onder ouderen te verminderen door middel van culturele activiteiten.

Speelgoedmuseum Fotograaf: Viorica Cernica

De gezondheidszorg staat onder druk door de toenemende vergrijzing. Door cultuur in te zetten als middel, kunnen we het sociale veld ontlasten en tegelijkertijd bijdragen aan het welzijn van individuen en gemeenschappen. Laten we samen streven naar een gezonde en veerkrachtige samenleving, waarin cultuur een integraal onderdeel vormt van ons welzijn. Meedoen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Er zijn jongeren, volwassenen en ouderen, mensen met en zonder beperking, die niet of nauwelijks deelnemen aan culturele activiteiten en kunstuitingen. Om deze reden worden nu al op projectbasis de krachten gebundeld en samenwerking bevorderd tussen culturele instellingen en maatschappelijke organisaties in verschillende gemeentelijke domeinen, zoals zorg, jeugdzorg, onderwijs, welzijn en bedrijfsleven. De intermediaire functie participatie speelt hierbij een rol door deze verbindingen vorm te geven en inhoud te geven door een aanjaagfunctie in het sociaal domein. Op deze manier worden maatschappelijke thema’s en dilemma’s via kunst en cultuur beter in beeld gebracht en waar mogelijk bespreekbaar gemaakt.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 14

Cultuur voor en door iedereen

Kunstcircuit i.s.m. Street Art Streets en partners

Ook schoolactiviteiten als ‘Ontdek jouw Deventer’ verlagen

Het Muren en Buren project. De

Het belang van kunst en cultuur in relatie tot positieve

bewoners van Sluiswijk gaven bij

gezondheid wordt steeds duidelijker. Daarom hebben we de

woningcorporatie Rentree aan dat

afgelopen jaren ingezet op participatie en hebben we ons

de spierwit geschilderde muren in de

ingezet om partnerschappen tussen zorg-, welzijn-, sport-,

wijk een doorn in het oog waren. De

onderwijs- en cultuurorganisaties te versterken en verder

buren hadden een beter idee: street

uit te bouwen.

de drempel naar culturele participatie en vergroten de maatschappelijke betrokkenheid. Dertien cultuur- en erfgoedorganisaties hebben zich aan dit project verbonden.

art! Samen met de wijk, Kunstcircuit, Kunstenlab en Voor Elkaar-Teams

We willen deelname aan culturele activiteiten

werd het project ‘Muren en Buren’

bevorderen, vooral voor kwetsbare groepen. Dit kan

opgezet. Stichting de Tijdmachine

via laagdrempelige programma’s, samenwerking met

verzamelde verhalen uit de wijk, die

scholen en zorginstellingen en betrokkenheid van lokale

werden omgezet in thema’s zoals

culturele organisaties. We blijven werken aan sterke

helden, dieren en trots op de stad.

samenwerkingsverbanden tussen zorg-, welzijns-, sport-,

Nationale en internationale street

onderwijs- en cultuurorganisaties. Samen kunnen we meer

art kunstenaars vertaalden deze

bereiken op het gebied van welzijn en gezondheid. We

verhalen naar murals.

zetten in op verdere bewustwording en educatie. Voorlichting over de positieve effecten van cultuur op welzijn en gezondheid is essentieel. We willen bewustwording vergroten en educatieve programma’s ontwikkelen. Daarnaast blijven we kennis vergaren, investeren in netwerkvorming en experimenteren met activiteiten. We onderzoeken financieringskansen, ook buiten de beschikbare budgetten voor kunst en cultuur. De inzet van cultuur kan kosten aan de zorgkant helpen besparen. Makers en instellingen met intrinsieke motivatie om deze maatschappelijke rol te vervullen, hebben zich verder bekwaamd om in dit specifieke vakgebied te werken.

Witte muren project

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 15

Cultuur voor en door iedereen

Deventer Boekenstad Leest!

De bibliotheek is een belangrijke partner binnen dit thema.

Hierbij richten we ons op leesbevordering,

Zij werkt met verschillende programma's op het gebied

gemeenschapsvorming en maatschappelijke betrokkenheid.

van onderwijs, participatie, persoonlijke ontwikkeling en

We werken interdisciplinair, zowel intern als extern, vanuit

cultuureducatie en -participatie. De bibliotheek houdt het

culturele en maatschappelijke opgaven. Gezamenlijk ontwikkelen

boekenerfgoed levend met aandacht voor optimale digitale

we programma’s en activiteiten, zodat inwoners zich mede-

toegankelijkheid en educatie voor jong en oud. De bibliotheek

eigenaar voelen van hun stad of dorp. We kijken hierbij ook

activiteiten en kringen rondom taal, literatuur en lezen.

verwelkomt elke inwoner van Deventer, ongeacht achtergrond

naar de activiteiten en verenigingen die er al zijn rondom

of sociale status en op verschillende plekken in de stad en de

literatuur, debat en poëzie. Goed ontwikkelde basisvaardigheden

Het leesniveau gaat landelijk meer en meer achteruit, terwijl

dorpen. De bibliotheek werkt samen met lokale organisaties

moeten voor iedereen vanzelfsprekend zijn, en daar blijven

en vormt een ‘community library’ die zich richt op educatie,

we samen aan werken. We willen uitblinken op het gebied van

participatie en persoonlijke ontwikkeling. Na de fusie met

leesbevordering en de bibliotheek verder positioneren als de

Kunstcircuit zijn ook cultuureducatie en -participatie toegevoegd,

huiskamer van de stad.

Deventer wordt ook wel de Boekenstad genoemd. Dat komt door de rijke traditie op het gebied van boeken, boekdrukkunst en lezen. Vandaag de dag is deze traditie nog steeds levendig met de Athenaeumbibliotheek, de oudste stadsbibliotheek van Nederland, en de Deventer Stadsdichter, de festivals rondom literatuur en poëzie, de Boekenmarkt en de vele andere

lezen een belangrijke basisvaardigheid is. Goed ontwikkelde basisvaardigheden moeten voor iedereen vanzelfsprekend zijn, ongeacht achtergrond of sociale status. Door te lezen, ontdek je nieuwe informatie, leer je over uiteenlopende onderwerpen en wordt het verbeeldings- en inlevingsvermogen vergroot. Bovendien vergroot het de woordenschat en helpt beter te communiceren, zowel schriftelijk als mondeling. In de komende periode willen wij inzetten op een transitie van Boekenstad naar Deventer Boekenstad Leest! Een Leesstad bevordert gemeenschapsvorming en dialoog. Het is essentieel voor een inclusieve samenleving. Daarom investeren we in goed ontwikkelde basisvaardigheden voor iedereen. Door te focussen op leesbevordering en literatuur verrijken we het culturele klimaat van Deventer.

met bijbehorende intermediaire functies en combinatiefuncties. Dit is een waardevolle bijdrage aan de stad en we zetten dit graag voort. De bibliotheek draagt steeds meer verantwoordelijkheid. Naast de focus op lezen en taalontwikkeling groeit het maatschappelijk belang. De bibliotheek fungeert niet alleen als een plek om boeken te lenen, maar ook als een plek voor ontmoeting, informatie, inspiratie, dialoog, ontwikkeling en studie. Er zijn stappen gezet om synergie te vinden tussen kunst, cultuur, erfgoed en het maatschappelijk domein binnen de gemeentelijke organisatie en de bibliotheek. Met onder andere de uitvoering

Woordwaarde Festival Fotograaf: Peter Fleur

van het landelijk concept de ‘Bibliotheek op School’ op alle scholen en een gratis lidmaatschap voor jongeren tot 27 jaar, bouwen we aan een Deventer waar goed ontwikkelde

Woordwaarde Festival

basisvaardigheden voor iedereen vanzelfsprekend zijn.

Dit vierdaagse festival brengt liefhebbers van boeken, taal en literatuur samen. Geïnspireerd door de Deventer Boekenmarkt en in samenwerking met lokale culturele organisaties komt taal op verschillende manieren voor iedereen tot leven.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 16

Cultuur voor en door iedereen

lang spelen en waarvoor diverse oplossingen zijn gezocht. In de ontwikkeling van de projecten Burgerhaven als nieuwe locatie voor Burgerweeshuis en De Nieuwe Keizer voor de grote renovatie van het pand aan de Keizerstraat met functieverbreding van Deventer Schouwburg, hebben beide organisaties veel energie gestoken. Het bood beide instellingen en de stad een lonkend perspectief. Voor de realisatie van beide projecten was echter een dermate hoge financiële investering nodig dat het college een derde oplossingsrichting heeft geïnitieerd waarvoor de raad in december 2023 heeft gekozen: Podiumkunsten onder één dak. Binnen deze variant is voorzien in huisvesting voor zowel Deventer Schouwburg als Burgerweeshuis en krijgen ook cultuureducatie, -participatie én talentontwikkeling fysiek de ruimte. In dezelfde vergadering in december 2023 waarin de raad besloot -conform de leidraad grote projecten- om te komen tot

Podiumkunsten onder één dak

de verkenningsfase Podiumkunsten onder één dak, heeft de raad ook besloten om de projecten Burgerhaven en De Nieuwe

Binnen de programmalijn “Podiumkunsten en evenementen”

Keizer te beëindigen. Een ingrijpend besluit voor zowel de

nemen Deventer Schouwburg en Burgerweeshuis een belangrijke

culturele instellingen als hun achterban. Als onderdeel van de

positie in. Burgerweeshuis bereikt met een eigenzinnige

verkenningsfase zal duidelijk moeten worden of de geformuleerde

programmering een groot publiek. In 2024 bestaat het

ambities in het project Podiumkunsten onder één dak met beoogde

poppodium veertig jaar en kan terugkijken op een rijk verleden

culturele partners gerealiseerd kunnen worden binnen de kaders die

qua programmering én wordt gedragen door een grote groep

de raad daarvoor heeft gesteld.

vrijwilligers. Ook Deventer Schouwburg is diepgeworteld in de Deventer samenleving met een brede programmering variërend

Dit thema wordt onder deze pijler geschaard omdat het mogelijk

van klassieke muziek tot moderne dans en van comedy tot

ruimte biedt aan cultuur voor en door iedereen; als ruimte van

musical.

de stad en voor iedereen toegankelijk. Hiermee willen we op deze locatie niet alleen een plek bieden aan de professionele

Beide instellingen hebben -naast de focus op podiumkunsten-

podiumkunsten, maar ook aan de amateurkunsten – en alles

met elkaar gemeen dat ze in hun functioneren belemmerd

daartussenin.

worden door knelpunten in de huisvesting. Knelpunten die al

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 17

Geworteld in stad en land

Geworteld in stad en land Kunst, cultuur en erfgoed in de (openbare) ruimte voegen nieuwe waarden, ervaringen en verhalen toe. Door de eigenheid van Deventer te (h)erkennen, gebruiken en versterken, maken we Deventer aantrekkelijker als plaats om te wonen, werken en te verblijven. Zo zien we in de cultuurpeiling dat de respondenten relatief veel erfgoed en architectuur bezoeken en dat er veel belangstelling is voor de

Sluiskwartier-Erfgoeddeal Bij de ontwikkeling van het

De historische ontwikkeling van

de zichtlijnen op de Lebuinustoren

Sluiskwartier voor onder andere

het gebied blijft zichtbaar door

en de grijze silo. Dit draagt ook bij

woningbouw wordt erfgoed waar

de restauratie van het sluisje en

aan de ruimtelijke kwaliteit van het

mogelijk behouden en benut.

de plaatsing van een kunstwerk,

gebied. Het erfgoeddealproject is

Hiervoor is aan de gemeente een

het behoud van een aantal

daarmee ook een inspiratie voor

cofinanciering toegekend uit het

cultuurhistorisch waardevolle

de verdere ontwikkelingen in de

landelijke programma Erfgoeddeal. panden en het ontwerp van de

evenementen in de stad.

centrumschil.

Sluiskwartier Fotograaf: Archeologie Deventer, gemeente Deventer

openbare ruimte met onder meer

Voor alle onderdelen van deze pijler geldt dat ze een relatie hebben met de plek. Erfgoed en cultuur zijn een onderdeel van onze identiteit. Verhalen en tradities zorgen voor verbinding. Door het zichtbare verleden vertelt de stad, het dorp of gebied zijn eigen verhaal en kunnen de bezoekers de geschiedenis ervaren. Voor bewoners spelen erfgoed en cultuur bewust of onbewust een rol bij een plek of gebied en neemt het in stad, dorpen en buitengebied een eigen rol in de sociale structuur in. Binnen deze pijler neemt kunst in de openbare ruimte een bijzondere plek in omdat deze kunst veelal een relatie kent met de plaats waar deze zich bevindt. Vooral omdat de inbedding in de fysieke leefomgeving hier zo’n grote rol speelt, is de kunst in de openbare ruimte in deze pijler meegenomen. Essentieel voor een succesvol evenement is een passende locatie waarbij de gehele gemeente als podium kan dienen. Daarbij bieden binnenstad, wijken, dorpen en buitengebied elk hun eigen kansen en kennen hun eigen opgaven.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 18

Geworteld in stad en land

Een erfgoedrijke toekomst Cultureel erfgoed draagt bij aan een samenleving waarin iedereen zich thuis voelt. Erfgoed heeft van zichzelf cultuurhistorische waarde maar heeft ook waarde voor onze leefomgeving en kan een verbindende waarde hebben. Het kan inspireren bij toekomstige ontwikkelingen. Cultureel erfgoed verbindt de inwoners van Deventer met hun gezamenlijke verleden. De historische binnenstad van Deventer kent van oudsher een grote economische en toeristische aantrekkingskracht. Ook de dorpen en het buitengebied hebben hun eigen verhaal dat aandacht verdient en kansen biedt.

Erfgoed in verbinding Erfgoed biedt kansen voor verbinding met andere gemeentelijke opgaven die nog niet ten volle worden benut. We werken verder aan een breed netwerk binnen en buiten de erfgoedsector. Zo kan wonen in een herkenbare omgeving bijdragen aan een gezonde samenleving en heeft een aantrekkelijk historische binnenstad of landschap een economische spin-off. Deze verbindende en inspirerende rol van erfgoed speelt ook in rijks- en provinciaal beleid een steeds grotere rol. Juist hier liggen kansen voor samenwerking en cofinanciering die we beter in beeld willen brengen en benutten. Daarbij zetten we in op samenwerking in de regio en het delen van kennis. Extra kansen liggen hier bij samenwerking met onderwijsorganisaties zoals Saxion. Vrijwilligers spelen een belangrijke rol in het erfgoeddomein. We zetten in op het versterken van de

Cultureel erfgoed verbindt de inwoners van Deventer met hun gezamenlijke verleden.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

samenwerking en het verbinden van de verschillende partijen, zowel in de stad als in de dorpen en het buitengebied.

Pagina 19

Geworteld in stad en land

Een passende ruimte voor collecties en programma Als gemeente dragen we verantwoordelijkheid voor verschillende erfgoedcollecties (Collectie Deventer), waaronder het archief, een museale collectie en de bijzondere collectie van de Athenaeumbibliotheek. De verantwoordelijkheid voor ruimtelijk erfgoed is ondergebracht bij de gemeente maar vormt ook een onderdeel van de Collectie Deventer. In de periode 2021-2024 hebben de erfgoedinstellingen gefocust op het doorontwikkelen van hun organisaties en kreeg ook de samenwerking steeds meer vorm. Het beheren, ontsluiten en toegankelijk maken van de collecties voor het publiek staat centraal. Deventer Verhaal heeft met het Speelgoedmuseum en Museum de Waag een mooie uitvalsbasis voor het tonen van een deel van de erfgoedcollecties, maar de ruimte

Opa en oma dag Vrijwilligers van de Historische Vereniging Deventer; Stichting Oud Deventer en de Stichting Industrieel Erfgoed Deventer organiseren al enkele jaren samen met Deventer Verhaal en een aantal sponsoren, een speciale Opa en Oma dag. Met een historische speurtocht en verschillende spelletjes beleven opa’s en oma’s en hun kleinkinderen de historie van Deventer.

van met name De Waag is in omvang zeer beperkt. In de stad en daarbuiten zijn allerlei andere (historische) plekken die een rol zouden kunnen spelen bij de presentatie van het Deventer Erfgoed. Hierin heeft Deventer Verhaal als dé erfgoedpartner van de gemeente de rol als kartrekker. Deventer Verhaal heeft de afgelopen jaren verschillende locaties voor programmering verkend, zoals de Mariakerk en de Bergkerk. De kwetsbaarheid van veel objecten stelt eisen aan de locaties waar ze worden gepresenteerd, dus niet alle locaties zijn even geschikt. Vanaf 2026 heeft Deventer Verhaal een uitbreidingslocatie gevonden in de oude bibliotheek, Brink 69-70, waardoor een deel van het vraagstuk rondom erfgoedpresentatie is opgelost. Duidelijkheid over de rolverdeling tussen de instellingen en de afspraken met de gemeente over erfgoedpresentatie en met name erfgoededucatie blijft een aandachtspunt. Kansen voor een bredere samenwerking met andere instellingen, het onderwijs en het bedrijfsleven liggen hier bijvoorbeeld bij thematische samenwerking zoals in het eerdere Hanzejaar in 2023 en bij het 500-jarig bestaan van De Waag en de provincie Overijssel in 2028.

Opa en oma dag Fotograaf: Jos van Rodijnen

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 20

Geworteld in stad en land

De erfgoedcollecties zijn opgeslagen in verschillende depots waarvan een deel beperkingen kent. We streven naar een passende plek voor het behoud en beheer van de Deventer collecties. Collectie Overijssel richt zich op beheer, behoud en ontsluiting van de archieven en ontwikkelt concrete plannen voor een duurzaam collectiecentrum op een nieuwe locatie. De huisvestingsopgave van Collectie Overijssel en de Atheneumbibliotheek is een actueel vraagstuk. In 2024 wordt besluitvorming verwacht over nieuwbouw van Collectie Overijssel. Als onderdeel van het verdere proces kunnen ook kansen voor samenwerking met andere

Erfgoed als inspiratie Ruimtelijk erfgoed is niet alleen onderdeel van het cultuurdomein maar staat met het andere been in het ruimtelijk domein. De zorgvuldige omgang met cultureel erfgoed is een wettelijke taak waarbij het accent verschuift van alleen borgen en behouden naar inspireren en ontwikkelen. Een instrument hierbij is de erfgoedkaart die een overzicht biedt van waarden op het gebied van gebouwd erfgoed, archeologie, landschap en stedenbouw. De omgang met deze waarden krijgt een plek in de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Door de beschikbare kennis over erfgoed aansprekend en tijdig in te brengen als inspiratie bij de

erfgoedinstellingen, zoals bijvoorbeeld een depot voor Deventer

grote ruimtelijk opgaven werken we aan een stad die aantrekkelijk

Verhaal, worden onderzocht. Ook wordt hierin gekeken naar het op

is en blijft voor bestaande en nieuwe bewoners. Bij de transities

een toegankelijke wijze zichtbaar maken van de erfgoedcollectie. Hoewel digitaliseren het fysiek presenteren van originele objecten nooit kan vervangen, speelt digitale ontsluiting wel een steeds grotere rol. Erfgoed moet toegankelijk en beleefbaar zijn. Kennis en informatie van de erfgoedcollecties zijn daarom digitaal op orde en toegankelijk. Hier blijven we de komende jaren op inzetten.

en transformatie van de fysieke leefomgeving bouwen we voort op

We willen de kracht en het verhaal van Deventer optimaal benutten en etaleren.

aan centrale coördinatie bij het inhoudelijk ontwikkelen van het aanbod in de vorm van een doorgaande leerlijn voor het onderwijs. Ook is voldoende capaciteit bij de verschillende partners randvoorwaardelijk.

van de huidige transities, zoals die in het landelijk gebied, energie en woningbouw. De uitdaging bij deze gebiedsgerichte ontwikkelingen is om erfgoed ook in de toekomst herkenbaar te houden.

samenkomen, heeft verschillende schaalniveaus en invalshoeken.

activiteiten op het gebied van erfgoededucatie en rondom het

van het erfgoededucatieaanbod binnen het totale educatieaanbod. Er is behoefte

voegen een nieuwe dimensie toe. Erfgoed is een integraal onderdeel

en etaleren. Dit verhaal, waarin historie, identiteit en toekomst

Verschillende erfgoedinstellingen ontplooien zelfstandig

aandachtspunten naar voren. We moeten werken aan een betere zichtbaarheid

Nieuwe ontwikkelingen nestelen zich in de bestaande situatie en

We willen de kracht en het verhaal van Deventer optimaal benutten

Erfgoededucatie Hanzejaar kwam een bredere samenwerking tot stand. Hieruit komt een aantal

de fysieke kwaliteiten die in het DNA van Deventer verankerd zijn.

Op het hoogste niveau fungeert het als bouwsteen in de presentatie en stadsmarketing, gericht op bezoekers van buiten. Minstens zo belangrijk is het samenwerken aan een eigen gebiedsidentiteit voor de verschillende delen van de gemeente. Lokale (erfgoed-)gemeenschappen hebben een belangrijke rol bij het beleefbaar maken, (door-)ontwikkelen van en voortbouwen op erfgoed. Gebiedsgerichte en gebiedseigen oplossingen voor (toekomstige) opgaven, die gebaseerd zijn op het lokale verhaal, hebben meer draagvlak, zijn toekomstbestendig. bieden perspectief voor gemeenschappen en voegen kwaliteit toe.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 21

Geworteld in stad en land

Toekomstbestendig erfgoed Hoewel de rijkdom aan cultureel erfgoed soms als vanzelfsprekend wordt beschouwd, blijft het noodzakelijk om het erfgoed goed te beheren, te onderhouden en de kwaliteiten ervan onder de aandacht te brengen. Essentieel voor langdurig behoud van erfgoed is het gebruik van en de betrokkenheid bij dat erfgoed. We streven daarbij naar goed evenwicht tussen behoud en ruimte voor ontwikkeling. Met partners als de NV Bergkwartier willen we uitwerken hoe de samenwerking beter kan bijdragen aan de doelstellingen van het erfgoedbeleid. We dragen erfgoed graag over aan toekomstige generaties door gebouwen een nieuw leven te geven. Actuele opgaven zijn vrijkomende religieuze en agrarische bebouwing en verduurzaming van vrijwel het gehele erfgoedbestand. Daar past ook een actualisering van het restauratiefonds bij. In sommige projecten kan erfgoed een bijzondere meerwaarde hebben. Door aansluiting te zoeken bij de Erfgoeddeal kunnen erfgoedinclusieve en -intensieve projecten worden aangejaagd waarbij erfgoed van hindernis steeds meer een kans wordt.

Basis op orde Bij de inzet van de rijksoverheid (Erfgoed en Overheid) op de verbetering

Performance Carmen Molenaar Fotograaf: Viorica Cernica

van het stelsel van erfgoedzorg en de relatie met ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving is speciale aandacht voor het archeologiebeleid en de gemeentelijke kennis en over erfgoedzorg. Vanuit de gemeente willen we waar

Kelderfest

mogelijk aansluiten bij deze beleidsontwikkelingen, bijvoorbeeld door met

Kelderfest biedt een veelzijdig programma van muziek,

onze expertise aansluiting te zoeken op regionaal niveau. Tegelijkertijd blijft

kunst en erfgoed dat zich letterlijk onder onze voeten

inzet nodig om ons gemeentelijk beleid en uitvoering bij de tijd te houden.

afspeelt. Optredens van (inter)nationaal talent op locaties

Verder sluiten we aan op provinciale cultuurbeleid 2025-2028 dat aandacht

bijzondere, historische locaties in de binnenstad van

vraagt voor immaterieel erfgoed, gebiedseigen erfgoedinbreng in projecten

Deventer. Kelderfest wordt georganiseerd door BRUT,

en passende vormen van participatie. De provincie vraagt in het nieuwe beleid

Burgerweeshuis en Deventer Verhaal in samenwerking

al om meer aandacht voor behoud van archeologie in de bodem (in situ) en

met Bibliotheek Deventer, De Perifeer, Events Deventer,

archeologievriendelijk bouwen bij gemeenten.

Deventer Schouwburg, EICAS, Kunstenlab en MIMIK.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 22

Geworteld in stad en land

Kunst in de openbare ruimte Kunst in het publieke domein verrijkt niet alleen onze fysieke omgeving, maar brengt mensen

De buitencollectie strekt zich uit door Deventer. Sculpturen,

samen, roept emoties op en geeft vorm aan onze identiteit. Kunst in het publieke domein is niet

installaties en andere artistieke uitingen nodigen uit tot

alleen een reflectie van ons verleden en heden, maar ook een venster naar de toekomst. Het

ontdekking en verwondering. Ze vertellen over onze

verbindt generaties, stimuleert creativiteit en draagt bij aan een levendige stad.

geschiedenis, diversiteit en creativiteit. Kunst in het publieke domein geeft op een verrassende en gelaagde wijze vorm aan de

In Deventer omarmen we kunst als een essentieel onderdeel van het publieke domein. Onze

geschiedenis en de verhalen van Deventer. Het draagt niet alleen

straten, pleinen en parken fungeren als een levend canvas waarop verhalen van het verleden,

ons verleden uit, maar voegt ook nieuwe waarden en ervaringen

heden en de toekomst worden verteld. Deventer is dynamisch en eigenwijs, met unieke

toe. Door de unieke kenmerken van Deventer te erkennen en

rafelranden en verborgen parels. Kunst weerspiegelt deze karakteristieken en versterkt ze.

te versterken, bevorderen we de kwaliteit van het verblijf en stimuleren we ontmoetingen. Dit maakt Deventer aantrekkelijker om te wonen, werken en bezoeken.

Kunst in de openbare ruimte

Samenhang met ruimtelijke kwaliteit en gebiedsontwikkeling

Deventer is trots op de kunstwerken die in

In onze visie op Kunst in de openbare ruimte streven we

de openbare ruimte te zien zijn: op straat,

naar integratie met de ruimtelijke kwaliteit van Deventer.

in parken, op pleinen en andere plekken.

Hoogwaardige kunst draagt bij aan de levenskwaliteit

Veel van deze kunstwerken zijn in opdracht

en verrijkt de omgeving. Verantwoordelijkheden rondom

gemaakt, en speciaal voor de plek waar ze

beheer en behoud nemen we serieus, met duurzaamheid als

staan. Bijvoorbeeld door bedrijven, scholen,

uitgangspunt. We optimaliseren samenwerking en afstemming

ziekenhuizen, de gemeente, maar ook

met gebiedsontwikkeling en projecten. Kunst kan al in een vroeg

particulieren. De meeste kunstwerken zijn in

stadium van het plan- en ontwerpproces worden meegenomen,

eigendom van de gemeente Deventer. Een

zodat het optimaal bijdraagt aan de (be)leefbaarheid van de

overzicht van alle werken is de te vinden op:

openbare ruimte.

Link naar Home - Buitenkunst in Deventer

We maken gebruik van de inbreng van kunstenaars in denkkracht en agendering, naast de realisering van kunstwerken. Kunstenaars brengen andere perspectieven naar voren en stimuleren de dialoog. Nieuwe kunstwerken zijn van deze tijd, met oog voor duurzaamheid en innovatie. Zo dragen we verder bij aan een groenere en bewuste stad.

De Visman (kunstwerk van de SpaceBowboys) Fotograaf: Hanna Jansen

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 23

Geworteld in stad en land

Participatie en cocreatie We willen kunst nog toegankelijker maken voor alle inwoners. Participatieprocessen worden verder versterkt, waarbij kunstenaars, buurtbewoners en experts samenwerken aan nieuwe projecten. Nieuwe werken vragen om betrokkenheid van inwoners en zijn gericht op de toekomst. We houden rekening met veranderingen in onze visie, met name ten aanzien van historische gebeurtenissen en personen. Zo ontstaat een breed gedragen visie op kunst in Deventer.

Evenementen Deventer staat bekend als evenementenstad: Deventer op Stelten, de Boekenmarkt en het Dickens Festijn trekken elk jaar veel bezoekers naar de stad. Bezoekers van de evenementen ervaren de stad en cultuur op een laagdrempelige manier. De grotere evenementen in de stad trekken vaak meerdere doelgroepen, regionaal, nationaal en internationaal. We vinden het belangrijk om deze beeldbepalende evenementen een plek te blijven bieden in de stad en hierbij de stad als podium te

Deventer op Stelten

gebruiken. Ook in de dorpen en wijken zijn evenementen. Hieraan liggen vaak tradities en gebruiken van het dorp ten grondslag en ze hebben een lokale aantrekkingskracht. De IJsselbiënnale is een evenement dat plaatsvindt in het buitengebied en verbinding zoekt met de regio en andere gemeenten. Tijdens deze tweejaarlijkse kunstmanifestatie wordt kwalitatief hoogstaande beeldende kunst langs de IJssel getoond met zowel een culturele als recreatieve doelstelling, waarbij de

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Deventer op Stelten 2024 Fotograaf: Bart Ros

Deventer op Stelten staat op de kaart als één van de drie beeldbepalende evenementen van Deventer. De afgelopen edities heeft Events dEVENTer extra ingezet op het bereiken van een breder publiek door met het concept Theater in de Wijk een programma aan te bieden buiten het centrum. Zo programmeerde de organisatie in 2024 familievoorstellingen in Bathmen en de Ulebelt in de Vijfhoek. Er liggen kansen om in de toekomst de wijkgerichte aanpak van dit evenement verder uit te breiden.

Pagina 24

Geworteld in stad en land

thematische insteek gericht is op het agenderen van de

Momenteel staat de betaalbaarheid van evenementen

impact van klimaatverandering.

onder druk. Zo zien we dat evenementen de begroting

Evenementen zorgen voor sociale cohesie in de stad en

niet meer rondkrijgen bij het streven naar een gelijke

het platteland. Na jaren van organische groei van Deventer

omvang en frequentie van het programma. Inflatie en

als evenementenstad, is een professionaliseringsslag

strengere veiligheidseisen hebben bijgedragen aan hoge

aan de orde. Om aantrekkelijk te blijven voor bewoners

kostenstijgingen van de evenementen. Het gratis toegankelijk

en bezoekers is doorontwikkeling als evenementenstad

houden van de drie beeldbepalende evenementen is de

noodzakelijk om de concurrentie met andere steden

afgelopen periode dan ook een uitdaging geweest voor de

aan te kunnen en ons te kunnen blijven profileren als

organisatie.

Deventer evenementenstad. Ook voor cofinanciering door hogere overheden is het belangrijk dat de beeldbepalende

De komende periode ligt de focus op het behoud van

evenementen een kwalitatief hoogwaardige artistieke

Deventer als evenementenstad. De binnenstad van Deventer

programmering blijven bieden.

wordt hierin gezien als podium voor de programmering

We willen als evenementenstad aantrekkelijk zijn voor jongeren: dit past bij de ambitie zoals benoemd in het huidige bestuursakkoord.

van de evenementen. We willen als evenementenstad aantrekkelijk zijn voor jongeren: dit past bij de ambitie zoals

Positie van Deventer evenementenstad onder druk Het huidige evenementenbeleid van de gemeente Deventer is verouderd en daardoor knelt het tussen ambitie en realiteit. Organisatoren, bewoners en de gemeente lopen op meerdere fronten tegen grenzen aan. Zo ontbreken er op bepaalde momenten organisatorische en inhoudelijke kaders, met als gevolg arbeidsintensieve afwegingen per

benoemd in het huidige bestuursakkoord. In een herijkt evenementenbeleid willen we uitwerken hoe we de opgave en de uitvoering beter kunnen beleggen. Hierin komen we met een voorstel. De komende jaren is het van belang voor Deventer dat het totale evenementenaanbod, zowel in de stad als in de dorpen, het leefplezier van de inwoners verhoogt en daarbij ook op een paar piekmomenten in het jaar toeristen trekt naar de stad.

evenement. Evenwicht en duidelijkheid over ambities en doelstellingen voor evenementen kunnen bijdragen aan begrip en goede afstemming over de voorwaarden waaronder reuring mogelijk is. Evenals het stellen van grenzen, bijvoorbeeld aan schadelijk geluid, en de noodzakelijke handhaving, om zorgen bij bewoners weg te nemen.

Cultuur voor en door iedereen | Cultuurvisie 2025-2028 | Kunst, cultuur en erfgoed

Pagina 25

Geworteld in stad en land

De doorontwikkeling van evenementen

Het is belangrijk om ruimte te bieden aan diversiteit en te komen tot nieuwe initiatieven: dit is belangrijk voor de verjonging en ontwikkeling van de stad.

In het herijkte evenementenbeleid moeten meerdere ambities landen: Aansluiting bij nieuwe ontwikkelingen We zien kansen voor onze evenementen om beter aan te sluiten bij creatieve ontwikkelingen en maatschappelijke ontwikkelingen. Door samenwerking met andere (kunst)disciplines en domeinen kunnen evenementen meer inhoudelijke lading krijgen en daardoor ook een stevigere positie innemen. Spreiding van evenementen Aandachtspunten hierbij zijn de verbondenheid met de gemeente en de mate waarin evenementen passend zijn bij de historie, identiteit of traditie van de stad, dorp of wijk. Aan de evenementen in de dorpen en wijken en aan de evenementen in de binnenstad hoeven niet dezelfde criteria ten grondslag te liggen. We denken dat de stad als etalage beter kan worden benut en bepaalde evenementen naar andere delen van de stad kunnen worden verbreed. Meer samenhang in de programmering en het benutten van de ruimtelijke kwaliteit Culturele, economische en andere partijen kunnen meer dan nu afstemmen en adviseren over hoe het jaarprogramma van evenementen eruitziet. Daarmee kunnen we de kwaliteit borgen, stimuleren dat evenementen bij het DNA van Deventer passen én aansluiting vinden bij de partners in de binnenstad en centrumschil. De komende periode gaan we onderzoeken hoe we dit kunnen organiseren.