2024-492 Voorjaarsnota 2024

worden uit het budget planmatig onderhoud en deels uit de energiebesparing door afspraken te maken met huurders. Ongeveer 70% van de bruto investering is dus onrendabel. In de portefeuillestrategie is aangegeven volgens welke financiële spelregels wij de verduurzaming willen realiseren. De feitelijke dekking voor de financiële consequenties gebeurd via afzonderlijke besluiten, zoals bijvoorbeeld de voorjaarsnota en de reguliere P&C cyclus. Van het onrendabele deel is een deel reeds gedekt; in de begroting 2024 is €6 miljoen eenmalig en €370.000 structureel beschikbaar. De resterende benodigde dekking bedraagt daarmee €36,8 miljoen; dat is structureel €2,55 miljoen. Per jaar is dat een investering van oplopend naar ruim €6 miljoen netto, dat leidt tot een structurele kapitaallast van €2,55 miljoen in 2031. In het investeringsprogramma zijn de investeringen en de dekkingsbehoefte in meerjarig perspectief weergegeven. In het investeringsprogramma is een jaarlijks gemiddelde aangehouden. Aandachtspunt is het investeringsritme; wanneer het een logisch moment blijkt een groot pand al in de eerste jaren (bijvoorbeeld 2024) te verduurzamen, zal de investeringsbehoefte en dus de noodzakelijke financiële middelen naar voren schuiven, en vice versa. Dergelijke bijstellingen maken onderdeel uit van de portefeuillestrategie. (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Omschrijving

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

Investering (eenmalig) jaarlijks

-2.740

-4.040

-6.040

-6.040

-6.040

-6.040

ntb

Investering (eenmalig cumulatief

-8.620

-12.660

-18.700

-24.740

-30.780

-36.820

-36.820

Kapitaallasten

-326

-579

-896

-1.298

-1.707

-2.124

-2.550

Energiemanagement

-25

-25

-25

-25

-25

-25

ntb

Totaal

-351

-604

-921

-1.323

-1.732

-2.149

-2.550

Exploitatie (structureel)

4. Renovatie de Scheg Afgelopen voorjaar 2024 is door de raad de toekomstvisie voor de Scheg vastgesteld. Tegelijk met de visie zijn verschillende scenario's gepresenteerd. Door de raad is op basis van maatschappelijke waarde, duurzaamheid, samenhang en aantrekkelijkheid, investeringen en exploitatie gekozen het plan uit te werken overeenkomstig de + Variant. De kern van dit scenario is dat alle functies behouden blijven, worden gerenoveerd en verduurzaamd. De + Variant gaat op basis van een eerste kosteninschatting uit van een totaal aan directe kosten van €17,9 miljoen. Hierbij komen de kosten voor projectmanagement die ingeschat worden op €0,5 miljoen voor de gehele renovatie. In totaal gaat het om een indicatief investeringsbedrag van €18,4 miljoen. Hierbij moet worden aangetekend dat dit gebaseerd is op prijspeil 2023 en dat in dit investeringsbedrag nog geen rekening is gehouden met de reserveringen in het meerjarenonderhoudsplan en afschrijving of verlenging van bestaande boekwaarden van het Sportbedrijf. De investeringen in de beweegbare bodem en vervanging van de glijbanen in het zwembad zullen een positief effect hebben op de exploitatie van het zwembad. Deze voordelen zijn in de berekening van de exploitatielasten nog niet meegenomen.

In de berekening van de kapitaallasten gaan we uit van een bandbreedte in de afschrijvingstermijn van 30-40 jaar voor de investeringen in de ijsbaan, MJOP, entree gebied en nieuwe entree. Voor de overige onderdelen zoals PV-panelen, zonnecarport en beweegbare Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 26

bodem en vervanging van de glijbanen is een bandbreedte voor de afschrijvingstermijn van 15-20 jaar gehanteerd. De kapitaallasten van de renovatie vanaf 2029 liggen indicatief tussen €750.000 en €930.000. Dit is onder andere afhankelijk van de ruimte binnen de begroting van het Sportbedrijf voor een bijdrage aan deze investeringen en de afschrijving / verlenging van de bestaande boekwaarden. In de vervolgfase zal verdiepend onderzoek worden uitgevoerd naar de in het rapport benoemde -en mogelijk aanvullende – verduurzamingsmogelijkheden en daarbij horende levensduurkosten. Hierbij wordt specifieker gekeken naar de energiestromen binnen de Scheg en mogelijke uitwisseling van energie binnen het complex als ook met omliggende bebouwing. Ook zal dan financieel inzichtelijk worden gemaakt welke dekking er binnen de begroting van het Sportbedrijf is. Ten aanzien van MeerJaren Onderhoudsplanning (MJOP) is in het rapport geadviseerd op basis van de geactualiseerde MJOP al een aanvang te maken met het geclusterd uitvoeren van diverse noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden die niet kunnen worden uitgesteld. Dit laatste geldt met name voor de vriesinstallatie van de ijsbaan. In de Voorjaarsnota 2023 is voor de voorbereiding in 2024 €100.000 en voor de kapitaallasten in de realisatie van de ijsbaan vanaf 2025 een bedrag van €151.000 gereserveerd in de begroting.

De reservering in 2025 kan vrijvallen omdat de investeringen in de ijsbaan pas vanaf 2025 zullen plaatsvinden. 5. Minimaregelingen o.a. Motie Individuele inkomenstoeslag (IIT) Alle inwoners van Deventer (van jong tot oud) kunnen rondkomen en meedoen in de samenleving. Dit zonder dat zij stress ervaren van geldzorgen en (problematische) schulden. Er is een aantal wensen geformuleerd (vanuit de raad) ten aanzien van het Geldfit spreekuur, de Individuele Inkomenstoeslag (IIT) en diverse minimaregelingen. Tegelijkertijd is er onduidelijkheid over wat het landelijk beleid wordt en is Inzet op geldzorgen (IOG) nog volop in ontwikkeling; in die zin is de situatie nog niet substantieel veranderd ten aanzien van vorig jaar. Hierdoor stellen we voor om voor het derde Geldfit spreekuur en de referteperiode IIT de in 2024 ingezette lijn te continueren en – op basis van de uitgevoerde inventarisatie dierenartskosten – in te zetten op enkele preventieve maatregelen. De verwachting is dat op langere termijn de volledige uitrol van IOG (werken volgens de bedoeling, maatwerk) de noodzaak voor een deel van deze acties minder wordt. En dat we geen pleisters kunnen blijven plakken voor afwezigheid van passend landelijk armoedebeleid/ in afwachting van regelgeving uit Den Haag.

Op basis van ingediende moties incidenteel middelen ter beschikking stellen voor de volgende maatregelen voor Inzet op Geldzorgen en Ondersteuning (IOG): 1. 3e spreekuur Geldfit (€75.000) + kosten taalbemiddeling (€37.500). 2. Verruiming Individuele Inkomenstoeslag voortzetten (€220.000 + €50.000 uitvoering). 3. Voorlichting huisdieren (€10.000) + kosten neutraliseren katten (€16.000). Er zijn drie Gelfdit spreekuren. Twee spreekuren zijn structureel gedekt, het derde spreekuur niet. Het voorziet duidelijk in een behoefte (de spreekuren zitten al zo goed als vol) want het is een laagdrempelige toegang voor inwoners met geldzorgen. Dit geeft een basis om het verder uit te bouwen en nog meer effect te bereiken. De spreekuren worden samen met maatschappelijke partners ingevuld. Naast de kosten voor het spreekuur (€75.000) gaat het om de kosten van taalbemiddeling (€37.500). Taalbemiddeling is een belangrijk onderdeel voor het signaleren van en hulp bij laaggeletterdheid. Zonder deze taalbemiddeling zal Geldfit niet op het huidige kwaliteits- en laagdrempeligheidsniveau kunnen blijven functioneren.

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 27

6. Onderwijshuisvesting (IHP2024-2040) Met het Integraal huisvestingsplan (IHP) 2024-2040 hebben we voor de stad een stevige ambitie op het gebied van onze schoolgebouwen vastgelegd. In de komende 16 jaar streven we naar het slim, samen verduurzamen en toekomstbestendig maken van onze gebouwenvoorraad. Slim en samen betekent ook anders organiseren en financiën bundelen. Niet meer denken vanuit eigen verantwoordelijkheden, maar vanuit de wens om voor kinderen het verschil te maken en weloverwogen de volledige levensduur van een gebouw leidend te laten zijn in keuzes. We focussen ons op actielijnen die zijn vastgesteld in het IHP. Huisvestingsprojecten in de Centrum(schil), Keizerslanden, rondom Arkelstein/VSO de Linde en de Internationale Schakelklas krijgen prioriteit. We zetten in op versnellen en samenwerken. De eerste vier jaar werken we de plannen uit, al groeiend en lerend werken we naar elkaar toe. Omdat het een groeimodel is, stellen we incidentele dekking van de personele capaciteit voor. Dit is een jaarlijks bedrag van €259.000 voor 2025-2028. Niet alleen het IHP, maar ook ons klimaatbeleid, focust op een gezond binnenklimaat voor onze scholen. Ook de circulaire doelstellingen maken dat we niet langer kunnen bouwen conform Bouwbesluit. We willen een voorbeeld zijn voor onze leerlingen.

We bouwen volgens het Kwaliteitskader Ruimte-OK en zoeken met elkaar naar verdere optimalisatie. We maken het gebouw meteen klaar voor de gestelde duurzaamheidsdoelstellingen. Daarnaast is het kader bij nieuwbouw en renovatie ENG zoals besloten door de raad bij de portefeuillestrategie verduurzaming Vastgoed (2023-441). Projecten vragen soms meer dan wettelijk noodzakelijk. Denk bijvoorbeeld aan uitgebreidere inrichting van de buitenruimte (Sancta Maria, Lettele), meteen 2 scholen realiseren in plaats van gefaseerd bouwen of ruimte voor maatschappelijke partners (Zwaluwenburg). Binnen de budgetten wordt rekening gehouden met een integrale kijk op het project en de omgeving, en een visie naar de toekomst toe. We maken keuzes voor minimaal de komende 40 jaar. Een ‘smallere’ blik levert op projectniveau kleine besparingen op. Het gebouwenbestand is verouderd, de nood voor verduurzaming is hoog. We leggen onszelf een hoog tempo op. Temporiseren leidt tot een verminderen van de structurele lasten. In de kaderbrief 2024 is vanaf 2026 al rekening gehouden met een jaarlijks bedrag van €1 miljoen dat extra benodigd is voor onderwijshuisvesting. Daarnaast is er voor de verduurzaming van onderwijsgebouwen een jaarlijks bedrag van €35.000 gereserveerd in de begroting.

Capaciteit begint in sommige wijken onder andere door woningbouw te knellen Binnen de strategische investeringsagenda reserveren we middelen voor de onderwijshuisvesting die aan de groei van Deventer gerelateerd is. Daarnaast zijn op basis van de hierboven geschetste uitgangspunten voor de komende vier jaar de volgende bedragen benodigd: (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Omschrijving

2025

2026

2027

2028

Incidenteel

-259

-389

-1.095

-1.199

Structureel

0

-79

23

-530

-259

-468

-1.072

-1.729

Totaal

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 28

In de incidentele bedragen zitten naast extra formatie de afboekingen van de resterende boekwaarden van de huidige gebouwen en bedragen voor de actielijnen uit het IHP. De extra benodigde structurele middelen zullen op basis van de huidige inzichten richting 2030 groeien naar €1,5 miljoen. De benodigde middelen zullen beïnvloed worden door onder andere verdergaande planvorming, een verwachte specifieke uitkering Onderwijshuisvesting, het standaardiseren van processen en bouw, huurinkomsten, vrijval van kapitaalslasten, verandering van de OZB en verzekeringen voor de panden, nieuwe weten regelgeving.

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 29

Heroverwegingsvoorstellen In voorgaande kwartaalrapportages zijn knelpunten benoemd die destijds eenmalig met algemene middelen zijn gedekt. In onze begrotingsregels hebben wij opgenomen dat tegenvallers (zowel niet-beïnvloedbare als beïnvloedbare) in de uitvoering van bestaand beleid binnen het programma worden opgevangen. Dit wil zeggen, dat de programma's de verantwoordelijkheid hebben primair te zoeken naar oplossingen binnen hun programma als zich tegenvallers voor (gaan) doen. Als deze bijsturing binnen het programma voor het lopende jaar leidt tot ongewenste aantasting van bestaande prestaties, dan vindt eenmalige dekking plaats uit de algemene middelen. Ook kan het in sommige gevallen zo zijn dat aanpassing van de bestaande prestatie in het lopende jaar wegens contractuele verplichtingen met derden niet mogelijk is. De structurele oplossing moet binnen het programma worden aangedragen met een heroverwegingsvoorstel. Bij de Voorjaarsnota of de Begroting vindt integrale afweging en besluitvorming plaats over de wijze waarop het aangedragen financiële knelpunt structureel wordt opgelost. Voor een aantal onderwerpen is heroverweging binnen het programma vooralsnog niet mogelijk deze maken onderdeel uit van onderstaande lijst en worden gedekt uit de algemene middelen. De onderstaande onderwerpen zijn in eerdere rapportages naar voren gekomen als knelpunt.

(bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Omschrijving Programma 2025 2026 2027 2028 Verkiezingen

Burger en bestuur

0

-100

-100

-100

Kabels en Leidingen

Leefomgeving

0

0

0

0

Energielasten Leefomgeving

Leefomgeving

0

0

0

0

Stichting Ulebelt

Milieu en duurzaamheid

0

0

0

0

Ontwikkeling kosten jeugdzorg

Jeugd en Onderwijs

0

pm

pm

pm

Museum Eicas

Kunst en Cultuur

0

0

0

0

Event dEVENTer

Kunst en Cultuur

0

0

0

0

0

-100

-100

-100

Totaal

Toelichting: Verkiezingen Met de ervaringen van de laatste twee verkiezingen is het benodigde budget voor de organisatie van de verkiezingen opnieuw bepaald. Naast een toename van kosten op diverse posten (zoals op vergoeding stemlokalen en stembureauleden) zijn ook de kosten van een projectleider opgenomen. De projectleider is nodig voor een goed verloop van de verkiezingen, gezien het hoge afbreukrisico dat voor dit project geldt. Binnen het programma Burger en Bestuur is er geen ruimte om deze extra kosten van €100.000 vanaf 2026 op te vangen. Kabels en Leidingen (kostendekkendheid) Om de kwaliteit van de openbare ruimte te borgen verricht de aannemer voor de elementenverhardingen binnen Deventer het (her)straatwerk na gedane nutswerkzaamheden. Aan de netbeheerders worden de kosten in rekening gebracht conform de door de VNG voorgestelde te hanteren tarieven. Het tarief welke de aannemer ons in rekening brengt loopt echter niet in lijn waardoor er een (structureel) tekort ontstaat op deze werkzaamheden. In 2023 heeft dit Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 30

geleid tot een aanzienlijk tekort van €500.000. Voor 2024 denken we door interne beheersingsmaatregelen het tekort te kunnen verminderen naar €250.000. Voor deze €250.000 hebben we bij de 1e kwartaalrapportage 2024 dekking uit de algemene middelen verkregen. Voor 2025 en verder zijn we bezig om de interne beheersingsmaatregelen verder te optimaliseren, dit kan betekenen dat wij hogere leges in rekening gaan brengen bij de netbeheerders. Energielasten programma Leefomgeving De energielasten binnen programma Leefomgeving zijn de afgelopen jaren fors gestegen als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Voor een aantal producten binnen het programma kunnen de energielasten gedekt worden door verwerking in de tarieven (parkeren, riolering) en heeft dit geen invloed op de programmabegroting leefomgeving. Voor de producten Openbare Verlichting en Verkeerstechniek (VRI) geldt dat echter niet en zijn de bestaande budgetten niet toereikend meer om de werkelijke energielasten te dekken ondanks een lichte daling van de huidige energietarieven.Op basis van het prijspeil 2024 is voor de energielasten voor de Openbare Verlichting sprake van een structureel tekort van €300.000. Er is gekeken of er energiebesparingen mogelijk zijn maar het is technisch bijna niet mogelijk om het areaal te dimmen of op bepaalde tijdstippen uit te schakelen.

Dit levert marginale voordelen op en daarnaast komt de veiligheid van de burgers ook in het geding. Voor de langere termijn is een besparing mogelijk door het versneld ver-"ledden" van het areaal. Hierbij worden lichtmasten ook vervangen door slimme lichtmasten. Deze versnelling levert daarnaast een bijdrage aan de klimaatdoelstellingen (reductie CO2). Hiervoor hebben we een businesscase ontwikkelt en is tevens met de raad gedeeld. Dit vergt voor de komende jaren een forse investering en leidt tot een besparing op de energielasten. Stichting Ulebelt In februari 2023 is de toekomstvisie van de Stichting de Ulebelt en oplegnotitie bureau SME Vastgesteld. De raad heeft budget beschikbaar gesteld voor het aanstellen van een interim-manager. Deze heeft in samenwerking met de huidige directeur van de Ulebelt (per 01-01-2024) het uitvoeringsprogramma opgeleverd. In het uitvoeringsprogramma is het verbetertraject in 2023 verantwoord en is een nieuwe koers ingezet. Met dit uitvoeringsprogramma heeft de Ulebelt een document waarmee ze de komende jaren een duidelijke richting heeft om naartoe te werken. Uit het uitvoeringsprogramma blijkt dat er naast de reguliere subsidieverstrekking extra subsidie van €55.000 benodigd is om de gestelde ambities en doelen te realiseren die in acties zijn uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma.

Bij de 1e kwartaalrapportage 2024 is voor 2024 dit bedrag reeds door de raad toegekend. Voor de jaren 2025 en 2026 wordt dit eenmalig gedekt uit programmageld voor wij Deventer. Vanaf 2027 verwacht de Ulebelt geen extra subsidie meer nodig te hebben door extra te genereren inkomsten, met name uit de zorgactiviteiten. Ontwikkeling kosten jeugdzorg In de 3e kwartaalrapportage 2023 is er een tekort van €2,5 miljoen gemeld. Een belangrijke oorzaak is de stijging van het volume als gevolg van het woonplaatsbeginsel zoals eerder gemeld in de jaarrekening 2022. Een andere belangrijke oorzaak is de stijging van de kosten voor de jeugdigen met meervoudige complexe problemen. Hier zien we een kostenstijging van +/- 43% ten opzichte van 2022. De oorzaken zijn nader onderzocht. Uit onderzoek naar de 10 duurste casussen blijkt dat er sprake is van hoge toewijzingen, stapeling van zorg en toekenning van meer zorgproducten. De aanbevelingen uit het onderzoek worden in 2024 opgepakt. Wat het effect hiervan zal zijn op de kosten van deze jeugdigen is niet in te schatten. In de jaarrekening 2023 zien we dat de kosten van de jeugdzorg €1,1 miljoen hoger zijn dan de bijgestelde raming in de 3e kwartaalrapportage 2023. Hiermee komt het tekort in 2023 op €3,6 miljoen. Hiervan is €900.000 structureel bijgeraamd als autonome ontwikkeling bij de 3e kwartaalrapportage 2023.

Hiermee resteert nog een tekort van €2,7 miljoen.

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 31

In de Voorjaarsnota 2023 is besloten om het voordeel vanuit de verzachting van het ingroeipad van de maatregelen vanuit de Hervormingsagenda in 2024 van €901.000 en in 2025 van €1.360.000 te storten in de reserve Hervormingsagenda Jeugd. Vanuit de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk is bekend geworden dat het Rijk de besparing vanuit het coalitieakkoord Rutte IV van €500 miljoen in 2025 schrapt. Dit betekent voor Deventer eenmalig een voordeel van €1,7 miljoen. Voorstel is om dit voordeel (na uitwerking hiervan in de meicirculaire) in te zetten ter dekking van de kosten jeugdzorg. In de jaren daarna moet de maatregelen vanuit de hervormingsagenda jeugd leiden tot besparingen. De komende jaren worden de maatregelen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd geïmplementeerd. Vanuit de Hervormingsagenda moet een besparing van €1 miljard gerealiseerd worden. Van deze €1 miljard is aangegeven dat ongeveer 2/3 haalbare maatregelen zijn. 1/3 van de maatregelen is nog met onzekerheden omgeven. De maatregelen die haalbaar zouden moeten zijn, leveren volgens de Hervormingsagenda in 2030 een besparing van €4,6 miljoen op voor Deventer. Voor monitoring van de maatregelen vanuit de Hervormingsagenda wordt een deskundigencommissie ingesteld vanuit het Rijk en de VNG. Zij beoordeelt de effectiviteit van de genomen maatregelen.

Daarnaast worden mogelijke knelpunten die invloed kunnen hebben op de jeugdzorg onderzocht. Het eerste advies van de commissie, dat begin 2025 wordt verwacht, dient als een tussentijdse evaluatie van de uitvoering van de Hervormingsagenda. Het is een zwaarwegend advies ten aanzien van de uitvoering van de maatregelen en de gepleegde inspanningen in relatie tot de uitgavenontwikkeling. Dit advies kan worden meegenomen in de voorbereidingen op de Voorjaarsnota 2025 voor de invulling van de besparingen vanaf 2026. Wij stellen daarom voor om in de begroting 2026 rekening te gaan houden met de besparingen vanuit de Hervormingsagenda. In het 2e halfjaar 2024 en in 2025 kan dan gewerkt worden aan een nadere onderbouwing van de besparingen die de gemeente Deventer kan realiseren. Suggestie : Aanvullende bezuiniging Rutte IV. In de voorjaarsnota van het Rijk is de bezuiniging van 500 miljoen op de jeugdzorg voor 2025 geschrapt, voor de jaren daarna blijft deze bezuiniging vooralsnog overeind. De (demissionair) staatssecretaris van Ooijen is van plan om voor het einde van 2024 te komen met wetgeving rondom de invoering van een eigen bijdrage. In het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet is opgenomen dat deze extra bezuiniging ook de jaren na 2025 vervalt. Wanneer de bezuiniging definitief van tafel gaat valt er een stelpost van €1,7 miljoen structureel vrij.

Bij de begroting 2025 hopen wij hier meer duidelijkheid over te hebben. (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Omschrijving

Programma

2025

2026

2027

2028

Resterend tekort jeugdzorg 2023

Jeugd en onderwijs

-2.700

-2.700

-2.700

-2.700

Inzet reserve Hervormingsagenda Jeugd

Jeugd en onderwijs

985

321

Vrijval stelpost besparing coalitieakkoord Rutte IV (500 miljoen)

Jeugd en onderwijs

1.715

Besparing Hervormingsagenda Jeugd

Jeugd en onderwijs

2.379

2.700

2.700

0

0

0

Saldo

0

Museum Eicas Museum EICAS heeft onvoldoende baten om het museum draaiende te houden en vraagt jaarlijks €150.000 exploitatiesubsidie. EICAS heeft bij aanvang aangegeven als particulier museum zonder gemeentelijke subsidie te functioneren. In de praktijk blijkt dit niet haalbaar. Aangezien EICAS een lacune opvult (een museum met moderne kunst ontbrak in Deventer) kan zij van toegevoegde waarde zijn voor Deventer. Voorgesteld wordt om jaarlijks €150.000 te subsidiëren aan het museum. Afweging van het structurele verzoek zal plaatsvinden bij de cultuurvisie. In de VJN wordt derhalve niets meegenomen. Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 32

dEVENTer Door stijgende kosten ca. €270.000 in de evenementensector, onder andere door beveiligingskosten, past de realisatie van de grote culturele evenementen van Deventer niet binnen het financieel kader van de Cultuurvisie 2019-2024. De raad is hierover geïnformeerd in raadsmededeling 2023-795. Om de drie beeldbepalende evenementen gratis toegankelijk te houden voor inwoners en bezoekers van Deventer is er structureel extra geld nodig voor de organisatie Events dEVENTer om dit mogelijk te maken. Binnen het programma Cultuur is geen dekking zonder bijstelling van de vastgestelde prestaties lopende de huidige Cultuurvisie. In het kader van de nieuwe Cultuurvisie inclusief herijking van het evenementenbeleid (raadsmededeling 2023-809) zal deze afweging opnieuw worden gemaakt. Vervolgens zal Events dEVENTer, in het kader van de nieuwe Cultuurvisie, een passend meerjarenplan 2025-2028 inclusief begroting opstellen.

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 33

Voorstellen nieuw beleid Hieronder worden de voorstellen nieuw beleid weergegeven langs de lijnen van ons bestuursakkoord ‘Dichtbij, Betrokken & Bevlogen' en treft u het samenvattende overzicht van deze voorstellen aan. In de afzonderlijke hoofdstukken worden de voorstellen in detail gepresenteerd.We houden vast aan onze ambities om te groeien maar hebben soberder keuzes gemaakt voor onze investeringen. Niet alles kan en niet alles kan tegelijk. De genoemde voorstellen zijn nieuw beleid. In een aantal gevallen hebben zij een relatie met een motie of al genomen raadsbesluit. Deze ontwikkelingen zijn dan voorzien van een * daarnaast zijn er nieuwe knelpunten bestaand beleid deze zijn dan **. Deze knelpunten kunnen vooralsnog niet binnen het programma worden opgevangen. (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Opgave Samen maken we Deventer

Programma

Kabinetszaken**

Burger en bestuur

Slavernijverleden* Supporters Liaison Officer**

2025

2026

2027

2028

Inc

-90

0

0

0

Burger en bestuur

Inc

-75

0

0

0

Openbare orde en veiligheid

Str

-49

-49

-49

-49

Coordinator integrale controles*

Openbare orde en veiligheid

-99

-99

-99

Openbare orde en veiligheid

Str Inc

-99

Procesregie*

-70

-70

-70

0

Vuurwerkshow*

Openbare orde en veiligheid

Inc

-40

0

0

0

Uitvoering wet bibob* Fijn wonen en leven

Openbare orde en veiligheid

Str

-89

-89

-89

-89

Fietsparkeren*

Leefomgeving

Inc

-125

0

0

0

Verstedelingsstrategie*

Ruimtelijke ontwikkeling

Inc

-125

-125

0

0

Reclamebeleid**

Ruimtelijke ontwikkeling

Inc

-50

0

0

0

Sluis - Vaart in de haven

Economie en internationaal beleid

Inc

-100

0

0

0

Archeologie**

Kunst en cultuur

Str

-79

-79

-79

-79

Verhoging OZB opbrengst Iedereen doet ertoe

Algemene middelen

Str

957

986

1.016

1.046

Projectleider diversiteit en inclusie*

Meedoen

Inc

-50

-50

0

0

Preventie huiselijk geweld** Evenementenbeleid** Een duurzame toekomst

Jeugd en onderwijs

Inc Inc

-98

0

0

0

Kunst en cultuur

-100

0

0

0

Energietransitie*

Milieu en duurzaamheid

Inc

-682

-808

-788

-733

Ecologisch bermbeheer*

Milieu en duurzaamheid

Inc

-100

-50

0

0

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 34

Organisatie Leren en ontwikkelen**

Bedrijfsvoering

Str

-250

-265

-275

-285

Strategisch informatiemanager**

Bedrijfsvoering

Str

-39

-39

-39

-39

Concern information secrurity officer**

Bedrijfsvoering

Str

-46

-46

-46

-46

Recruiter**

Bedrijfsvoering

Str

-87

-87

-87

-87

HR advies**

Bedrijfsvoering

Str

-98

-98

-98

-98

Kwaliteitsmedewerker subsidies*

Bedrijfsvoering

Inc

-43

-43

Fiscale functie**

Bedrijfsvoering

Str

-112

-112

-112

-112

Onderzoeker**

Bedrijfsvoering

Inc

-112

-112

0

0

Totaal Exploitatie Structureel

9

23

43

63

Totaal Exploitatie Incidenteel

-1.860

-1.258

-858

-733

Totaal

-1.851

-1.235

-815

-670

We moeten keuzes maken en op bepaalde onderdelen ook het tempo van het Rijk volgen. Wij hebben op dit moment onvoldoende middelen om alles in te kunnen passen. Een aantal onderwerpen zijn besproken maar hebben geen plek in de voorjaarsnota gekregen mede ook omdat ze nog onvoldoende waren uitgewerkt. Deze onderwerpen worden bij de behandeling en opstelling van de begroting opnieuw besproken. Deze onderwerpen zijn: • Raster Welke subsidierelaties hebben wij met Raster, hoe sturen we op de resultaten van deze afspraken, is er programmaoverstijgend zicht en wordt er integraal gestuurd richting Raster vanuit de gemeente. • Nota kapitaalgoederen Er is een uitwerkingsslag nodig in termen van ambitieniveau, risico’s, programmering diverse objecten en soorten kapitaalgoederen in tijd, geld, capaciteit. • Gevelfonds Wat is de scope van dit fonds: stenen/groen en hoe kunnen we dit fonds inzetten bij de vraag die nu vanuit binnenstadsmanagement ligt. • Biodiversiteit Er is nader onderzoek nodig, wat voor soort kosten het betreft en onderbouwing van de hoogte van de bedragen. • Diversiteit Voor projectleider diversiteit en inclusie zijn voor twee jaar middelen beschikbaar gesteld. Voor de uitvoering van het beleidskader Diversiteit en inclusie zijn er structurele middelen nodig. Tot nu toe wordt dit uitgevoerd met eenmalige middelen voor o.a.

Deventer zonder drempels €51.000 • Basisbaan Richting de begroting de aanpak en benodigde inzet en dekking vanuit huidige capaciteit/middelen uit werken. Het voorstel kan dan bij de voorbereiding van de begroting aangescherpt worden ingebracht. Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 35

• Projectleider buitensport Het beheer van sportparken is niet langer mogelijk binnen de bestaande formatie. Het aantal opdrachten is uitgebreid, de procedures zijn complexer geworden en bestekmanagement (oa van het groenbedrijf) vergt meer aandacht en tijd. Wanneer de capaciteit hierbij achterblijft, vallen we vroeg of laat terug in incidentmanagement daar waar we een verplichting hebben tot deugdelijk onderhoud. Structurele uitbreiding is daarom noodzakelijk. • Woonvoorziening voor mensen met multiproblematiek We hebben als doel om te komen tot een overkoepelende oplossing voor een specifieke doelgroep met multiproblematiek. Deze oplossing bevat in ieder geval geschikte huisvesting, een aanbod van inkomen/dagbesteding en zorg- en hulpverlening. Personen met multiproblematiek kunnen de leefbaarheid van hun leefomgeving sterk naar beneden trekken. Vanuit leefbaarheid is er dan ook een sterke wens om deze bewoners te huisvesten op een plek waar ze minder of geen overlast geven en aan behandelperspectief (proberen te) werken. In eerdere discussies heeft het college gekozen om op financiële redenen deze voorziening niet te realiseren. De urgentie is sindsdien echter aanmerkelijk toegenomen.

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 36

Uitkomst begroting na Voorjaarsnota 2024 Actualisatie financiële beleid Wanneer wij alle voorstellen nieuw beleid inpassen hebben wij geen sluitende begroting en meerjaren begroting. Dit betekent dat wij richting begroting met voorstellen komen om ruimte vrij te maken voor dit nieuwe beleid om onze ambities te kunnen realiseren. Een van de voorstellen is om de opbrengsten OZB te verhogen met 5% i.p.v. 3%. Wij zien ons daar genoodzaakt toe omdat de bijdrage van het Rijk aan de gemeente ook dalende zijn. De extra middelen die deze opbrengsten genereren worden ingezet om te investeren in onderwijshuisvesting en onze kapitaalgoederen. Wij verwachten dat het Rijk zijn verantwoordelijkheid neemt en gaat zorgen voor een toereikende financiering van gemeenten en de aan hen opgelegde taken. In de voorjaarsnota van het Rijk is hierin een eerste stap gezet. Een nieuw kabinet kan ervoor zorgen dat gemeenten voldoende middelen hebben om de grote maatschappelijke opgaven te realiseren. Mocht na de uitkomst van de meicirculaire de financiële situatie verslechteren dan komen wij bij de begrotingsbehandeling met een eerste uitwerking van een mogelijk besparingspotentieel. Incidentele middelen gebruiken voor dekking van structurele lasten Dankzij een nieuwe maatregel kunnen gemeenten vanaf 2024 reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten.

Dit is het resultaat van overleg tussen de fondsbeheerders, de VNG, het IPO en de financieel toezichthouders. Hierdoor kunnen gemeenten vanaf volgend jaar het surplus in de algemene reserve (de reserve waar geen bestemming aan is gegeven) aanwenden voor het dekken van structurele exploitatielasten. Van dit vrij besteedbare deel, het surplus, mogen gemeenten 10% inzetten voor structurele lasten. Dit onder de voorwaarde dat de solvabiliteit van de gemeente groter of gelijk aan 20% is en blijft. Dit deel wordt dan tot ‘structurele baat’ bestempeld. Ook moet het weerstandsvermogen naar het oordeel van de toezichthouder (de provincie) voldoende zijn, gebaseerd op een adequate risico-inventarisatie. Het is aan gemeenten zelf of ze hun reserves daadwerkelijk inzetten. De toezichthouder beoordeelt of en hoe de maatregel kan worden ingezet als herstelplan voor gemeenten zonder structureel en reëel begrotingsevenwicht in de vastgestelde begroting 2024. Het is de fondsbeheerders bekend dat dit geen oplossing is voor structurele tekorten die zich nu of in de toekomst voordoen, zoals vanaf 2026. De maatregel heeft de intentie om gemeenten te helpen om actuele knelpunten op te lossen. De maatregel moet gezien worden als een tijdelijke overbrugging om te komen tot een structureel evenwicht van de begroting.

De maatregel is niet bedoeld als mogelijkheid om via eenmalige middelen structurele middelen te genereren. Het voorstel is dan ook om de generieke weerstandsreserve niet in te zetten om structurele middelen te genereren. Wij hebben onze generieke weerstandsreserve nodig om de gepresenteerde negatieve begrotingssaldi te kunnen opvangen. bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving

2025

2026

2027

2028

Uitkomst begroting na autonome ontwikkelingen

-1.964

-3.449

-866

45

3.4 Urgente opgaven

-3.760

-2.896

-1.264

-1.264

-517

-581

-2.053

-2.747

0

-100

-100

-100

3.7 Nieuw beleid

-1.851

-1.235

-815

-670

Saldo uitkomst Begroting 2025-2028

-8.092

-8.261

-5.098

-4.736

3.5 Problematiek niet taakgebonden kortingen Rijk (zie B. 2024) 3.6 Heroverwegingsvoorstellen

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 37

Gemeentefonds Gemeenten krijgen via het gemeeentefonds geld van de rijksoverheid om taken uit te voeren. Vanaf 2026 worden gemeenten gekort voor een bedrag van ruim €3 miljard. Dit heeft een enorme impact op de financiële situatie van gemeenten en heeft als gevolg dat veel gemeenten niet in staat zijn hun begroting structureel sluitend te krijgen. Dit dreigende ravijn wordt met name veroorzaakt door de korting (eenzijdig opgelegd) op het gemeentefonds, het in stand houden van de opschalingskorting en de overgang naar een nieuwe financieringsmethodiek. Op 15 april 2024 heeft het demissionaire kabinet de voorjaarsnota van het Rijk gepubliceerd. De voorjaarsnota 2024 is vroegtijdig gepubliceerd en geeft een vooruitblik op de rijksbegroting voor de komende jaren. IDe gevolgen hiervan voor de gemeenten worden vertaald in de meicirculaire 2024. Een aantal voorgestelde wijzigingen hebben een enorme impact op het gemeentefonds. Omdat alles nog onder voorbehoud is en omdat de voorgenomen wijzigingen nog instemming vereisen van de Tweede Kamer nemen wij deze niet op in de voorjaarsnota.Dit is ook de bestendige Deventer gedragslijn om de meicirculaire af te wachten, daarbij zal in de komende periode ook een nieuw kabinet nieuwe of aanvullende afspraken maken met medeoverheden. Dit kan leiden tot meer of minder ruimte voor gemeenten.

Wel willen wij de voorgestelde wijzigingen uit de voorjaarsnota met u delen. Opschalingskorting Sinds een aantal jaren worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds, die oploopt tot €975 miljoen in 2026. Deze korting is opgelegd omdat gemeenten door gedwongen opschaling kosten zouden besparen. In de voorjaarsnota 2024 is de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026, een structurele uitname van €675 miljoen, geschrapt. Dit heeft een positieve structurele uitwerking op ons begrotingssaldo en lost voor een klein deel het ravijn jaar (2026) op. Normeringssystematiek gekoppeld aan het bbp Gemeenten betalen een hoge prijs voor het schrappen van deze opschalingskorting, het voorstel van het kabinet is dat het Rijk de gewijzigde bbp-indexatie vervroegd van 2027 naar 2024. Het voordeel wat het schrappen van de opschalingskorting met zich meebrengt wordt te niet gedaan door de overschakeling naar de bbp-systematiek (bruto binnenlands product) te vervroegen van 2027 naar 2024 (Verschil oude en nieuwe accressystematiek toegelicht | VNG) Hierdoor dalen het volume en loon en prijs accres voor 2024 en 2025. In 2024 worden wij hiervoor gecompenseerd maar in 2025 voor slechts 50%. Totaal een (eenmalig) nadeel, voorlopige inschatting, voor Deventer van circa €5,7 miljoen in 2025. Dit is een enorme tegenslag, niet alleen voor Deventer.

Totaal leidt het schrappen van de opschalingskorting en het vervroegd introduceren van de nieuwe financieringssystematiek tot een klein structureel voordeel. Dit is onvoldoende voor alle (wettelijke) taken van gemeente. De VNG blijft hierover het gesprek voeren met het Rijk. Wmo - Ontwikkeling zorgkosten in verhouding tot ontwikkeling bbp De toekomstige kostenontwikkeling van de zorgtaken door zowel toename van de vraag (vergrijzing) als loon- en prijsontwikkelingen wijkt sterk af van de geprognosticeerde groei van het bruto binnenlands product (bbp). De trendmatige gemiddelde groei (lees volume c.q. reële groei) van de bbp ligt rond de 1,5%. Voor de zorguitgaven gaat het Centraal Plan bureau uit van een reële groei van 3,1% per jaar. Voor de WMO ligt deze reële groei met minimaal 4,5% per jaar echter veel hoger. De Wmo bedraagt ruim een vijfde deel van de middelen in het gemeentefonds. Bij een verschil in kostenstijging bij de Wmo en de groei van het gemeentefonds draait het dus direct om veel geld. Wanneer het gemeentefonds wordt geïndexeerd met slechts 1,5% zet dit direct de vrije bestedingsruimte van gemeenten onder druk. Dit is een reden voor de VNG om te pleitten voor een andere indexering van de zorgtaken dan het bbp voor het gemeentefonds.

We blijven als gemeente benadrukken dat bij het bekostigen van medebewindstaken, zoals op het gebied van zorg, het van belang is om een

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 38

goede balans te vinden tussen de verantwoordelijkheid van het Rijk voor een toereikende bekostiging en de financiële verantwoordelijkheid van de gemeenten voor een doelmatige uitvoering. In de voorjaarsnota van het Rijk heeft het demissionaire kabinet in samenspraak met de koepels van de medeoverheden afgesproken dat de Wmo (nader te bepalen deel) in de toekomst niet langer via de algemene uitkering van het Gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Afhankelijk van de gekozen bekostigingsvorm wordt een passende indexering onderzocht. Het Rijk treft vooruitlopend op de uitwerking een reservering op de Aanvullende Post (AP) voor een aanvullende indexering voor demografie bovenop de bbp-systematiek. Dit is €0,45 miljoen in 2026, €0,9 miljoen in 2027 en €1,35 miljoen in 2028 en €1,8 miljoen in 2029. In de stelpost lonen en prijzen houden wij voor de Wmo voorlopig rekening met een hogere stijging dan de bbp - systematiek. Wanneer het Rijk over de brug komt en de reservering op de AP (Algemene Post in de rijksbegroting) in de meicirculaire vertaalt, dan kan de verhoging in de stelpost lonen en prijzen structureel vrijvallen. (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Omschrijving

Programma

2025

2026

2027

2028

Opschalingskorting en vervroegen normeringssystematiek

Algemene middelen

-5.700

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

Aandeel Deventer stelpost AP WMO index

Algemene middelen

450

900

1.350

450

900

1.350

-5.700 Hoofdlijnenakkoord De VNG heeft een eerste analyse gemaakt van het hoofdlijnenakkoord en wat dit betekent voor gemeenten.

Wat staat er in het akkoord? De voornemens van het kabinet op het terrein van gemeentefinanciën zijn kort samengevat: • Voortbouwen op het bestaande budgettaire kader uit de Voorjaarsnota, dus geen correctie op het lager vaststellen van het gemeentefonds vanaf 2026 • Afschaffen van alle specifieke uitkeringen vanaf 2026 (met uitzondering van de BUIG) en de middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toevoegen • Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten goede komen aan woningbouw en infra in betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde) grondheffing. • Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren • De extra bezuiniging op de Jeugdzorg van €511 miljoen vervalt • Er komen extra middelen voor woningbouw en infrastructuur

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 39

Wat betekent dit voor gemeenten? Voor gemeenten betekenen de maatregelen het volgende: • De financiële positie van gemeenten verbetert niet. Vanaf boekjaar 2026 zullen gemeenten moeten gaan bezuinigen om tot een meerjarig sluitende begroting te komen. De impact voor burgers hangt af van de keuzes per gemeente, maar in zijn algemeenheid zal dit betekenen dat het niveau van voorzieningen en dienstverlening omlaag zal gaan. • Het afschaffen van de specifieke uitkeringen zou kunnen betekenen dat gemeenten meer ruimte krijgen voor eigen beleidskeuzes, meer integrale aanpak, minder administratieve lasten en met een jaarlijkse indexering. Als dat gerealiseerd wordt is een efficiencykorting te billijken. • Aandachtspunt is dat de besparing al wel verwerkt wordt in de rijksbegroting, maar er nog geen zicht is op daadwerkelijke overheveling van specifieke uitkeringen. Dit laatste vraagt besluitvorming binnen het rijk en mogelijk aanpassing van wet- en regelgeving. Bovendien is de besparing gebaseerd op de omvang van de spuks in 2022. Mogelijk is de omvang in 2026 kleiner of gaat maar een beperkt deel over. Als de besparing bij Miljoenennota wordt verwerkt in de gemeentefondsbegroting betekent dit een verdere verslechtering van het financiële beeld vanaf 2026. Het is echter ook mogelijk dat de besparing neer zal slaan op de departementale begrotingen.

In alle gevallen is het voor gemeenten van belang dat er alleen over het bedrag dat daadwerkelijk wordt overgeheveld naar het gemeentefonds een korting wordt gerealiseerd. • De nieuwe belastingen kunnen beide een bijdrage leveren aan het versnellen van woningbouw en bijbehorende infrastructuur en de bekostiging ervan. Belangrijk aandachtspunt is de exacte vormgeving en de uitvoerbaarheid. Omdat waardeontwikkeling van de grond niet met terugwerkende kracht belast kan worden en er voor beide belastingen wetgeving nodig is zullen de extra inkomsten zich pas over enige jaren voordoen. • Het maximeren van OZB beperkt gemeenten in hun mogelijkheid om extra eigen inkomsten te verwerven. De financiële situatie van gemeenten vanaf 2026 vraagt eigenlijk wel om die mogelijkheid. De tekst in het hoofdlijnenakkoord spreekt expliciet over afspraken met gemeenten en laat ruimte voor interpretatie en uitwerking. Onderdeel daarvan kan zijn om als gemeenten gecompenseerd te worden voor een beperking van deze mogelijkheid. • De extra bezuiniging op Jeugdzorg van €511 miljoen wordt geschrapt. Omdat gemeenten nu al geen rekening hoefden te houden met deze extra bezuiniging verandert dit niets aan het financiële beeld.

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 40

Afwegingskader Door het college is het volgende afwegingskader gehanteerd in de beoordeling van de voorgelegde voorstellen nieuw beleid. Algemeen De voorstellen hebben een relatie of zijn gebaseerd op het bestuursakkoord 2022-2026 (of een verdere uitwerking daarvan), de voorportaallijst investeringsplanning begroting 2024 of eerdere besluiten van het college of raad. De voorstellen gaan in per 2025. Een sluitende begroting met voldoende weerstandsvermogen. Het demissionaire kabinet heeft verregaande voorstellen opgenomen in zijn voorjaarsnota. Dit heeft met name een fors negatief effect op de begroting 2025. Niet te anticiperen op een verruiming van het belastinggebied. Gemeentefonds Accres 2025

De accresreeksen uit de septembercirculaire 2023 worden aanhouden.

Opschalingskorting

In de meicirculaire wordt het definitieve effect opgenomen van het schrappen van de opschalingskorting.

Loon/prijsontwikkeling

In de septembercirculaire 2023 zijn prognoses meegenomen voor loon- en prijsontwikkelingen. Op basis van deze prognoses is de uitgaafstelpost lonen en prijzen geactualiseerd. De meicirculaire is op het moment van schrijven nog niet beschikbaar.

Sociaal domein Jeugdzorg

Er is een afspraak gemaakt tussen Rijk en VNG over de op te nemen jeugdgelden in de meerjarenbegroting. Kort samengevat is de afspraak dat de jeugdgelden conform de uitspraak van de Commissie van Wijzen mogen worden opgenomen (voor 100%). De VNG en het Rijk hebben een Hervormingsagenda jeugd vastgesteld (april 2023). Zie voor de opgenomen reeksen de toelichting onder autonome ontwikkelingen.

Beschermd wonen

De cijfers te volgen, zoals die via de herijking en de WLZ-uitname bekend zijn per gemeente.

Nieuwe taken Klimaatakkoord / woningbouw impuls

Parkeren

In de begroting nemen wij de minimale variant op voor de uitvoering dan de feitelijke bijdrage van het rijk en aan de investeringskant vooralsnog geen baten hiervoor op te nemen. De wijze waarop het gemeentefonds meestijgt met de rijksuitgaven is aangepast: de uitvoeringskosten voor klimaat, ontsluiten nieuwbouwwoningen en stikstof en de reserveringen voor de woningbouwimpuls en volkshuisvesting zijn uitgesloten. Dit heeft geleid tot een lager accres. Daar staat tegenover dat de middelen via de specifieke uitkeringen worden uitgekeerd. Naar aanleiding van de motie 3.3 Meerjarenperspectief Parkeren (hierna MPP), ingebracht bij de behandeling van de begroting 2024, is in het voorjaar 2024 het MPP 2024 opgesteld. Op 16 april 2024 is het MPP door het college vastgesteld en op 19 juni 2024 zal de raad een besluit over het MPP 2024 nemen. In de MPP 2024 is een terugblik van de afgelopen 5 jaar (2019-2023) en een vooruitblik voor de komende 10 jaar (2024-2033) op de parkeerexploitatie in beeld gebracht. Voor 2024 zijn de beoogde investeringen en risico’s in beeld gebracht alsmede de begrote afdracht parkeren aan de algemene middelen.Tot slot wordt in deze MPP 2024 de indexatie van de tarieven voorgesteld voor het begrotingsjaar 2025. Voorgesteld wordt om de tarieven met 4,55% te verhogen in 2025.

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 41

Rente ontwikkeling De gemeente financiert haar activiteiten met lang lopende leningen en bij een overschot ontvangen wij rente. Beide rentes kennen een onzeker verloop met redelijk grote financiële gevolgen. De rente heeft geen gevolgen voor het meerjarige begrotingssaldo maar wordt verrekend met de generieke weerstandsreserve. Om een indicatie te geven wat de rente doet hebben wij deze alinea toegevoegd. Het effect van een hogere rente voor de nieuwe langlopende leningen is doorberekend. Een rentestijging van 3,3% (actuele rente) naar een scenario met 5% leidt tot een verhoging van de rentelast met €0,6 miljoen in 2027 (structureel) ten opzichte van de raming die nu in de begroting zit. Hierin is een hogere rentebaat en een lagere financieringsbehoefte dit jaar meegenomen in de berekening. De totale rentelast stijgt in de huidige begroting (2024) van €7,1 naar €8,8 miljoen, bij een stijging van de rente tot 5% stijgt deze naar €9,4 miljoen in 2027. Een stijging van de kortlopende rente, een lager investeringsniveau of hogere inkomsten zal leiden tot een voordeel. De kans van dit risico is moeilijk in te schatten. De rente is in twee jaar van 0 naar 3,5% gestegen, en dit jaar is die redelijk stabiel (tussen 3 en 3,3%). De inflatieverwachting is gedaald, maar nog steeds veel hoger dan het streef% van 2%.

De verwachting is dat de rente op kort geld (<1 jr) zal dalen stijgen als gevolg van de ECB beleid. Of de lange rente ook daalt is van meer factoren afhankelijk, zoals de situatie in de VS en de ontwikkeling van de economie. Er is een risicoanalyse gemaakt met als uitkomst een ‘beroep op weerstandsvermogen’ van €300.000 hogere rentelasten.

Financiële soliditeit Financiële soliditeit (financieel solide huishouding) is een onderdeel van een structureel sluitende (meerjaren)begroting. Hierbij wordt ook gekeken of er voldoende buffers beschikbaar zijn om op korte termijn risico’s en nadelen te kunnen dekken We kunnen concluderen te voldoen aan deze eisen en lichten dat toe in de volgende paragrafen. Weerstandsratio Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken) en de benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s waarvoor geen voorzieningen of verzekeringen zijn afgesloten). Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent kunnen worden ingezet om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de programma's. In het bestuursakkoord is afgesproken dat de ratio van het weerstandsvermogen 1 dient te bedragen. In deze Voorjaarsnota bedraagt de ratio in eerste instantie 0,95. Conform het gestelde in de nota reserve en voorziening (raadsbesluit januari 2018) wordt de specifieke weerstandsreserve aangevuld zodat de norm 1 wordt bereikt. Dit betreft momenteel een bedrag van €1,0 miljoen. Bij de ratio 1,0 is er €19,4 miljoen om de berekende risico’s te kunnen opvangen.

Zie voor verdere toelichting de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Generieke weerstandsreserve Naast de specifieke weerstandsreserve is er ook een generieke weerstandsreserve. Deze reserve dient als dekkingsmiddel voor het opvangen van nadelen die op verschillende terreinen kunnen ontstaan zoals: opvangen verliesvoorzieningen/afwaarderingen grondexploitaties (groter dan aanwezig in specifiek weerstandsvermogen), risico’s gemeentegarantie, mutaties Algemene uitkering, faseringsverschillen taakstellingen, frictiekosten heroverwegingen en

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 42

taakstellingen, rentemutaties, knelpunten sociaal domein en afdekken eenmalige begrotingstekorten. Onderstaande tabel toont de stand van de generieke weerstandsreserve. DIt is incl. de mutaties van de voorjaarsnota. Deze mutaties zijn zichtbaar in de resultaatbestemming. In het raadsbesluit van 4 juni heeft de raad besloten 2024-447 Raadsbesluit Japanse Duizendknoop om €1.660.626 beschikbaar te stellen voor het saneren van de Japanse Duizendknoop en het bedrag beschikbaar te stellen uit de generieke weerstandsreserve. Dit besluit is verwerkt in de stand van de generieke weerstandsreserve. Deze vindt u niet terug in de resultaatbestemming omdat het hier een apart raadsbesluit betreft. De stand is exclusief de gepresenteerde negatieve begrotingssaldi van de Voorjaarsnota. Mogelijk moet hiervoor nog een beroep worden gedaan op de Generieke weerstandsreserve. De koers is om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving Saldo 1 januari

2024

2025

2026

2027

2028

34.191

15.809

28.428

31.279

31.996

Stelposten In de begroting zijn stelposten opgenomen die dienen voor de opvang van eenmalige en structurele nadelen. a. Stelpost accres De stelpost accres is er om schommelingen in het accres op te vangen. De algemene uitkering van het gemeentefonds is de belangrijkste bron van inkomsten voor gemeenten. De jaarlijkse toe- en afname van het Gemeentefonds wordt het accres genoemd. Het accres is gesplitst in een volume- en een loon- en prijsdeel. In de voorjaarsnota van het Rijk heeft het Rijk de nieuwe financieringssystematiek vervroegd van 2027 naar 2024. Het betekent dat volume accres vanaf 2024 wordt gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde (t-9 t/m t-2) van de ontwikkeling van het bruto binnenlandsproduct (bbp). Door het toepassen van het bbp zijn de tranches voor de jaren 2024 en 2025 lager dan in de Miljoenennota 2024. Vervolgens is de indexatie voor loon- en prijsontwikkeling vanaf 2024 gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product (pbbp) en geactualiseerd naar de stand van het Centraal Economisch Planbureau (CEP2024). In verband met het vervroegen van de gewijzigde bbp-indexatie van 2027 naar 2024 dalen het volume en de LPO accres voor de jaren 2024 tot en met 2029. Voor 2024 wordt dit volledig gecompenseerd en voor 2025 voor ongeveer 50% zodat een tekort resteert van €675miloen (macro).

Dit is de prijs die gemeenten moeten betalen voor het structureel afschaffen van de opschalingskorting. Voor de jaren 2026 tot en met 2029 vindt compensatie plaats, zodat gemeenten uiteindelijk voor de gemeenten een positief saldo resulteert van €675 miljoen, gelijk aan het bedrag voor het schrappen van de opschalingskorting. In 2022 had het Rijk het volumedeel van het accres tot en met 2025 vastgezet. Daarom hebben we destijds voor de jaren 2024 en 2025 deze stelpost laten vrijvallen voor nieuw beleid. Het blijft onbekend of het gemeentelijke belastinggebied al dan niet wordt uitgebreid of herzien. Het Rijk schreef eerder: 'In samenspraak met de VNG wordt bekeken welke mogelijkheden er zijn qua uitbreiding en modernisering van het belastinggebied". Dit is een belangrijke reden om de stelpost voor de komende jaren in stand te houden, maar ook de grillige (eenzijdige) keuzes van het Rijk tonen aan dat deze stelpost meer dan noodzakelijk is.

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 43

(bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

Stelpost accres AU

0

0

2.900

3.300

3.700

Saldo

0

0

2.900

3.300

3.700

b. Stelpost autonome ontwikkelingen Voor het opvangen van autonome ontwikkelingen, anders dan nadelen in het accres Algemene uitkering, is jaarlijks een structurele stelpost beschikbaar. De bestendige gedragsregel is dat elk jaar wordt bekeken of de eerste jaarschijf van de stelpost eenmalig of structureel moet worden ingezet ter dekking van de autonome nadelen. Na de Voorjaarsnota 2024 bedraagt de stand van de stelpost: (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving

2024

2025

2026

2027

2028

Stelpost autonome ontwikkelingen

2.155

2.590

3.040

3.500

3.970

Saldo

2.155

2.590

3.040

3.500

3.970

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 44

Nieuw beleid Samen maken we Deventer Slavernijverleden Het onderzoek naar de rol van Deventer in het slavernijverleden is onderzocht. Als vervolg worden er verschillende zaken voorgesteld: ondersteunen van het Platform SamenVrij!Deventer, plaquette op het Burgemeestershof, Deelname aan het VNG-programma Suriname en Antillen en onderzoek naar roofkunst binnen Deventer Verhaal. Voor deze activiteiten samen wordt eenmalig €75.000 gevraagd. Programma (bedragen x €1.000) Burger en bestuur - Slavernijverleden

2025 75

2026

2027

2028

Kabinetszaken In 2025 vieren we 80 jaar vrijheid, hiervoor is eenmalig €40.000 extra benodigd. Het structurele budget voor Kabinetszaken is ontoereikend. Dit komt onder andere door de nieuwe opzet van de 4 mei herdenking, de toegenomen representatiekosten door de toename van 4 naar 5 wethouders en de begeleiding van de Kinderburgemeester. Voorstel is om het budget hiervoor met €50.000 te verhogen. Programma (bedragen x €1.000) Burger en bestuur - Kabinetszaken

2025 90

2026

2027

2028

Supporters Liaison Officer De Supporters Liaison Officer (SLO) wordt al jarenlang succesvol ingezet om supporters met de betaald voetbalorganisatie Go Ahead Eagles, politie en gemeente te verbinden. Ook heeft de SLO een sociaal-preventieve functie, waardoor supporters waar nodig worden begeleid en ongeregeldheden zoveel als mogelijk worden voorkomen. De SLO is de dynamische schakel tussen de club, overheid en de supporters en zorgt ervoor dat de relatie tussen de partijen goed is. Ook is de SLO verantwoordelijk voor het supportersbeleid binnen de club. We zien het takenpakket van de SLO als een gezamenlijke maatschappelijke verantwoordelijkheid. Daarom is één SLO in dienst van Circulus en wordt deze functie uit de gemeentelijke bijdrage voor Circulus gefinancierd en is één SLO in dienst van en wordt gefinancierd door Go Ahead Eagles. Dit ‘Deventer-model’ is een voorbeeld voor veel andere gemeenten met een betaald voetbalorganisatie en heeft zijn meerwaarde al vaak bewezen. De financiering van de SLO is een knelpunt omdat de kosten in het DVO Circulus hoger uitvallen, waarschijnlijk omdat in een deel van de kosten jarenlang door Circulus werd voorzien. De gemeente wil de succesvolle inzet van de SLO continueren en daarvoor is aanvullend structureel budget ad €48.500 nodig. Programma (bedragen x €1.000)

Openbare orde en veiligheid - Supporters Liaison Officer

2025 49

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 45

2026 49

2027 49

2028 49

Coordinator integrale controles In de vastgestelde strategische veiligheidsagenda (november 2023) is aangegeven met een nadere concretisering te komen waarin de benodigde middelen worden meegenomen om het plan te kunnen uitvoeren. Dit voorstel ziet op de invulling van de functie coördinator integrale controles. De gemeente heeft een belangrijke rol in het organiseren en uitvoeren van integrale controles op het gebied van ondermijning en woonoverlast. In 2024 wordt daarnaast de verantwoordelijkheid voor controles van seksinrichtingen en coffeeshops van de politie naar de gemeente overgedragen. Deze controles dragen in belangrijke mate bij aan het naleven van wet- en regelgeving en de aanpak van woonoverlast. Programma (bedragen x €1.000)

Openbare orde en veiligheid - Coördinator integrale controles

2025 99

2026 99

2027 99

2028 9

Procesregie In de vastgestelde strategische veiligheidsagenda (november 2023) is aangegeven met een nadere concretisering te komen waarin de benodigde middelen worden meegenomen om het plan te kunnen uitvoeren. Dit voorstel ziet op de uitbreiding van procesregie (24 uur per week). We zien als gemeente steeds meer complexe casuïstiek op ons afkomen. In toenemende mate heeft een groep inwoners te maken met multiproblematiek op het snijvlak van zorg en veiligheid. Als gemeente hebben we een belangrijke rol wanneer deze multiproblematiek niet voldoende wordt opgelost of opgepakt. Door complexe casuïstiek in een eerder stadium aan te pakken, wordt (verdere) escalatie in veel gevallen voorkomen. Het aannemen van een extra procesregisseur biedt de mogelijkheid om (preventief) aan te haken bij casusoverleggen, persoonsgerichte aanpakken, andere netwerken en/of deze te organiseren en voor te zitten. Dit sluit aan bij de ambitie uit de strategische veiligheidsagenda om als gemeente eerder betrokken te raken en meer de samenwerking op te zoeken. Door een toename van de complexiteit van casuïstiek én de wens om meer naar de voorkant te treden om escalatie te voorkomen, is de huidige capaciteit van procesregie niet meer afdoende. Het maatschappelijke effect is dat we multiproblematiek sneller signaleren, aanpakken en escalaties voorkomen.

Dit is goed voor de desbetreffende inwoner, diens omgeving en de samenleving als geheel. Bij afwijzing zal de huidige procesregisseur moeten blijven prioriteren in welke casuïstiek betrokkenheid van de gemeente nodig is en kan in sommige gevallen minder proactief worden gehandeld. Dit kan leiden tot (onnodige) escalaties. Deze claim is in eerste instantie incidenteel voor drie jaar. Gedurende de drie jaar wordt geëvalueerd in hoeverre uitbreiding structureel noodzakelijk is of niet. Programma (bedragen x €1.000)

Openbare orde en veiligheid - Procesregie

2025 70

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 46

2026 70

2027 70

2028

Vuurwerkshow In mei 2024 heeft de raad ingestemd (2024-270) met het organiseren van een vuurwerkshow tijdens de jaarwisseling 2024-2025. Met een centrale vuurwerkshow kunnen inwoners van Deventer het jaar samen afsluiten met een professioneel verzorgde vuurwerkshow. De kosten voor het vuurwerk bedragen ongeveer €20.000 euro. Daarnaast zijn er onder meer kosten voor beveiliging, verkeersregelaars, EHBO, reddingsbrigade, rijplaten, opslag en afvalcontainer en bebording. Programma (bedragen x €1.000)

2025 40

Openbare orde en veiligheid - Vuurwerkshow

2026

2027

2028

Uitbreiding capaciteit Bibob In de vastgestelde strategische veiligheidsagenda (nov '23) is aangegeven met een nadere concretisering te komen waarin de benodigde middelen worden meegenomen om het plan te kunnen uitvoeren. Dit voorstel ziet op uitbreiding van de bibobcapaciteit. De Wet Bibob is het belangrijkste bestuurlijke instrument om te beoordelen of partijen integer zijn en publieke middelen niet door criminelen misbruikt worden. Effectieve toepassing van de Wet Bibob voorkomt dat de gemeente Deventer criminele activiteiten (indirect) faciliteert en criminelen minder snel voor Deventer zullen kiezen. Door aan de voorkant een goede Bibob-toets te doen, voorkom je ondermijning aan de achterkant. We zitten nu aan het maximum van aantal Bibob-toetsen, terwijl ook op andere vlakken risico's spelen (WMO, jeugdzorg, omgevingsrecht en overheidsopdrachten). Daar vindt nu geen Bibob-plaats, waardoor er een groter risico is op misbruik van gemeentelijke middelen en diensten. Programma (bedragen x €1.000)

Openbare orde en veiligheid - Uitbreiding BIBOB capaciteit

2025 89

Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 47

2026 89

2026 89

2028 89

Fijn wonen en leven Verstedelijkingsstrategie De stedendriehoek is in de contourennotitie voor de nieuw nota Ruimte in oktober 2023 door het rijk genoemd als een gebied waar verdergaande verstedelijking (na 2040) mogelijk is. In Stedendriehoek verband wordt met andere overheden een verkenning gedaan. De komende 2 jaar verwachten we vanuit Deventer een grotere bijdrage te moeten leveren. Deventer zit in de stuurgroep voor de verstedelijkingsstrategie en dat vraagt ambtelijke capaciteit voor de inhoudelijke voorbereiding en het leggen van verbindingen met de Deventer opgaven en visietrajecten. Ook willen we de raad goed meenemen en informeren. Daarnaast leveren wij ook een bijdrage aan onderzoeken en verkenningen ten behoeve vanuit onze rol in het stedendriehoek verband. Hiervoor zijn incidentele middelen benodigd voor 2025 en 2026 ten bedrage van €125.000. Programma (bedragen x €1.000)

Ruimtelijke ontwikkeling - Verstedelijkingsstrategie

2025 125

2026 125

2027

2028

Archeologie Voor een aantal rollen en taken archeologie is sprake van een structurele ondercapaciteit. Hierdoor is het niet mogelijk om tegenvallers op te vangen, is sprake van aanzienlijke werkdruk en worden taken niet, niet tijdig of niet adequaat uitgevoerd. Daarbij leunen we sterk op ervaring en bestaand beleid en ontbreekt de tijd voor het ontsluiten van de kennis en het doorontwikkelen van het archeologiebeleid op basis van de huidige stand van kennis en techniek. Hierdoor ontstaan steeds grotere achterstanden en zijn delen van het beleid, en dus borging in de (wettelijke) instrumenten niet meer up to date en aan vernieuwing toe. Hierdoor dreigt archeologie steeds vaker niet tijdig of niet op de juiste wijze ingebracht te worden in gebiedsontwikkeling wat kan leiden tot vertraging van de ontwikkeling, onvoorziene kosten en bezwaren omdat het archeologisch belang niet tijdig of niet goed is meegenomen. Bij andere projecten kan het zijn dat de voortgang van het project niet wordt beïnvloed maar dat de middelen, door achterhaald beleid, niet doelmatig worden besteed. Tot slot kan achterhaald beleid leiden tot onvoldoende onderbouwde keuzes en daaruit voortvloeiend conflicten met ontwikkelaars. Om de wettelijke taken archeologie op een minimaal niveau te kunnen uitvoeren, is 0,7 fte aan extra capaciteit nodig.