2024-492 Voorjaarsnota 2024
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2024 Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 1
Algemeen........................................................................................................................................................................................................................................... 4 Voorwoord ......................................................................................................................................................................................................................................... 4 Inleiding ............................................................................................................................................................................................................................................. 6 Financiën ........................................................................................................................................................................................................................................... 8 Uitkomst begroting na 1e kwartaal 2024 ..............................................................................................................................................................................
8 Autonome ontwikkelingen..................................................................................................................................................................................................... 9 Ruimte voor nieuw beleid ................................................................................................................................................................................................... 14 Knelpunten - Urgente opgaven .......................................................................................................................................................................................... 16 Netcongestie .......................................................................................................................................................................................................... 17 Sociaal domein ...................................................................................................................................................................................................... 19 KonnecteD .............................................................................................................................................................................................................
22 BAD ....................................................................................................................................................................................................................... 22 Samenvatting ......................................................................................................................................................................................................... 24 Knelpunt - Niet taakgebonden kortingen Rijk ..................................................................................................................................................................... 24 Heroverwegingsvoorstellen ................................................................................................................................................................................................ 30 Voorstellen nieuw beleid ..................................................................................................................................................................................................... 34 Uitkomst begroting na Voorjaarsnota 2024 ........................................................................................................................................................................
37 Nieuw beleid .................................................................................................................................................................................................................................... 45 Samen maken we Deventer ............................................................................................................................................................................................... 45 Fijn wonen en leven ............................................................................................................................................................................................................ 48 Iedereen doet ertoe ............................................................................................................................................................................................................ 51 Een duurzame toekomst..................................................................................................................................................................................................... 52 Organisatie .........................................................................................................................................................................................................................
53 Investeringsplanning ........................................................................................................................................................................................................................ 56 Inleiding .............................................................................................................................................................................................................................. 56 Voorstellen voorportaal....................................................................................................................................................................................................... 58 Strategische investeringsagenda ....................................................................................................................................................................................... 64
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 2
Programma's ................................................................................................................................................................................................................................... 74 Burger en bestuur ............................................................................................................................................................................................................... 74 Openbare orde en veiligheid .............................................................................................................................................................................................. 75 Leefomgeving ..................................................................................................................................................................................................................... 76 Milieu en duurzaamheid ..................................................................................................................................................................................................... 77 Ruimtelijke ontwikkeling .....................................................................................................................................................................................................
78 Herstructurering en vastgoed ............................................................................................................................................................................................. 79 Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt ............................................................................................................................................................................... 80 Meedoen ............................................................................................................................................................................................................................. 81 Jeugd en onderwijs ............................................................................................................................................................................................................. 82 Economie en internationaal beleid ..................................................................................................................................................................................... 83 Kunst en cultuur ..................................................................................................................................................................................................................
84 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................................................................................................... 85 Algemene dekkingsmiddelen.............................................................................................................................................................................................. 86 Resultaatbestemming ...................................................................................................................................................................................................................... 87 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement ................................................................................................................................................................. 88
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 3
Algemeen Voorwoord Deventer blijft investeren ondanks onzekere tijden De gemeente Deventer heeft ook voor de komende jaren stevige ambities voor stad en dorpen. Het streven is om duizenden nieuwe woningen te bouwen voor onder meer jongeren, ouderen en starters, en we investeren in duurzame, frisse scholen. De overstap naar duurzame energie en de aanpassing aan klimaatverandering zijn in volle gang, de arbeidsmarkt verandert mee. En in die veranderende samenleving stimuleren we de samenwerking tussen zorg, welzijn, vrijwilligers en mantelzorgers, zodat zoveel mogelijk mensen mee kunnen doen. Zo blijven we vanuit een krachtige Regio Stedendriehoek werken aan brede welvaart. Doorontwikkelen In de Voorjaarsnota 2024 doet het college van B&W voorstellen om de gemeente verder door te ontwikkelen. Het college heeft de Voorjaarsnota donderdag ter vaststelling aan de gemeenteraad gestuurd. We hebben hoge ambities, maar krijgen fors minder geld van de Rijksoverheid. Het opstellen van de Voorjaarsnota was dan ook geen makkelijke opgave. Mede dankzij het positieve resultaat over 2023 hebben we toch ruimte kunnen vinden voor voorstellen voor nieuw beleid. Daarmee kunnen we de komende jaren verder werken aan de groei van de gemeente. Zo zorgen we dat Deventer ook in de toekomst voor onze inwoners, bedrijven en organisaties een fijne plek blijft om te wonen en te werken.
Voorstellen Het college doet in de Voorjaarsnota 2024 onder meer voorstellen voor: • bouwen en vernieuwen van scholen; • maatregelen voor fietsparkeren in de binnenstad; • structurele voortzetting van preventieprojecten voor kinderen en jongeren; • investeren in het halen van klimaatdoelen; • er alles aan doen zodat we iedereen kunnen blijven aansluiten op het stroomnet; • extra ondersteuning voor mensen die niet of moeilijk kunnen rondkomen; • onderzoek naar de vervanging van de Bernardsluis; • verbeteren van beheer en onderhoud van de straten, pleinen en parken in wijken en dorpen. Loon- en prijsstijgingen Om alle voorstellen uit de Voorjaarsnota uit te kunnen voeren, is nu niet voldoende geld beschikbaar. Dit is mede een gevolg van de forse loon- en prijsstijgingen van de afgelopen jaren. Daarom stelt het college voor om de OZB-opbrengst in 2025 eenmalig met 6% te verhogen, in plaats van de gebruikelijke 3%.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 4
Taken, middelen en ambities in balans De actuele financiële situatie in het najaar bepaalt of deze maatregel inderdaad nodig is en of er daarnaast nog andere stappen nodig zijn, zoals bezuinigingen. Samen met andere gemeenten blijven wij benadrukken bij het Rijk dat taken, middelen en ambities in balans moeten worden gebracht. Hoe uitdagend ook, het blijft ons uitgangspunt om in het najaar een sluitende meerjarenbegroting te presenteren. Inzicht in lange termijn In de Voorjaarsnota geeft het college ook een overzicht van de grote projecten die op de langere termijn, de komende twintig jaar, in de planning staan. Deze strategische investeringsagenda biedt inzicht wat er de komende jaren gespaard moet worden om deze plannen uit te voeren. Het gaat onder meer om de doorontwikkeling van de binnenstad, de ontwikkelingen in en rond het centrum, wegen en openbaar vervoer in de Poort van Deventer en de herinrichting van het IJsselfront. Marcel Elferink wethouder Financiën
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 5
Inleiding Op 16 april heeft het college de 1e kwartaalrapportage 2024 en kaderbrief vastgesteld. Bij de kaderbrief besluit de raad niet tot het aanpassen van de begroting. De onderwerpen genoemd in de kaderbrief komen terug in deze voorjaarsnota. In deze voorjaarsnota wordt het financieel perspectief geschetst van 2024-2028. De onzekerheden over de financiële ontwikkelingen blijven voortduren. Wanneer het tij niet wordt gekeerd gaan deze ontwikkelingen ook een invloed hebben op de Deventer begroting. Wij voeren een solide financieel beleid. Waarbij het uitgangspunt is dat onze structurele lasten worden gedekt door structurele inkomsten. Wanneer de structurele inkomsten blijvend minder worden moeten wij een stapje achteruit doen en de juiste maatregelen treffen. Met ingang van 2026 stapt het rijk af van de huidige financieringssystematiek voor de algemene uitkering. De algemene uitkering is de belangrijkste inkomstenbron voor gemeenten. In de Rijk’s voorjaarsnota( 2023) heeft het Rijk vanaf 2027 structureel €1 miljard beschikbaar gesteld. Desondanks is het ravijn bij lange na nog niet gedempt. Er is nog een gat van €3 miljard. Deze drastische daling zien wij ook terug in onze meerjarenbegroting. Voorstellen Voorjaarsnota Het demissionaire kabinet heeft de Voorjaarsnota opgesteld. Dit geeft een vooruitblik op de rijksbegroting voor de komende jaren.
Over de gevolgen worden de gemeenten geïnformeerd via de meicirculaire 2024. Het Rijk en de VNG hebben een eerste stap gezet naar een stabiel en evenwichtige financieringssystematiek. De wens van gemeenten om de opschalingskorting te schrappen (met ingang van 2026) is gehonoreerd, dit leidt tot structureel meer middelen vanaf 2026. Echter hier zit een scherpe rand aan, de nieuwe financieringssystematiek is vervroegd van 2027 naar 2024. Dit betekent dat het volume accres vanaf 2024 wordt gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlandproduct. Hierdoor zijn de tranches voor 2024 en 2025 fors lager dan in de Miljoenennota 2024. Voor Deventer betekent dit een eenmalige uitname in 2025 door het Rijk van circa €5,6 miljoen. Deze uitname heeft direct effect op ons begrotingssaldo met als gevolg dat wij een beroep moeten doen op onze generieke weerstandsreserve. In deze Voorjaarsnota willen wij inhoudelijk richting geven en ruimte bieden voor debat in aanloop naar de begroting van het komende jaar. De knelpunten en al bestaande problematiek zoals ook benoemd in de begroting 2024 'Problematiek niet taakgebonden korting Rijk' brengen wij wederom onder de aandacht. De ambities liggen hoog en niet alle ambities hebben een plek gekregen in deze voorjaarsnota.
Wij vinden het van belang om niet te stil te staan en om geen voorzieningen af te breken maar blijvend te investeren in Deventer. Dit doen wij door fors te investeren in de onderwijshuisvesting en door verdere investeringen in de openbare ruimte. Richting programmabegroting 2025-2028 De ontwikkelingen van de algemene uitkering zal bepalend zijn voor de toon van de komende begroting. We realiseren ons dat we moeten balanceren tussen forse maatschappelijke opgaven (met vooral incidentele dekking) en de afnemende structurele ruimte. Ondanks het schrappen van de opschalingskorting blijft er nog een gat van €2,3 miljard (macro). De opgaven nemen toe ook in relatie tot de ambtelijke capaciteit en de beschikbare financiën. Met een krappe arbeidsmarkt en uitblijvende financiële duidelijkheid van het Rijk maakt dat dit steeds meer begint te knellen. Onze financiële ruimte is beperkt de komende tijd. Dat vraagt om goed doordenken van scenario’s om grote opgaven te realiseren zodat de groei van de stad niet stil komt te liggen. Zonder forse bijdragen van het rijk en provincie zullen de grote ambities op diverse (regionale) terreinen niet tot uitvoering komen. Het is belangrijk om hier op voor te sorteren, u heeft dat gedaan door op 22 mei in te stemmen met het hanteren van de strategische investeringsagenda. In deze voorjaarsnota komen wij met een verdere uitwerking.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 6
Voorsorteren op de netcongestie, groei van de stad en het brede sociale domein Met het bestuursakkoord 'Dichtbij, Betrokken & Bevlogen' bouwen we de komende jaren verder aan het prachtige sociale en fysieke bouwwerk dat onze stad Deventer is met haar evenzo prachtige en diverse dorpen. We blijven doorbouwen aan Deventer. In deze Voorjaarsnota doen we u een voorstel om maatregelen te treffen om ook te kunnen blijven doorbouwen. We zien ons helaas ook genoodzaakt om de OZB opbrengsten licht te verhogen, dit doen wij door eenmalig de opbrengststijging te verhogen van 3% naar 6% in 2025. Vanaf het jaar 2026 hanteren wij weer de stijging van 3%. De huidige economische omstandigheden leiden tot stijgende bouwkosten en hogere financieringslasten. Daarnaast krijgen steeds meer projecten krijgen last van de congestie op het stroomnetwerk. Ook bij nieuwe ontwikkelingen hebben we hiermee te maken. Een belangrijk aandachtspunt daarbij is dat bij het openen van nieuwe grondexploitaties (zoals Wechelerhoek en Havenkwartier) een doorrekening moet worden gemaakt van het project. Verwachte verliezen dienen vanuit het voorzichtigheidsbeginsel direct ten laste van het resultaat gebracht te worden. Dit zal forse effecten hebben op de ontwikkeling van de generieke weerstandsreserve en daarmee het weerstandsvermogen.
Middels het financiële instrument de strategische investeringsagenda willen we dit voorkomen en sparen en geld opzij zetten voor deze opgaven.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 7
Financiën Uitkomst begroting na 1e kwartaal 2024 Het voordelige saldo van 2024 is bij de 1e kwartaalrapportage 2024 gestort in de generieke weerstandsreserve €7,782 miljoen. De uitkomst van de begroting na de eerste kwartaalrapportage 2024 laat het volgende beeld zien: bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving Uitkomst begroting na 1e kwartaalrapportage 2024
2024
2025
2026
2027
2028
0
-2.940
-3.725
-742
-1.564
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 8
Autonome ontwikkelingen Na de eerste kwartaalrapportage 2024 zijn er nieuwe autonome ontwikkelingen geweest: • Kaderbrief; • Aangepast rekeningresultaat • Ontwikkeling Wmo uitgaven De uitkomst van de begroting 2024 en verder laten een nadelige uitkomst zien met uitzondering van 2028. bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving
2024
2025
2026
2027
2028
1. Uitkomst begroting na 1e kwartaalrapportage 2024
0
-2.940
-3.725
-742
-1.564
2. Kaderbrief
0
-424
-1.424
-1.424
609
-954
0
0
0
0
4. Wmo structureel
0
600
600
600
600
5. Wmo eenmalige vrijval
0
800
1.100
700
400
-954
-1.964
-3.449
-866
45
3. Aanpassing rekeningresultaat
Saldo 2. Toelichting uitkomst Kaderbrief 2024 De onderstaande autonome ontwikkelingen zijn in de Kaderbrief opgenomen: bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Nr. Omschrijving
Programma
2025
2026
2027
2028
a
Bijdrage GR Veiligheidsregio
Openbare orde en veiligheid
-424
-424
-424
-424
b
Nieuwe jaarschijf Jeugd
Jeugd en onderwijs
0
0
0
314
c
Onderwijshuisvesting
Jeugd en onderwijs
0
-1.000
-1.000
-1.000
d
Uitwerking reeds genomen besluiten
Algemene dekkingsmiddelen
0
0
0
-92
e
Nieuwe jaarschijf
Algemene dekkingsmiddelen
0
0
0
1.811
-424
-1.424
-1.424
609
Saldo
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 9
2a. Bijdrage GR Veiligheidsregio In de kadernota is de gemeentelijke bijdrage voor de Veiligheidsregio opgenomen, deze bijdrage is voor de gemeente Deventer van €7.655.459 naar €8.555.481 gestegen. Op 22 mei heeft de raad de begroting van de veiligheidsregio vastgesteld 2024-05-22 Raadsbesluit De stijging zit voor €475.000 in de hogere indexatie die is toegepast voor lonen (conform CAO) en prijzen. Tevens is de doorontwikkeling brandweer €176.000 meegenomen en de maatwerkafspraak €213.000 voor het functioneel leeftijdsontslag ( FLO regeling). De doorwerking van de indexatie zal bij opstelling van de begroting 2025 ten laste komen van de stelpost lonen en prijzen. De stelpost herberekenen wij na uitkomst van de meicirculaire. De stijging van de overige kosten (FLO, bevolkingszorg en uitbreiding brandweer) ad. €424.000 komt ten laste van de begroting 2025 en hebben een structureel effect.
2b. Nieuwe jaarschijf Jeugd: Rijksbijdrage en hervormingsagenda • Compensatie tekorten Met betrekking tot de compensatie voor de tekorten in de Jeugdzorg heeft het Rijk aangegeven het advies van de Commissie van Wijzen op te volgen (regel 1). Inmiddels is de Hervormingsagenda jeugd vastgesteld waarin is opgenomen dat de maatregelen uit de Hervormingsagenda €1 miljard moeten opleveren (regel 2). Om de hervormingsagenda uit te kunnen voeren houdt het Rijk een deel in op de uitkering van het tekort aan gemeenten (regel 3). Er is destijds een afspraak gemaakt tussen Rijk en VNG omtrent op te nemen jeugdgelden in de meerjarenbegroting. Voor 2025 en verder mogen gemeenten 100% van de jeugdgelden opnemen. Wij gaan er voorlopig vanuit dat deze lijn gehanteerd blijft. In 2028 krijgen we voor de compensatie van de tekorten jeugd per saldo €314.000 meer dan in 2027. • Aanvullende besparing Het kabinet heeft aanvullend besloten tot het realiseren van de aanvullende besparing van structureel €511 miljoen, welke een Rijksverantwoordelijkheid is gemaakt (regel 4). Concreet betekent dit dat het aan de Rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het gaat daarbij om maatregelen waardoor gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden (bv door middel van de invoering van een eigen bijdrage).
Ook draagt het Rijk het budgettaire risico ingeval (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang vinden. Het Rijk heeft deze opgenomen voor structureel €500 miljoen, het Deventer aandeel is circa €3,5 miljoen. Wij zijn voorzichtig en houden voor 50% rekening met toekomstige lagere uitgaven op jeugd €1,8 miljoen (regel 5). Dit omdat wij de afgelopen jaren al fors hebben geïnvesteerd in het voorliggende veld en wij de kans reëel achten dat er dubbelingen zullen zijn tussen de maatregelen in de Hervormingsagenda en in de maatregelen die we al uitvoeren.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 10
(bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) 2025
2026
2027
2028
mutatie 2028 tov 2027
Tekort uitspraak commissie van wijzen
12.493
12.525
12.528
12.540
12
2
Taakstelling €1 miljard
-2.566
-6.593
-6.977
-6.977
0
3
Uitvoeringskosten hervormingsagenda (uit meicirculaire 2023)
-718
-613
-645
-343
302
9.209
5.319
4.906
5.220
314
-3.430
-3.430
-3.506
-3.506
0
5.779
1.889
1.400
1.714
314
1.715
1.715
1.753
1.753
0
Nr.
Omschrijving
1
Saldo 4
Aanvullende besparing €511 miljoen (uit coalitieakkoord Rutte IV
Saldo 5
Stelpost: Aanvullende besparing €511 miljoen (Rijksverantwoordelijkheid)
2c. Onderwijshuisvesting (VNG norm) Met het Integraal Huisvestingsplan voor het Deventer onderwijs 2024-2040 (IHP) is een grote beleidsambitie vastgesteld. Groot vanwege een hogere kwaliteitsambitie (duurzaamheid, frisse scholen), maar ook groots omdat we met elkaar vaststellen dat we in 16 jaar onze gebouwenvoorraad willen vernieuwen en geschikt willen maken om goed onderwijs te kunnen blijven geven. Op basis van het IHP is een prioritering vastgesteld. Deze prioritering is als een minimale variant doorgerekend, zonder inhoudelijke ambities. Hierbij is gebruik gemaakt van de kaders in de verordening onderwijshuisvesting Deventer 2015: o.a. met de VNG-normering', zonder bijvoorbeeld m2 voor kinderopvang, maar wel met een verantwoordelijkheid op het gebied van renovatie als alternatief voor nieuwbouw. De komende jaren werken we naast de lopende projecten Marke Zuid, VSO Deventer, Sancta Maria school, Zwaluwenburg en Colmschate aan verbetering van de onderwijshuisvesting voor de Rythmeen in Bathmen, Arkelstein, de Internationale Schakelklas (IKS) en De Kleine Planeet aan de Rielerweg. Hiervoor hebben we vanaf 2026 jaarlijks structureel €1.000.000 extra nodig voor onderwijshuisvesting.
2d. Uitwerking reeds genomen besluiten Doordat er een nieuwe jaarschijf wordt toegevoegd is deze jaarschijf ook toegevoegd aan een aantal reeds eerder genomen besluiten. Deze financiële doorwerking (technisch) leidt tot een nadeel van €92.000 structureel.
2e. Nieuwe jaarschijf 2028 De jaarschijf 2028 is toegevoegd, dit leidt voorlopig tot een toevoeging van €1,8 miljoen. Dit betreft: raming algemene uitkering, structurele stelpost autonome ontwikkelingen, stelpost accres AU, toename ozb op basis uitbreiding aantal woningen en 3% tariefstijging. Voor de stelpost prijzen hanteren wij voorlopig 2,3% en lonen/sociale lasten 4,4% op basis van de raming van het Centraal Economisch Planbureau 2024. Deze indexatiecijfers kunnen nog muteren bij de begroting 2025-2028.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 11
3. Aanpassing rekeningresultaat In de 4e kwartaalrapportage 2024 is een prognose afgegeven van een voordelig saldo na budgetoverheveling. Bij de 1e kwartaalrapportage hebben wij het voorlopige resultaat van €14,026 miljoen verwerkt. Hiermee is er vroeg in het jaar een beeld gegeven van de gerealiseerde resultaten. Daarbij hebben wij tevens aangegeven dat het om een voorlopig resultaat gaat in verband met onzekerheden, zoals het sociaal domein en de accountantscontrole. In april hebben wij de productieverantwoording van onze zorgaanbieders in het sociaal domein (WMO en Jeugd) binnen gekregen en beoordeeld. Op basis hiervan is het resultaat in de definitieve jaarverantwoording bijgesteld. Het definitieve resultaat komt uit op een voordelig saldo na budgetoverheveling van €13,1 miljoen. Dit betekent een negatieve bijstelling van €0,9 miljoen.
4 en 5. Wmo • Huidige situatie In 2023 was er sprake van een volumedaling in de Wmo, daar waar een stijging werd verwacht. Een verklaring hiervoor is niet eenduidig te geven. Wel zien we enkele ontwikkelingen die hieraan zeker hebben bijgedragen. Zo wordt er al jaren geïnvesteerd in een wijze van indiceren waarbij recht wordt gedaan aan de vraag van de inwoner maar tegelijkertijd wordt nagegaan waartoe de inwoner zélf nog toe in staat is. Daarnaast is en wordt geïnvesteerd in een stevig voorveld met goede (collectieve) voorzieningen waardoor Wmo maatwerk kan worden voorkomen. Het collectieve aanbod blijkt steeds vaker een goed alternatief. Ook worden oude indicaties "opgeschoond" in die zin dat we nagaan of in plaats van Wmo indicaties, Wlz indicaties mogelijk zijn of dat de inwoner inmiddels weer op eigen kracht weer verder kan. • Toekomst Diverse maatschappelijke ontwikkelingen maken echter dat Wmo uitgaven - zeker op de langere termijn - aanzienlijk zullen stijgen. De aankomende jaren vindt er een dubbele vergrijzing plaats: de groep oudere inwoners wordt - relatief - steeds groter én mensen worden steeds ouder. Het aantal inwoners van 80 jaar en ouder neemt in Deventer toe van 4.600 in 2020 naar 7.200 in 2035 en 10.200 in 2050. Over de periode 2020-2050 is dit een stijging van 121%. In 2040 is 1 op de 4 inwoners van Deventer 65 jaar of ouder.
Het RIVM stelt dat dit 28.280 inwoners voor Deventer zijn. Het aantal plekken in verzorgings- of verpleeghuizen is nu al onvoldoende. Veel ouderen blijven (al dan niet noodgedwongen) thuiswonen. Deze twee ontwikkelingen samen - meer ouderen en langer thuis wonen - betekent een verzwaring van de zorgvraag in de thuissituatie en dus een toenemende druk op de Wmo. Daarnaast zien we een beweging waarbij Wmo maatwerk een vangnet wordt daar waar mensen buiten de boot vallen bij de Wet Langdurige Zorg (Wlz) en de Zorgverzekeringswet. • Financiële doorkijk Op basis van het Wmo voorspelmodel van de VNG hebben we een doorrekening gemaakt van de ontwikkeling van de kosten voor de Wmo. We gaan hierbij uit van een gemiddelde volumestijging van jaarlijks 3% voor hulp bij het huishouden, begeleiding en dagbesteding. Daarnaast hebben we rekening gehouden met een stijging vanuit de transformatie uit het Integraal Zorgakkoord (IZA). De eventuele gevolgen voor het volume van de herinvoering van inkomensafhankelijke bijdrage voor de Wmo met ingang van 2026 zijn niet meegenomen. Rekening houdend met bovenstaande ontwikkelingen kan er structureel een bedrag van €600.000 naar de algemene middelen vrijvallen. Hierbij is het van belang dat in de nieuwe jaarschijf van de meerjarenbegroting (2029) wel weer een compensatie moeten komen uit de algemene middelen voor de volumestijging.
In de jaren 2024 tot en met 2027 kan voorzichtigheidshalve incidenteel een hoger bedrag terugvloeien naar de algemene middelen van: 2025 €0,8 miljoen 2026 €1,1 miljoen 2027 €0,7 miljoen 2028 €0,4 miljoen Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 12
(bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Omschrijving
Programma
2025
2026
2027
2028
Structurele vrijval WMO middelen
Meedoen
600
600
600
600
Incidentele vrijval WMO middelen
Meedoen
800
1.100
700
400
1.400
1.700
1.300
1.000
Saldo
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 13
Ruimte voor nieuw beleid De uitkomst van de begroting na de autonome ontwikkelingen is als volgt: (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving
2024
2025
2026
2027
2028
Uitkomst begroting na autonome ontwikkelingen
-954
-1.964
-3.449
-866
45
De Voorjaarsnota is het startpunt van de jaarlijkse planning en controlcyclus. De cyclus van bestuurlijk plannen, sturen en verantwoorden. In deze voorjaarsnota willen wij inhoudelijk richting geven en ruimte bieden voor debat in aanloop naar de begroting van het komende jaar. We kiezen hierbij voor een behoedzame en flexibele strategie. Deze strategie bestaat uit de volgende onderdelen en afspraken. We geven richting op belangrijke onderwerpen, we actualiseren de financiële uitgangspunten (indexatie) en we actualiseren het financiële beleid. Actualisatie financiële stand van zaken Om op een integrale manier te kunnen komen tot het stellen van kaders en het geven van richting is het aan belang dat er een beeld is van de financiële mogelijkheden en onmogelijkheden, We beginnen met het actualiseren van het meerjarige saldo. Daarnaast brengen we de heroverwegingen in beeld waarover in de voorjaarsnota ook besluitvorming wordt gevraagd. In de begroting 2024 hebben wij een paragraaf opgenomen "problematiek niet taakgebonden kortingen Rijk" Hierin hebben wij inzichtelijk gemaakt voor welke wettelijke opgave we de komende jaren staan en waar dit tot een knelpunt gaat leiden wanneer het Rijk niet voldoende middelen beschikbaar stelt. Deze paragraaf is geactualiseerd en uitgewerkt met dekkingsvoorstellen waar mogelijk.
Waar niet mogelijk wordt voorgesteld om een gematigd ingroeiscenario te hanteren. In totaliteit leidt dit tot een geactualiseerd herzien meerjarig saldo dat we als uitgangspunt hebben genomen voor onze uit te werken richtingen / inspanningen. Financiële soliditeit (financieel solide huishouding) is een onderdeel van een structureel sluitende (meerjaren)begroting. Hierbij wordt ook gekeken of er voldoende buffers beschikbaar zijn om op korte termijn risico’s en nadelen te kunnen dekken. De laatste stand van zaken van de reserve positie wordt in beeld gebracht. We houden hierbij rekening met hetgeen in het bestuursakkoord is afgesproken dat de ratio van het weerstandsvermogen 1,0 dient te bedragen. In deze Voorjaarsnota bedraagt de ratio in eerste instantie 0,95. Conform het gestelde in de nota reserve en voorziening (raadsbesluit januari 2018) wordt de specifieke weerstandsreserve aangevuld zodat de norm 1 wordt bereikt Verscherpt afwegingskader nieuw beleid Conclusie van de kaderbrief is dat de ruimte binnen de meerjarenraming voor beleidsintensiveringen en voor nieuwe structurele opgaven waarvoor nog geen geld is gereserveerd beperkt is. Dit terwijl de opgaven groot zijn. Tegelijkertijd zien wij een aantal urgente opgaven en taken voor onze gemeente die wij niet voor ons uit kunnen schuiven. De netcongestie, onderwijshuisvesting en het sociale domein.
Opgaven die niet kunnen wachten. Deze voorjaarsnota is kaderstellend voor de begroting. We geven richting op belangrijke onderwerpen, we actualiseren de financiële uitgangspunten (indexatie) en we actualiseren het financiële beleid. Ons doel richting de begroting is om het tekort vanaf 2025 niet verder te laten oplopen. Dit betekent dat wij richting de begroting een passend kader moeten maken, daarbij betrekken wij ook de uitkomsten van de meicirculaire.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 14
bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving
2024
2025
2026
2027
2028
Uitkomst begroting na autonome ontwikkelingen
-954
-1.964
-3.449
-866
45
3.4 Urgente opgaven
0
-3.760
-2.896
-1.264
-1.264
3.5 Problematiek niet taakgebonden kortingen Rijk
0
-517
-581
-2.053
-2.747
3.6 Heroverwegingsvoorstellen
0
0
-100
-100
-100
3.7 Nieuw beleid
0
-1.851
-1.235
-815
-670
-954
-8.092
-8.261
-5.098
-4.736
Saldo uitkomst begroting na Voorjaarsnota 2024
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 15
Knelpunten - Urgente opgaven Voor een aantal onderwerpen is het noodzakelijk om deze met voorrang te behandelen. Hier is snel ingrijpen vereist om het huidige woningtekort aan te pakken. Ook de groei van vraag en aanbod van energie gaat sneller dan voorspeld en de uitbreiding van het energiesysteem kan dit tempo niet bijbenen. Projecten lopen hierdoor vertraging op in de uitvoering. In het sociale domein kennen wij de hervormingsagenda jeugd. Het doel is om het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar te maken voor de toekomst. De afgelopen jaren hebben wij met eenmalige middelen ingezet op preventie met het project van wieg naar werk. Dit loopt ten einde. Door te investeren in een effectieve preventie en vroegtijdige inzet, wordt een kostenbesparing op langere termijn gerealiseerd. Rijksmiddelen om te investeren op preventie ontbreken maar het niet continueren van dit project zal afbreuk doen aan al hetgeen waarin is geïnvesteerd. Ook aan de inkomstenkant bij inburgering zien wij dat het budget kleiner wordt doordat er vooralsnog geen zicht is op extra rijksmiddelen voor de uitvoering van inburgering. Het uitvoeringsbudget dat gemeenten ontvangen beweegt (anders dan de specifieke uitkeringen) niet mee met het aantal inburgeringsplichtigen. Hier ontstaat spanning tussen de uitvoeringskosten en het beschikbare budget.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 16
Netcongestie Het Nederlandse stroomnet is vol. Er wordt meer stroom gebruikt en opgewekt dan getransporteerd kan worden door de beschikbare kabels en verdeelstations. Om verdere problemen te voorkomen zien de netbeheerders, in Deventer zijn dat Enexis, Liander en Tennet, zich genoodzaakt om een rem te zetten op het aansluiten van nieuwe gebruikers op het net. Op dit moment worden er in Deventer geen nieuwe grootverbruikers (vnl. bedrijven) aangesloten. Ook kan de opbrengst van nieuwe grootschalige zonne-installaties, op dak of op land, niet worden geleverd aan het net. Als de situatie op het net verder verslechtert, komen er ook beperkingen voor het aansluiten van nieuwe woningen. Netcongestie kan dus desastreuze gevolgen hebben voor de economie en de woningbouw. De primaire verantwoordelijkheid voor het verzwaren van het stroomnet ligt bij de netbeheerders. Het rijk heeft daarvoor de benodigde financiële middelen beschikbaar gemaakt. In Deventer betekent dat de komende 15 jaar een jaarlijkse investering van minimaal €50 miljoen in extra kabels, honderden nieuwe laagspanningsstations, meerdere middenspanningsstations, uitbreiding van de bestaande hoogspanningsstations en één nieuw hoogspanningsstation. De gemeente speelt daar, als beheerder van de openbare ruimte, als bevoegd gezag en aanspreekpunt voor inwoners, een belangrijke rol in.
Het verzwaren van het stroomnet vraagt om samenwerking en een versnelling van het proces van de gemeente en bij netbeheerders. Daarnaast wordt er samen met bijvoorbeeld bedrijven gekeken naar het verslimmen van het netgebruik, bijvoorbeeld door het onderling afstemmen van opwek en gebruik van stroom, via zgn. Smart Energy Hubs of groene waterstof. Ook wordt er onderzoek gedaan naar een nieuwe stroombalans in woonwijken, bijvoorbeeld door de inzet van buurtbatterijen. De rol van de gemeente richt zich hierbij vooral op het in brede zin faciliteren van initiatieven en de afstemming met de netbeheerders. Onvermijdelijk in het zoeken naar oplossingen is een visie op ons toekomstige energiesysteem. Omdat het oplossen van netcongestieproblemen jaren gaat kosten, krijgen we op korte termijn te maken met een verdelingsvraagstuk: wie/wat wordt wel of niet aangesloten op het net? Dit gaat een effect hebben op de voortgang van gebiedsontwikkeling en de economische ontwikkelen en vraagt om (maatschappelijk) prioriteren. We verwachten dat we in de uitvoering als gemeente, in aanvulling op de richtlijnen vanuit het rijk, een rol in gaan spelen. Het college heeft besloten dat de gemeente alles in het werk gaat stellen om de aanpak van de netcongestie, binnen de gemeentelijke mogelijkheden, zo snel mogelijk te laten verlopen.
De gemeentelijk inzet wordt georganiseerd via de bovenbeschreven lijnen: verzwaren, verslimmen en prioriteren. Wij gaan dus niet zelf kabels aanleggen, maar er wel voor zorgen dat de netbeheerders zo snel en efficiënt mogelijk hun werk kunnen doen. We gaan zelf geen Smart Energy Hubs bouwen, maar betalen mee aan onderzoeken, helpen bedrijven met het zoeken naar financiering, zorgen voor lobby naar netbeheerders en financiers. De gemeentelijke werkzaamheden vinden voornamelijk plaats op het gebied van vergunningen, juridische zaken, databeheer (GIS), communicatie, openbare ruimte, ruimtelijke ordening, economie, energietransitie, wonen en vastgoed. Een eerste inventarisatie leidt tot een geschatte inzet van 12 fte vanuit de gemeente.Daarnaast worden kosten gemaakt, onder meer voor: externe advisering, communicatiemiddelen, onderzoek, locatiehuur en inzet van een provinciale trainee. De kosten voor inzet van interne capaciteit wordt geraamd op €1.340.000, gebaseerd op een gemiddeld uurtarief van €80 per uur, dus exclusief overhead. Kosten diensten derden wordt geraamd op €250.000. De raming voor de totale kosten komt daarmee uit op €1.590.000.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 17
De dekking daarvan wordt als volgt ingeschat: (bedragen x €1.000) Kosten en dekking Totale kosten Extra CDOKE-middelen rijk
Totaal
Bedrag Opmerking -1.590 Gebaseerd op uurtarief exclusief overhead 230 Indicatie o.b.v. onderzoek AEF. Het is nog onduidelijk of deze middelen worden toegekend door het rijk. Indien deze worden toegekend, dan wordt dit in mindering gebracht. -1.360
Integrale aanpak Naast de lopende werkzaamheden wordt er ambtelijk momenteel druk gewerkt aan een integrale aanpak voor netcongestie. In deze aanpak hebben we aandacht voor de gevolgen van netcongestie voor het bedrijfsleven en voor ontwikkelingen, zoals de bouw van nieuwe woningen of maatschappelijk vastgoed. Daarnaast brengen we alles in stelling om de netbeheerders zo goed en zo snel mogelijk te helpen bij de uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnetwerk. Onze aanpak om de gevolgen van netcongestie te verzachten kent drie pijlers: 1. Ten eerste werken we samen met Tennet en Enexis aan het verzwaren van het elektriciteitssysteem. Onze inzet daarbij is gericht op het faciliteren van de uitvoerende werkzaamheden die in opdracht van de netbeheerders wordt uitgevoerd. 2. Het tweede spoor is ‘verslimmen’: het inzetten van innovatie en toekomstige oplossingen (zoals bijvoorbeeld smart energy hubs of balanswijken) om op korte termijn de netcongestie te verminderen en op de lange termijn toe te werken naar een toekomstbestendig elektriciteitssysteem. Ook dit doen wij uiteraard in samenwerking met de netbeheerders. Hierbij is echter ook de samenwerking met bedrijven, ontwikkelaars, aannemers en de woningbouwcorporaties onontbeerlijk. 3. Als laatste het spoor zien we maatschappelijk prioriteren.
In dit spoor willen we samen met de netbeheerders en andere stakeholders verkennen hoe we optimaal om kunnen gaan met de beschikbare en/of nieuw te realiseren netcapaciteit. Dit onderzoek beschouwt het college als afdoening van de motie Onderzoek netcongestie (dd 20 maart 2024).
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 18
Sociaal domein Jeugdzorg preventie In Deventer, maar ook landelijk, zien wij al een langere tijd een toename in de kosten voor jeugdzorg. We zien in Deventer niet zozeer een toename van het aantal jeugdigen in jeugdzorg maar wel dat bij een aantal jeugdigen de trajecten langer en duurder worden. Het verschil tussen de rijksbijdrage en de kosten die de gemeente maakt, nemen toe in nadelige zin. Vanaf 2019 investeren wij in projecten die invulling geven aan de doelstellingen van de visie van Wieg naar Werk. De preventieprojecten van Wieg naar Werk worden tot en met 2024 deels (€1,3 miljoen) betaald uit tijdelijke middelen en deels uit structurele middelen (€0,3 miljoen). Voorstel is om de preventie projecten structureel voort te zetten en de projecten onderdeel te laten uitmaken van het reguliere jeugdbeleid. De projecten liggen in lijn met de extra inspanning die van gemeenten wordt gevraagd vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. Met het wegvallen van de tijdelijke middelen en daarmee het stoppen van de projecten bestaat het risico dat de maatregelen (en de beoogde kwaliteitsverbeteringen en besparingen) vanuit de Hervormingsagenda niet (meer) worden gerealiseerd. Het stoppen van een aantal projecten zal direct merkbare en zichtbare gevolgen hebben voor jeugdigen. Maar ook personele gevolgen voor de organisaties die de preventieprojecten uitvoeren.
Vanwege corona zijn een aantal projecten later gestart of tijdelijk gestopt. Hierdoor is er in 2024 voldoende dekking om de projecten in 2025 te continueren. Vanaf 2026 is een structureel budget van €1.247.000 benodigd om merendeel van de preventieprojecten voort te zetten. Voorgesteld wordt om in ieder geval de projecten te continueren met direct zichtbaar en merkbaar effect voor jeugdigen De structurele dekking van €300.000 vanuit het innovatiebudget jeugd kan worden voortgezet omdat het innovatiebudget een onderbesteding kent. Binnen het programma Jeugd en onderwijs is binnen het budget voor toegang Jeugd een bedrag van €258.000 beschikbaar als dekking. Hiermee resteert een bedrag van €689.000 dat ten laste van de algemene middelen komt. (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Preventie Jeugd
Programma
2025
2026
2027
2028
Projecten van Wieg naar Werk
Jeugd en onderwijs
-1.647
-1.247
-1.247
-1.247
Dekking vanuit budgetoverheveling 2024
Jeugd en onderwijs
1.647
Dekking vanuit innovatiebudget Jeugd
Meedoen
0
300
300
300
Dekking vanuit toegang Jeugd
Jeugd en onderwijs
0
258
258
258
0
-689
-689
-689
Saldo
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 19
Inburgering Het inburgeringsstelsel is veranderd. Gemeenten hebben sinds 1 januari 2022 een belangrijke rol bij de begeleiding van nieuwkomers die inburgeringsplichting zijn. Voor de wijze waarop de gemeente Deventer het nieuwe stelsel gaat uitvoeren zijn destijds inrichtingskeuzes gemaakt. Toen is afgesproken dat na een eerste periode van de uitvoering van de nieuwe wet inburgering (hierna Wi2021) een eerste evaluatie uit te voeren. Uitgangspunt is dat hierbij vooral wordt nagegaan of de voorgestelde dienstverlening in het plan ‘Inrichtingskeuzes als gevolg van de Wet inburgering 2021’ uitvoerbaar is en ook of dit wenselijk is voor 2024 en verder. De evaluatie is ook nodig vanwege de extra middelen die we inzetten voor de uitvoering van de wet. Uit de evaluatie is naar voren gekomen dat de gemeente op onderdelen (nog) niet voldoet aan de inrichtingskeuzes, er een extra inspanning nodig is om aan de wettelijke eisen (wi2021) en de inrichtingskeuzes en doelstellingen te voldoen. Dat het aan te bevelen is om de inrichtingskeuzes te herdefiniëren. Hier is het voorkeursscenario uit ontstaan.
Het voorkeursscenario - op basis van de aangescherpte inrichtingskeuzes - bestaat uit de volgende verbeterpunten: • vroeg contact met de inburgeringsplichtige; • vroege start via brede startklas (voorinburgering); • omvang caseload terugbrengen naar 60 inburgeraars per fte; • herijken en versterken maatschappelijke begeleiding en financieel ontzorgen; • meer maatwerk in inburgeringstrajecten; • versterken inzet vrijwilligers; • vergroten beschikbaarheid kinderopvang; • meer oog voor (psychische) gezondheid; • nazorg na inburgering. De uitvoering van dit voorkeursscenario vraagt vanaf 2025 €1.632.050 dekking. Bij verdere uitvoering van inburgering volgens het voorkeursscenario voorzien wij voor 2025 en verder een knelpunt van €1.632.050 per jaar in de dekking van de uitvoering van de wet inburgering.
Die wordt veroorzaakt door structureel grotere aantallen statushouders en gezinsmigranten, de noodzakelijke verlaging van de caseloadnorm van de inburgeringsconsulenten en de gewenste doorontwikkeling van voorinburgering, waardoor: • het subsidiebedrag maatschappelijke begeleiding is verhoogd (groeit mee met aantal statushouders); • de opdracht aan KonnecteD meegroeit met een groter aantal B1-route deelnemers en uitbreiding van dienstverlening aan Z-route deelnemers; • de formatie uitvoering verder uitgebreid moet worden (ontwikkeling naar beheersbare caseload, conform in 2021 aangekondigde formatiecalculatie, uitgevoerd begin 2024); • uitbreiding beleidscapaciteit voor de verdere uitwerking en uitvoering van de actielijnen; • er structureel middelen vrij gemaakt worden voor de inkoop van een brede startklas (doorontwikkeling voorinburgering). Aan de inkomstenkant zien we dat het budget kleiner wordt doordat er vooralsnog geen zicht is op extra rijksmiddelen voor de uitvoering van inburgering. Het uitvoeringsbudget dat gemeenten ontvangen beweegt (anders dan de specifieke uitkeringen) niet mee met het aantal inburgeringsplichtigen. De hoogte van het bedrag is gebaseerd op basis van het aantal inwoners, dit is een vast bedrag en deze worden toegevoegd aan het Gemeentefonds. Hier ontstaat spanning tussen de uitvoeringskosten en het beschikbare budget.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 20
Van 2022 tot en met 2024 zijn de middelen in het programmabudget verhoogde asielinstroom en middelen in de reserve nieuwkomers aangewend om de structureel beschikbare middelen aan te vullen. De budgettaire ruimte voor 2025 en verder is binnen het werkbudget verhoogde asielinstroom en de reserve nieuwkomers gering en onzeker. Binnen de geprognosticeerde uitgaven voor het voorkeursscenario is aanvullend €500.000 per jaar opgenomen voor de brede startklas/voorinburgering. Hiervoor is vooralsnog geen gemeentelijke dekking en is daarom meegenomen in dit voorstel. Mochten er wel meer rijksmiddelen komen voor de uitvoering van de wet en/of meevallers ontstaan in het 'werkbudget verhoogde asielinstroom', dan komt dat deel van de nu geclaimde middelen dat niet ingezet hoeft te worden, weer vrij te vallen. Gemeenten hebben er via de VNG bij de minister op aangedrongen in 2024 te starten met het opzetten van een betaalbaarheidsonderzoek, zodat gemeenten vanaf 2026 structureel passende financiering ontvangen voor de uitvoering van de Wet inburgering 2021. Ook vragen zij – ter overbrugging van die termijn, en vanwege de actuele situatie – een financiële tegemoetkoming voor gemeenten via het gemeentefonds voor 2024, 2025 en 2026, zodat gemeenten ook in deze jaren een volwaardig inburgeringstraject kunnen bieden aan hun nieuwe inwoners.
(bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Inburgering met voorinburgering
Programma
2025
2026
2027
2028
Uitgaven trajectkosten (bovenop Spuk)
Meedoen
-2.329
-2.329
0
0
Inkomsten Rijk voor uitvoering & basis voorziening vluchtelingen werk
Meedoen
696
696
0
0
-1.633
-1.633
0
0
1
1
-1.632
-1.633
0
0
Resultaat Werkbudget verhoogde instroom
Meedoen
Saldo
Voor 2025 en 2026 is het totale tekort €1.632.050. In het tekort is een deel van €500.000 om een keuze te maken om wel of geen voorinburgeringstraject aan te bieden. In het B&W is er besloten om het traject voor 2 jaar te continueren en af te wachten of het Rijk met extra middelen komt.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 21
KonnecteD De meerjarige begroting van KonnecteD verloopt niet volgens het meerjarig perspectief van het Ondernemingsplan 2020. Meest actueel is de gemeenteraad daarover ook in het raadsbesluit van 8 mei 2024 (over de 1e begrotingswijziging van Sallcon GR en ter informatie de begroting 2024 van KonnecetD) geïnformeerd. De ontstane grote financiële verschillen tussen het actuele meerjarige perspectief en die van het Ondernemingsplan 2020 zijn onderwerp van onderzoek dat door adviesbureau RadarAdvies in opdracht van de beide colleges van b&w van Olst-Wijhe en Deventer wordt uitgevoerd. Een tussenrapportage van RadarAdvies is met een raadsmededeling van 9 april 2024 gepresenteerd. De negatieve exploitatieresultaten van KonnecteD BV oplopend naar €2 miljoen worden ten laste gebracht van het Eigen Vermogen van de BV. Op 31-122022 is de stand daarvan €5,6 miljoen. De concept-jaarrekening 2023 is nog niet beschikbaar. Rekening houdend met de begrote exploitatietekorten van 2023 en 2024 (beide negatief -/-€2,0 miljoen afgerond) is het beschikbaar Eigen Vermogen per 31-12-2024 €1,6 miljoen. Als ook de begroting 2025 op negatief -/-€2,0 miljoen uit zou komen, dan komt KonnecteD €0,4 miljoen tekort voor dekking van haar exploitatietekort 2025.
Op basis van een te kiezen scenario voor de Toekomst van KonnceteD (traject RadarAdvies) zal blijken in welke mate er exploitatietekorten vanaf 2026 zijn en welk beroep er op aanvullende gemeentelijke middelen zal zijn. Vooralsnog worden voor de jaren vanaf 2026 geen aanvullende gemeentelijke middelen opgenomen in de voorjaarsnota. Voorstel is voor 2025 voorlopig €400.000 eenmalig te reserveren voor aanvulling van de dekking van het exploitatietekort 2025 van KonnecteD BV. Het besluit om daadwerkelijk een bedrag uit te keren aan KonnecteD is afhankelijk van drie aspecten. • Ten eerste de uitkomst van de concept jaarrekening 2023 en daarmee de actuele stand van het Eigen Vermogen van de BV per 31-12-2023. • Ten tweede het exploitatieresultaat van KonnecteD BV voor 2025. Daarover besluit de aandeelhoudersvergadering in december 2024. • Ten derde het advies dat accountantsbureau BakerTilly binnenkort gaat geven aan de directeur van KonnecteD BV over te nemen financiële maatregelen inzake de (financiële) continuïteit van KonnecteD BV. De aandeelhoudersvergadering van de BV en daarmee het bestuur van Sallcon GR en de colleges van beide gemeenten worden daarover in mei 2024 geïnformeerd. Die informatie komt te laat voor het presenteren van deze voorjaarsnota.
Voorstel: eenmalig €400.000 voor 2025 te reserveren voor het mogelijk aanvullen van de dekking van het exploitatietekort 2025 van KonnecteD BV.
BAD • Basis op orde In 2024 vinden binnen BAD investeringen plaats om de basis verder op orde te brengen. Dit betreft de dienstverlening maar ook de bedrijfsvoering. Waar het gaat om bedrijfsvoering is nodig om op diverse terreinen verbeteringen door te voeren. Dit betreft het financiële beheer, de ICT en (werk)processen, de managementinformatie en het contractmanagement. Na basis op orde brengen volgt basis op orde houden. De sturingsinformatie zal structurele capaciteit bij Kennis en Verkenning en functioneel beheer vragen, dit vraagt een structurele bijdrage van €88.000 • Formatie Onduidelijk is of de meerjarig beschikbare loonsom voldoet om de huidige dienstverlening bij het BAD uit te voeren. Vooralsnog is sprake van een structureel tekort. Met behulp van een formatie calculatiemodel gaan we onderbouwen hoeveel formatie we nodig hebben voor de dienstverlening. Op basis van deze nullijn kunnen we inschatten hoeveel formatie we structureel nodig hebben en hoe we daar de aankomende jaren gaan komen (welke krimp- of groeiscenario’s zijn mogelijk hierbij). Voor nu houden wij het huidige tekort van €280.000 aan op de begrootte loonsom.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 22
Voor het uitvoeren van de wettelijke taak vroegsignalering - en het invullen van de ambitie hiervan zoals vastgelegd in het uitvoeringsplan preventie en vroegsignalering - zijn tijdelijke middelen beschikbaar voor 2024 en 2025. Deze werkzaamheden hebben echter een structureel karakter, waarvoor structurele middelen nodig zullen zijn. Voorstel is om vanaf 2026 rekening te houden met een tekort van €207.000. In het voorstel uitvoeringsplan preventie en vroegsignalering van schulden is er aangegeven dat we hier in de voorjaarsnota 2025 op terugkomen. • Baten De baten uit dienstverlening aan derden vloeien voort uit contracten van het BAD met andere gemeenten en overige partijen. De omvang en omzet van de huidige contractenportefeuille wordt in 2024 geïnventariseerd. Daar waar sprake is van tarieven die niet geactualiseerd of geïndexeerd zijn, zal een herijking plaatsvinden die mogelijk tot een lichte toename van inkomsten kan leiden. In algemene zin is de verwachting dat een herijking van de contractenportefeuille eerder tot een daling dan een stijging van inkomsten zal leiden. Er is nu sprake van contracten die wel een baat opleveren, maar die mogelijk niet gecontinueerd worden. In deze fase (2024-2025) is vooralsnog niet aan de orde om de contractenportefeuille te wijzigen.
Enerzijds vanwege lopende verplichtingen (opzegtermijn), anderzijds vanwege de financiële noodzaak om de contracten en hieruit voortvloeiende baten te behouden. Voor de middellange termijn is de verwachting dat er wijzigingen op zullen treden in de contractenportefeuille, wijzigingen die tot verder dalende baten leiden. We nemen hier een risico voor op.
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 23
Samenvatting Onderstaande tabel geeft een opsomming van onderwerpen die een beroep doen op het begrotingssaldo. (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Samenvatting
Programma
Inc/Str
2025
2026
2027
2028
Netcongestie
Milieu en duurzaamheid
Inc
-1.360
0
0
0
Inburgering
Meedoen
Inc
-1.632
-1.632
pm
pm
Konnected
Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt
Inc
-400
pm
pm
pm
Bad
Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt
Str
-368
-575
-575
-575
Jeugdzorg preventie van 'Wieg naar Werk'
Jeugd en Onderwijs
Str
0
-689
-689
-689
-3.760
-2.896
-1.264
-1.264
Saldo
Knelpunt - Niet taakgebonden kortingen Rijk In de begroting 2024 hebben wij een aparte paragraaf opgenomen problematiek - niet taakgebonden kortingen Rijk. Op verzoek van de VNG hebben wij inzichtelijk gemaakt welke onderwerpen toekomstig een beslag leggen op onze structurele ruimte. De nieuwe financieringssystematiek gaat gepaard met een uitname van 3 miljard op macro niveau, dit vraagt om scherpe keuzes. De paragraaf is geactualiseerd, waarbij wij op een aantal onderdelen moeten temporiseren door onvoldoende middelen, capaciteit of waarbij het nog niet voldoende is uitgekristalliseerd. (bedragen x €1.000) Nr. Omschrijving
Programma
1
Versnellingsgelden
2
2025
2026
2027
2028
Leefomgeving
0
0
0
0
Nota kapitaalgoederen
Leefomgeving
0
0
-868
-905
3
Vastgoed
Herstructurering en vastgoed
0
0
0
0
4
Renovatie Scheg
Meedoen
151
0
0
0
5
Minimaregelingen en schuldhulpverlening
Inkomensondersteuning
-409
-113
-113
-113
6
Onderwijshuisvesting (IHP2024-2040)
Jeugd en onderwijs
-259
-468
-1.072
-1.729
-517
-581
-2.053
-2.747
Totaal
Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 24
Toelichting 1. Versnellingsgelden (infrastructurele aanpassingen) Op 23 september 2022 heeft de gemeente Deventer een aanvraag ingediend voor versnellingsgelden ten behoeve van de woningbouw. De aanvragen hebben betrekking op infrastructurele en mobiliteitsmaatregelen in de gebieden Keizerslanden en Centrumschil. Totaal een investering met cofinanciering van €60 miljoen. Inmiddels hebben wij eind 2023 de beschikking en de middelen ontvangen vanuit het Rijk. In het voorjaar van 2024 zijn voor beide gebieden programmateams gestart om een en ander in kaart te gaan brengen. Of en hoeveel deze projecten binnen deze gebieden structureel beslag gaan leggen op de beschikbare financiële ruimte is op dit moment niet bekend. Via de toekomstige rapportages zullen wij de raad hiervan blijvend op de hoogte houden. 2. Nota Kapitaalgoederen In de Nota Kapitaalgoederen (NKG) is gekeken naar de kosten van onderhoud en vervanging van onderdelen van de openbare ruimte. Hieruit blijkt dat er een flink gat zit tussen de opgave en de beschikbare financiële middelen, oplopend naar €10 miljoen in 2033. Het huidige budget is niet toereikend om de openbare ruimte blijvend op niveau te onderhouden. Er zijn meer middelen nodig om de openbare ruimte veilig te houden en ruimte te kunnen blijven bieden aan buurtgerichte ontwikkelingen.
In de Nota Kapitaalgoederen is een ingroeiscenario opgenomen om op de langere termijn toe te groeien naar een situatie waarbij de financiën, de opgave en de organisatie op elkaar zijn afgestemd. Bij de voorjaarsnota 2023 is €500.000 structureel (4 x €125.000 in de jaren 2024 t/m 2027) beschikbaar gesteld door de raad. De verkregen middelen bij de voorjaarsnota 2023 zijn ingezet voor de vervangingsopgave binnen product Straten, Wegen en Pleinen (SWP) maar voor 2029 (€165.000) alsook voor 2030 (€323.000) zijn er extra middelen benodigd. Hiermee is een klein deel van het financiële gat opgelost. Het moge duidelijk zijn dat wanneer er niet verder (structureel) geïnvesteerd wordt in de assets van de openbare ruimte er grote economische, maatschappelijke en financiële problemen kunnen ontstaan waar ingrijpende veiligheidsrisico's aan kleven. We hebben de opgave voor de komende jaren bij de voorjaarsnota 2024 opnieuw in kaart gebracht en vanaf 2025 lopen de extra middelen op van €868.000 in 2025, €905.000 in 2026 en €1.134.800 in 2027 tot €1.221.000 in 2028 tot €1.596.700 in 2030. De middelen voor de eerstkomende jaren (2025 en 2026) zullen worden ingezet voor de vervangingsopgave binnen de producten Spelen (€268.000) en Openbaar Groen (€600.000).
Het budget voor spelen is direct gekoppeld aan het speelbeleidsplan "Spelen, Bewegen en Ontmoeten" en is essentieel om hier de komende jaren uitvoering aan te geven. Het budget ten aanzien van groen is enerzijds nodig om veiligheidsonderhoud aan bomen op het juiste niveau te kunnen houden en anderzijds om vanuit groen de noodzakelijke toevoeging te kunnen doen aan een gebiedsgerichte aanpak. Tenslotte is een goed ingerichte groene omgeving essentieel om verloedering van de openbare ruimte tegen te gaan. De middelen voor het jaar 2026 zullen worden ingezet daar waar het het hardst nodig zal zijn. In afwachting van externe (politieke) ontwikkelingen als de meicirculaire 2024, het verwachte ravijnjaar in 2026, het nieuwe kabinetsprogramma en de (structurele) arbeidskrapte wordt voorgesteld om de extra middelen 2 jaar op te schuiven; ingaande vanaf 2027. Dit ook ter voorkoming van een opeenstapeling van budgetten gezien de budgetoverhevelingen en aanvullend beschikbaar gestelde middelen in de voorjaarsnota 2023 en begroting 2024. 3. Vastgoed Om de klimaatwet doelstellingen te halen, zijn er meer middelen nodig. Wij zijn gestart om de eerste gebouwen te verduurzamen, hier moeten wij nog op stoom komen. Voor de eerste jaarschijven zijn er voldoende middelen om hier adequate uitvoering aan te geven.
Na 2027 zijn er extra middelen benodigd boven op wat er nu beschikbaar / gereserveerd is. Het kader voor de verduurzaming is vastgelegd in de portefeuillestrategie verduurzaming vastgoed. De grootste opgave voor de verduurzaming van ons eigen maatschappelijk vastgoed ligt in de periode 2023 tot en met 2030. Om de doelstelling van 55% CO2 reductie in 2030 te realiseren is een investering van bruto €69,5 miljoen bruto nodig. Dat is netto €48,7 miljoen, omdat een deel van de investering gedekt kan Voorjaarsnota 2024 | gemeente Deventer | 25