2024-10-10 Samenwerken aan leefbare en vitale buurten 'Zo doen we dat!'

Door het ruilen van plaatjes en aan het buurtplaatjesproject verbonden verhalenavond, ‘zie je dat mensen met elkaar in gesprek raken. Mensen die elkaar normaal nooit zouden spreken, vinden nu overeenkomsten.’ De normen en waarden van de verschillende buurtbewoners komen beetje bij beetje dichter bij elkaar. Door het sparen en ruilen van plaatjes van hun buren komen kinderen en ouderen van de wijk op een laagdrempelige manier met elkaar in contact. De spaaractie brengt de inwoners van Schiedam-Oost dichter bij elkaar. De buurtplaatjes zijn een afspiegeling zijn van de inwoners van de wijk. Net als bij de voetbalplaatjes zijn de buurtbewoners ingedeeld in verschillende categorieën; mensen die heel hard zingen als ze alleen zijn bijvoorbeeld of mensen die ooit het roer hebben omgegooid. Zo is er plek voor iedereen.

Meer informatie: – handlerdownloadfiles.ashx (mett.nl) – https://www.buurtwijs.nl/content/de-mensen-maken-de-buurt – Buurtmaken met ABCD | buurtwijs.nl

Gemeente, stedelijke museum, kunstenaar, plaatselijke ondernemers, wijkcentrum en welzijnsorganisatie hebben dit buurtplaatjesproject georganiseerd. Ook wil men dit in andere wijken gaan doen.

Meer informatie: – Schiedammers sparen plaatjes

Samenwerken aan leefbare en vitale buurten. ‘Zo doen we dat!’ | ‘Klein maar Fijn’ voorbeelden

64

Vechtscheidingen voorkomen, sociaal wijkteam en juridisch loket in één pand

Meer informatie: – pilotgemeente Hollandse Kroon wil vechtscheidingen voorkomen

Wonen, geld en de kinderen. Dat zijn dé drie dingen waar mensen zenuwachtig van worden als ze horen dat hun partner wil scheiden. Met de pilot Vechtscheidingen voorkomen wil de gemeente Hollandse Kroon voorkomen dat een echtscheidingssituatie zo escaleert dat het welzijn en/of de veiligheid van het kind in gevaar komt door preventieve hulpverlening. Het sociaal wijkteam én het Juridisch Loket voeren een gelijktijdig scheidingsspreekuur in hetzelfde pand voor advies en ondersteuning aan scheidende ouders. De pilot is uniek, omdat kennis en expertise op verschillende gebieden samenkomen. Door samenwerking worden de scheidende ouders zo goed mogelijk geïnformeerd en ondersteund, wat de kans op escalatie verkleint. De scheidende ouders worden handvatten aangeboden, die de-escalerend werken. Door de voorlichting over het recht op toeslagen na een scheiding, kunnen ruziënde ouders bijvoorbeeld veel rustiger een alimentatieonderhandeling in. Het ouderschapsplan kunnen de scheidende ouders vooraf laten toetsen bij het Juridisch Loket, om toekomstige conflicten te voorkomen. In samenwerking met een Villa Pinedo, een organisatie voor kinderen met gescheiden ouders, worden (online) trainingen en bijeenkomsten met ervaringsdeskundigen georganiseerd.

Met als doel om ouders te leren goed met elkaar om te gaan, en vaardigheden te leren waarmee ouders – ondanks de echtscheiding – het ouderschap samen goed kunnen vormgeven. Aanvankelijk waren er plannen voor een gezamenlijk spreekuur. AVG-technisch kon dat helaas niet. Daarnaast moet het Juridisch Loket een bepaalde onafhankelijkheid over zich hebben. Hun aanwezigheid bij emotionele gesprekken zou later een probleem kunnen worden. Nu is er een gelijktijdig scheidingsspreekuur in hetzelfde pand. Het Juridisch Loket en het wijkteam mogen wel geanonimiseerde informatie uitwisselen.

Samenwerken aan leefbare en vitale buurten. ‘Zo doen we dat!’ | ‘Klein maar Fijn’ voorbeelden

Voor de wijk en door de wijk Stichting Bewonersbedrijf Heechterp-Schieringen, een initiatief door en voor wijkbewoners, doet in Leeuwarden al sinds 2012 in opdracht van de gemeente Leeuwarden het onderhoud van groen in de gelijknamige wijk en krijgt daarvoor betaald. Met een grote groep vrijwilligers uit de wijk, veelal met afstand tot de arbeidsmarkt voeren ze dat onderhoud uit. Ook maken ze in opdracht van woningcorporatie Elkien tegen vergoeding portieken schoon. De vrijwilligers doen met hun inzet werkervaring op en verdienen hiermee een vrijwilligersvergoeding. Daarnaast kunnen zij via het Bewonersbedrijf een opleiding of cursus volgen, waarmee zij hun kansen op de arbeidsmarkt vergroten. Het idee erachter is dat de groep vrijwilligers een zinvolle dagbesteding heeft, weer actief is en zorgt een vrijwilligersvergoeding voor wat vermindering van de armoedestress. Op deze manier verbetert het Bewonersbedrijf de leefbaarheid in de wijk en dringt het tegelijkertijd de armoede terug. Het geld dat de wijk binnenkomt, wordt direct geïnvesteerd in de wijk. Daardoor wordt er goed geluisterd naar initiatieven en ideeën van de buurtbewoners: zij voelen zich weer betrokken bij de wijk. De plus is dat ze hiermee ook een belangrijke signaleringsfunctie in de wijk vervullen (buurtpreventie).

Meer informatie: – Wie zijn wij – Bewoners Bedrijf Heechterp Schieringen

65

Zuid Doet Samen Meer informatie: Ontmoeten en verbinding is waar het om gaat bij Zuid Doet Samen. Bij Zuid doet samen in Apeldoorn hebben bewoners via aan aanbesteding van de gemeente een opdracht in welzijn ‘gewonnen’. Daarmee hebben ze mensen uit de wijk aangenomen als buurtassistent die dus met een betaalde baan in diezelfde wijk aan de slag zijn op het gebied van preventie, signalering en netwerken bouwen. In 2014 is begonnen met de intensieve opleiding van een team van mannen en vrouwen tot buurtassistent. De buurten van Zuid zijn verdeeld onder de assistenten en in elke buurt is nu een vast team van deze goed opgeleide mensen aan het werk om de bewoners te ondersteunen bij het optimaal houden van hun welzijn en bij het verkrijgen van de zorg waar zij recht op hebben. ‘Zuid Doet Samen’ werkt overigens nauw samen met de bestaande zorginstanties en met veel andere vrijwilligers. De Buurtcoöperatie Apeldoorn-Zuid is de overkoepelende organisatie. Daaronder valt Zuid Doet Samen, het leerbedrijf in de wijk, de buurtacademie en het expertisecentrum. De Buurtcoöperatie Apeldoorn-Zuid heeft diverse projecten in Apeldoorn-Zuid die gericht zijn op het bevorderen van het omzien naar elkaar. Eén van die projecten is het leerbedrijf in de wijk. Via dit leerbedrijf lopen studenten stage bij buurtbewoners in Apeldoorn-Zuid. Het doel achter het leerbedrijf is tweeledig.

Enerzijds biedt het leerbedrijf een inspirerende en leerzame stage aan voor studenten. Anderzijds zorgen de studenten voor aanspraak, praktische ondersteuning en veel gezelligheid. Oudere buurtbewoners hebben zo een belangrijke taak naar de studenten toe. Deze buurtbewoners doen weer mee en worden betrokken. De studenten op hun beurt leren mensen kennen in hun eigen leefomgeving. Zij leren niet alleen praktische handelingen, maar vooral hoe ze in relatie kunnen gaan met buurtbewoners en die mens in zijn geheel te zien. Ook heeft de buurtcoöperatie het buurthuis “Ons Honk” gekocht waarin allerlei activiteiten georganiseerd worden voor bijvoorbeeld ouderen. Ook kunnen bewoners er terecht voor een warme maaltijd. Als reizen een probleem is, dan kan men voor een euro worden gehaald en gebracht.

Samenwerken aan leefbare en vitale buurten. ‘Zo doen we dat!’ | ‘Klein maar Fijn’ voorbeelden

– Zuid Doet Samen

Laagdrempelige activiteiten dicht bij huis Ontmoeting en verbinding organiseren in de wijk is een belangrijke vorm van ondersteuning. Hiervoor zijn er in de gemeente Dordrecht vier inloopvoorzieningen in verschillende wijken opgezet. De inloopvoorzieningen dragen aan het versterken van het sociale netwerk, bieden van structuur in de dag of week en helpen burgers langer zelfstandig te blijven. Elke inloopvoorziening is gekoppeld aan een thema, zoals bijvoorbeeld bewegen of kunst, cultuur en natuur. Door de inloopbijeenkomsten leren bezoekers elkaar kennen en worden kleine netwerken die eenzaamheid tegen gaan ontwikkeld. Ook kunnen mensen door de activiteiten en begeleiding die de inloopvoorziening biedt, langer zelfstandig thuis blijven wonen en kunnen mantelzorgers een moment van rust vinden. Uit onderzoek blijkt dat door het doen van activiteiten het geheugen fit blijft en het denkvermogen verbetert. De vrijwilligers en sportcoaches die betrokken zijn bij de inloopbijeenkomsten hebben korte trainingen gehad over de verschillende vormen van dementie en hoe hier in de praktijk mee om te gaan. Als er een nieuwe bezoeker komt of als een bezoeker achteruit gaat, kunnen zij rechtstreeks contact opnemen met de casemanager dementie van de zorgorganisatie. Zo is ook een signaleringsfuntie ontstaan.

Ook zijn de inloopbijeenkomsten zijn heel toegankelijk: mensen hebben geen indicatie nodig, deelname is gratis en men kan gewoon binnen lopen. Mantelzorgers zijn ook welkom en kunnen meedoen. De gemeente Dordrecht heeft met twee zorgorgansiaties, het Parkhuis en het Spectrum, sportcoaches, regionaal cultuurcentrum en de plaatselijke korfvereniging die zich maatschappelijk wil inzetten, vier laagdrempelige inloopvoorzieningen opgezet

66

voor bewoners in verschillende wijken. Ondertussen is er een samenwerking ontstaan met huisartsen en praktijkondersteuners, sociale wijkteams, welzijnsconsulenten en mantelzorgondersteuners.

Meer informatie: – door laagdrempelige activiteiten langer thuis

Samenwerken aan leefbare en vitale buurten. ‘Zo doen we dat!’ | ‘Klein maar Fijn’ voorbeelden

67

Voorbeelden op de kaart

Leeuwarden

Groningen

Assen

Zo doen wij dat

Hollands Kroon

Klein maar fijn

Hoorn Alkmaar Purmerend Zaanstad Amsterdam Apeldoorn Utrecht Alphen a/d Rijn Schiedam

Rotterdam

Dordrecht

Samenwerken aan leefbare en vitale buurten. ‘Zo doen we dat!’ | Voorbeelden op de kaart

Nijmegen Oss

Enschede

68

Handige publicaties en onderzoeken Publicaties

Onderzoeken

– Wijkwijzer – Handreiking prestatieafspraken en vraagbaak – Praktische handreiking voor het schrijven van een woonzorgvisie, Taskforce Wonen Zorg – Wegwijzer Prestatieafspraken Wonen en Zorg, Platform31 – Woonzorgvisie: De waardevolle wijk, artikel VNG – Magazine Prestatieafspraken Wonen met zorg, BZK – Magazine Prestatieafspraken Leefbaarheid, BZK – Handreiking uitstroom beschermd wonen, Platform31 – Digitale instrumentenkoffer van het Ondersteuningsteam Wonen en Zorg, RVO – Kwetsbare ouderen thuis, handreiking voor integrale zorg en ondersteuning in de wijk, Beter Oud – Ouderen langer thuis langer zelfstandig thuis! Maar hoe dan? Bensajet Centrum: Samenvatting, Checklist, Praatplaat – Buurtkrant sociaal domein, Divosa – De interventie Studio BRUIS – Samen buurten – Zorg en veiligheidshuis, project aanpak onbegrepen personen, veiligheidsregio Noord-Holland Noord

– Meta-analyse businesscases sociaal werk, SEOR Erasmus School of Economics – Bouwen aan een thuis, Kenniscentrum Sociale Innovatie Hogeschool Utrecht i.s.m. Movisie – Maatschappelijke Business Case Jongerenwerk, VWS

Samenwerken aan leefbare en vitale buurten. ‘Zo doen we dat!’ | Publicaties en onderzoeken

69

Colofon Dit is een uitgave van Platform31 Den Haag, februari 2022 Auteurs: Tanja Morsheim, Fons Lustenhouwer Redactie: Platform31 Fotografie: Alex Schröder Opmaak: Gé grafische vormgeving Platform31 Kennis- en netwerkorganisatie Platform31 ziet de trends in stad en regio. Wij verbinden beleid, praktijk en wetenschap rondom actuele vraagstukken en komen tot een aanpak waarmee bestuurders, beleidsmakers en uitvoerders direct aan de slag kunnen. Iedereen profiteert mee van de resultaten. Postbus 30833, 2500 GV Den Haag www.platform31.nl Hoewel grote zorgvuldigheid is betracht bij het samenstellen van dit rapport, aanvaarden Platform31 en de betrokkenen geen enkele aansprakelijkheid uit welke hoofde dan ook voor het gebruik van de in deze publicatie vermelde gegevens. Alles uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt mits de bron wordt vermeld.