2024-07-10 Transcript Raadsvergadering gemeenteraad Deventer 10 en 11 juli 2024

TRANSCRIPT VAN DE RAADSVERGADERING VAN GEMEENTE DEVENTER d.d. 11 juli 2024

Opening De voorzitter: Ik open uw vergadering van 10 juli 2024, beste raadsleden, leden van het college, ambtelijke ondersteuning, kijkers thuis en hier in de zaal, van harte welkom. We gaan de Voorjaarsnota behandelen en dat is een moment om met elkaar de tijd te nemen om wat langer vooruit te kijken en wensen, ideeën en plannen met elkaar te bespreken om te kijken wat we kunnen doen om Deventer nog mooier te maken. Het college heeft natuurlijk een prachtige Voorjaarsnota ingeleverd, maar sommigen van u heeft het voorstel om het nog mooier te maken. Daar komt het eigenlijk op neer. En daar gaan we de tijd voor nemen. De volgorde is als volgt, we beginnen met algemene beschouwingen, u krijgt om de beurt de gelegenheid als fractie om uw zienswijze, standpunt over de Voorjaarsnota weer te geven en dan ook moties en amendementen aan te kondigen. Daarvoor is dan vijf minuten per fractie. We gaan volgorde bepalen door middel van loting. Na de bijdrage van de fractie zal ook het college een korte reactie geven en daarna gaan we de programma's een voor een behandelen en we starten deze keer met het laatste programma, programma 14. U kunt dan met elkaar de moties en amendementen verder bespreken. Dan nog even huishoudelijk van aard, om kwart voor zes schorsen we de vergadering tot zeven uur vanavond voor een warme maaltijd.

En natuurlijk kunnen we tussendoor schorsen als u daar behoefte aan heeft. De heer Donkers en ik zullen de vergadering afwisselend voorzitten. Dus bent u niet verrast als er plotseling een andere voorzitter zit. Dan is een ordevoorstel om er vanavond, er schijnt iets aan de hand te zijn om … zeker om in te stoppen. Maar de heer Donkers wil daar iets over zeggen. Wilt u de ordevoorstel toelichten, mijnheer Donkers? De heer Donkers: Ja, dank voorzitter. Fractievoorzitters hebben inderdaad even overlegd om te kijken hoe men daar om wilde gaan met de halve finale van Europees voetbal. En dat kan uiteraard niet via de agendacommissie, want de vergadering staat gewoon vast, heeft een bepaalde eindtijd, dus dat moet altijd met een punt van orde.

2 En afhankelijk van of we het tot negen of afhankelijk van of we denken dat we het al dan niet om negen uur kunnen afsluiten, komen we na het eten kijken en dan kijk ik ook even mijnheer De Niet aan, met een ordevoorstel om de vergadering om kwart voor negen keer te schorsen tot donderdagmorgen kwart over acht 's avonds. De voorzitter: Maar we kunnen er rekening mee houden dat wij, als het nodig is, om kwart voor negen schorsen en dan gaan we morgenavond verder. Dat gaan we straks besluiten, want als het goed is of als het meezit, kunnen we de vergadering vandaag afhandelen. Een optimistisch mens heeft de helft al gewonnen. Dan meld ik u nog dat de heer Akdemir verlaat is. Die is onderweg. Mevrouw Visser en de heer De Bokx hebben zich afgemeld, in ieder geval voor vandaag. Algemene beschouwingen De voorzitter: Dan gaan we naar de algemene beschouwingen. We gaan even loten, vijf minuten per fractie. De ChristenUnie heeft het genoegen om als eerste te beginnen. De heer Niet: Vorig jaar was mij ook als eerste en toen stond ik hier drijfnat van de regen, weet ik nog. Dus de omstandigheden zijn nu iets beter. Ja, onze algemeen beschouwingen. Twee jaar geleden kregen wij het draaiboek in handen van dichtbij betrokken en bevlogen. Een real life serie waarvan we inmiddels twee seizoenen achter de rug hebben. En het script voor seizoen drie, de Voorjaarsnota, ligt voor ons.

Het is tijd, denk ik, voor een kritische review van die eerste twee seizoenen. Het eerste seizoen moet je de boel een beetje neerzetten, het tweede seizoen moet je vlammen en die kijker zien te boeien en het derde seizoen moet je die ook vasthouden. En laten we eerlijk zijn, het ziet er fantastisch uit, goed verhaal, fraai vormgegeven. En als afgelopen seizoenkijker, dan zaten er ook wel een paar mindere afleveringen tussen. Ik denk aan de aflevering samen onder 1 dak, razend spannend, maar met een anticlimax als afloop en ook de aflevering wind, niet doorheen te komen, herhalingen van eerder gemaakte fouten. Maar ook die beide afleveringen hebben genoeg losse eindjes die in het nieuwe seizoen weer goed zouden kunnen ontbranden. En er waren ook gewoon een paar echte top afleveringen. Dan denken wij aan het, vanuit de ChristenUnie aan het beleidskader van wieg tot werk, beleidsplan spelen, bewegen en ontmoeten, het preventieplan alcohol en handhavingsplan alcohol. Allemaal fraaie beleidsstukken, geslaagde participatietrajecten en unaniem aangenomen door de raad. Maar we hebben als ChristenUnie ook even behind the scenes gekeken en die fraaie set van deze real life soap blijkt toch niet allemaal even echt te zijn. Een deel is van bordkarton en hangt met duct tape aan elkaar. Want als je dat eenmaal weet, dan ga je dat ook in die meerdere afleveringen terugzien.

Dus we maken hele fraaie beleidsplannen, maar als het aankomt op de uitvoering, dan hebben we er geen geld voor over. En met die constatering zou seizoen drie van dichtbij betrokken en bevlogen wel eens op een teleurstelling kunnen uitlopen. Dan kom ik bij het standpunt van de ChristenUnie ten aanzien van deze Voorjaarsnota. Wij hebben er wel moeite mee dat er vastgesteld beleid niet wordt uitgevoerd in deze Voorjaarsnota. Wij zijn ook verbaasd dat het college met een Voorjaarsnota komt die niet sluitend is en ook zonder duidelijk plan om hoe we tot een sluitende begroting gaan komen. Tegelijkertijd worden er wel nieuwe investeringen in gang gezet met de strategische investeringsagenda, waarvan het kader en ook de criteria voor ons erg onduidelijk zijn. Wat ons betreft is dat nog een onvoldragen instrument dat echt nadere uitwerking behoeft. Laten we vooral eerst doen wat we hadden afgesproken voordat we grote nieuwe ambities oppakken en toevoegen. We zien ook echt wel een paar positieve zaken in deze Voorjaarsnota en dan met name op het sociaal domein. Dat zie je ook eigenlijk wel aan de moties en amendementen die op dat vlak best wel beperkt zijn. Wij zijn heel blij met de middelen voor inburgering en ook heel blij met de structurele financiering van geld … bijvoorbeeld en ook andere preventieprojecten op het vlak van jeugd.

Maar wat ons betreft heeft deze voorjaarsnota echt bijstelling nodig. We dienen daarom moties in onder andere over het budgetrecht van de raad, samen met GroenLinks, Deventer Belang, Deventer Sociaal en ook VVD, begreep ik inmiddels en DENK en DeventerNU, dus ongeveer de voltallige oppositie. We dienen een motie in over de reële WMO-tarieven, veilige ledverlichting bij de fietstunnel Rielerweg en ook een motie over voor de uitvoering van het beleidsplan spelen, bewegen, ontmoeten en ook een motie over de uitvoering van het preventieplan en handhavingsplan voor alcohol.

3 En met deze moties hopen we in ieder geval in samenwerking met het college de verhaallijn van seizoen drie nog een beetje te redden. De voorzitter: Dank u wel. Binnen de vijf minuten, dat is heel mooi. Kijk ik naar wie de volgende is, CDA. Mevrouw Scholthof, u heeft het woord. Mevrouw Scholthof: Dank u wel. Hij doet het toch. Vier maanden niet gebruikt, geloof ik. Geachte collega's, geachte aanwezigen, CDA Deventer wil doen wat telt. Volgens ons is dat een fatsoenlijk leven waarin kinderen veilig opgroeien, waarin iedereen een plek heeft om te wonen en waarin het verenigingsleven bruist. We zien daarvoor veel aandacht in deze Voorjaarsnota. Er wordt enorm geïnvesteerd in schoolgebouwen. Veel scholen hebben achterstallig onderhoud en wij willen toch een fijne, gezonde en veilige schoolomgeving voor onze kinderen. Er wordt ook flink geïnvesteerd in woningbouw, 11.000 woningen is geen doel op zich, maar een ontzettend belangrijk middel om onze jonge generatie, maar ook onze oudere een goede plek in die samenleving te bieden. Bruisend verenigingsleven heeft goede sportfaciliteiten nodig. We zijn daarom blij dat de bouw van sporthal Bathmen niet in gevaar komt en door kan gaan. Vereniging is een belangrijke plek van ontmoeting en ook voor sociale contacten buiten je bubbel. Dat zal iedereen, denk ik, ook wel herkennen. Onze prachtige binnenstad is ook zo'n mooie ontmoetingsplek.

Om deze nog aantrekkelijker te maken, komen we met een motie voor het vergroenen van de binnenstad. Want juist in deze tijden van digitalisering is het ook van belang om sociale ontmoeting zoveel mogelijk te stimuleren en te organiseren. Ook zijn wij indiener naast D66 van en naast Deventer Sociaal van de motie over de Beestenmarkt. Ook zo'n belangrijke ontmoetingsplek in onze stad. Voorzitter, Deventer wordt al jaren financieel degelijk bestuurd, zeker sinds we weten dat de algemene uitkering van het Rijk flink naar beneden gaat, hebben we de algemene reserve op peil gehouden. Die financiële degelijkheid is de reden dat we nu niet hoeven te bezuinigen, waar heel veel gemeenten dat nu wel moeten doen. Daar mogen we wel trots op zijn, want bezuinigingen is toch iets wat je inwoners liever niet aandoet. De grote vraagstukken van nu, zoals wonen, onderwijs, huisvesting vragen om een aantal echte investeringen. En daar staan wij dan ook achter. Doen wat telt. Maar belangrijker is het dan ooit om ons weerstandsvermogen te bewaken. Daarom hebben wij geen moties ingediend die geld wegtrekken uit de algemene reserve en wij zullen ook niet zomaar moties steunen waarvoor geld uit de algemene reserve nodig is. Het komende jaar wil CDA Deventer blijven doen wat telt. Voorzitter. De heer Niet: Ja, dank u wel voorzitter.

Ik hoor mevrouw Scholthof inderdaad op zich iets zeggen over financiële degelijkheid en dat bezuinigingen niet nodig zijn. Maar volgens mij heeft het college een niet-dekkende Voorjaarsnota. Daar heb ik in mijn bijdrage ook een kritiek op geuit, afgeleverd. Dus eigenlijk, u zegt we gaan geen voorstellen steunen waar geen dekking voor is. Uw voorstel van de coalitie en van het college is een voorstel waar geen dekking voor is en waarvoor bezuinigingen voor nodig zijn. Dus ik kan dat niet helemaal rijmen met wat u nu zegt, dus er zijn wel degelijk bezuinigingen nodig en het is onduidelijk hoe die tot stand gaan komen. Of weet u meer dan ik? De voorzitter: Mevrouw Scholthof. Mevrouw Scholthof: Dank u wel, voorzitter. Daar ben ik het toch niet met de heer De Niet eens, want natuurlijk hebben wij gaten moeten dichten uit de gaten die zijn geslagen vanuit de kortingen die het Rijk op ons hebben gedaan, maar die dichten wij met die algemene reserve. En die dichten wij ook met helaas wel nodig een eenmalige OZB-verhoging, maar van echte bezuinigingen is toch geen sprake, behalve dat wij temporiseren waar mogelijk. De voorzitter: De heer De Niet. De heer Niet: Dank u wel, voorzitter. Daar komen we dan misschien nog … Ik ben ook benieuwd hoe het college daar tegen aankijkt, want op zich, volgens mij is er wel degelijk in het voorstel van het college staat we gaan …

4 richting begroting gaan we een sluitende begroting presenteren. Ik heb geen idee hoe, maar er moet ergens bezuinigd worden om dat voor elkaar te krijgen. De voorzitter: Dan de heer Van der Meulen. Ja, sorry mevrouw Scholthof. De heer Van der Meulen: Ja, dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Scholthof mag toch even reageren op de heer De Niet. Mevrouw Scholthof: Ja, dank voorzitter, nog even tot slot over de woorden van de heer De Niet. Ook wij zijn groot voorstander van het presenteren van een sluitende meerjarenbegroting tijdens de begroting en wij vertrouwen er ook op dat dat gaat lukken. De voorzitter: Dan de heer Van der Meulen. De heer Van der Meulen: Ja, dank u wel voorzitter. Volgens mij is dat een vereiste dat het een sluitende begroting moet worden. Alleen, u zegt van nu willen we niks uit die generieke weerstandreserve en daarom gaan we terughoudend om met voorstellen. Maar inderdaad, dit laat zien, als u niet wil bezuinigen, dat in oktober u een hele grote greep moet doen uit de generieke weerstandreserve. Heeft u zich dat dan gerealiseerd, want u zegt ik wil niet bezuinigen, dus eigenlijk zegt u we willen alles opsparen zodat ze in november die generieke weerstandreserve kunnen uitkleden. De voorzitter: Mevrouw Scholthof. Mevrouw Scholthof: Dank u wel, voorzitter.

Ja, volgens mij is bezuinigen dat je dingen wegtrekt uit de programma's en dingen die je had beloofd aan inwoners om te doen, dat je die niet meer doet. De generieke weerstandsreserve is er natuurlijk ook voor om klappen op te vangen. En die klappen gaan wij het komende jaar echt wel opvangen. Daar is de algemene reserve ook wel voor bedoeld naar onze mening, dus die gaan we daar nu inderdaad voor inzetten en volgens mij heeft de partij van GroenLinks ook altijd gezegd van pot het niet op, die algemene reserve voor het oppotten, maar pot hem op voor op het moment dat je nodig hebt en dat is nu. De voorzitter: Oké, ik stel voor dat u uw betoog vervolgt. Mevrouw Scholthof: Dank u wel voorzitter. Ook het komende jaar wil CDA Deventer blijven doen wat telt. We zijn nog niet tevreden over de volgende zaken, tekort aan studentenwoningen. Vorig jaar rond deze tijd sliepen studenten een nachtje op de Brink. Een jaar later zijn er nog geen goed onderbouwde cijfers over dat tekort. Een Saxion project, genaamd het StadsLAB, moet hier dit najaar uitsluitsel over geven. Maar als het tekort aan studentenwoningen inderdaad blijkt te bestaan, dan zullen we toch echt snel moeten doorschakelen naar daadwerkelijk bouwen van studentenwoningen. En wij zullen daar kritisch op toezien.

CDA Deventer komt na de zomer ook met het voorstel voor de langverwachte voorrangsregeling voor mensen met lokale binding. Hechte gemeenschappen vallen nu uit elkaar vanwege dat gebrek aan woningen. Terwijl dit instrument, die voorrangsregeling, ervoor kan zorgen dat mensen hier die niet weg te denken zijn, ook niet weg hoeven, of een plek krijgen. Daarnaast zijn er indicaties dat de maatschappelijke voorzieningen niet in de pas lopen met de woningbouw en dus het aantal groeiende inwoners. Vooral de toekomstige beschikbaarheid van scholen, huisartsen en tandartsen verdient meer aandacht. Dan toch tot slot, we zijn niet tevreden over de politiecapaciteit, die onvoldoende is om de wijkagent de benodigde tijd in de wijk te geven. Wij zien graag meer ondersteuning voor de instandhouding van cultureel erfgoed, vanuit de gemeente, maar ook de provincie en ook de stedendriehoek, zoals voor klooster Nieuw Sion. Laten we met zijn allen doen wat telt vanavond. Ik wens iedereen een fijne behandeling van de Voorjaarsnota en toch ook veel plezier. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Scholthof. Dan gaan we naar D66.

5 De heer Akdemir: Dank u, voorzitter. Vandaag bespreken we de voorstellen in de Voorjaarsnota over de opzet van de meerjarenbegroting die we dit najaar zullen vaststellen. Met deze algemene beschouwingen geef ik graag de reflectie en mening van de D66-fractie. Voor de komende jaren hebben we ambitieuze plannen liggen. We streven ernaar duizenden nieuwe woningen te bouwen, speciaal gericht op jongeren, ouderen, starters en investeren in duurzame en moderne scholen. De overgang naar duurzame energie en aanpassingen aan klimaatverandering zijn in volle gang en de arbeidsmarkt verandert mee. In deze veranderende samenleving bevorderen we de samenwerking tussen zorg, welzijn, vrijwilligers en mantelzorgers, zodat zoveel mogelijk mensen kunnen participeren in onze samenleving. D66 erkent het belang en de noodzaak van alle voorstellen in de Voorjaarsnota. Het zijn er echter te veel om te behandelen, dus ik zal enkel enkele belangrijke punten benadrukken binnen de drie domeinen die we in deze raad hanteren. Dan eerst het ruimtelijk domein. Het elektriciteitsnetwerk heeft inmiddels ook in Deventer zijn maximale capaciteit bereikt. De huidige vraag naar elektriciteit en de hoeveelheid opgewekte energie overstijgen de transportcapaciteit van onze bestaande infrastructuur.

Om de continuïteit en betrouwbaarheid van onze energievoorzieningen te waarborgen, zien zelfs de netbeheerders zich genoodzaakt om een tijdelijke uitsluitstop voor nieuwe grootverbruikers in te voeren. Dat betekent dat er momenteel geen nieuwe industriële en commerciële afnemers aangesloten kunnen worden. Indien netcongestie verder toeneemt, zullen mogelijk ook beperkingen worden opgelegd aan de aansluiting van nieuwe woningen. De gevolgen van netcongestie zijn potentieel rampzalig voor de zowel economische groei als de bouwsector in Deventer. In het Voorjaarsnota schrijft het college het besluit genomen te hebben dat de gemeente alles in het werk gaat stellen, mijn laptop begeeft het, voorzitter, dus netcongestie heeft ook mijn laptop bereikt. De voorzitter: Is iemand aan het hacken, dan nu opstaan. De heer Akdemir: Ik ga het op een andere manier doen. Ik heb nog een alternatief. Gelukkig heb ik nog een back up. In het Voorjaarsnota schrijft het college het besluit genomen te hebben dat de gemeente alles in het werk gaat stellen om de aanpak van netcongestie binnen de gemeentelijke mogelijkheden zo snel mogelijk te laten verlopen. De fractie van D66 kan alleen logischerwijze dit alleen maar toejuichen en het belang hiervan onderstrepen.

Tijdens de behandeling van de Voorjaarsnota 2023 heeft de raad via een aangenomen motie het college opgedragen om in de begroting voor 2024 3 miljoen te reserveren voor elk triple B-pleinen. Tot onze teleurstelling constateren we dat deze reserveringen niet in deze nota meer zichtbaar zijn. Om duidelijkheid te krijgen over de staat van deze middelen, gaan wij dan ook een motie indienen. Met het integraal huisvestingsplan 2024-2040 hebben we een eerder een aanzienlijke beleidsambitie vastgesteld. Deze ambitie omvat zowel een hoger kwaliteitsstandaard, zoals duurzaamheid en frisse scholen, als definiëring van onze gebouwvoorraad binnen 16 jaar om goed onderwijs te kunnen bieden. D66 zal blijven inzetten op onderwijshuisvesting en zijn we content met het jaarlijks structureel reserveren van 1 miljoen euro vanaf 2026. Ook willen we aandacht vestigen voor speeltoestellen op onderwijsterreinen waar we ook een motie over gaan indienen. De kost van jeugdzorg stijgen door langere en duurdere trajecten, terwijl de Rijksbijdrage niet voldoende is. Sinds 2019 investeren we in de provincieprojecten wieg naar werk. Deze projecten vinden we ook belangrijk en wat ons bedrijf structureel moet voortgezet worden. Vanaf 2026 is er een structureel budget van meer dan 1 miljoen nodig en zal D66 blijven inzetten voor jeugdzorg.

Als het gaat om het bestuurlijk domein, dan zien wij diverse voorstellen, waaronder de noodzaak voor extra ambtelijke capaciteit op verschillende gebieden. Een specifiek voorbeeld is de strategische veiligheidsagenda en de uitvoering van de Bibob-toetsen. We hebben momenteel het maximale aantal Bibobtoetsen bereikt, terwijl op andere termijnen zoals WMO, jeugdzorg, omgevingsrecht en overheidsopdrachten eveneens risico’s bestaan. Door het ontbreken van Bibob-toetsen in deze gebieden, lopen we groter risico op misbruik van gemeentelijke middelen en diensten. Dit kan natuurlijk niet de bedoeling zijn. Voorzitter, ik kom tot een afronding. De Voorjaarsnota raakt veel belangrijke onderwerpen en weerspiegelt onze ambities. Wij kijken ook heel erg uit om deze nota met u in deze raad verder te behandelen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Akdemir. Dan gaan we de fractie van Deventer Sociaal.

6 Mevrouw Schmidt: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, we behandelen deze Voorjaarsnota in onzekere, politieke en financiële tijden. Het ravijnjaar hangt nog steeds boven onze gemeentebegroting en de komst van het meest radicale kabinet ooit maakt de onzekerheid zo mogelijk nog groter. Het langverwachte debat over de regeringsverklaring bracht vooral polarisatie en veel politieke poppenkast, maar helaas geen duidelijkheid over de plannen die het rijk heeft voor Nederland en haar gemeente. We zien dan ook dat het college kiest voor een zeer behoedzame koers. Dat snappen we. Maar we moeten tegelijkertijd wel perspectief kunnen blijven bieden aan onze inwoners. Voor goede ideeën is altijd geld, was toch het motto binnen dit gemeentebestuur? Voorzitter, de afgelopen jaren zijn er mede door de betrokkenheid van vele vrijwilligers, het bedrijfsleven en onze gemeente, al mooie stappen gemaakt in onze ambitie om van Deventer een echte inclusieve gemeente te maken en daarmee alle inwoners de gelegenheid te geven om mee te kunnen doen op alle leefgebieden. Voor de uitvoering van het beleidskader diversiteit en inclusie zijn nu structurele middelen nodig. Tot nu toe wordt dit uitgevoerd met eenmalige middelen uit onder andere Deventer zonder drempels en daarmee komt ook onze gemeentelijke deelname aan het landelijke inclusie pact op losse schroeven te staan.

We dienen daarom vandaag samen met de fractie van GroenLinks een motie in om het succesvolle beleid een structureel vervolg te kunnen geven. Voorzitter, er lijkt ondertussen ook een nieuwe traditie te ontstaan in deze raad als het gaat over voorstellen voor een rolstoeltoegankelijk toilet in Deventer. Ook bij deze Voorjaarsnota voelen wij ons genoodzaakt om hiervoor opnieuw aandacht te vragen. We zien verbeteringen als het gaat om bijvoorbeeld de HogeNood app, maar missen het gevoel van urgentie waar het gaat om een rolstoeltoegankelijk openbaar toilet in de binnenstad. We dienen daarom vandaag opnieuw een breed gedragen motie in waarin we het college opnieuw verzoeken een dergelijke voorziening te koppelen aan de nieuw te bouwen fietsparkeervoorziening in de binnenstad. Voorzitter, ieder jaar houdt onze gemeente structureel geld over in de WMO. Onze fractie heeft hierover al vele vragen gesteld. Bij de verstrekking van zorg en ondersteuning vindt onze fractie het belangrijk dat er wordt gekeken naar de behoefte en een passend aanbod. Tot op heden lijkt er echter voornamelijk te worden gestuurd op het goedkoopste tarief, waardoor aanbieders wegvallen en het aanbod verschraald. We dienen daarom de motie van de ChristenUnie over WMO-tarieven mede in.

Voorzitter, hoewel onze fractie graag een ruimere regeling had gezien, zijn we toch tevreden met de eerste stappen die worden gezet bij de uitvoering van de motie Dierenartskosten. Vanuit de raad is eerder meer aandacht gevraagd voor dierenwelzijn, maar verder dan het opstellen van de notitie dierenwelzijn zijn we helaas nog niet gekomen. Dieren zijn geen dingen en daarom vinden wij het belangrijk dat het welzijn van dieren nadrukkelijker wordt meegenomen in de besluiten die de gemeenteraad neemt. We dienen daarom vandaag de motie Omgevingsprogramma dierenwelzijn van harte mede in. Voorzitter, onze fractie is een warm pleitbezorger voor een breed cultuuraanbod in Deventer. Inmiddels staat er een nieuwe cultuurvisie op stapel die het cultuuraanbod in Deventer voor de komende jaren vorm moet geven. De discussie hierover wordt helaas beheerst door de plannen voor samen onder 1 dak. Wij vonden en vinden dit nog steeds een betreurenswaardig besluit. We roepen het college op om van haar dwaling terug te keren, de stekker eruit te trekken nu het nog kan. Dan hoeft u straks niet te bezuinigen op cultuur of evenementen. De afgelopen jaren is er door onze inzet meer aandacht voor de relatie tussen gezondheid en wat we belangrijk vinden in een leefomgeving.

Passen woningen en vervuilende industrie nog naast elkaar en willen we dat onze kinderen naar school gaan naast een drukke autoweg? Met andere woorden, hoe kunnen we Deventer groener en gezonder maken? We hebben helaas te maken met een college dat haar ambities op duurzaamheid niet haalt en steevast kiest voor een perspectief uit de oude economie. Bij het ontwikkelen van een gezonde leefomgeving is het creëren en waarderen van betrokkenheid van onze inwoners, bijvoorbeeld bij het burgerberaad, onmisbaar. We vragen het college daarom in de motie IJsselfront inwoners te helpen om de weg langs de IJssel richting 2030 leefbaarder te maken. Voorzitter, het proces rondom de hoofdwegenstructuur betreft gelukkig al een groot aantal inwoners bij de ontwikkelingen van de gezonde leefomgeving. Hierbij wordt meer gekeken naar het waarderen van wandelen, fietsen en het openbaar vervoer. Toch merkt onze fractie op dat de afgelopen jaren bij het openbaar vervoer weinig concrete stappen zijn gezet en daarom dienen we vanavond de motie hoogwaardig openbaar vervoer in, om dit steviger te verankeren. We voelen ons hierbij gesterkt door de adviezen vanuit het burgerberaad, die oproepen tot een actievere inzet en een lobby voor kwalitatief betaalbaar openbaar vervoer voor iedereen. Voorzitter, ik rond af.

Ondanks de inzet van vele Deventenaren voor een leefbare gemeente is het aantal inwoners dat kritisch is komen inspreken nog nooit zo hoog geweest. Rode draad hierbij is het gevoel dat het helemaal niet uit lijkt te

7 maken of je meedenkt met de gemeente en hoe je dat doet. Je kunt heel veel lawaai maken of een silent disco organiseren, het resultaat blijft hetzelfde, onze inwoners voelen zich onvoldoende gehoord. Het vertrouwen in de lokale overheid neemt hierdoor af, terwijl de raad juist wil werken aan het dichten van de kloof. Onze fractie heeft al eerder aangegeven opnieuw te willen spreken over de manier waarop onze gemeente de participatie vormgeeft en wat inwoners daarbij van ons mogen verwachten. We wijzen het college nogmaals op haar belofte over de open bestuurscultuur en kijken uit naar een reflecterend gesprek na het zomerreces. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank wel, mevrouw Schmidt. Dan is het woord aan de SP. De heer Kok: Altijd makkelijker het knopje indrukken. Dank u, voorzitter. Ik wil toch wel al eerst wel even iedereen die aan deze Voorjaarsnota gewerkt heeft heel erg bedanken. We kunnen constateren dat de inkomensongelijkheid in Deventer de afgelopen jaren is gedaald. Dat vinden we een heel mooie constatering. Dat moet een gevolg zijn van beleid van deze coalitie. Dus ik kan niets anders doen dan alleen maar complimenten daarvoor geven. Verder zijn we heel blij dat er een hoog visie is inmiddels, zij het dat die visie niet helemaal is zoals wij hem hadden voorgesteld.

We zullen dan ook waar wij zien dat er toch niet echt ruimte is voor hoogbouw, daar toch onze bezwaren tegen blijven geven, zoals we ook de afgelopen periode hebben gedaan met Senzora. Een stukje zelfreflectie van de fractie. Helaas hebben wij door onvoorziene omstandigheden niet de fractiebezetting zoals we die zouden wensen. Dat heeft ook gevolgen voor de bijdrage aan diverse onderwerpen, ook aan deze Voorjaarsnota. We dienen wel een aantal moties en amendementen mede in, maar zijn zelf niet met moties gekomen. We moeten keuzes maken qua bijdragen en waar wij onze input kunnen leveren. En dat zullen we ook de komende jaren op die manier blijven doen. Begroting is vooralsnog niet sluitend. We hebben enkele suggesties om die sluitend te krijgen. Bekijk de investeringen in het warmtenet nog eens goed. We hebben ons sterk voor gemaakt de afgelopen periode. Er zijn nog verschillende fases te gaan, dus we kunnen nog op onze schreden terugkeren wat ons betreft. We hebben ook wat input geleverd over alternatieven daarvoor. Die staan inmiddels ook in het RIS, dus die zijn voor iedereen toegankelijk. Verder willen ons sterk maken voor dat fatsoenlijk betaald werk met KonnecteD hopen we dat we daar toch met zijn allen uit kunnen komen en dat daar toch structureel financiële middelen voor beschikbaar komen en blijven.

En tot slot, ik wens ons alle veel wijsheid toe om dat … korten die hier ten koste gaan niet ten koste te laten gaan van de inkomensondersteuning van inwoners die het het hardst nodig hebben. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer Kok. Volgende fractie is de VVD. De heer Donkers: Ja, dank voorzitter. Ik vroeg mij nog af, zou de voorzitter of de griffier of een van de heren met dassen toch vanochtend voor die kast hebben gestaan en ik dacht van ik trek een oranje das aan. Maar niemand. Misschien morgen, afhankelijk van de uitkomst van vanavond. Voorzitter, ik had het er in het begin dit jaar nog over met een aantal andere raadsleden die net zoals ik in 2018 zijn begonnen. We hebben nog geen enkel jaar meegemaakt, geen enkele Voorjaarsnota, geen enkele begroting waar we moesten bezuinigen. Er waren zelfs jaren dat het voelde alsof het college bij de begrotingsbehandeling nog een zak met geld daar in het midden van onze arena legde als speelgat voor de raad. En dan krijg je moties als de BBB-pleinen. Dat speelkwartier is nu over. Het is het college niet gelukt om een vooruitblik te geven op een sluitende meerjarenbegroting. Dat zou dus volgens de VVD moeten betekenen hand op de knip.

Dit jaar helaas geen geld voor een projectleider diversiteit en inclusie, wat minder opleidingsbudget voor ambtenaren, de markt laten betalen voor onderzoeken voor smart energy hubs, voor de VVD geen gemakkelijke keuze, het onderzoek naar de nieuwe sluizen uitstellen of efficiëntere keuzes rondom inburgering. … op de knip. Zo hebben veel inwoners dat ook moeten doen de afgelopen jaren toen ze, net zoals het college nu, geconfronteerd werden met hogere uitgaven dan inkomsten. Dat betekende lastige keuzes maken, de verwarming een paar graden kouder, geen vakantie, toch maar weer bij je ouders gaan wonen of aankloppen voor hulp die je nooit nodig dacht te hebben. Die mensen hadden niet de luxe dat ze de OZB konden verlagen. Het college gaat wel aan die draaiknop zitten. In plaats van de broekriem aan te trekken en pittige begrotingskeuzes voor te leggen aan de raad, schuiven zij de kosten voor alle nieuwe plannen en projecten af op onze inwoners, middels een verhoging van de OZB. Dat is volgens de VVD in deze

8 tijd het verkeerde signaal en ook verkeerd beleid. Maar voorzitter, het college gaat gelukkig niet over de begroting. Dat recht ligt bij ons, bij de raad. Hiervoor heeft de raad wel tijdig beslisinformatie nodig om het budgetrecht optimaal uit te kunnen voeren, zodat we uiteindelijk als volksvertegenwoordigers open en transparant die afweging kunnen maken. En niet aan een collegekamer of in een zaal met vier fractievoorzitters van de coalitie. De gehele oppositie, onder aanvoering van mevrouw Van der Meer, alle credits aan haar, dient hiervoor een amendement in. Dat amendement moet het wat ons betreft ook halen om de raad echt in positie te brengen. Dat partijen open en transparant kunnen kiezen tussen bezuinigen, herprioriteren of een lastenverzwaring als de OZB, het feest van de democratie. Door het gebrek aan serieuze scenario's en afwegingen om die begroting nu sluitend te krijgen, stellen we daarom ook de voorstellen daarvoor van de VVD uit. We willen namelijk die integrale afweging maken als we weten wat de mogelijkheden zijn. Dat doet niks af aan het belang van de Voorjaarsnota. De VVD komt met een aantal moties om toekomstig beleid te verbeteren. En we bedanken alle partijen die de moeite hebben genomen om met eigen voorstellen te komen en zullen over elke motie een amendement met interesse met u in gesprek gaan. Daar kijken we naar uit. Dank u voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Donkers van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Eekhuis. Mevrouw Eekhuis: Goedemiddag allemaal, goedemiddag hier in de zaal en goedemiddag thuis. Vandaag zijn we bij elkaar om de Voorjaarsnota te bespreken die wij net van het college hebben ontvangen. Ik wil graag beginnen met de complimenten te geven aan ons allemaal. En dan bedoel ik niet alleen de mensen hier in de zaal, hoe terecht dan ook, maar ook aan de mensen buiten deze muren. Want we doen veel goed in deze gemeente. Wat de PvdA-fractie betreft hebben wij veel om dankbaar voor te zijn. Ondanks het feit dat er net als in de rest van Nederland, ook in Deventer last hebben van de wooncrisis, zijn we toch gestaag aan het doorbouwen. En dat in een tijd waar dat zeker niet in iedere gemeente meer lukt. Sterker nog, we hebben als raad besloten zelf om nog een extra tandje weer extra bij op te zetten, met een out of the boxkeuze als flexwonen. Ook hebben wij net twee weken geleden onze eerste burgerberaad afgesloten. Wat de PvdA-fractie betreft is dat een belangrijke stap op de weg naar een betere samenwerking tussen de professionele deskundigheid hier in de gemeente en de ervaringsdeskundigheid van de samenleving. Want juist in die samenwerking ligt onze kracht.

Wij investeren in oplossingen, in het aanpakken van netcongestie in schoolgebouwen en wij investeren in mensen met het helpen van verduurzamen van hun woning. Dat laatste doen we in Deventer zowel met geld als met daad. Er zijn op dit moment al meerdere klusteams in Deventer aan het werk en weer een samenwerking waarin onze kracht ligt. Zoals gezegd, het gaat op meerdere vlakken goed in Deventer, maar we kijken niet weg voor de zorgen van vandaag of die van morgen. Dankzij gezond financieel beleid hoeven wij niet, zoals vele andere gemeenten, nu keuzes te maken om te bezuinigen. Sterker nog, wij investeren. De PvdA-fractie is alles aan gelegen om dat ook zo te houden. Met die gedachte in ons achterhoofd zullen wij dan ook besluiten om welke voorstellen wij wel of niet zullen steunen. Om financieel gezond te blijven, zijn we natuurlijk ook afhankelijk van de plannen waar het nieuwe kabinet mee komt. En het zal u allen niet verbazen uit mijn mond dat wij ons daar zorgen over maken, over het effect van die plannen. Denkend aan die plannen wil ik hier graag een opmerking nog maken. Namelijk hoe trots wij zijn, trots dat de gemeenteraad van Deventer in deze tijd verkiest om meer dan het wettelijke minimum in nieuwe Deventenaren te investeren. Nieuwe Deventenaren, oftewel statushouders.

Dat doet de gemeenteraad met het doel dat zij beter en sneller hun draai kunnen vinden in hun nieuwe leven hier. Zodat zij niet alleen kunnen deelnemen aan onze samenleving, maar er ook daadwerkelijk aan kunnen bijdragen. Want ook in die samenwerking ligt onze kracht. U hoort het, PvdA-fractie is trots op Deventer, trots op de inwoners en trots op dat ook in deze Voorjaarsnota een aantal keuzes in zitten die we in onze ogen voortbouwen op een Deventer traditie, op een geschiedenis die Deventer eigen is, een geschiedenis die vol staat van voorbeelden van Deventenaren die de handen uit de mouwen steken, die initiatief nemen, die dingen maken. In mijn woorden gezegd, Deventer heeft een doenersmentaliteit met een geschiedenis vol met Deventer exportproducten zoals bijvoorbeeld blik, boek en koek als voorbeelden daarvan. Voorzitter, ik ga afsluiten. Ik ga afsluiten door te zeggen dat de PvdAfractie zich nu en in de toekomst zal blijven inzetten om als deel van deze gehele gemeenteraad zorg te dragen voor onze gemeente en voor al onze inwoners, voor de inwoners van nu en voor de inwoners die nog na ons komen. Straks in de lounge bij de koffie zult u echt de Deventer koek vinden die u door de PvdA-fractie wordt

9 aangeboden, de Deventer PvdA-fractie zal namelijk altijd blijven inzetten om de Deventer koek eerlijk te verdelen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Eekhuis. Dan is het woord aan DENK. De heer Kaya, gaat uw gang. De heer Kaya: Voorzitter, dank u wel. Ik ga het toch uit mijn blote hoofd doen. We zijn nou … ik ben al heel erg kaal, dus wat dat betreft, heel veel wijze woorden zijn al geroepen, voorzitter. Ook vanuit DENK Deventer wil ik de ambtenaren voornamelijk bedanken voor het harde werk die ze doen en ook de gemeenteraad uiteraard bedanken voor alle inzet die wij tonen om het college te steunen, te ondersteunen daar waar nodig en zij doen ook hartstikke wat ons betreft hun best om Deventer mooier te maken en beter te krijgen. Wij zullen met deze Voorjaarsnota vergadering een flink aantal amendementen en moties mede indienen en bij de andere voorstellen die er zijn, zullen wij daar kritisch naar luisteren en kijken wat goed is voor onze stad. Ja, mijn computer is nog niet helemaal geüpdatet. Onze oud-collega Alex Gebhardt was altijd kort van stof. Daarna, dan doe ik hem lekker na. Let's debate, zal ik dan maar zeggen. De voorzitter: Dank u wel voor deze spontane bijdrage. Dan gaan we naar GroenLinks. De heer Van der Meulen: Ja, dank u wel voorzitter. Dan neem ik de minuten van de heer Kaya er even bij. Het mag, ik heb toestemming.

Voorzitter, het college is halverwege de rit en is de afgelopen twee jaar met twee wethouder wisselingen goed op stoom gekomen. En GroenLinks hoopt dat de resterende periode vol energie zal doorgaan. De inzet van GroenLinks is altijd gericht op het eerlijker, inclusieve, duurzamer en groene maker van Deventer. Bij deze laatste Voorjaarsnota, dit is de laatste Voorjaarsnota, van dit college wil GroenLinks daar graag een handje bij helpen. Misschien de vraag waarom de laatste Voorjaarsnota. Volgend jaar werken we met de Perspectiefnota, dus vandaar. Verder geen paniek. Er zijn twee opvallende zaken in deze Voorjaarsnota die schreeuwen om een amendement. Ten eerste, de strategische investeringsagenda, oftewel de SIA. We doen een proces voorstel en vinden dat ieder geval drie projecten veel te vroeg op die SIA zijn beland. Ten tweede en die is al genoemd, de meerjarige niet-sluitende begroting is als uitgangspunt genomen. Meer dan 8 miljoen tekort in de jaren 25 en 26. Het college stelt voor om in oktober een meerjarig sluitende begroting te presenteren. Ja, dat is ook de bedoeling natuurlijk. Dat is dat is geen vraag, maar een vaste keuze. Dat kan niet anders. Maar we schuiven vandaag dus keuzes vooruit.

En dan is bij ons de vraag wat doen we dan vandaag hier? Geven we het college een blanco cheque om in oktober bij de begroting a, te bezuinigen, b, de lasten voor de inwoners te verzwaren. Dat doen we met dit voorstel voor de Voorjaarsnota een deel. Of c, alsnog een greep uit die generieke weerstand reserve te doen. Wij vinden dat de raad tijdig aan zet moet zijn en niet pas bij de begroting. De oproep van GroenLinks is zolang het college toch nog op zoek moet naar miljoenen voor de sluitende begroting om vandaag niet te krampachtig om te gaan met voorstellen vanuit de raad voor het bijsturen of zoeken naar geld voor voorstellen. Vandaag dient GroenLinks soms met andere partijen voorstellen in die een rode draad in zich hebben. We komen op voor mensen in Deventer die een steuntje in de rug nodig hebben. Deventer wil immers een toegankelijke gemeente zijn waarin iedereen naar vermogen mee kan doen en mee kan bepalen, ongeacht culturele achtergrond, gender, beperking, geletterdheid of inkomen. Om die reden vindt GroenLinks dat het belangrijk is om de subsidie Deventer zonder drempels te verlengen. Dat meer geld moet komen voor de verbetering van preventieve seksuele gezondheidszorg. Dat we oog moeten hebben voor mensen met een fysieke handicap die een openbaar toegankelijk toilet gaan bezoeken.

Dat vrijwillige bewonersinitiatieven worden ondersteund bij de oprichting van de stichting. Dat het preventie- en handhavingsplan voor alcohol ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd en dat fietsers veilig hun fiets kunnen stallen en voetgangers veilig kunnen oversteken. Al deze Deventenaren verdienen een steuntje in de rug. Maar ook natuur en dieren in Deventer kunnen extra steun gebruiken. Gezonde bomen behoeden van de kettingzaag als er ook goede alternatieven zijn. Ook slootkanten kunnen bloemrijker en diverser worden. En het is goed voor Deventer om het dierenwelzijn te verankeren in het omgevingsbeleid, de omgevingswet biedt daar een fantastische kans voor. Na deze verbetervoorstellen is er ook ruimte voor complimenten aan dit college. We zien dat het college opmerkingen en eerdere moties van de raad goed heeft laten landen in de Voorjaarsnota en ook in andere stukken van de raad de

10 afgelopen periode. Als voorbeeld toch nog even noemen de dierenartskosten voor de minima. Ook is GroenLinks blij dat het budget is gereserveerd voor de uitvoering van het energieplan, netcongestie en ook investeert in onder huisvesting, met aandacht voor een gezond binnenklimaat in de klaslokalen. Helaas zien we vandaag op de agenda weinig voorstellen die een basis hebben in die ideeënmarkt die onlangs is georganiseerd. Bij deze ideeënmarkt zag GroenLinks als rode draad dat er vrijwilligersorganisaties zijn die op zoek zijn naar ruimten voor de opslag van de spullen of gewoon voor een hobby uit te kunnen oefenen. GroenLinks hoopt dat het college met die oproepen aan de slag gaat en anders komen we er zelf nog op terug. Ik ga afronden, voorzitter. Het coalitieakkoord dichtbij betrokken en bevlogen, dit is inderdaad ongeveer de derde tranche, bijna de laatste, maar die gaat uit van een open bestuursstijl en samenspel tussen alle partijen in de raad met een open karakter. Wij hopen vandaag de beloofde open bestuursstijl terug te zien bij de discussie over alle voorstellen. Geen kramp, maar open vrij en constructief voorstellen beoordelen en niet bij voorbaat iets afschieten omdat het geld kost. Laten we het vooral samen gaan doen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Meulen. Dan gaan we naar Deventer Belang. De heer Kleine Schaars.

De heer Kleine Schaars: Ja, dank u voorzitter. Een Voorjaarsnota die niet als alle andere is. Ik heb het net nog beloofd, ik heb nog een zinnetje toegevoegd, complimenten aan alle ambtenaren voor het produceren van dit prachtige stuk. Daarom komen wij met een nabeschouwing en een voorbeschouwing. De nabeschouwing kan ik kort over zijn. Die zou moeten gaan over de thema's samenwerken. Dat werkwoord wat altijd al ver te zoeken was hier in deze bij de oppermachtige coalitie en de oppositie, maar heeft nu echt een historisch dieptepunt bereikt. Waarom voorzitter? De coalitie neemt niet eens meer de moeite om echt voorstellen te delen met de oppositie. Blijkbaar is de zwaarbevochten consensus achter de schermen belangrijker dan acteren als het hoogste orgaan van de gemeente. Verbinding zoeken is gesneuveld. Dat is kwalijk, voorzitter. De voorbeschouwing. Laten we eens uitgaan van het dualisme en bekijken dat als het kritisch vermogen van de gemeenteraad. Kern van de Nederlandse democratie is scheiding van de macht en middels dualisme. Volksvertegenwoordigers zijn onafhankelijk, opereren ten opzichte van het uitvoerende orgaan. Dit principe zou hier moeten gelden binnen onze gemeenteraad, waar de raadsleden de taak hebben het college van wethouders kritisch te controleren. De praktijk is anders. De oppositiepartijen verwaarlozen hun kritische rol ten opzichte van het eigen college.

Drie exemplarische voorbeelden. De recente besluitvorming voor de programmeringsafspraken van de provincie, een in het kader van tekenen bij het kruisje of anders bij integraal doorrekenen valt het op dat de provincie, de gehele provincie een halve terawatt wat te veel aan industriële turbines aan vermogens te veel heeft ingeschaald of opgelegd, moet je zeggen. Als de taart maar ver genoeg opknipt, kopen bijna alle gemeentes in Overijssel wel een spreekwoordelijke turbine in de zak. Dan de recente besluitvorming rondom de bestrijding van de Japanse Duizendknoop. Bijna 1,7 miljoen is vrijgemaakt voor het verwijderen van deze invasieve plantensoort. De onderbouwing ontbreekt en toch wordt het er doorgejast. Hier rijst de vraag is de goedkeuring van deze uitgave werkelijk het resultaat van een weloverwogen onafhankelijke afweging van de raadsleden? Het lijkt erop dat de coalitiepartijen meer loyaal zijn aan het college dan aan het dualisme. Dat is problematisch. De essentie van het dualisme ondermijnen, kan leiden tot minder efficiënt en kostbaar beleid, wat de belasting betaler natuurlijk weer duur komt te staan. Voeg daar automatisch het derde punt toe, het voorstel van het college om de jaarlijkse OZBverhoging van 3 procent tijdelijk te verhogen naar 6 procent. Bij alle vier de coalitiepartijen had direct de rode kaart omhoog moeten gaan.

In uw eigen bestuursakkoord zegt u namelijk dat gaan we niet doen. En als dat niet genoeg was, de quick scan van de verkiezingsprogramma's, gemeentebelang gaat voor een gemeente die voorkomt dat de OZB een sluitpost van de begroting wordt. Volgens mij hoeven we dat niet toe te lichten. De PvdA zegt de lokale woonlasten in gelijke tred met de inflatie, indien mogelijk verlagen we de lasten. D66 zegt wijselijk niets, maar het CDA spant de top. Omdat de gemeente de afgelopen jaren een degelijk financieel beleid heeft gevoerd, staan wij er financieel goed voor. Het CDA, Deventer betekent dat we vanaf 23 kiezen voor het verlagen van het OZB. Prima. Je zou het kiezersbedrog kunnen noemen, voorzitter.

11 Mevrouw Scholthof: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik hoor vooral dingen waar de heer Kleine Schaars boos over is, die anders zijn besloten dan zijn partij had gehoopt. Daar mag hij boos over zijn, maar dan moet niet het verwijt komen over dat er weinig dualistisch bestuurd wordt. Voorgeven van het Groen fonds. Een voorbeeld van moties van zowel coalitie oppositie, versnelling speeltoestellen, versnelling centrum schil. Zo, ik ga iets te snel. Beestenmarkt, IJsselfront Noord, allerlei voorbeelden van samenwerking. Waar gaat dit over? De voorzitter: Mijnheer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Mevrouw Scholthof, mag ik vragen wat uw fractie … De voorzitter: U mag via de voorzitter. De heer Kleine Schaars: Excuus voorzitter, dank u voor de correctie. Voorzitter, dan wil ik graag mevrouw Scholthof vragen waar en op welk moment de verschillende coalitiepartijen deze voorstellen met ons gedeeld hebben? Niets namelijk. In onze mailboxen zit niets. Moeten wij dan, als u steun zoekt als coalitiepartij, verwacht ik dat u naar ons toe komt. Blijkbaar is die steun niet nodig, heeft u dat al achteraf besloten. De voorzitter: Mevrouw Scholthof. Mevrouw Scholthof: Dank u wel, voorzitter. Volgens mij hebben wij alles netjes volgens de deadlines gepubliceerd via adres. Dat is zoals de goede raad betaamt. Natuurlijk mag je van tevoren elkaar mailen.

Dat is volgens mij informeel gedrag, moet je elkaar informeel op aanspreken, niet met de algemene beschouwingen. Dus leuk dat wij hierna een kop koffie gaan drinken, de heer Kleine Schaars, maar niet met dit soort verwijten komen. We hebben alles netjes gedeeld volgens de regels. De voorzitter: Ook graag via de voorzitter. De heer Akdemir. De heer Kleine Schaars: Mag ik reageren? De voorzitter: Wil u nog even reageren? De heer Kleine Schaars: Dank u, voorzitter. Ja, het keyword en dat vergeet mevrouw Scholthof, het gaat om samenwerken. Als jij geen samenwerking zoekt, dan snap ik dat je gewoon publiceert volgens de griffie en dan zie je wel of iemand daarop gaat reageren. Ik vind dat geen samenwerking. Dat is niet zoeken van samenwerking. Dat is van dit gaan wij doen. Alstublieft. De voorzitter: Mevrouw Scholthof dan weer. Mevrouw Scholthof: Dank u wel, voorzitter. Toch heeft dat ertoe geleid dat dat nog tot samenwerking heeft geleid. Want ik zie toch ook bijvoorbeeld bij onze moties zowel nog steun vanuit coalitie als oppositiepartij. Dus blijkbaar heeft uw fractie iets te laat gereageerd, dat spijt me dan zeer, maar de samenwerking is wel degelijk geweest. De voorzitter: Ik stel voor dat we hier niet op doorgaan. Ik ga naar de heer Akdemir. De heer Akdemir: Voorzitter, de heer Kleine Schaars heeft het over dualisme.

Ik wil mijnheer Kleine Schaars erop wijzen dat dit initiatief vanuit het college komt en niet van de coalitiepartij. Dus dat is een. Ten tweede voorzitter, het staat de heer Kleine Schaars altijd vrij of vanuit zijn dualistische positie vanuit de raad ook dit voorstel te amenderen. Dat zou ik hem even willen meegeven. De voorzitter: De heer Kleine Schaars.

12 De heer Kleine Schaars: Kijk, mijnheer Akdemir, dat vind ik een heel mooi voorstel. Ja, je zou het kunnen amenderen, als je dat zou willen, mijnheer de voorzitter, heel simpel, wij staan hier niet achter. Wij zeggen ook dat we dat niet willen, dus dan kun je ook gewoon tegenstemmen. Hoef ik niet eens te amenderen, want wij vinden dit een heel slecht voorstel. Overigens kan het college dat voorstellen, mijnheer de voorzitter, alleen wij gaan hier over de besluitvorming, mijnheer Akdemir, u gaat erover, niet het college. De voorzitter: De heer Akdemir. De heer Akdemir: Ja, voorzitter, dan zou ik mijnheer Kleine Schaars willen aanmoedigen om onze motie omtrent OZB te ontsteunen. Meer kan ik er ook niet van maken. De voorzitter: Dank u wel. Dat is geen vraag. De heer Kleine Schaars: Nee, maar daar wil ik wel op reageren, voorzitter. Want kijk, als het een waardevol voorstel was, dat is het niet. Ik vind dit aansluiten op een deeltje kiezersbedrog. De voorzitter: Ja. Die motie wordt straks nog behandeld. Dan gaan we dan over verder. Dan mevrouw Eekhuis. Mevrouw Eekhuis: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik wil eigenlijk gewoon vooral de heer Kleine Schaars er even aan herinneren dat wij in ons raadswerk het algemene plaatje in de gaten moeten houden en dat we niet een ingrediëntje eruit kunnen gaan halen, om dan vervolgens daar alleen de aandacht op te richten.

De PvdA is altijd voor dat iedereen rond kan komen en dat de lasten goed verdeeld worden. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Voorzitter, wij benoemen, wij highlighten een aantal punten eruit en lokale lasten, wat u zelf in uw eigen betoog ook neemt, dat is een van de belangrijkste dingen. Mevrouw Eekhuis noemt altijd zij gaat over het huishoudboekje van de gemeente, lokale lasten zijn een hele grote. Op het moment dat je een stuk produceert als college waarbij het boekje niet meer sluitend is, voorzitter, dan moet je dit soort dingen eruit pakken en dan gaat het over lasten. Ja, die hebben we benadrukt. De voorzitter: Mevrouw Eekhuis. Mevrouw Eekhuis: Ter verduidelijking, we hebben het hier over twee à drie tientjes op jaarbasis. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Daar kunt u over discussiëren, voorzitter, die discussie is niet sluitend. Er staat namelijk tussen haakjes tijdelijk en dat tijdelijk is een deur te ver, wat mijn fractie betreft. De voorzitter: … doen we het toch. De heer Kleine Schaars: Afsluitend, een gezond functionerende gemeenteraad moet in staat zijn om de voorstellen van het college kritisch te beoordelen. U neemt hier besluiten en niet het college. Coalitiepartijen moeten zich realiseren dat hun rol als controleur net zo belangrijk is, zo niet belangrijker dan die van de oppositie.

U controleert ook het college. Alleen dan kan er sprake zijn van een gemeentelijk beleid dat effectief, efficiënt en in het belang van de burgers wordt gedaan. De rol van raadsleden is er een waarvan zij zich onafhankelijk en kritisch zouden moeten opstellen ten opzichte van het college om zodoende het vertrouwen van de burger en de lokale democratie te versterken. Dank u, voorzitter.

13 De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kleine Schaars. Dan gaan we naar de fractie van DeventerNU. De heer Van den Nieuwenhof. De heer Van den Nieuwenhof: Ja, dank u wel, voorzitter. Allereerst willen wij onze dank uitspreken aan alle betrokkenen die deze Voorjaarsnota mogelijk hebben gemaakt. DeventerNU vindt de Voorjaarsnota duidelijk en helder opgesteld en vervolgens geeft het ook aan dat de risico's en onze onzekerheden op deze lange termijn zullen toenemen. Hoe komt het dan dat deze wethouder dit financieel beleid zo uit de bocht kan laten vliegen? Twee jaar geleden stonden we er zo goed voor. Als wethouder Financiën is het uw plicht om goed op de schatkist te passen. Er ligt geen sluitend Voorjaarsnota voor en toch zien we op dit moment veel moties, amendementen voorbijkomen die extra geld vragen. Wat ons betreft moeten we gaan prioriteren en zorgen dat we een financieel gezond beleid gaan voeren. Bijvoorbeeld bij doorstroming op de woonmarkt, voorrang geven aan ouderen die kleiner willen gaan wonen. Als de financiën gezond zijn, zijn er veel dingen mogelijk. Dat is logisch. Maar iedereen weet dat als je geen geld hebt, kun je het natuurlijk ook niet uitgeven.

Hoe leggen we onze inwoners uit dat we besluiten dat we veel plannen hebben om uit te voeren, maar zij wel even met extra geld over de brug moeten komen? Dit college gebruikt termen als dichtbij, betrokken en bevlogen, heeft mijn collega straks ook al een paar keer verteld, maar mijn fractie ziet daar hier weinig van terug in de praktijk. Het is meer praten, onderzoeken, slecht participeren, uitstellen, denken even aan Senzora, flexwoningen, Suze Groeneweg, aan de … van straat, samen maken we Deventer, hebben we gezegd. Een positieve bijdrage qua participatie is het ontwikkelingsperspectief aan de locatie Melchior van Brielstraat. Het kan dus wel en dat doet me deugd. Kortom, laten we niet alleen op papier zien dat we dichtbij betrokken en bevlogen zijn, laat het vooral in daden zien. Ten slot, voorzitter, laten we zien als gemeenteraad dat het wel kan en probeer het vertrouwen in de politiek terug te winnen, want zoals gezegd, vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van den Nieuwenhof. Dan de fractie van Gemeentebelang. De heer Smeenk, gaat uw gang. De heer Smeenk: Ja, voorzitter, dank u wel. Vandaag bespreken we de Voorjaarsnota 2024, dat is de opstap naar de begroting voor 2025. Deze Voorjaarsnota is toch wel anders dan voorgaande jaren. Er zijn nu niet echt vrij besteed, maar de middelen meer beschikbaar.

Kort gezegd, alle huidige beschikbare middelen zijn nodig om de begroting sluitend te proberen te krijgen. Deventer kan nog wel vooruit, maar de bodem van de kas is nu toch echt wel in zicht, kunnen we lezen. Niet alle opgaven kunnen nu een plek krijgen in de begroting. Een duidelijke prioritering is noodzakelijk. Er zullen keuzes moeten worden gemaakt. Vele andere gemeenten komen met de noodzakelijke bezuinigingen of een zeer forse verhoging van de OZB, of zelfs een combinatie van beide. Ook het college stelt een extra verhoging van 3 procent bovenop de reguliere verhoging van de OZB in 2025 voor. We dienen een motie in met de opdracht van het college om nog toch nog een extra inspanning te doen om deze extra lastenverzwaring te kunnen voorkomen. Gemeentebelang houdt, zoals u wel bekend, oog voor dorpen, wijken en het platteland. De stapeling van opgaven vanuit het Rijk heeft een forse impact op onze gemeente en de inwoners. In Overijssel staat Deventer bekend om haar innovatieve beleid, met goede aansluiting bij de initiatieven vanuit het samenleving. Er wordt veel gevraagd van onze samenleving en het is een enorme opgave. Ook het ruimte houden voor een toekomstbestendige landbouw en alle andere opgaven daarmee, ook de borging van het onderhoud van ons prachtige landschap, welke grotendeels door boeren wordt gedaan.

Ook het bieden van perspectief voor de lokale economie is echter niet alleen een gemeentelijke opgave, maar ook daarvoor de provincie staat aan de lat. Het organiseren van jaarlijks terugkerende evenementen en dorpsfeesten en pleinfeesten en wandelvierdaagse en noem maar op, brengt veel administratieve rompslomp met zich mee voor organisaties. Veel organisatoren voor deze activiteiten zien daar enorm tegenop. Gemeentebelang komt met een motie om deze jaarlijkse terugkerende evenementen een langdurige meerjarenvergunning te verlenen zodat de administratieve last wat minder wordt voor deze verenigingen. Dan nog de motie IJsselfront Noord, om zo de hele skyline van Deventer vanaf de IJssel gezien nog mooier te maken. Het zou jammer zijn als de efficiëntievoordelen die ontstaan door de herinrichting van de IJsselfront Noord, in combinatie met het meerjaren onderhoudsplan niet te gaan benutten. Verdere toelichting volgt. Motie Gevelfonds naar Groenfonds zullen we mede indienen om zo

14 een stukje vergroening met daarbij behorende sfeer in de binnenstad te verkrijgen. Ook de motie versnellingsgelden Centrumschil onderzoek naar een parkeergarage onder de Buitengracht, zullen wij mede gaan indienen. De motie versnelling speeltoestellen op onderwijsterreinen heeft ook onze steun. Een ambitieuze gemeente heeft … De voorzitter: De heer Van der Meulen heeft een vraag. De heer Van der Meulen: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Smeenk, want u geeft inderdaad aan van die OZB-verhoging, die proberen we terug te draaien. Maar stel nou dat het niet lukt en er zijn nog meer ingrepen nodig waardoor de doelstelling uit het coalitieakkoord, want daar staat dat vrij smart geformuleerd, 3 procent blijft het voor altijd. Die kunnen niet meer worden bereikt, omdat er nader moet worden geprioriteerd. Gaat de coalitie dan een nieuw coalitieakkoord schrijven of een addendum maken. Hoe kijkt u daar tegenaan? De voorzitter: De heer Smeenk. De heer Smeenk: Ik denk dat wij echt op zoek moeten gaan en ook de college de opdracht moeten geven om op zoek te gaan om toch die extra OZB, want inderdaad, het stadium coalitieakkoord staat ook in het programma van Gemeentebelang om die extra lastenverzwaring voor onze inwoners echt te gaan voorkomen. Dus daar zullen we echt stappen in moeten maken. Ook als coalitie en misschien ook als oppositie.

De voorzitter: U vervolgt uw betoog. De heer Smeenk: Een ambitieuze gemeente heeft daarbij ook behorende financiële positie nodig. Gemeentebelang doet net zoals voorgaande beschouwing weer een oproep aan de rijksoverheid om bij overdracht van taken het bijbehorende geld te leveren. Nu Deventer er toch nog redelijk goed voor staat, hoeven we en willen we nog niet te bezuinigen. Gemeentebelang wil vooral daarom doorgaan de economie, de leefomgeving en de nieuwe, open samenleving te blijven stimuleren. Laten we de komende periode doorgaan met goede keuzes, hoe ingewikkeld soms ook, te maken zodat Deventer nog mooier, ondernemender en zichtbaarder wordt. Laten we met zijn allen trots zijn dat we inwoners zijn van een Gemeente Deventer met haar mooie stad, fraaie buitengebied en bruisende dorpen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, de heer Smeenk. De heer Donkers heeft nog een vraag. De heer Donkers: Ja, dank voorzitter. Zonder vooruit te lopen op de troepen, maar als ik kijk naar de motie die Gemeentebelang indient, dan staat er duidelijk dat er overwogen moet worden om te bezuinigen. Hoe rijmt dit dan met het feit dat de heer Smeenk nu zegt dat Gemeentebelang niet wil bezuinigen? De voorzitter: De heer Smeenk. De heer Smeenk: Volgens mij heb ik niet gezegd niet bezuinigen, maar we proberen toch zoveel mogelijk te voorkomen dat we in de bezuinigingsmodus terechtkomen.

Dat heb ik volgens mij gezegd. De voorzitter: Uitstekend. Dan gaan we naar de reactie van het college, wethouder Elferink. De heer Elferink: Dank u, voorzitter. Geachte leden van de raad. Daar staan we dan, inderdaad met de laatste Voorjaarsnota, want we gaan over naar een nieuwe systematiek. Ik moest zelf ook even goed nadenken toen dit net langskwam. Maar we gaan er inderdaad mee aan de gang. We blijven investeren, ondanks onzekere tijden. Het is net ook al gememoreerd, we zitten in andere omstandigheden dan we in eerdere jaren zaten. U leest dat allemaal in de Voorjaarsnota die wij u vandaag voorleggen. Vooralsnog een begroting met negatieve saldi over alle jaren, oplopend tot een bedrag van 4,7 miljoen negatief in 2028. Dat zijn ongekende cijfers voor de gemeente Deventer. Dat is geen gunstig beeld. Aldus het college. Maar wel de realiteit. Hiermee wordt heel zichtbaar dat we

15 de taken en opgaven die we als gemeente hebben en waar er net al een heel aantal van zijn langsgekomen, dat die niet in balans zijn met de rijksmiddelen die we ontvangen. U ziet het ook terug in het geld van Deventer. Die rijksmiddelen zijn een belangrijk onderdeel van onze begroting. Dit geldt trouwens niet alleen voor Deventer. U ziet dat om ons heen ook bij andere gemeenten. Bij heel veel gemeenten. In de Voorjaarsnota die we voorleggen, hebben we u meegenomen in ontwikkelingen van het gemeentefonds, de geconstateerde verslechterde financiële vooruitzichten, met name ook door de vervroegde nieuwe financieringssysteem en de structurele uitname die het Rijk heeft gedaan en waar we ook door verrast zijn. Een blijvende korting van landelijk ruim 2 miljard betekent voor Deventer 12 miljoen structureel. Vooralsnog heeft het nieuwe kabinet in het hoofdlijnenakkoord geen extra middelen beschikbaar gesteld voor de gemeente. Het verslechterde financiële perspectief, maar ook de beperkte ambtelijke capaciteit waar we nog steeds mee te maken hebben, vraagt om keuzes. Het college kiest er nu voor om middelen beschikbaar te stellen voor urgente opgaven. En daarbij hechten we daaraan om afspraken of om af te maken met zaken waar we aan begonnen zijn. We bouwen verder aan Deventer, we zien om naar onze inwoners en werken dichtbij betrokken en bevlogen verder aan onze ambities.