2023-653 Masterplan Roto Smeets (vastgesteld)

De prachtige behouden gebouwen van de Roto Smeets drukkerij functioneren als één van de trekpleisters van het gebied. Op deze unieke locatie kunnen tal van voorzieningen landen. Op dit moment wordt er gedacht aan woningen en kantoren met een vergaderlocatie. Daarnaast is het een mooie plek voor een bar en restaurant met een boutique hotel en wellness. Er is ook ruimte voor een sportgelegenheid die wellicht gekoppeld kan worden aan de wellness van het hotel. Daarnaast is er nog plek voor collectieve voorzieningen voor de zorg. De combinatie van deze verschillende functies zorgt voor levendigheid op verschillende momenten van de dag en kunnen elkaar goed aanvullen.

kleinschalige omgeving. De locatie van het hotel moet toeristisch aantrekkelijk zijn of er moeten concrete ontwikkelingen spelen die resulteren in een toeristische doorontwikkeling. Zo heeft nieuw hotelaanbod meerwaarde voor een gebiedsontwikkeling, aangezien het zorgt voor meer dynamiek en bestedingen door de aanwezigheid van logiesgasten in het gebied.

Deze functies kunnen niet zondermeer toegevoegd worden aan Deventer. Er dient een markt voor te zijn. Zo is er door ZKA een hotelmarktonderzoek uitgevoerd in opdracht van de gemeente Deventer. Deze laat zien dat er mogelijkheden bestaan voor een nieuw hotel

De verschillende voorzieningen dragen bij aan ROTO als levendige en veelzijdige stadswijk. Deventer staat bekend als historische en culturele stad; een echte beleefstad. ROTO past hier perfect bij met al haar voorzieningen.

Bij de uitwerkingen van de plannen zal de initiatiefnemer moeten aantonen dat de plannen passen bij de uitgangspunten opgesteld in het hotelmarktonderzoek. Hierbij zal duidelijk worden hoe het initiatief zorgt voor een toegevoegde waarde op de hotelmarkt.

55

4. RUIMTELIJKE STRUCTUUR

58

59

MASTERPLAN

ra ng ite Bu

n oerlaa F. de B Mr. H.

l aa n Ka ls e ss rij e v O

t ch ade erk p e n Hun

Havenkwar tie r

Gr on

Eerste Haven arm

Indu strie weg

60

Be rg we id e

3

LEGENDA

nin ger str aat

Autoweg Fietspad Leefstraat Centrale as Buurtplein Binnenhof Rotoplein Zwembad in de haven Roto-Smeets gebouw

Actief dak op mobiliteitshub

Hanzeweg

Twe ede Have narm

Waterplein

0M

50M

100M

61

RU IS

RE

UR IN

G

RU ST

Rust, reuring, ruis in ROTO

4.1 RUIMTELIJK CONCEPT Voor de stedenbouwkundige herontwikkeling van de Roto Smeets locatie stellen we als ruimtelijk concept het monumentale deel van de oude drukkerij centraal. Dit gebouw met het kenmerkende silhouet vormt het middelpunt van het stedelijk programma, de configuratie van de openbare ruimte en de algehele ruimtelijke identiteit. Daarbij horen aantrekkelijke functies met een directe binding met de industriële historie, de omgeving en de centrale positie van Roto Smeets.

omringende gebieden gaat bepalen. Er ontstaat zo een natuurlijk evenwicht tussen reuring, rust en ruis.

Deze clustering van aantrekkelijke functies rondom het monumentale deel van Roto Smeets maakt de plek een stedelijke hotspot. Dit trekt activiteit aan en zorgt voor een prettige mate van reuring rondom de oude drukkerij. De hotspot werkt daarnaast als een magneet die de routes door de rest van het plangebied en de

Daarbij is vooral de locatie binnen Deventer belangrijk: ROTO vormt als vanzelf een trefpunt tussen de werkgebieden het Havenkwartier, Bergweide 3 en het Haveneiland. Ook ligt het historische centrum op een steenworp afstand. Het is dé plek voor een levendige stadswijk gelegen in de centrumschil van Deventer.

62

Belangrijk is dat een mix van werken en wonen wordt nagestreefd. Wonen gebeurt in ROTO naast het werken. Functionele plinten met werkfuncties geven de stedelijke ruimtes levendigheid en de balans tussen rust en reuring zorgen voor een ogenschijnlijk moeiteloze mix tussen werken en wonen.

Autoluw gebied

DRAGERS VAN HET RUIMTELIJK CONCEPT

1. Nieuwe mobiliteit

De unieke positie als scharnierpunt tussen drie belangrijke werkgebieden en het centrum wordt maximaal benut. Dit vertaalt zich in de dragers van het stedenbouwkundig ontwerp. Er is ruimte op ROTO voor nieuwe stedelijkheid binnen de Centrumschil. Deze nieuwe stedelijkheid betekent tegelijkertijd een grotere druk op de openbare ruimte. Dit vraagt om hoogwaardige buitenruimte welke een geheel vormt met de bebouwing en het programma. De drie dragers van het concept worden hierna toegelicht.

ROTO is autoluw. Dit betekent dat de openbare ruimte alleen toegankelijk is voor incidenteel noodzakelijk verkeer, de auto wordt aan de randen van ROTO opgevangen. Buurtpleinen kunnen hierdoor gerealiseerd worden waarmee de sociale cohesie bevorderd wordt. Parkeren wordt opgelost binnen multimodale mobiliteitsHUBs die waar mogelijk worden omkleed met programma.

63

Roto Smeets prominent in het plangebied

2. Erfgoed als hotspot De voormalige hallen van de drukkerij staan centraal en vormen het stedelijke programma rondom de oude drukkerij. Deze plek creëert door een slimme inrichting en configuratie een directe binding met de industriële historie, de omgeving en de centrale positie van ROTO.

64

Hoofdstructuur pleinen en verbindingen

3. Hoogwaardige openbare ruimte Het plangebied bestaat uit pleinen met elk een eigen concept en karakter. Samen met de Specials, RotoSmeets en het hoogte-icoon vormen zij de ruggengraat van het plan. De pleinen zijn onderling verbonden door een netwerk van leefstraten die uitkomen op een midden-as. Deze configuratie is in bovenstaand kaartje zichtbaar. Specials zijn gebouwen met een belangrijke gebruiksfunctie voor ROTO, een bijzondere architectuur en een functie als ontmoetingsplek voor de wijdere omgeving. Ze geven ROTO haar krachtige identiteit en zijn duidelijk zichtbaar binnen het gebied. De pleinen en de specials worden door een centrale as met elkaar verbonden. Zo ontstaat samenhang tussen gebouw, plek en inrichting. Speciale aandacht is er voor het inpassen van robuuste industriële elementen in de openbare ruimte. Denk aan de oude drukpersen, computers, leidingen en buiswerk van het Roto-Smeets gebouw. Dit vormt onderdeel van een gebiedseigen, karaktervolle openbare ruimte.

65

Ruimtelijke dragers van ROTO

4.2 RUIMTELIJKE STRUCTUUR De ruimtelijke structuur van ROTO bestaat uit een los vormgegeven grid met een centrale as waar een reeks samengestelde bouwblokken, een drietal Specials en een drietal mobiliteitsHUBs via leefstraten mee verbonden zijn. Stralend middelpunt is het monumentale deel van het huidige Roto Smeets gebouw. De structuur wordt verder gevormd door zes pleinen en een binnenhof in de centrale bouwblokken. De binnenhoven zijn verbonden door een subnetwerk van stegen met een kleinere, intiemere maat. Via de pleinen en de leefstraten zijn er meerdere verbindingen met de omringende Industrieweg en Groningerstraat. Dit zorgt voor een fijnmazige doorwaardbare structuur van

66

de openbare ruimte, waar ook de binnenhoven deel van uitmaken. Deze binnenhoven vormen namelijk de binnentuinen voor de inwoners, maar hebben een semiopenbare toegankelijkheid. Ze zijn in eigendom van de VVE van elk blok. De verschillende pleinen hebben een eigen identiteit en zijn verbonden aan klimaatthema’s zoals hitte en wateroverlast. Door het plan heen is er vrijwel altijd zicht op het monumentale deel van Roto Smeets.

AANSLUITING OP BESTAANDE STRATEN Straten rondom het projectgebied hebben een ander karakter. Ze bevatten een verharde zone voor voetgangers langs de gevels en een parkeerstrook met daartussen bomen en regentuinen.

Stadstraat Industrieweg De Industrieweg is niet lang geleden prachtig gerenoveerd aan de zijde van het Havenkwartier. Parkeren vindt plaats op stoere kasseien. Af en toe staat er een grote boom, maar er is geen helder afleesbare groenstructuur. Het materiaalgebruik sluit aan bij het industriële karakter. Aan de zijde van ROTO wordt op een aantal plekken langsparkeren toegevoegd afgewisseld met een informele groenstructuur van 1e en 2e orde bomen. Bij de pleinen wordt deze boomstructuur onderbroken zodat de zichtrelatie met de Industrieweg of Eerste Havenarm gemaakt kan worden.

Indu

strie

w eg

Stadstraat Industrieweg

Groningerstraat De Groningerstraat wordt een levendige straat met werk- en woonprogramma. De Groningerstraat vormt een vanzelfsprekende overgang tussen ROTO en Bergweide 3. Om de verbinding te versterken is het centrale deel van de Groningerstraat een shared space (auto te gast).

Gr on

ing

e rs

tra

at

MR. H.F. de Boerlaan Groningerstraat

Boerla an

De bebouwing aan de Mr. H.F. de Boerlaan ligt terug om zo het zicht bij aankomst vanuit het noorden te bieden op het te behouden Roto Smeetsgebouw en het Rotoplein. Met het verplaatsen van het Monutagebouw wordt er extra zicht geboden op Roto Smeets. Direct op de hoek MR. H.F. De Boerlaan-Industrieweg zal een stadsHUB zorgen voor parkeerplekken voor zowel ROTO als de binnenstad van Deventer.

Hunneperkade Nadat de Monutakavel is vrijgekomen zal het Overijssels kanaal worden verlengd tot de Mr. H.F. de Boerlaan. Zo ontstaat er zicht op ROTO vanuit een visuele verbinding tussen de Singel en het Overijssels kanaal. Mr. H.F de Boerlaan

67

4.3 COMPACT EN HOGER BOUWEN Deventer streeft naar een economisch sterke en duurzaam ingerichte stad. Daarbij speelt intensief ruimtegebruik binnen de bestaande stad en tegelijk het openhouden van het landschap een belangrijke rol. In het licht van de woningbouwopgave waar Deventer voor staat kan verdichting binnen de bestaande stad een forse toename van het aantal woningen, werkruimtes en bijbehorende voorzieningen met zich meebrengen. Maar ook een intensiever gebruik van de werkgebieden en een betere mix van wonen en werken is een bijkomend voordeel. Verdichting is een complexe opgave, voor de hele stad en voor de Centrumschil in het bijzonder. Hoogbouw is daarin een geschikt middel en een krachtig stedenbouwkundig instrument. Afhankelijk van de positionering van hoogbouw kan deze bijdragen aan de kwaliteit en leesbaarheid van de stad. Door in ROTO te kiezen voor compacte en hogere bebouwing ontstaat ruimte voor een hoogwaardige en autoluwe openbare ruimte. Woningen hebben minder eigen buitenruimte, auto’s worden gestald in gezamenlijke parkeergebouwen aan de randen van het gebied. Bewoners en werknemers beschikken hierdoor over een uitgebreid netwerk van straten, pleinen en collectieve tuinen waar de voetganger centraal staat. Uitgangspunt is dat in ROTO de bebouwing wordt ontworpen vanaf ooghoogte, met de karakteristieke Deventer schaal en maat als uitgangspunt.

Dit betekent dat aan de straat aaneengesloten panden dienen te

staan, uitnodigend en met de voordeur aan de straat. Met een hoogte van 3 - 5 bouwlagen vormt dit de “basislaag” waaruit ook de binnenstad is opgebouwd. Deze vormt samen met de aangrenzende openbare ruimte het stedelijke interieur. Daarna, boven de vijfde laag, is op beeldbepalende plekken binnen het bouwblok ruimte voor een hoogte accent tot 41 meter. Door de toepassing van een setback vanaf de zesde laag staat dit volume altijd in de tweede lijn, zodat de menselijke maat vanaf de straat dominant blijft. Deze accenten functioneren op de schaal van de wijk en markeren hoeken en beeldbepalende plekken. In ROTO bevindt zich één hoogbouw icoon, een toren met een hoogte van maximaal 70 meter. De positionering en hoogte maken de ontwikkeling van ROTO zichtbaar en actief op het schaalniveau van de stad. De toren verbindt ROTO met de stad en communiceert tegelijkertijd met de Lebuïnustoren, de Leeuwenbrug en nog 2 te realiseren torens binnen de Centrumschil. Bij het ontwerp moet er rekening gehouden worden met de slankheidscoëfficiënt, zodat er een toren wordt ontworpen die in balans is met ROTO zelf en de al bestaande hoogbouw van Deventer. De toren zal bestaan uit een laag deel, de plint plus vier bouwlagen, en een hoog deel, de toren. Daarnaast is het van belang hoe de toren wordt beëindigd met een kroon.

Zo wordt zorgvuldig vormgegeven aan een nieuw stedelijk silhouet dat kan bestaan naast het bestaande silhouet van het beschermde stadsgezicht van de historische binnenstad.

70m 60m 50m 40m 30m 20m 10m 0m

Bergkerk 1209 Hoogbouw in Deventer t.o.v. elkaar

68

Lebuïnuskerk 1525

Grijze Silo 1961

Leeuwenbrug 1992

0m

Bergkerk 1209

Lebuïnuskerk 1525

Grijze Silo 1961

Leeuwenbrug 1992

Handelskade -

Havenkwartier -

ROTO -

Leeuwenbrug Handelskade

Lebuïnuskerk

Bergkerk Hoogte-icoon ROTO

Havenkwartier

Grijze Silo

Hoogbouw in Deventer

Handelskade -

Havenkwartier -

ROTO -

69

Hoogte-accent Special Hoogte-icoon

Hoogteaccenten en specials van ROTO

4.4 BOUWBLOKKEN Het stedenbouwkundig plan voor ROTO is opgebouwd uit een reeks samengestelde bouwblokken. De bouwblokken zijn zo geconfigureerd dat ze een grotere middenas en kleinere leefstraten vormen. Binnen de blokken bevinden zich collectieve binnenhoven. De drie Specials bevinden zich op cruciale plekken in het stedenbouwkundig plan. De Specials worden gekenmerkt door een bijzondere materialisering, afwijkende vorm en transparante plinten met daarin een horeca, cultureel- of werkprogramma. Daarnaast zijn er meerdere hoogteaccenten en één hoogte-icoon aanwezig in ROTO. Dit icoon is hoger dan alle omringende bebouwing en reikt tot een hoogte van maximaal 70 meter. Deze accenten markeren ROTO en het Havenkwartier in de stad en staan steeds op het brandpunt van belangrijke zichtlijnen.

70

BLOKOPBOUW ROTO wordt opgebouwd uit kenmerkende bouwblokken die goed passen bij de schaal van Deventer. De bouwblokken bestaan uit een basislaag van subblokken rondom een semi - openbaar binnenhof. Deze basislaag varieert in hoogte tussen 3 en 5 bouwlagen. Als onderdeel van ieder bouwblok staat bovenop de basislaag een hoogteaccent. Het hoogteaccent heeft een basislaag en springt 3 meter terug uit de rooilijn middels een setback. De accenten variëren in hoogte om zo op ooghoogte een dynamisch beeld te creëren.

M

50

Bin nen tuin

Sta

60 M

dsw onin g

Ap

par

tem ent en

en

HOOGTEACCENTEN De hoogteaccenten hebben een totale hoogte tussen de 19 en 41 meter. Ze zijn vooral gelegen aan de randen van het plangebied. Ze geven vorm aan de omliggende

+-19 / 41m

stadsstraten en geven ROTO haar stedelijke ambiance. +-9 m

Uitzondering is een bebouwingsaccent op de noordelijke grens van het plangebied, waar een toren van maximaal 70 meter de stedelijke dynamiek van Roto

Middenas

markeert. Dit hoogteaccent heeft een ruimtelijke relatie met de beide torens in het havenkwartier, de Silo en de nog te bouwen toren aan de noordzijde van het Havenkwartier. Daarnaast communiceert de toren op de schaal van de stad met de Lebuinustoren, Leeuwenbrug en de nog te realiseren woontoren aan de Kop Handelskade. Buitenzijde Industrieweg en Groningerstraat

71

BOUWMASSA EN KORRELGROOTTE De bouwmassa wordt begrensd door vaste setbacks en variatie in hoogte op blokniveau. De binnenzijde van de blokken kent een kleine korrelgrootte passend bij de kleinschalige en collectieve uitstraling van de hoven. De buitenzijde van de blokken kent een grotere korrel, passend bij de omringende grotere schaal van de bebouwing. De uitstraling is hier robuuster.

LEVENDIGE PLINTEN De plinten bestaan uit een grote diversiteit aan werkfuncties. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van ateliers aan huis, kleine maakindustrie, gemeenschappelijke werkplekken, horecafuncties en kleinschalige detailhandel. Ook zijn er woningen voorzien in de plint. De plinten zijn transparant en hebben een herkenbare entree. De achterliggende functie is hiermee goed beleefbaar. De begane grond heeft extra verdiepingshoogte zodat de invulling flexibel blijft. Ook is er ruimte voor fietsparkeren.

BEZONNING EN DAGLICHT Door de opzet van de blokken met setbacks, worden hoven en straten gecreëerd waar zonlicht en daglicht goed toe kan treden. Dit zorgt er tevens voor dat het groen in ROTO goed kan groeien en er met zonnepanelen energie kan worden opgewekt. Daarnaast kan er ook juist gekozen worden om schaduw te creëren met de gebouwen op plekken voor koelte. Setbacks zijn minimaal 3 meter en versterken het gevoel van menselijke maat en schaal vanaf ooghoogte.

72

SEMI-OPENBARE HOVEN De semi-openbaar toegankelijke hoven zijn licht en ruimtelijk. Deze opzet schept zo een contrast tussen de meer robuuste en industriëlere buitenzijde en de rustige binnenzijde. Er is veel groen met kleine privé stadstuinen en lage gebouwde mee ontworpen erfafscheidingen.

transparante plint met werken en wonen entrees

DOORWAADBAARHEID Om het mogelijk te maken om door de openbare hoven te kunnen dwalen, heeft elk hof minstens twee toegangen in de vorm van stegen. Deze wisselen in breedte van 2,5 meter, 4 meter en 6 meter.

2.5 m 4-6m transparante plint met werken en wonen entrees

De stegen vormen de verbinding tussen de hoven en de straten en pleinen. De maatvoering is gebaseerd op stegen in de binnenstad van Deventer en zorgen zo voor stedelijke intimiteit in ROTO.

2.5 m 4-6m

2.5 m 4-6m

transparante plint met werken en wonen entrees

DAKLANDSCHAP Het daklandschap heeft een overheersend groen karakter in het verlengde van de groene sfeer in de hoven en straten. Het dak functioneert in ROTO als vijfde gevel. Ze worden hierbij functioneel ingericht als bijvoorbeeld verblijfsgroen, een moestuin, of voor het gebruik van zonnepanelen waar mogelijk in combinatie met een groendak voor extra energie opbrengst. Om dit voor elkaar te krijgen zullen installaties, waar mogelijk, inpandig opgelost moeten worden.

73

74

75

RESULTAAT: LEVENDIGE STADSWIJK In de doorsnede is het grote palet aan schalen, gebruiksfuncties en type ruimtes zichtbaar. Het basis bouwblok bestaat uit 3 tot 5 lagen. De plint op de begane grond heeft altijd een basishoogte van 3,6m, maar op verschillende plekken zal deze hoger worden om een wisselend beeld te krijgen. Zowel de hoven als de openbare leefstraten en centrale as worden gekenmerkt door een integrale verweving van groen door de ruimtes heen.

OF NH E NN BI

BOUWBLOK BASIS 3/5 LAGEN

12 m

INDUSTRIEWEG

Principe doorsnede van een mogelijke uitwerking van ROTO

76

7m

16 m COLLECTIEVE RUIMTE

50 m

15 m

C

NTR

AL E A S

GR ON

CE

GE IN

TR RS

A AT EN WATE

RP L

EI N

31.5 m

16.5 m

13.5 m

10.5 m

7.5 m

4.5 m

14 m

CENTRALE AS

15 m

8m ENTREE

27 m

50 m

GRONINGERSTRAAT

77

De drie Specials van ROTO

SPECIALS De Specials zijn drie in vorm sterk afwijkende gebouwen. Ze hebben een rondom geactiveerde plint en de materialisatie wijkt af van de materialisatie van de bouwblokken. Hier is ruimte voor bijzondere architectuur, programma en gebruik. Ze bevinden zich op cruciale plekken in het stedenbouwkundig plan. De plint heeft een horeca, werk- of cultureel programma.

De drie Specials van ROTO

78

Locatie van de mobiliteitsHUBs in ROTO

HUBS De drie mobiliteitshubs in het stedenbouwkundig plan maken in architectuur en materialisering onderdeel uit van het bouwblok waartoe ze behoren. Ze bieden naast parkeerplaatsen voor auto’s ook expliciet ruimte aan deelmobiliteit, fietsen, scooters en andere modaliteiten. Het zijn flexibele gebouwen in de tijd: ze zijn aanpasbaar of demontabel naar wonen of werken als de parkeervraag in de toekomst lager wordt. Er zijn andere plintfuncties geprogrammeerd die onderdeel zijn van het werkprogramma. Ook is er een pakketverzamelplek aanwezig en komen op deze manier bezorgdiensten dus niet langer meer tot de voordeur.

HUB

HUB

Principeschema van de mobiliteitsHUBs in ROTO

79

De oude drukkerij van Roto Smeets in het plangebied

ROTO SMEETS het waardevolle industriële erfgoed van Roto Smeets zal middels een hoogwaardige renovatie terug worden gebracht naar de oorspronkelijke staat. Zo zal de schoorsteen aan de voorzijde weer terugkomen en wordt de extra kantoorverdieping aan de voorzijde (westzijde) gesloopt. De sprekende sheddaken komen zo weer volledige in het zicht en zal het bijzondere silhouet van Roto Smeets weer zichtbaar maken. De grote overspanningen geven de mogelijkheid om meerdere functies in de gebouwen onder te brengen. De ruimte leent zich voor een breed scala aan invullingen zoals; parkeren in de kelders en op de begane grond een vergaderruimte, culturele bestemming en/of collectieve werkruimtes zoals Spaces of Wework. Het is wenselijk functies te kiezen die vragen om grote open ruimtes om de beleving van de ruimtes zo optimaal mogelijk te maken. Het kan een trekker zijn voor mensen uit Deventer, de omgeving en toeristen van verder weg. Het erfgoed blijft zo toegankelijk en beleefbaar. 80

Het historisch waardevolle bouwdeel van Roto Smeets

Locatie van het hoogte-icoon in ROTO

HOOGTE-ICOON Binnen ROTO is plek voor één hoogte-icoon. Dit icoon werkt op de schaal van de stad en is daarmee significant hoger dan de omringende bebouwing. De maximale hoogte bedraagt 70 meter. De toren bestaat uit meerdere schijven die geleidelijk opbouwen en bij elke stap slanker worden. Dit zorgt ervoor dat de eerste lagen goed aansluiten bij de bestaande beleving van ROTO op ooghoogteniveau, terwijl de hogere verdiepingen ROTO markeren in de stad Deventer. Tevens zorgen de hierdoor gecreëerde setbacks voor minder windhinder op straat en een meer geleidelijke ervaring op ooghoogte. De toren heeft een kroon met hoogwaardige architectuur die de toren zo tevens een nieuw icoon voor Deventer maakt.

Compositie van het hoogte-icoon in ROTO

“Een lagere hoogte dan 70m is toegestaan zolang aan de definitieve uitgangspunten voor het BVO (bruto vloeroppervlakte) (pag. 21) wordt voldaan, wat betekent dat (waarschijnlijk) elders in het plan volume moet worden toegevoegd.”. 81

Locatie voor (C)PO in ROTO

(COLLECTIEF) PARTICULIER OPDRACHTGEVERSCHAP Het bouwblok geschikt voor (Collectief) Particulier Opdrachtgeverschap ligt aan de Hunneperkade, met uitzicht op het Overijssels kanaal. Boven op een plint met een werkfunctie staat een toren van 7 bouwlagen. In dit volume is er ruimte voor (C)PO waarbij particulieren zelf de kans krijgen hun droomhuis te creëren. Een (C)PO project kan op verschillende manieren vorm krijgen. Eén van de manieren kan zijn dat er vanaf het eerste moment een groep particulieren samen met een ontwikkelaar en architect aan de slag gaan met het gebouw. Het gebouw kan ingedeeld worden in appartementen met verschillende vormen en verschillende groottes, die zich om de gemeenschappelijke trappen en liften heen vormen. De schachten in de units zullen vastliggen, maar voor de rest kunnen de particulieren zelf hun appartement

82

Bouwblok voor (Collectief) Particulier Opdrachtgeverschap

indelen met o.a. vloeren, vide(s), binnenwanden, trappen, badkamers en keukens. De groep particulieren zal samen met de architect werken aan een gevel die ervoor zorgt dat het gebouw als één geheel overkomt en past binnen ROTO. Doordat de units los gehouden zijn van de constructie en de gevel is het geheel toekomstbestendig. Mocht er in de toekomst een unit leeg komen te staan dan kunnen de buren deze mogelijk aan hun appartement toevoegen, of nieuwe bewoners kunnen de unit zo aanpassen dat deze aan hun wensen voldoet. De bewoners kunnen zelf bepalen hoe groot de appartementen worden en vervolgens zelf de afbouw van hun woning verzorgen waardoor de kosten voor een woning gedrukt kunnen worden passend bij het budget van de bewoners. Dit zorgt er o.a. voor de het (C)PO een betaalbaar product wordt. (C)PO in gestapelde vorm biedt op deze manier niet alleen ruimte voor appartementen voor starters, maar ook voor vernieuwende typologieën zoals gestapelde woningen voor gezinnen. In hoofdstuk 5 worden een aantal

Superlofts Groningen

voorbeelden, van gestapelde woningen voor gezinnen, benoemd. (C)PO in een gestapelde versie is niet nieuw, Marc Koehler Architects en OpenBuilding.co hebben het concept Superlofts ontwikkeld en daarmee al vijf gebouwen opgeleverd en nog eens drie gebouwen zijn er in ontwikkeling in o.a. Amsterdam, Delft, Groningen, Almere en Hoorn. Eén van de gebouwen is Superlofts Groningen, hier zijn maar liefst 48 droomhuizen gerealiseerd in twee gebouwdelen, een lager deel bestaande uit 5 bouwlagen en een hoger deel bestaande uit 8 bouwlagen. De gebouwen zijn opgesplitst in units van verschillende formaten en verschillende hoogtes die de bewoners zelf konden indelen. De huizen delen samen een dakterras, gastenkamer en warmte pomp. Door het samen ontwikkelen en het delen van deze functies is er een hechte groep bewoners ontstaan die naar elkaar omkijken en rekening houden met elkaar. De (C)PO woningen in ROTO worden onder begeleiding van een professionele partij voor een nog te vormen collectief ontwikkeld.

Indelingen van units in Superlofts Groningen

83

4.5 GASTVRIJE OPENBARE RUIMTE CONCEPT Het concept voor de openbare ruimte van ROTO is gebaseerd op vier pijlers. Ten eerste de beleving van de historie. Alle openbare ruimte krijgt een industriële uitstraling. Subtiele verwijzingen naar het Roto-Smeets erfgoed komen terug in gebruikte materialen, details of straatmeubilair. Dit zal in overleg met de beheergroep gebeuren. Ten tweede het concept van de stedelijke oase. Het bestaande terrein van Roto Smeets heeft in de huidige situatie nauwelijks groen. Het gebruik van alle zeven lagen (samen of afzonderlijk) van het voedselbos zal dit stenige gebied veranderen in een vruchtbare en biodiverse buurt. Ten derde het hergebruik van materialen. Hergebruik van materialen en de inzet van groen draagt bij aan het behalen van duurzaamheidsdoelen. De nieuwe wijk wordt natuurvriendelijk met een grote diversiteit aan beplanting die waardevol is voor mens en dier. De aanwezigheid van groen en doordacht waterbeheer maakt deze wijk weerbaar voor klimaatverandering.

Industriële sfeer

Stedelijk voedselbos

Tot slot het streven naar een levendige openbare ruimte. De openbare ruimte wordt georganiseerd door het netwerk van verschoven korte straten onderbroken door speciale pleinen. In deze gebieden komt de essentie van de openbare ruimte van ROTO naar voren. Het zijn publieke hotspots van de bruisende buurt. Door het toevoegen van waarden als klimaatadaptatie, natuurinclusief en verbetering van de biodiversiteit wordt de transformatie toekomstbestendig. Duurzaamheid

Karakteristieke pleinen

84

Principetekening stedelijk voedselbos

STEDELIJK VOEDSELBOS Een voedselbos is een door mensen ontworpen productief ecosysteem naar het voorbeeld van een natuurlijk bos, met een hoge diversiteit aan meerjarige en houtige soorten, waarvan delen (vruchten, zaden, bladeren, stengels, wortels) voor de mens of dier als voedsel dienen, met aanwezigheid van zeven te onderscheiden lagen; een kruinlaag van hoge bomen en een laag van lage bomen, struiken, kruiden, bodembedekkers, ondergrondse gewassen en een laag van klimplanten. Een voedselbos heeft zoveel mogelijk waarde voor dier en mens, vandaar dat er gezocht is naar, waar mogelijk, beplanting die eetbaar is. Door de 7 lagen toe te passen krijg je een gelaagde rijke beplanting.

De openbare ruimte wordt ingericht als stedelijk voedselbos, pleinen krijgen een invulling met een van de zeven lagen. In de straten worden verschillende lagen toegepast. Zo ontstaat een ware stadsoase. Groen in hoven is collectief waarbij gedacht kan worden aan moestuinen en pluktuinen.

INDUSTRIËLE SFEER Hergebruik van materialen zoals stelconplaten gecombineerd met nieuwe duurzame materialen ademt een industriële sfeer. De uitstraling van meubilair is stoer en kan tegen een stootje, staal is daarbij een materiaal dat terugkomt in detaillering en meubilair. Verlichting is zoveel mogelijk hangend en verwijst tevens naar het industriële verleden waarbij zo min mogelijk obstakels op het maaiveld staan.

85

KLIMAATROBUUSTE OPENBARE RUIMTE Geselecteerde planten voor ROTO zijn nuttig voor mens, dier en klimaat. Ze produceren voedsel, bieden schuilplaatsen, vertragen de afvoer van regenwater, zuiveren de lucht en voorkomen hittestress. Ze zijn bestand tegen het toekomstige klimaat met droogte, hitte en hevige buien. Natuurinclusiviteit is in de nieuwe wijk van grote betekenis. Het terrein en de gebouwen worden zo ingericht dat ze bijdragen aan de lokale biodiversiteit en natuurwaarden. Dat is bevorderlijk voor de kwaliteit van de leefomgeving.

86

Regenwater kan in het groen infiltreren en wordt op verharding zoveel mogelijk zichtbaar afgevoerd naar plekken waar het geborgen kan worden.

Groene bijdrage

ad

cl u

siv

i te

it

a

at

N at u u ri n

a p � v i te it

diversiteit Bio

K li m

Watersysteem

87

Rotoplein

Bomenplein Smeetsplein

Groen buurtplein

Waterplein Actief buurtplein

De pleinen van ROTO

HOOFDSTRUCTUUR PLEINEN Er worden pleinen voorgesteld die ieder een eigen karakter krijgen, mede afhankelijk van de maat, het gebruik, het programma dat aan de pleinen ligt en de situering binnen ROTO. Voor de openbare ruimte geldt in het algemeen dat de nadere (technische) uitwerking in nauwe samenwerking met de gemeente plaats zal vinden. Voor alle ontwerptekeningen in dit hoofdstuk geldt dat dit een mogelijke uitwerking is van dit deel van de openbare ruimte.

88

Rotoplein Het Rotoplein gelegen voor het bestaande gebouw en aan de Mr. H.F. de Boerlaan en Hunneperkade vormt een nieuwe entree voor de wijk. Het plein krijgt een groene uitstraling door toevoeging van grasvlakken, behoud van de bestaande bomen en mogelijk toevoeging van extra inheemse bomen die aantrekkelijke zijn voor verschillende diersoorten. Deze bomen leveren tevens schaduwplekken en verminderen hittestress. Het maaiveld zal gebruikt kunnen worden voor evenementen. De meer verharde delen liggen nabij de entree van het gebouw en de verbinding naar het Smeetsplein. Het zicht op het Roto gebouw is van belang daarom zal dit plein een open karakter krijgen, zodanig dat zichtlijnen mogelijk blijven. Tijdens evenementen is het mogelijk om plekken te creëren met bijvoorbeeld schaduwdoeken om zo koele plekken te maken. Uitgangspunten: • • • • •

flexibiliteit in gebruik verharde- en grasvlakken behoudt van bomen en toevoegen van bomen voorkomen hittestress zicht op erfgoed vrijhouden

Waterplein Aan de Industrieweg wordt een waterplein voorgesteld dat direct aansluit op de openbare ruimte van de Eerste Havenarm. Op dit plein kan regenwater worden verzameld. Het waterplein kan spelaanleiding geven voor kinderen, maar kan tevens een prachtige verblijfsplek zijn voor bewoners of werkenden. Het water geeft verkoeling en in de randen van het plein worden bomen voorgesteld zodat schaduwplekken ontstaan. Onderzocht dient te worden wat er met regenwater mogelijk is i.v.m. hoge eisen die aan het water gesteld worden. Uitgangspunten: • thema water • waterberging • groene randen van het plein als doorzetting van straten • spelaanleiding • zichtbaar waterelement 89

Smeetsplein In het gebied ligt het Smeetsplein, een verhoogd plein boven de parkeergarage waar samenkomen centraal staat als buitenruimte van het Roto Smeets gebouw. Op dit plein is weinig ruimte voor groen om te wortelen. Hier kan een constructie opgebouwd worden waar klimplanten over kunnen groeien. De constructie verwijst naar het industriële karakter van ROTO, onderzocht kan worden of een bestaande constructie uit de Roto Smeets gebouwen hiervoor hergebruikt kan worden. De klimplanten kunnen een relatie hebben met het voedselthema, te denken valt aan hopplanten of druivenranken. Onder de constructie kunnen bijvoorbeeld lange tafels staan waar men kan aanschuiven. De toegangen naar het verhoogdeplein vanuit de centrales as bestaan uit groene zittreden, zodat dit aantrekkelijke verblijfsplekken worden. Het plein is aan de oostzijde ook toegangelijk voor mindervaliden, in de groene zittreden is hier een hellingbaan opgenomen. Uitgangspunten: • pleinruimte met verblijfsplekken en terras • industrieel pergola object met klimplanten • toegankelijk voor mindervaliden • groene zittreden aan de randen

Bomenplein Het bomenplein grenst aan de Groningenstraat, hier staat een collectie van klimaatbomen. Klimaatbomen zijn bomen die goed bestand zijn tegen natte en droge perioden waardoor ze goed passen bij het veranderende klimaat. Daarnaast filteren deze bomen ook de lucht. Voorbeelden hiervan zijn bepaalde soorten van Acers, Magnolia, Gleditsia, Alnus, en Quercus. Uitgangspunten: • bomenplein • biodiversiteit • verschillende klimaatbomen • deels verhard, deels onverhard ten behoeve van waterinfiltratie In het plangebied liggen nog een tweetal buurtpleinen; een plein waar spelaanleiding het thema vormt en een plein waar verblijven tussen sierbeplanting zoals vaste planten centraal staat. 90

Groen buurtplein Op dit groene buurtplein kan men verpozen tussen sierbeplanting van vaste planten. Een rustige groene oase in de stad. Uitgangspunten: • groene uitstraling door bomen en vaste planten • verblijfsplek in het groen • biodiversiteit

Actief buurtplein Op dit buurtplein vormt spelaanleiding het thema, te denken valt aan een klimboom voor kinderen maar ook een schaakspel voor ouderen. Uitgangspunten: • groene uitstraling door bomen • rustige activiteiten voor jong en oud • verblijfsplek

91

Centrale as van ROTO

CENTRALE AS De centrale as loopt vanaf het monumentale deel van Roto-Smeets via de bouwblokken naar de oostelijke zijde van ROTO. De as verbindt zo de verschillende pleinen aan elkaar en is de centrale ontmoetingsplek voor de omringende woningen. De centrale as zelf heeft een maat van 14 meter en wordt begeleid door grondgebonden stadswoningen met werkfuncties in de plint.

92

In Bijlage I iscentrale Doorsnede te zien hoe as de ondergrondse kabels en leidingen in dit profiel passen en hoe deze t.o.v. elkaar gesitueerd moeten worden. De NEN 7171 Ordening van ondergrondse is hiervoor als basis gebruikt.

93

Hoven in ROTO

HOVEN De hoven in de bouwblokken zijn semi openbaar. Ze zijn toegankelijk door minimaal 2 toegangen. Het zijn plekken waar bewoners een moestuin kunnen hebben met een kas, waar het buurtfeest georganiseerd wordt of waar speelplekken voor kinderen gerealiseerd worden. De verharding in de binnenhoven wijkt af van de openbare ruimte waardoor je als bezoeker merkt dat je je in een ander gebied begeeft.

transparante plint met werken en wonen entrees

transparante plint met werken en wonen entrees

2.5 m 4-6m

2.5 m 4-6m

94

2.5 m 4-6m

transparante plint met werken en wonen entrees

95

96

97

Stegen in ROTO

STEGEN De entrees en stegen vormen de connectie en overgang tussen de openbare- en private gebieden. Omdat de hoven een semi-openbaar karakter krijgen met entrees aan de hofzijde, is het van belang de stegen zo vorm te geven dat deze uitnodigend zijn. De stegen zijn daarbij open, zonder bovenliggende bebouwing. Het zijn dus geen poorten.

Ook de steeg van 2,5 meter heeft een groene gevel aan één zijde. Het profiel zelf is geheel verhard. De blokken hebben altijd verschillende stegen, en in iedergeval één brede steeg die ook bij calamiteiten toegankelijk is transparante plint

met werken en wonen en

De stegen variëren in formaat. Ze zijn 2,5 meter, 4 meter of 6 meter breed. De stegen van 4 meter breed hebben een symmetrisch of asymmetrisch profiel maar altijd met groene gevels door middel van klimplanten. Zo vormen ze een aangename entree naar de binnenhoven.

2.5 m 4-6m

98

99

Leefstraten in ROTO

LEEFSTRATEN De leefstraten hebben een profiel met een groenstrook aan weerszijden tegen de gevels en verharde zones in het midden van het profiel. Groen is natuurlijk gepland met een rijkdom aan soorten; bomen, struiken, bodembedekkers. In de groenstroken zijn alle zeven lagen voedselbos zichtbaar. Het groen kan variëren per plek, sommige plekken zijn open of juist dicht beplant. Zo ontstaan diverse plekken. De profielen wisselen per straat, entreepaden worden zoveel mogelijk gecombineerd om het groen optimaal tot zijn recht te laten komen.

100

Indien de groenstrook 1,5 meter breed is kan deze ook worden gebruikt door bewoners als encrouchmentzone. Uitstalling van bankjes en potten zijn dan mogelijk. Dit versterkt de levendigheid in de leefstraat. In de bredere groenzones is het niet mogelijk privé ruimtes te maken.