2023-653 Masterplan Roto Smeets (vastgesteld)
Tekst van het document
MASTERPLAN ROTO 29.06.2023
MASTERPLAN ROTO DEVENTER
VOORWOORD Met gepaste trots presenteren wij het masterplan voor ROTO; een nieuwe stadswijk passend binnen het DNA van Deventer. In 2019 is na de sluiting van Roto Smeets door de curator mr. C.W. Houtman een openbare verkoop van de gronden en opstallen van de voormalige drukkerij voorbereid. De gemeente Deventer heeft een Handelingsperspectief geschreven dat als leidraad heeft gegolden bij de verkoop. De SVE Group heeft met haar bieding de kavel verworven in 2021. In 2021 is de SVE Group in overleg getreden met de gemeente Deventer om tot planvorming te komen dat als basis kan dienen voor een nieuw bestemmingsplan voor de voormalige Roto Smeets kavels. In de periode tussen verwerving van de kavels in maart 2021 en het definitief maken van dit masterplan in 2023 heeft intensief overleg plaatsgevonden tussen de gemeente Deventer, de SVE Group en haar adviseurs. Tevens zijn er drie participatiesessies geweest met een Focusgroep van omwonenden en ondernemers uit de directe omgeving als ook anderszins betrokkenen. Het resultaat van al hetgeen hierboven beschreven heeft geleid tot dit masterplan. Sjan van Ettekoven SVE GROUP
5
INLEIDING Deventer, Hanzestad aan de IJssel. Al meer dan 1250 jaar een stad van industrie, handel en ondernemerschap. Rijk aan cultuur en erfgoed. Een aantrekkelijke stad om te wonen en te werken. Historie en toekomst zijn met elkaar verbonden. Deventer is een broedplaats van innovatie en kennisontwikkeling. Slimme ideeën worden vertaald in maakbare oplossingen. Informatie is al eeuwen een handelsmerk van Deventer: vanaf de eerste uitgevers, drukkerijen, de oudste wetenschappelijke bibliotheek van Nederland, tot en met de boekenmarkt en het bibliotheek-innovatielab van nu. Deventer telt ook veel adviesbureaus, interneten contentbedrijven, de uitgevers van de 21ste eeuw. Roto Smeets was één van de grotere drukkerijen in Nederland. Al in 1931 vestigde de voorloper van Roto Smeets zich in de stad op de locatie aan de Industrieweg. Op 17 april 2019 is, op eigen verzoek, het faillissement uitgesproken van Roto Smeets Deventer BV in verband met de slechte marktomstandigheden in 2018 en begin 2019.
In 2021 heeft de SVE Group de locatie gekocht. Met de aankoop van deze beeldbepalende industrielocatie op de kruising van de Centrumschil, de Kennisas, het Havenkwartier, Bergweide 3 en de Stadsentree, heeft zij de unieke kans gegrepen om een nieuwe leef- en werkomgeving te creëren. In de herontwikkeling van de Roto Smeets locatie staat de ambitie om het terrein te transformeren naar een verrassend stedelijk en duurzaam woonwerkgebied centraal. Om deze ambitie te bereiken hebben de gemeente Deventer en de SVE Group het afgelopen jaar nauw samengewerkt aan het voorliggende masterplan. Het is de uitkomst van co-creatie van het ontwerpteam van de SVE Group, het projectteam van de gemeente Deventer, diverse adviesbureaus en de Focusgroep; betrokken Deventenaren. Het masterplan is een belangrijke stap in de planvorming. Het vormt de basis voor het bestemmingsplan en de verdere uitwerking van stedenbouw, landschap en architectuur. Afbeeldingen zijn niet definitief maar een mogelijke invulling die past binnen het masterplan. Dit document is het vertrekpunt, geen definitief plan, voor de verdere ontwikkeling van een nieuwe stadswijk voor Deventer: ROTO.
7
INHOUDSOPGAVE Voorwoord5 Inleiding7
1. Opgave en ambities
11
1.1 Ambities van Deventer
13
1.2 Centrumschil
15
1.3 Roto Smeets locatie
17
1.4 Ambities voor ROTO
19
1.5 Kansen voor de stad
22
Intermezzo | Historie Roto Smeets
24
2. ROTO kernwaarden
32
2.1 ROTO erfgoed als identiteitsdrager
35
2.2 ROTO als verbindende schakel
36
2.3 Basis voor nieuwe Deventer stedelijkheid
39
Intermezzo | Deventer DNA
40
3. ROTO een gemengde stadswijk
44
3.1 Wonen en werken
47
3.2 Reuring, rust en ruis
48
3.3 ROTO als werkomgeving
51
3.4 Stedelijk wonen
52
3.5 Voorzieningen
55
4. Ruimtelijke structuur
56
4.1 Ruimtelijk concept
62
4.2 Ruimtelijke structuur
66
4.3 Compact en hoger bouwen
68
4.4 Bouwblokken
70
4.5 Gastvrije openbare ruimte
84
5. Programma
110
5.1 Woonmix
112
5.2 Wooncategorieën
114
5.3 Werkcategorieën
116
5.4 Woonwerkmix
120
5.5 Werkprogramma
124
6. Mobiliteit
126
6.1 Mobiliteitsstrategie
128
6.2 Autoluwe stadswijk
130
6.3 Fijnmazig netwerk voor fietsers en voetgangers
133
6.4 Uitwerking mobiliteitsstrategie
135
7. Gezond en duurzaam
136
7.1 Integrale duurzaamheid
139
7.2 Natuurinclusieve wijk
141
7.3 Gezond stedelijk leven
143
7.4 Klimaatadaptieve wijk
145
7.5 Energie & circulariteit
146
7.6 Geluid
151
7.7 Geur
153
Intermezzo | Urban harvest
154
8. Beeldkwaliteit
160
8.1 Architectuur
162
8.2 Openbare ruimte
173
9. Planning & fasering
180
9.1 Procesplanning
182
9.2 Milieu en haalbaarheid
186
9.3 Voorbij de plangrens
188
9.4 Participatietraject
189
Colofon190
10
1. OPGAVE EN AMBITIES 11
12
1.1 AMBITIES VAN DEVENTER Deventer, compacte stad aan de IJssel. Een stad met een rijke geschiedenis. Verrassende winkels in historische straatjes, een stad met goede opleidingsmogelijkheden, een echte festivalstad gelegen in een gemeente met aantrekkelijke dorpen en een mooi groen buitengebied. Het charmante van een kleine stad, met de voorzieningen van een grote stad. Een stad om prettig te wonen en werken.
Omgevingsvisie
December 2019 Definitieve versie
Deventer staat op een kantelpunt. Demografische ontwikkelingen en instroom van buiten, met name vanuit de Randstad, zorgen voor een tekort aan (betaalbare) woningen. Het college en de gemeenteraad hebben de ambitie om tot 2035, 11.000 woningen toe te voegen. Hiervan zijn ruim 7000 woningen voor de autonome groei van de stad en 4000 woningen voor extra groei bedoeld. Hiermee wil Deventer haar arbeidsmarkt versterken en de aantrekkingskracht van de stad op jongeren vergroten.
Omgevingsvisie Deventer 2019
Het verzilveren van het bestaande In Deventer is de geschiedenis zichtbaar, herkenbaar en beleefbaar. Bij ontwikkelingen is het uitgangspunt om de eigen, onderscheidende kwaliteiten van Deventer te behouden en versterken.
ONGEDEELDE SAMENLEVING Deventer streeft naar naar een gemengde bevolkingssamenstelling met een bijpassend gevarieerd aanbod. Jong en oud, mensen met en zonder zorgvraag wonen hier samen. Er is ruimte voor bijzondere woonmilieus en voor creativiteit en innovatie. Door in te spelen op de specifieke vraag van kleine huishoudens wordt ruimte geboden aan starters, jong talent en pas afgestudeerden. Het doel is om zowel de sociale voorraad als de aansluitende segmenten op peil te houden om doorstroming te bevorderen.
ECONOMISCHE PROFIELEN De economische ontwikkeling van de gemeente gaat in op vier speerpunten: de vrijetijds-economie, kenniseconomie, maakindustrie en een vitaal platteland. ROTO richt zicht op de eerste drie. Met het bedrijfsleven wordt gewerkt aan toekomstbestendige bedrijventerreinen. Daarbij is vergroening, klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit, goede bereikbaarheid en energietransitie belangrijk.
OMGEVINGSVISIE Deventer beschikt sinds 2019 over een omgevingsvisie waarin op hoofdlijnen is beschreven hoe de stad verder kan bouwen op al het goede dat er al is.
Slim verbinden Deventer is goed bereikbaar per trein, auto en fiets. De gemeente heeft de ambitie om de netwerkkracht van Deventer te versterken. De verkeersdruk wordt verlicht door middel van het dakpanprincipe; door verkeersstromen zoveel mogelijk naar de randen van de stad te leiden. De gemeente ambieert een gezonde en veilige leefomgeving die uitnodigt om te bewegen.
Toekomstbestendig handelen Duurzaamheid en een gezonde leefomgeving is een belangrijk uitgangspunt bij alle ontwikkelingen. Deventer wil energieneutraal worden door CO2-reductie, energiebesparing, zuinige en slimme energienetwerken zonder fossiele brandstoffen en de inzet van duurzame bronnen. De doelstelling voor nieuwe ontwikkelingen is dat deze klimaat adaptief ontwikkeld moeten worden. Er zal rekening gehouden moeten worden met waterberging; pieken in de waterafvoer, en het vasthouden van regenwater. Droogte wordt tegengegaan ivm de grondwaterstand en droogte voor het groen. Ook dient hitte in de woon- en leefomgeving voorkomen te worden, zodat er geen stedelijk hitte-eiland ontstaat.
13
DEVENTER FIETSSTAD Deventer is een fijne compacte stad, wanneer je vanaf het station een cirkel trekt van 3 km wordt mooi zichtbaar dat praktisch de gehele stad bereikbaar is binnen 10 minuten fietsen. Dit geeft aanleiding om anders te denken over mobiliteit en het gebruik van de openbare ruimte wanneer het gaat over stedelijke
Deventer 10 minuten fietsstad
14
verdichting in en rondom de binnenstad. Door de nabijheid van het station kan binnen de binnenstad en de schil daar omheen maximaal worden ingezet op de fiets. Zo ontstaat hier een plek waar gewoond, gewerkt en ontspannen kan worden met alle stedelijke voorzieningen op loop- en fietsafstand.
1.2 CENTRUMSCHIL De Centrumschil vormt een grotere structuur rondom de binnenstad van Deventer die zich vanuit het centrum over de Buitengracht noordwaarts uitstrekt richting station en oostwaarts richting het aangrenzende werkgebied Bergweide 3 en het Havenkwartier. Binnen de Centrumschil is een aantal gebieden te benoemen die onderdeel uitmaken van de hoofdgroenstructuur: Overijssels Kanaal/Huneperkade, de singelstructuur en de Mr de Boerlaan als een historische invalsweg met een groen karakter. Vanwege de nabijheid van de binnenstad en haar voorzieningen en met het station op loopafstand is de Centrumschil een voor de hand liggend gebied om nieuwe stedelijke woonwerkmilieus toe te voegen dicht bij de binnenstad.
Raambuurt, een voormalig 19e eeuws industriegebied op de oostelijke vestingwerken.
BERGWEIDE 3 EN HET HAVENKWARTIER In het zuid-oostelijke deel van de centrumschil ligt het bedrijventerrein Bergweide 3 en het Havenkwartier. Het Havenkwartier is de afgelopen jaren getransformeerd tot een plek om te wonen, recreëren en werken, met een focus op de creatieve industrie. De eerste fase van de transformatie van het Havenkwartier tot gemengd gebied is zeer succesvol gebleken. Het Havenkwartier is hiermee een aanjager voor verdere verkleuring van Bergweide 3.
Met de gebiedsontwikkeling van Stadscampus de Kien wordt de stationsomgeving meer en meer een plek waar wonen, werken en onderwijs samenkomen. De herontwikkeling van het Sluiskwartier en het Senzoraterrein zorgen voor de afronding van de
Centrumschil Deventer
Stadscampus de Kien
Historische binnenstad
Bergweide 3
ROTO
Havenkwartier
15
Centrumschil Deventer
Stadscampus de Kien
Historische binnenstad
Bergweide 3
ROTO
Havenkwartier
Ligging van ROTO in Deventer, met aangegeven de kenmerkende gebouwen in Deventer ter oriëntatie
N337 Richting Zwolle
Tr
ein
sta
tio
n
N344
Centrum
Hu
ka er ep nn
de Bergweide 3
n
ROTO
N348 Richting Holte
strie weg
Han
zew
eg
Mr. H.F. de Boerlaa
N344 Richting Twello
Indu
va Be ar rge de n rs tra at
Zu t
ph
en s
ew eg
A1 Richting Apeldoorn/Almelo N348 Richting Zutphen
Bereikbaarheid van ROTO
16
1.3 ROTO SMEETS LOCATIE De Roto Smeets locatie is gelegen binnen de centrumschil van Deventer; de eerste schil rond de binnenstad. Het plangebied ligt in de nabijheid van de historische binnenstad, de Stadscampus, het Havenkwartier en de Stadsentree met daarin de Poort van Deventer met innovatieve sectoren. De locatie ligt tevens aan de hoofdgroenblauwe-structuur van Deventer met het Overijssels Kanaal, de Buitengracht en de havens van Bergweide 3. Het plangebied is onderdeel van Bedrijventerrein Bergweide 3 en is gelegen aan de Industrieweg en de Hunneperkade. Aan de noordzijde wordt het plangebied begrensd door de Bergenvaardersstraat. De percelen waarop Roto Smeets gevestigd is hebben een totaaloppervlakte van circa 6 ha.
BEREIKBAARHEID Het station ligt op loopafstand en biedt goede treinen busverbindingen naar andere delen van Nederland. De sterfietsroute naar Epse-Gorssel-Zutphen over de Mr. de Boerlaan en de primaire fietsroute langs de Industrieweg, verbinden ROTO ook met de omliggende gebieden. Het gebied is goed bereikbaar met het ov en de auto door de ligging aan de Meester H.F. de Boerlaan en de Industrieweg. Via het Hanzetracé, de belangrijkste ontsluitingsweg van Deventer, is de locatie vanaf de A1 goed aan te rijden.
VERTREK VAN ROTO SMEETS De sluiting van Roto Smeets biedt een kans voor de stad voor de ontwikkeling van een levendige stadswijk op een strategische locatie binnen de centrumschil. Locaties nabij het centrum en station zijn in trek vanwege hun veelheid aan stedelijke voorzieningen en verbindingen naar het centrum en het buitengebied.
17
18
1.4 AMBITIES VOOR ROTO OMGEVINGSVISIE De ontwikkeling van ROTO biedt een kans om in te spelen op de peilers van de omgevingsvisie. Ten eerste krijgen de bestaande karakteristieken een centrale plek in het plan. Ten tweede biedt de gunstige ligging van ROTO in de centrumschil kansen om de bereikbaarheid van het centrum van Deventer te versterken. Hierbij kan een impuls gegeven worden aan de ambities om gezond leven te stimuleren door middel van goede fiets- en wandelverbindingen binnen en buiten ROTO. Tot slot wordt ROTO ontwikkeld als integrale duurzame wijk met een nadruk op natuurinclusieve eigenschappen, klimaatadaptatie, energie en circulariteit. Een leefomgeving waar je nu prettig woont en die voor toekomstige generaties de moeite waard is.
HANDELINGSPERSPECTIEF De gemeente Deventer heeft haar ambitie voor de herontwikkeling van de Roto Smeets locatie uiteengezet in een handelingsperspectief. Het vertrek van Roto Smeets geeft aanleiding tot afwijken van de Omgevingsvisie door woningbouw te realiseren en niet enkel bedrijvigheid. In het handelingsperspectief zijn nieuwe ontwikkelingen en inzichten op het gebied van verdichten en het mengen van wonen en werken verwerkt. Het doel is om het plangebied te transformeren tot een gemengd gebied door woonprogramma toe te voegen. Hierbij blijft de werkfunctie een onderdeel van het plan. De ambitie van de gemeente is gebundeld in een viertal speerpunten dat richtinggevend is voor de ontwikkeling van de locatie; • Méér Deventer Stedelijkheid, • Veilig en gezond leefklimaat, • Kwaliteitsimpuls op Deventer schaal, • Innovatief en toekomstbestendig.
Méér Deventer Stedelijkheid ROTO wordt ontwikkeld tot een gebied waar gewoond, gewerkt en gerecreëerd zal worden. De bedrijvigheid en het woonprogramma sluiten op elkaar aan en leveren daarmee een bijdrage aan het dynamische en levendige karakter van de wijk. Het mengen van functies gebeurt op meerdere schaalniveau’s, van gebouw tot wijk, zodat een gemêleerd en afwisselend stadsbeeld ontstaat.
Handelingsperspectief
Roto Smeets Locatie Ambities en Ruimtelijk kader 21 augustus 2020
Handelingsperspectief Roto Smeets locatie
ROTO als gemêleerde stadswijk draagt bij aan de realisatie van de ambitie van een ongedeelde samenleving. De centrumschil is aantrekkelijk door het aanbod van stedelijke voorzieningen en goede fietsroutes naar het centrum en buitengebied. Het is dé plek voor een levendige stadswijk met bijzondere woonvormen. Er wordt ingezet op een variatie aan woontypologieeën met zowel gestapelde als grondgebonden woningen. Er is ruimte voor experiment en om (C)PO te realiseren. Meer hierover in hoofdstuk 3, ROTO een gemengde stadswijk.
Veiligheid en gezond leefklimaat Het ontwerp van de openbare ruimte sluit aan op het bestaande groenblauwe netwerk. Hierbij draagt het bij aan de biodiversiteit, klimaatadaptatie, recreatie en gezondheid. Gezond gedrag van bewoners en gebruikers wordt gestimuleerd door goede routes voor fietsers en voetgangers aan te leggen en te versterken. De toevoeging van oppervlaktewater wordt zichtbaar geïntegreerd en de afvoer van hemelwater wordt als natuurlijk element meegenomen. In de openbare ruimte worden veel bomen geplant en groen toegevoegd. Een schaduwrijke koele omgeving voorkomt hittestress en draagt bij aan een aangenaam leefklimaat. Meer hierover in hoofdstuk 4, Ruimtelijke structuur.
19
Legenda kavels handelingsperspectief kavel Monuta extra oostelijke kavels
Kavels uit het handelingsperspectief en extra kavels
Kwaliteitsimpuls op Deventer schaal Duurzame mobiliteit wordt gestimuleerd door de nabijheid van OV stations, extra fietsparkeerruimte, (elektrische) deelauto’s en Mobility as a Service (MaaS). Door functiemenging van wonen, werken en recreëren, is dubbelgebruik van parkeerplaatsen een kans. Door o.a. het gebruik van slim gepositioneerde parkeerHUBs is het mogelijk een autoluw plangebied te ontwikkelen voor de fiets- en voetganger. Meer hierover in hoofdstuk 5, mobiliteit.
Innovatief & toekomstbestendig Bij de ontwikkeling van ROTO wordt ingezet op duurzaamheidsthema’s als energiebesparing en circulariteit. De ambitie is om het energieverbruik te reduceren en schone energie op te wekken. Bij het ontwerpen van de gebouwen wordt er rekening
energiebehoefte (BENG) en er wordt aardgasloos gebouwd. In een gebalanceerd energiesysteem wordt het overschot in een slim netwerk uitgewisseld. Hergebruik en circulair bouwen zijn speerpunten. Zo worden waardevolle delen van de bestaande gebouwen 1951, 1956 en 1961 hersteld en hergebruikt. Circulariteit in de bouw wordt nagestreefd door te bouwen met duurzame materialen. Daarnaast is ruimte voor experiment in bouwen, zoals demontabel bouwen of bouwen in hout. Meer hierover in hoofdstuk 6, gezond en duurzaam.
Extra kavels Naast de kavels uit het Handelingsperspectief zijn er een drietal extra kavels aan het masterplan toegevoegd. Het betreft de kavel van Monuta (hierboven met
gehouden met passieve maatregelen om het
groen aangegeven) en twee kavels ten oosten van het
energieverbruik laag te houden. Voorbeelden van zulke maatregelen zijn de oriëntatie en grootte van ramen, overstekken, bouwmassa, type van glas en het gebruik van zomernacht en/of spuiventilatie. De gebouwen moeten zoveel mogelijk voorzien in eigen
plangebied (met rood aangegeven). Door de kavel van Monuta bij de ontwikkeling te betrekken ontstaat er ruimte om het Overijssels kanaal door te trekken en een mooie aanloop te maken richting ROTO vanaf het centrum. Het Roto Smeets erfgoed wordt zo beter
20
Voorzieningen/maatschappelijk programma 93.000 Woonzorg
Monuta
7.000
86.000 Extra kavels
Wonen 1.250 sociale zorg
Wonen
14.000
72.000 Wonen
60.000
12.000
Bonusregeling
Wonen
12.000
60.000
Woonzorg
5.750
93.000 Monuta
86.000 Extra kavels
Wonen
14.000
72.000 Bonusregeling
Wonen
12.000
60.000
72.000 Bonusregeling
60.000
Wonen
20.000 40.000
Wonen
Wonen
Wonen
30.000
30.000
30.000
30.000
30.000
30.000
Wonen 1.000
Bedrijvigheid
40.000
Bedrijvigheid
Bedrijvigheid
Bedrijvigheid
30.000
30.000
27.500
Wonen 1.500
m2 BVO
m2 BVO
m2 BVO
m2 BVO
Uitgangspunten Roto Smeets locatie: Basisprogramma, bonusregeling, bonusregeling + extra kavels, definitieve uitgangspunten na overleg tussen SVE en gemeente Deventer
zichtbaar vanaf de openbare weg. Om deze verbetering aan het plan mogelijk te kunnen maken is er in overleg met de gemeente toestemming gegeven om 7.000m2 woonzorgprogramma aan ROTO toe te voegen. Door de toevoeging van de twee oostelijke kavels kan het gebied nu goed afgebakend worden aan de Kamperstraat. Directe menging met de bestaande industrie wordt voorkomen en er ontstaat een logische scheiding. Door het toevoegen van deze kavels is er in overleg met de gemeente de mogelijkheid gegeven om 14.000m2 extra woonprogramma te realiseren verspreid over ROTO.
BONUSREGELING HANDELINGSPERSPECTIEF De gemeente vraagt om een toonaangevende ontwikkeling voor deze bijzondere locatie. Daarom is een bonusregeling in het handelingsperspectief opgenomen. In dit masterplan is een voorstel opgenomen waarmee voldaan wordt aan onderstaande voorwaarden voor de bonusregeling.
Voorwaarden •
De realisatie van alle ambities en uitgangspunten van het handelingsperspectief tot een integraal en hoogwaardig plan op het gebied van architectuur en openbare ruimte.
•
•
•
Een (ontwikkel)visie op de realisatie van een gemengd woonwerkgebied met inachtneming van de gestelde ambities. Een (ontwikkel)visie waarin de ontwikkelende partij aantoont hoe de gestelde doelstellingen op het gebied van duurzaamheid, klimaatbestendigheid, energie, gezondheid en milieu daadwerkelijk gerealiseerd gaan worden. Een participatietraject georganiseerd door de ontwikkelende partij tijdens de Masterplanfase.
Op verzoek van de gemeente heeft de SVE Group een Ontwikkelvisie opgesteld. De Ontwikkelvisie is toegevoegd als bijlage A van dit Masterplan. Op basis van de inhoud van de ontwikkelvisie is de gemeente Deventer akkoord gegaan met het verder werken op de Bonusvariant. In de verdere uitwerking zal weer getoetst worden of de plannen blijven voldoen aan de randvoorwaarden. Formeel heeft het college op 13 juli 2021 kennis genomen van de woonwerkvisie en het participatieplan en hebben ze ingestemd met uitwerking van de bonusvariant. Het college stemt pas in met de woon-werkvisie zelf wanneer dit Masterplan ter besluitvorming aan hen wordt voorgelegd.
21
Ov er ijs se ls
ka
na al
1.5 KANSEN VOOR DE STAD
nn Hu
e kad r e ep
c ht gra
e nz a H
arm
g
MOBILITEIT
haven
Met de ontwikkeling van ROTO wordt aangesloten op de succesvolle transformatie van het Havenkwartier. ROTO kan een verbinding tussen het Havenkwartier en de binnenstad vormen. Met de plannen voor het deel van de Roto Smeets locatie ten noorden van de Groningerstraat kan een mogelijke aanzet geven voor de verdere herontwikkeling van van Bergweide 3 tot een gemengd woonwerkgebied.
triew e
Onderzocht gaat worden of ROTO kan ondersteunen bij het oplossen van het parkeervraagstuk van de binnenstad door het strategisch plaatsen van mobiliteitsHUBs. Dit zijn geclusterde voorzieningen voor autoparkeren en kunnen een station voor deelmobiliteit vormen. Zowel bewoners, werknemers als bezoekers maken hiervan gebruik, waardoor veel ruimte ontstaat voor een groene en autoluwe openbare ruimte. Twee de
Eerste havenarm
Huidige situatie
Mr. H.F. de Boerlaan
Indu s
GEMENGDE STADSWIJK De intentie is om het plangebied te ontwikkelen tot een levendige stadswijk. Het huidige gebied is momenteel enkel bestemd voor bedrijven en wordt ervaren als een rommelig industriegebied. Met het vertrek van Roto Smeets krijgt Deventer de kans om dit gebied te ontwikkelen tot een aantrekkelijk woonwerkgebied met een stedelijke dynamiek en een aangenaam verblijfsklimaat.
22
GEMENGD PROGRAMMA Het huidige programma bestaat enkel uit bedrijvigheid. De toevoeging van wonen, andere passende bedrijvigheid en voorzieningen, brengt kansen op verschillende schaalniveaus. Gemengde gebieden zijn leefbaarder en gewild in de markt om zowel te wonen als te werken. De mix van functies bevordert kruisbestuiving tussen bedrijven en innovatie. Een gemengd gebied
is adaptiever in ontwikkeling en biedt kansen om kanaal elkaar kruisen ontstaat ruimte voor een plein met voorzieningen en investeringen te delen. Door te wonen zicht op de Buitengracht, de historische binnenstad en én te werken in dezelfde wijk, neemt de gemiddelde het Roto Smeets erfgoed. Hittestresskaart ROTO forensafstand mogelijk af. Tot slot geeft een gemengd gebied ook de omliggende wijken een impuls.
NIEUWE STRUCTUUR MET MENSELIJKE MAAT Het volledige perceel van Roto Smeets is momenteel bebouwd. Met de herontwikkeling ontstaat de kans een nieuwe structuur van straten en pleinen te introduceren met een meer menselijke maat en schaal. Zo wordt beter aangesloten op de directe context en ontstaat een aangenaam netwerk van routes en verbindingen die ROTO sterk verankert in haar omgeving.
VERSTEVIGEN GROENBLAUWE STRUCTUUR Met de ontwikkeling van ROTO ontstaat de kans om de huidige groenblauwe structuur binnen de Centrumschil te versterken. Uitgangspunt hierbij is dat de hoofdgroenstructuur na realisatie van de gebiedsontwikkeling aantoonbaar zowel kwalitatief als kwantitatief is verbeterd, bv door het toevoegen van buurt- en wijkgroen. Daarnaast ontstaat door het vrijmaken van de Monuta locatie ruimte voor herstel van de verbinding en zichtrelatie tussen Overijssels kanaal en de Buitengracht. Op dit moment lopen de gesprekken om dit kavel te betrekken bij de ontwikkeling bij het ROTO gebied. Bij het herplaatsen van Monuta in ROTO kan het bestaande gebouw gesloopt worden. Zo ontstaat er de mogelijkheid om het Overijssels kanaal door te trekken tot aan de Buitengracht (zie afbeelding hieronder). Daar waar de historische groenstructuur van de Mr. de Boerlaan, de Buitengracht en het Overijssels
Stedelijk hitte-eiland effect
HITTE -EILAND EFFECT Het huidige perceel van ROTO is praktisch volledig verhard en de huidige groenstructuur van ROTO en de omgeving is zeer mager. Hierdoor kleurt het gebied oranje op de stedelijk hitte-eiland effect kaart van Deventer. De ambitie is om ROTO en omgeving te vergroenen, zodanig dat een dempend effect op hitte in de stad optreedt, er koelteplekken en een aangenaam leefklimaat ontstaan om te wonen, werken en te verblijven. In ROTO kunnen karaktervolle openbare plekken gecreëerd worden waarbij biodiversiteit en klimaatadaptie centraal staan. Zo draagt ROTO ook bij aan het opvangen en de infiltratie van hemelwater.
Bestaande situatie Monuta - Nieuwe situatie doortrekken Overijssels kanaal en verplaatsen Monuta
23
EVENTUELE RUIMTE VOOR BEELD
INTERMEZZO | HISTORIE ROTO SMEETS
HOOFDSTUK TITEL
ENSEMBLE VAN GEBOUWEN Roto Smeets neemt een groot aandeel vierkante meters in op industrieterrein Bergweide 3. Door de jaren heen is Roto Smeets uitgegroeid tot een ensemble van gebouwen. Voor nieuwe ontwikkelingen op drukkerijgebied werden er een nieuwe gebouwen gerealiseerd of een bestaande gebouwen uitgebreid. In 1931 werd het eerste gebouw op de locatie gerealiseerd voor de Nederlandse Diepdruk Inrichting. Dit gebouw is in 1981 gesloopt om ruimte te maken voor het nieuw te bouwen Reprogebouw. In 1951 vond de eerste grote uitbreiding plaats en in de jaren ’90 volgden de nieuwbouwprojecten elkaar in rap tempo op. Vanaf 2000 zijn belangrijke uitbreidingen gerealiseerd die verregaande consequenties hadden voor de karakteristieke wegenstructuur van Bergweide 3. Zo werd de Bergenvaardersstraat geblokkeerd en omgedoopt tot de Groningerstraat waar zij mee in verbinding stond. De oorspronkelijke naam van het bedrijf is in 1966 gewijzigd in Nederlandse Diepdruk Industrie en later in Roto Smeets.
26
GEBOUW 1951
GEBOUW 1956 EN 1961
In 1951 is de eerste grote uitbreiding aan de Bergenvaardersstraat gerealiseerd. Een fabriekshal met kantoren van in totaal 2.330 m2 die in zijn geheel was onderkelderd. Het gebouw is ontworpen door de bekende Deventer architect, Postma, met duidelijke kenmerken van de wederopbouwstijl. Karakteristiek zijn de sheddaken. Tien mooie gekromde betonnen schalen. De oriëntatie op het noorden zorgt voor optimaal, gelijkmatig, daglicht in de hal.
In 1956 vond een uitbreiding plaats. Net als gebouw 1951 volledig onderkelderd. De sheddaken zijn hier gerealiseerd in staal. Daarop liggen losse gasbetonnen elementen. Ook dit gebouw is ontworpen door Postma. In 1961 vond wederom een uitbreiding plaats. Het is het derde grootschalige ontwerp van Postma, 5.100 m2.
Het gebouw is opgebouwd met in het werk gestort beton met de afdruk van de houten bekisting in het zicht. De constructie is ingevuld met metselwerk in een bruinrode kleur. Het gehele gebouw is witgeschilderd en de oorspronkelijke donkere stalen kozijnen zijn vervangen door witte kunststof kozijnen. De karakteristieke, industriële, structuur en uitstraling zijn hierdoor niet goed afleesbaar.
DIVERSE ONTWIKKELINGEN 1961 - NA 2000 Anno 1973 is er een extra verdieping op het dak van gebouw 1951 gerealiseerd. Door deze toevoeging is het fraaie sheddak van gebouw 1951 grotendeels aan het zicht onttrokken. In 1981 werd aan de Industrieweg een groot reprogebouw gerealiseerd. Hiervoor is het bouwdeel van 1931 gesloopt. In de periode 1981-2000 zijn diverse grotere uitbreidingen gedaan. De nieuwe hal van 1993 is bijzonder omvangrijk. De hoogte, 25 meter is vanaf grote afstand zichtbaar en bepaald daarmee mede de skyline van dit deel van de stad. Na 2000 volgden er nog een aantal uitbreidingen. Robuust uitgevoerd in beton en zonder daglicht in de hallen.
27
GEBOUW 1961 De gevel lijkt erg op de gevel aan de Groningerstraat van gebouw 1951, maar is niet gelijk. Door een latere aanbouw mist er ook een deel van de gevel.
1961
1956
1951
GEBOUW 1956 Gebouw 1956 vormt een eenheid met gebouw 1951. In dit gebouw is ook gebruik gemaakt van gekromde sheddaken, zij het een modernere variant in staal.
28
Restauratie en herstel
Transformatie met behoud karakteristieke onderdelen
Herinterpretatie historisch karakter
GEBOUW 1951 Gebouw 1951 heeft duidelijke kenmerken van de wederopbouwstijl. Karakteristiek was het sheddak met in totaal 10 stuks gekromde, betonnen schalen. Het sheddak is samen met de schoorsteen karakteristiek geworden voor Roto Smeets.
29
RESTAURATIE EN HERSTEL Behoud en herstel (incl. detaillering) van gevels, hoofdvorm, opzet en samenhang van verschillende bouwdelen is uitgangspunt. Wijzingen aan het exterieur zijn (beperkt) mogelijk, mits kwaliteit wordt toegevoegd op basis van de historische kwaliteiten van het gebouw. Eventuele latere toevoegingen aan het gebouw die ten koste zijn gegaan van de cultuurhistorische kwaliteit worden teruggedraaid. Hier wordt uitgegaan van een restauratieve aanpak. In het interieur wordt zorg gedragen voor instandhouding van de beleving van het gebouw, door de ruimtewerking van het gebouw als uitgangspunt te nemen bij de indeling. Planvorming en uitvoering geschieden in nauw overleg met de afdeling erfgoed van de gemeente Deventer.
TRANSFORMATIE MET BEHOUD KARAKTERISTIEKE ONDERDELEN Ontwikkeling c.q. revitalisering richt zich op het instandhouden van herkenbaarheid en gelaagdheid in de ontwikkeling van het gebouw door de tijd heen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van kenmerkende elementen, zoals hoofdopzet/verschil in bouwdelen, het historisch casco, de ruimtewerking in het interieur van het gebouw, uitstraling en/of opbouw van gevel, karakter van de architectuur en/of positie van een gebouw, van cultuurhistorisch waardevolle interieurelementen, positie binnenterrein, etc. De ontwikkeling draagt bij aan de leesbaarheid van het individuele gebouw en van het totaal. Uitgangspunt is dat nieuwe architectonische
toevoegingen kwaliteit toevoegen aan het bestaande. De mix tussen oud en nieuw wordt niet bepaald door een percentage of behoud van een specifiek onderdeel, maar door de wijze waarop die leesbaarheid terugkomt in het object en het gebied. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in de volgende ruimtelijke mogelijkheden: Optopping: hierbij wordt ruimte geboden om via contrasterende architectuur programma toe te voegen aan het bestaande erfgoed, zonder dat daarbij de cultuurhistorische belevingswaarde en/of historische kwaliteiten van het gebouw teniet worden gedaan. Optopping leidt tot het versterken van de ruimtelijke kwaliteit ter plaatse; Bestaand als designtool: via een duidelijke cultuurhistorische analyse van de architectuur en/of historische waarden van het bestaande erfgoed, wordt gekeken hoe nieuwe toevoegingen aan de bestaande bebouwing kunnen worden gedaan, zonder daarbij de cultuurhistorische karakteristieken van het gebouw aan te tasten.
HERINTERPRETATIE HISTORISCH KARAKTER Op basis van een gedegen analyse van het architectonisch en cultuurhistorisch karakter van het gebied wordt ruimte geboden voor nieuwbouw, die inspiratie vindt in de identiteit van het gebied. Uitgangspunt is dat de nieuwbouw zich voegt naar de kenmerken van de te behouden panden en er zodoende een logisch samenspel mee aangaat.
Op dit moment worden de plannen voor het industrieel erfgoed verder uitgewerkt. De plannen worden met de SIED en de gemeente Deventer afgestemd tijdens de verdere uitwerking.
30
1956
1965
31
EVENTUELE RUIMTE VOOR BEELD
2. HOOFDSTUK ROTO KERNWAARDEN TITEL
Situatie Deventer 1954 (bron: topotijdreis.nl)
34
2.1 ROTO ERFGOED ALS IDENTITEITSDRAGER Roto Smeets is een begrip in Deventer en omstreken. Bijna iedereen in de regio kent wel iemand die bij de drukkerij heeft gewerkt, in vaste dienst of als vakantiebaantje. Tot 2019 was de Roto Smeets locatie in gebruik. Het faillissement van het bedrijf betekende het einde van een toonaangevende onderneming in Deventer dat op het hoogtepunt, rond 1975, 800 medewerkers in dienst had. Een deel van de gebouwen van Roto Smeets is te classificeren als industrieel erfgoed met een hoge cultuurhistorische waarde. Behoud van dit erfgoed binnen de nieuwe ontwikkelingen voor de locatie wordt als waardevol gezien. Het maakt de geschiedenis leesbaar en verankert de nieuwe ontwikkeling in de stad. De aanwezigheid van de cultuurhistorisch waardevolle bebouwing en de strategische ligging ten opzichte van het centrum en openbaar vervoer vormt een stevige basis voor een transformatie tot een gebied met karakter en reuring met ruimte voor experiment en tolerantie. Het erfgoedcluster leent zich bij uitstek als het kloppende hart van ROTO; een levendig, gemengd gebied met een sterke eigen identiteit. ROTO ligt aan verschillende oude structuren als het oude spoor dat langs de Industrieweg naar de Mr. H.F. de Boerlaan liep. Dit spoor is nu nog zichtbaar in het
Gebouw 1951: Huidige hoofdentree
fietspad langs de Industrieweg. Ook ligt ROTO aan het Overijsselskanaal dat in het verleden een grote rol speelde in de aan- en afvoer van goederen uit Deventer. De relatie met deze oude structuren zijn nog steeds goed zichtbaar in de afbakening van het gebied en daarom van belang voor het project. Binnen ROTO blijft een deel van het ensemble behouden. In de nieuwe wijk zal het gebouw uit 1951 een belangrijke rol gaan vervullen. De architectonische kwaliteit van het gebouw wordt hersteld door het verwijderen van de verflaag op het metselwerk en het terugbrengen van slanke, donkere kozijnen daar waar nu witte kunststof kozijnen uit de toon vallen. Het betonskelet gaat weer spreken en de heldere gevelindeling met staande rechthoeken in klassieke verhoudingen en vakken die gevuld zijn met fraai baksteen-mozaïek komen weer tot hun recht. De kenmerkende schoorsteen wordt teruggebracht. Deze geeft samen met de sheddaken de gebouwen weer het karakteristieke industriële silhouet. Het gebouw uit 1951 vormt een hotspot binnen ROTO. Een inspiratie voor stedenbouw, architectuur en voor de openbare ruimte; erfgoed als motor voor gebiedsontwikkeling.
Gebouw 1951: Betonnen sheddak
35
2.2 ROTO ALS VERBINDENDE SCHAKEL MAAKSTAD ONTMOET INFORMATIESTAD
Roto Smeets ligt op de kruising van de Centrumschil, de Kennisas, het Havenkwartier, Bergweide en de Stadsentree. Hierdoor kan de locatie de verbindende schakel zijn voor diverse ontwikkelingen in Deventer.
De Economische kopgroep van de gemeente Deventer heeft in 2013 een visie opgesteld met een drietal economische profielen. De DEVisie 2020 is een economische visie én uitvoeringsstrategie. Gerichte acties versterken het imago van Deventer, zorgen voor een beroepsbevolking die aansluit op de vraag vanuit het bedrijfsleven, versterken het innovatief vermogen, verduurzamen Deventer en realiseren een omgeving waarin inwoners en bedrijfsleven optimaal kunnen gedijen. De drie profielen van Deventer zijn; Boeiende beleefstad, Open informatiestad en Duurzame maakstad.
ROTO verbindt de Centrumschil met het werklandschap van Bergweide omdat het naast wonen ook werken herbergt. Daarnaast kan ROTO een bijdrage leveren aan de ‘Poort van Deventer’; komend vanaf de A1, via de Mr. de Boerlaan kom je voordat je in de binnenstad bent langs de kop van ROTO. Het gebied kan om die reden echt een visitekaartje voor de stad zijn.
Ke nn isa
s
Sta ds c am
pu s
Be rg w
eid e
3
Binnenstad
and
Haven eil
Kennisas
Havenkwartier
ROTO
Ke nn isa
s
A1
A1
Ligging van ROTO aan de Kennisas
36
ROTO EN KENNIS Open informatiestad richt zich op de informatieindustrie. Informatie is al eeuwen een handelsmerk van Deventer. Vanaf de eerste uitgevers, drukkerijen en de oudste wetenschappelijke bibliotheek van Nederland, tot en met de boekenmarkt en het bibliotheek-innovatielab van nu. De stad telt relatief veel kennisintensieve bedrijven als ingenieursbureaus en softwarebedrijven. ROTO is historisch verbonden met dit profiel. Op de locatie van de voormalige drukkerij Roto Smeets werden boeken en tijdschriften gedrukt.
ROTO EN DE MAKERS ROTO ligt op Bergweide 3, één van de bedrijventerreinen die Deventer rijk is. Hier werken de makers van de stad. Het derde economische profiel gaat over deze makers; Duurzame maakstad. Bedden, boeken, chemische producten, kruidkoek, worst... Deventer is van origine een stad van makers.
KENNISAS EN TECHNICAMPUS De ontwikkelingen rondom het station, de Kien, en de Kennisas die de Kien met de innovators van de Gasfabriek verbindt, is een ontwikkeling die langs de kop van ROTO loopt. Op de Technicampus op Bergweide 3 worden technische, innovatieve producten ontwikkeld en gemaakt. Kennisindustrie, onderwijs en bedrijfsleven komen op ROTO bij elkaar. Roto Smeets heeft de kans te transformeren tot een onderscheidend woonwerkgebied. Zo is er een mix van ‘makers’ op bijvoorbeeld de begane grond met bewoners op de verdiepingen. Op tussenlagen bevinden zich her en der kantoren, en daarnaast hebben bewoners wellicht een kantoor aan huis. Er leven hier creatievelingen zonder een ‘van 9 tot 5 mentaliteit’, waardoor er de gehele dag levendigheid in de buurt is. Young professionals van de IT- en ingenieursbedrijven voelen zich thuis vanwege de dynamiek en diversiteit. ROTO draagt op deze wijze bij aan meer Deventer stedelijkheid; de maakstad ontmoet de informatiestad. ROTO is dé schakel tussen de Open Informatiestad en de Duurzame Maakstad; de connectie tussen de Kennisas en Bergweide. De verbinding tussen het Havenkwartier en het centrum. De SVE Group heeft een visie op wonen en werken opgesteld, deze visie is toegevoegd als bijlage B. 37
Foto van maquette
Foto van maquette
38
2.3 BASIS VOOR NIEUWE DEVENTER STEDELIJKHEID De fundamenten voor een nieuwe Deventer stedelijkheid worden in ROTO gelegd. De basis ligt in het DNA van Deventer waarbij ruimte is voor verandering in schaal en gebruik.
DEVENTER DNA In dit masterplan wordt aangesloten op de ambities van Deventer vanuit de omgevingsvisie. Deventer heeft een rijke geschiedenis; als middeleeuwse vestingstad, Hanzestad en een sterke groei onder invloed van de industrialisatie en een naoorlogse schaalvergroting. De historie van Deventer wordt met de toekomst verbonden met ruimte voor groei en experiment door de ontwikkeling van inspirerende initiatieven op erfgoedlocaties.
teruggebracht naar ‘stadse’ blokmaten. De verfijning die hierdoor ontstaat levert de gewenste bijdrage aan doorwaadbaarheid en openbaarheid van het gebied. Het plan voor ROTO heeft zowel een ruimtelijke als functionele impact op de stad. Op een relatief klein gebied wordt verdicht. Door de nieuwe dichtheid, de relatief hoge bebouwing en het mixen van functies naast en boven elkaar ontstaat een stadsdeel dat nieuw is voor Deventer. Van een groot bedrijfspand van Roto Smeets met veel massa en relatief weinig gebruikers, naar een stadswijk met meer levendigheid door de vele verschillende gebruikers. De wijk wordt sterk verankerd binnen de bestaande stad middels een zorgvuldige afweging van maat en schaal waarbij stedelijke intimiteit wordt nagestreefd.
SCHAALSPRONG Met de ontwikkeling van ROTO wordt een verandering in de schaal en structuur geïnitieerd. De huidige bebouwing op de Roto Smeets locatie wordt gekenmerkt door een grote korrelgrootte van bebouwing en meerdere door de jaren heen aaneengesloten uitbreidingen. Door het huidige private karakter is dit terrein als een eiland in de stad komen te liggen. Een gigantisch gebouw, met een inhoud van circa 413.000 m3 en over grote delen een hoogte van 25-30 meter, heeft een schaal passende bij de functie van grootschalige bedrijvigheid. In de nieuwe plannen zullen naast de 27.500 m2 kleinschalige en middelgrote bedrijvigheid, ook wonen en andere voorzieningen toegevoegd worden. In het nieuwe plan voor ROTO worden kleinere bouwblokken voorgesteld met een lagere gemiddelde hoogte afgewisseld met hoogteaccenten. In totaal zullen de nieuw ontwikkelde gebouwen binnen het plangebied een inhoud hebben die ongeveer gelijk is aan het gebouwvolume van Roto Smeets. Om de herontwikkeling te laten slagen als nieuw stukje stad wordt het gebied opengesteld en wordt de gebouwgrootte
STADS WONEN EN WERKEN ROTO is een toekomstbestendige moderne stadswijk en biedt ruimte aan stedelijke woonvormen en verduurzaming. Het wordt een gemêleerde wijk met hoge verblijfskwaliteit voor alle gebruikers. Er wordt ontworpen vanuit het perspectief van de gebruiker met oog voor de menselijke maat. Een uitgangspunt zijn levendige plinten waarbij veel interactie met de openbare ruimte mogelijk is. De openbare ruimte is autoluw en gericht op voetgangers met een parkachtige omgeving en de gezellige pleinen en hofjes die aansluiten op wandelroutes. Er is minder ruimte voor de auto en meer ruimte voor groen en water. ROTO draagt bij aan de woningbouwopgave als gemengd woonwerkgebied. Deze functiemenging versterkt het dynamische karakter. Bij dit gevarieerde, levendige programma wordt volop ruimte geboden aan wonen en werken: op verschillende schalen en verspreid door de wijk. Op deze manier zijn twee economische profielen van de stad Deventer - Duurzame maakstad en Open informatiestad – vervlochten in ROTO.
39
EVENTUELE RUIMTE VOOR BEELD
INTERMEZZO | HOOFDSTUK DEVENTER DNA TITEL
DEVENTER SCHAAL In het centrum van Deventer zijn veelal gebouwen met een hoge architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit gebouwd. Internationaal befaamde architecten als Neutelings-Riedijk, Botta en Jo Crepain hebben in de Hanzestad belangwekkende projecten gerealiseerd. Kenmerkend voor Deventer is dat deze projecten goed aansluiten bij de menselijke maat en schaal die je ook terugvindt in het historisch centrum. Een bijzondere stedenbouwkundige ontwikkeling is het Havenkwartier, waar geëxperimenteerd wordt met organische stedenbouw. Wonen en cultuur gaat hier hand in hand. Momenteel worden er plannen voorbereid voor twee nieuwe woontorens binnen de centrumschil. Daarmee wordt de weg ingeslagen naar een vorm van verdichting waarbij hoogbouw eveneens een rol gaat spelen.
HAVENKWARTIER
RAAMBUURT
POTHOOFD
KAZERNESTRAAT
STADHUISKWARTIER
42
DEVENTER DNA Deventer is een boeiende beleefstad, open informatiestad en duurzame maakstad. Dit Deventer’s DNA is terug te vinden in het gebruik en de inrichting van de stad. Zo worden de pleinen en intieme ruimtes van de historische binnenstad dankbaar gebruikt om de stad en de historie te beleven. De kennis-as is de ruimtelijke uitdrukkingsvorm van de open informatiestad. Hier worden innovaties op het gebied van informatietechnologie door de clustering van bedrijven versterkt. Tot slot is de duurzame maakstad terug te vinden in de dynamische gemengde woonwerkgebieden die vooral rondom het Havenkwartier en Bergweide ontstaan.
HOORNWERK
CENTRUM
LAMME VAN DIESEPLEIN
KLOOSTERTUIN
HAVENKWARTIER 43
3. ROTO EEN GEMENGDE HOOFDSTUK TITEL STADSWIJK
Referentie wonen en werken: Cruquiuseiland Amsterdam
Bonte bouwblok
Ambachtelijke werkwoning en woonwerkgebouw
46
De solid en woonwerkgebouw
3.1 WONEN EN WERKEN Met de ontwikkeling van ROTO heeft Deventer de kans om een stedelijke omgeving te creëren met functiemenging als vertrekpunt; op ROTO wordt zowel gewoond als gewerkt. De diversiteit van woningtypen en bewoners en de mix met werken en voorzieningen in het gebied moet leiden tot een dynamisch, stedelijk woonwerk-milieu waar het goed wonen is.
DYNAMIEK Het mengen van deze functies past goed in een moderne stadswijk. Wonen en werken wordt steeds vaker gecombineerd in binnenstedelijke omgevingen. Door deze functies te combineren met voorzieningen ontstaat een levendige wijk op alle dagen van de week en op elk moment van de dag. Praktische voordelen zijn dat ondersteunende faciliteiten, zoals parkeergelegenheden, voor verschillende functies gebruikt kunnen worden. Dankzij de mogelijke combinatie van wonen en werken in dezelfde wijk is er mogelijk een afname van het aantal reisbewegingen.
afhankelijk van het type bedrijvigheid dat zich er vestigt. Er komt een variatie aan bedrijven; van bouwnijverheid en informatie&communicatie tot High Tech Systems & Materials (HTSM). In ROTO komt 20-25% sociale huur, 10-15% middeldure huur, 60-70% vrije markt, gedifferentieerde segmenten in koop en minimaal 10% huur, waarbij geldt dat 15% van het totaal wordt ontwikkeld middels (C)PO.
INNOVATIEVE WOON- EN WERKVORMEN Ruimte voor maken, stadslogistiek en synergie van branches vraagt om vrijere woonvormen. Menging op blokniveau en een levendige plint bieden mogelijkheden voor innovatieve woon- en werkvormen. Verschillende mengtypologieen zijn mogelijk afhankelijk van het type gebouw, de doelgroep en de bedrijvigheid. Naast het mengen op blokniveau, zoals in het bonte bouwblok en het woonwerkgebouw (uit mengtypologieen van wonen en werken Stec Groep 2020) kunnen ook andere mengvormen als, galerijwoningen op commerciële plint, de ambachtelijke werkwoningen, atelierwoningen en beneden-bovenwoning voorkomen in ROTO.
PROGRAMMA Op ROTO is ruimte voor totaal 27.500 m2 kleinschalige en middelgrote bedrijvigheid. Daarnaast wordt ruimte geboden aan wonen en een maatschappelijk programma zoals zorg. Verschillende mengvormen zijn mogelijk
Zorg
5.750
Bedrijvigheid
27.500
Wonen
59.750
Programma ROTO: wonen, werken
47
3.2 REURING, RUST EN RUIS Guiding Principles
Metro Mix
Hoe gemengde hoogstedelijke milieus met meerwaarde voor Nederland te ontwikkelen
Het mengen van functies is een belangrijke kracht achter het hoogstedelijke ROTO. De menging van wonen, werken en voorzieningen dient plaats te vinden binnen veiligheid en gezondheidsnormen. Daarnaast is het van belang om te sturen op prettige openbare ruimtes voor bewoners, werknemers en bezoekers en benodigde ruimte voor bedrijvigheid.
ZONERING Een variabele in het mixen van functies is de milieuzoneringsnorm voor geluid van de gevestigde bedrijven op de omliggende industrieterreinen. Door middel van inwaarts zoneren wordt ingespeeld op het toegestane industrielawaai van de omgeving. Bepaalde geluidsgevoelige bestemmingen zoals woningen worden zo geplaatst dat deze op een bepaalde afstand van de bron liggen of afgeschermd zijn van een bedrijf in een hogere milieucategorie. Ook kunnen er bouwkundige maatregelen voor de woningen worden toegepast waardoor er bijvoorbeeld dove gevels ontworpen worden of dubbele gevels en loggia’s. In bijlage F1, Akoestisch onderzoek wegverkeer en industrie, is er onderzoek gedaan naar de geluidswaarden die de verschillende bedrijven om ROTO heen produceren. Een aandeel van de bedrijven die te hoge geluidswaarden produceren is op dit moment opgekocht door de SVE Group. Zo nodig worden van deze bedrijven de vergunningen ingetrokken en in de toekomst worden deze kavels herontwikkeld op een manier die passend is bij de ontwikkeling van ROTO. Van twee andere bedrijven is er gekeken wat voor een geluidswaardes ze daadwerkelijk produceren en volgens de vergunningen mogen produceren. Er zal in de volgende fase (de fase voordat het Omgevingsplan ter inzage wordt gelegd) bekeken moeten worden hoe deze ruimte gebruikt kan worden om het ROTO plan verder te ontwikkelen.
48
Guiding Principles Metro Mix
Bedrijven in ROTO worden beoordeeld aan de hand van drie milieucategorieën; A, B en C. Zie bijlage G voor en lijst van Bedrijfsactiviteiten opgezet voor de VNG. Bedrijfsactiviteit in categorie A is direct naast woningen toegestaan, bedrijfsactiviteit uit categorie B is toelaatbaar als ze bouwkundig zijn afgescheiden van woningen, hetzelfde geldt voor bedrijvigheid uit bedrijfscategorie C alleen heeft deze een relatief grote verkeer aantrekkende werking waardoor deze direct ontsloten moet zijn op de hoofdinfrastructuur. Met behulp van deze systematiek wordt levendigheid binnen het plangebied gecreëerd op een zodanige wijze dat bedrijven en woningen geen hinder van elkaar ondervinden. In bijlage A, de Ontwikkelvisie ROTO, en hoofdstuk 5 van dit Masterplan wordt er dieper ingegaan op deze verschillende categorieën.
METRO MIX De mix van functies voor ROTO is tot stand gekomen op basis van de ‘Guiding Principles Metro Mix’, opgesteld door het College van Rijksadviseurs. Hierin wordt voorgesteld, dat een transformatiegebied gezoneerd dient te worden in verschillende mixen van functies met
verschillende dichtheden. Op deze manier ontstaat een dynamisch gebied met zowel rustige woonomgevingen als levendige straten. In dit kader worden drie kwalitatieve categorieën onderscheiden: reuring, rust en ruis. Deze drie categorieën vormen een belangrijke basis voor de functiemix op ROTO.
Reuring De reuringzone biedt ruimte aan hoogstedelijke voorzieningen die dynamiek en sociale veiligheid met zich meebrengen. Woonvormen zoals appartementencomplexen met veelal kleinere woningen gericht op één- en tweepersoonshuishoudens sluiten hier goed bij aan; mensen die graag de deur uitgaan en gebruikmaken van collectieve voorzieningen. De ideale locatie voor een reuringzone is dichtbij een hotspot; stadscentrum of vervoersknooppunt. Je vindt hier voorzieningen als koffietentjes, een gym en bijvoorbeeld schilderateliers.
Rust De rustzone biedt veel ruimte voor wonen, groen en kantoorwerk. Daarom zijn alle woonvormen die zich lenen voor een hogere dichtheid hier passend. Voorbeelden hiervan zijn gezinsappartementen, beneden-bovenwoningen en townhouses. De bijborende tuinen landen in de rustige binnenhoven.
Ruis In de ruiszone is volop ruimte voor nijverheid, logistiek en rommeligheid. Een zone met een grotere mate van tolerantie, waarbij een ligging aan hoofdverkeersroutes voor de hand ligt. Hierbij passen vrijere, creatieve woonvormen – zoals atelierwoningen. Deze woonvormen vragen iets meer tolerantie van de omgeving, maar bieden daartegenover ook een buurtfunctie. Sommige gebouwen in ruiszones zijn ook woningvrij. Zwaardere functies in de omgeving kunnen hiermee afgeschermd worden, zodat de leefkwaliteit van de reuring- en rustzones niet beïnvloed wordt. Functies die hier te vinden zijn, zijn bijvoorbeeld een fietsenmaker, verschillende type ateliers en een loodgietersbedrijf. Binnen ROTO zullen de in hoofdstuk 2 geschetste economische profielen van de stad Deventer in verschillende zones landen. De lichte industriële en bedrijfsfuncties passen goed aan de rand van het gebied. De Deventer makers werken hier aan producten en diensten die horen bij Duurzame Maakstad. Ook kunnen hier studenten van de Technicampus een leerwerk- of stageplek vinden. Het karakter zal richting het hart van ROTO geleidelijk verkleuren naar Open Informatiestad. In dit dynamische gebied wordt een levendige uitwisseling in kennis en diensten gestimuleerd.
49
Bouwnijverheid
Gedeelde werkvoorzieningen voor kleine bedrijvigheid en ZZP’ers
High Tech Systems & Materials (HTSM)
50
3.3 ROTO ALS WERKOMGEVING De Roto Smeets locatie is gelegen in een gemengd werkgebied, waarin een dynamisch vestigingsmilieu voor duurzame innovatie wordt gestimuleerd. De nieuw te vestigen bedrijvigheid past op deze locatie, sluit aan bij de functie wonen en zal een belangrijke bijdrage leveren aan het gewenste levendige en dynamische karakter van dit nieuwe stukje Deventer.
deze locatie. Deze kunnen zowel in de plint als op verdiepingen geplaatst worden. Voor ZZP’ers of kleine bedrijven is een werkplek nabij de woning gewenst zoals de ambachtelijke werkwoning. Voor deze doelgroep kan ook gedacht worden aan gedeelde werkplekken, flexibel te huren kantoren en vergaderplekken. De toevoeging van voorzieningen in de plinten kan het voor kantoren aantrekkelijker maken om zich hier te vestigen.
RUIMTELIJKE INPASSING Ten noorden van de Groningerstraat is ruimte voor de minder goed mengbare bedrijvigheid. In de rest van het plangebied wordt werken op blok- en gebouwniveau gemengd. De sector bouwnijverheid past goed binnen het profiel van Deventer als maakstad is goed mengbaar met de functie wonen. Voorbeelden van bedrijvigheid die goed passen op ROTO zijn aannemersbedrijven, schilders, dakdekkers, gevelonderhoud en bedrijven in de installatietechniek. Zeker vanuit de energietransitie bestaat er een groeiende behoefte aan deze sector.
De sector HTSM is aantrekkelijk voor de studenten van de nabije Technicampus. Kleine en middelgrote bedrijfsruimten voor de sector HTSM kunnen meerlaags in werkgebouwen gerealiseerd worden of horizontaal gemengd worden aan de oostrand van het gebied. Deze sector is minder gemakkelijk mengbaar met de functie wonen door mogelijke overlast, milieubeperkingen en verkeersaantrekkende werking. Wel kan ingezet worden op de realisatie van een bedrijfsverzamelgebouw waarin kleinere afdelingen voorzieningen en productiefaciliteiten kunnen delen. Door gemeenschappelijke ruimtes te realiseren kan het gemeenschapsgevoel versterkt worden.
Kantoorvoorzieningen voor bijvoorbeeld de sector informatie & communicatie zijn goed in te passen in ROTO en is mengbaar met woningen. Een verscheidenheid aan type kantoren is haalbaar op
51
3.4 STEDELIJK WONEN Om de ambities voor een gemengd woonwerkgebied waar te maken, is in het plangebied een variatie aan woningtypen opgenomen. Doelgroepen waar in Deventer en specifiek in de centrumschil op gericht wordt zijn young professionals, vitale ouderen en creatieve stedelingen. Dit specifieke woonmilieu heeft een robuust en industrieel karakter en zal daarmee aantrekkelijk zijn voor deze doelgroepen.
levendige binnenstad en de locatie als scharnierpunt van de kennis-as, maakt ROTO een ideale locatie om te voorzien in een passend woningaanbod.
ROTO heeft ruimte voor wonen in diverse prijsklassen van huur en koop, waarmee diverse doelgroepen worden aangetrokken. Naast het woonprogramma is er ook ruimte voor een maatschappelijk programma in de vorm van zorgwoningen.
2. Creatieve stedelingen De creatieve stedelingen zijn innovatieve mensen. Door hun kennis, creativiteit en ambitie zijn ze van groot belang voor de diversiteit en het voortbestaan van het eigenwijze karakter van de stad. Bovendien brengt deze groep ondernemerschap en nieuwe initiatieven mee, en verrijkt zo de wijk. Zij vertellen de verhalen, werken ideeën uit tot producten en diensten en delen hun kennis met de rest van de bewoners. De combinatie van wonen en werken is voor de creatieve stedeling zeer
SOCIALE HUUR
passend. Daarnaast floreert deze groep mensen in een omgeving met een rijke historie als die van ROTO.
Om het sociale deel te ontwikkelen, hebben tijdens de ontwikkeling van het Masterplan gesprekken met meerdere woningcorporaties en verhuurders plaatsgevonden. In de verkennende gesprekken met Ieder1, Rentree en Eigen Bouw zijn de eerste mogelijkheden en wensen besproken. In het vervolg van het traject zal er verder onderzoek plaatsvinden om tot samenwerking te komen, de SVE Group heeft de ambitie om het sociale woningbouwprogramma in samenwerking met en voor/door de Deventer woningbouwcorporaties uit te voeren.
3. Vitale ouderen Vitale ouderen zijn 55-plussers die er graag opuit gaan. Zij bevinden zich graag in een dynamische buurt vlak bij de binnenstad. Deze mensen zijn niet op zoek naar grote huizen met tuin, maar gedijen goed in een wijk met een stedelijk karakter, veel comfort en groen. Gelegen aan de hoofdgroenstructuur van Deventer, grenzend aan de binnenstad en veel water in de nabijheid, maakt ROTO een fijne plek voor deze groep om te wonen, werken en te ontspannen.
DOELGROEPEN Bij ROTO wordt gehandeld vanuit het perspectief van ‘de ongedeelde samenleving’: een gemengde samenstelling van de bevolking en een bijbehorend passend en gevarieerd woonaanbod. Aan alle doelgroepen worden aantrekkelijke woningen en woonmilieus aangeboden om het vestigingsklimaat te versterken. 1. Young professionals Jonge talenten zijn onmisbaar in een toekomstbestendige stad. Door een wijk te ontwikkelen die interessant is voor pas afgestudeerden en jonge ondernemers, blijft deze groep voor langere tijd aan Deventer gebonden. Aantrekkelijk en betaalbaar wonen in de regio waar zij werken, de nabijheid van de
52
Young professionals, creatieve stedelingen en vitale ouderen; deze mensen voelen zich thuis in een dynamisch woonwerkgebied. Een omgeving met een grote diversiteit aan typen woningen; van grondgebonden tot appartementen, van (C) PO-gebouwen tot woonwerkwoningen. Een omgeving met een levendige plint en openbare ruimte. ROTO is een passende plek aan de rand van het historische centrum met winkels en horeca en op de overgang van de binnenstad naar het Havenkwartier. 4. Zorg behoevende Een extra doelgroep zijn de zorgbehoevenden. Op de pagina hiernaast is daarover meer te lezen.
ZORG
Young professionals
Creatieve stedelingen
Binnen de regio is er nu en in de toekomst een grote vraag naar zowel intramurale als extramurale zorg. De intramurale zorg betreft 24 uurs zorg voor bewoners die over hun eigen kamer beschikken maar waar wel gemeenschappelijke woonruimten zijn. De ervaring met deze doelgroep is dat er verschillende behoeftes zijn, sommige ouderen willen een prikkelrijke omgeving, andere juist een prikkelarme. De bewoners kunnen niet zelfstandig op stap, een afgesloten buitenruimte is daarom benodigd. Een buitenruimte in de vorm van een dakterras geeft daardoor goede mogelijkheden. ROTO biedt rustigere en drukkere gebieden om op uit te kijken, wat daarom goed past bij deze doelgroep. Bij extramurale zorg zijn er studio’s die zowel door (echt)paren als alleenstaanden bewoond kunnen worden. De relatief zelfstandige bewoners zullen naar buiten gaan en hebben behoefte aan sociale interactie. Het gemeentelijk beleid van Deventer is erop gericht om in de toekomst steeds meer zorgcomplexen in woonwijken te vestigen. De aanwezigheid van andere mensen op straat en de groengebieden zorgen voor een dynamische omgeving. De openbare ontmoetingsplekken in o.a. de vorm van verschillende pleinen en koffietentjes stimuleren contact met buurtbewoners. Dit draagt weer sterk bij aan gezond oud worden. Zowel intramurale als extramurale zorg kan dus goed floreren binnen de levendige omgeving die ROTO biedt.
Vitale ouderen
Op dit moment wonen er veel ouderen in eengezinswoningen binnen de gemeentegrenzen van Deventer. Groot bijkomend voordeel van het ontwikkelen van dit zorgaanbod binnen ROTO zal zijn dat dit de doorstroom van deze bewoners zal stimuleren en dat er weer meer ruimte komt voor jonge gezinnen binnen Deventer.
Zorgbehoevenden
De beschreven plannen met de daarbij behorende oppervlaktes maken het mogelijk om circa 125 bewoners van zorgwoningen (zowel intra- als extramuraal) te huisvesten. Op een totaal van circa 1100 bewoners zal dit een passende verhouding in leeftijdsopbouw opleveren. Het precieze programma is afhankelijk van de zorgpartij die uiteindelijk deze woningen zal gaan ontwikkelen. De SVE Group heeft de ambitie om het sociale woningbouwprogramma in samenwerking met en voor/door de Deventer zorginstellingen uit te voeren. Deze zijn aangesloten bij Salland United en/of partijen die gecontracteerd zijn via de WMO-aanbesteding.
54
3.5 VOORZIENINGEN ROTO is een aantrekkelijke plek voor zowel de bewoners van ROTO als omliggende wijken. Ook voor bezoekers is ROTO een trekpleister bij een bezoek aan Deventer. ROTO is een moderne stadswijk met een mooi uitzicht over de waterpartij in de haven, groene pleinen en met eigentijdse voorzieningen. Vanwege de gunstige ligging in de centrumschil van Deventer kan zowel de automobilist als de treinreiziger gemakkelijk een bezoek brengen aan ROTO. De openbare mobiliteitsHUB geeft de automobilist een kans om zowel vlak bij het centrum van Deventer als in ROTO te parkeren. De weg kan te voet of met de fiets uit de openbare mobiliteitsHUB vervolgd worden naar het centrum.
zolang deze aan een aantal uitgangspunten voldoet. Het is belangrijk dat er een nieuwe smaak toegevoegd wordt ten opzichte van het huidige aanbod. De binnenstad van Deventer sluit aan qua sfeer, entourage en retailconcepten aan bij de stijl- en avontuurzoekers (bron: Leisurenota) maar het huidige verblijfsaanbod sluit minder goed aan bij hun wensen en behoeften. Deze doelgroep prefereert vaak kleinschaligheid, exclusiviteit, de verbinding met het lokale leven en een compleet en goed servicepakket. Boutique hotels met hoogwaardige concepten spreekt hen aan. Dergelijke hotels zijn veelal onafhankelijk gepositioneerd en sluiten aan bij de markttrend van storytelling: het bieden van een persoonlijk verhaal en sfeer, in een luxe en