2023-469 Jaarverslag 2022 gemeente Deventer (incl. bijlage)

Jaarverslag 2022 Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 1

Algemeen Voorwoord De gemeente Deventer sluit 2022 af met een positief resultaat van €10 miljoen. De totale omvang van de gemeentelijke lasten bedroeg in 2022 €475 miljoen. Een keurig resultaat: we hebben in 2022 veel bereikt, en zijn er tegelijkertijd in geslaagd inkomsten en uitgaven goed in evenwicht te houden. Het voordelige resultaat over 2022 wordt vrijwel volledig veroorzaakt door incidentele meevallers. Het gaat daarbij onder meer om een bedrag van €3,1 miljoen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Dit bedrag wordt in 2023 wederom beschikbaar gesteld voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Het resterende resultaat van €6,9 miljoen wordt toegevoegd aan de reserve. Woningbouw Op tal van locaties verspreid door de hele gemeente zijn woningen in aanbouw of in voorbereiding. In 2022 werden er met een toevoeging van 464 woningen fors meer woningen gerealiseerd dan gemiddeld de afgelopen jaren. Om de groeiende stad bereikbaar te houden, kreeg Deventer van het Rijk een subsidie van €30 miljoen toegezegd. Ook ontving de gemeente €5,6 miljoen voor het realiseren van flexwoningen. Hulp aan mensen met schulden Om mensen met beginnende schulden zo vroeg mogelijk te bereiken, zette de gemeente onder andere extra Geldfit-spreekuren in. We benaderden 320 inwoners met betalingsachterstanden proactief en boden hen hulp aan.

Dat heeft grotere financiële problemen kunnen voorkomen. Oorlog en energiecrisis De oorlog in Oekraïne, die in februari begon, leidde ook tot een energiecrisis. Door de hoge energiekosten steeg de inflatie en daarmee stegen de prijzen voor grondstoffen en materialen. De gemeente bood haar inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers steun om de stijging van de energiekosten op te vangen, via adviezen en financieel. Ongeveer 500 Oekraïense vluchtelingen worden sinds eind maart opgevangen in Deventer, in gemeentelijke locaties en bij particulieren thuis. Deventer is een financieel solide gemeente. Dat biedt een goede basis voor alle maatschappelijke opgaven waar we de komende jaren voor staan. Marcel Elferink wethouder Financiën

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 2

Opbouw jaarverslaglegging De gemeenteraad stelt jaarlijks de begroting vast. In de begroting worden de taken en activiteiten van de gemeente voor het begrotingsjaar gekoppeld aan de inkomsten en uitgaven. De raad bepaalt in de begroting of er geld wordt toegevoegd aan de reserves of dat er geld wordt onttrokken aan de reserves. Na afloop van het begrotingsjaar wordt in de jaarrekening en het jaarverslag door het college van B&W verantwoording afgelegd over het jaar. Wat hebben we bereikt en hoeveel geld hebben we daarvoor uitgegeven? De jaarrekening en het jaarverslag geven niet alleen een feitelijke weergave, maar zijn ook een analyse. Welke consequenties zien we naar aanleiding van het gevoerde beleid? De jaarrekening en het jaarverslag worden vastgesteld door de gemeenteraad. De jaarrekening bestaat uit: • de balans tussen bezittingen en schulden; • de rekening van baten en lasten. Dit is het resultaat. Het jaarverslag bestaat uit: • een analyse van het resultaat; • de programmaverantwoording; • de paragrafen. In deze presentatie zijn deze documenten samengevoegd in Jaarverslaglegging 2022. Onder Financiën - Rekening treft u de specifieke onderdelen uit de jaarrekening aan (Balans, toelichting hierop, etc.).

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 3

Samenvatting Terugblik Inleiding In 2022 is een nieuwe collegeperiode in gegaan. Met het bestuursakkoord “Dichtbij, Betrokken & Bevlogen” bouwen we de komende jaren verder aan het prachtige sociale en fysieke bouwwerk dat onze stad Deventer is met haar evenzo prachtige en diverse dorpen. In het bestuursakkoord schetsen we veelal het doel en niet meteen de exacte uitwerkingsrichting. Dat gesprek over de uitwerking zijn we in 2022 gestart in samenspel met de verschillende partijen in de raad en daarbuiten om onze inwoners het allerbeste te kunnen bieden. In 2022 zijn we gestart met onze nieuwe beleidsvoornemens. We hebben daarbij oog voor elkaar, maar ook voor de kwaliteit van onze leefomgeving. We zullen daarbij de opgave oppakken om de gevoelde afstand tussen inwoner en het gemeentebestuur te verkleinen door op zoek te gaan naar een andere benadering van de dialoog met onze inwoners. De opgaven en ambities waarmee we in 2022 aan de slag zijn gegaan, zijn in vier hoofdstukken ingedeeld: 1. Samen maken we Deventer 2. Fijn wonen en leven 3. Iedereen doet ertoe 4. Een duurzame toekomst Samen maken we Deventer De ambitie om een open bestuurscultuur te hanteren geven we uitvoering bij de grote opgaven waarvoor we staan.

We willen inwoners beter betrekken bij besluiten over de eigen leefomgeving of levenssfeer en hebben daarbij extra aandacht voor jongeren en groepen die minder makkelijk van zich laten horen. Participatie en modern samenspel versterken ons gemeentebestuur en creëren maatschappelijke meerwaarde. Fijn wonen en leven Deventer staat voor de grote opgave en noodzaak om veel woningen bij te bouwen. In december 2021 heeft de gemeenteraad de samenvattende routekaart 'arbeidsmarkt versterken en verjongen!' vastgesteld. De ambitie 'arbeidsmarkt versterken … en verjongen' is een veelomvattende en omvangrijke ambitie. Daar komt veel bij kijken en is een ambitie die stap voor stap gerealiseerd gaat worden. Het gaat immers niet alleen over woningbouw van naar schatting 11.000 woningen en alle ruimtelijke ontwikkelingen om dit mogelijk te maken. Het gaat ook om een economisch beleid voor het aantrekken van nieuwe bedrijven, extra arbeidskrachten, een beleid om mobiliteit op de arbeidsmarkt te vergroten en om een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Daarboven op komt dan nog de ambitie om te verjongen. Dat betekent dat Deventer een beleid moet gaan voeren voor om culturele voorzieningen en evenementen en andere vrijetijdsactiviteiten, om horeca en sport aantrekkelijk te maken voor haar eigen jongeren, voor studenten van elders en voor de vestiging van startende huishoudens.

Dit vraagt om een versterking van de positie van jongeren op de arbeidsmarkt, de woningmarkt en bij de betrokkenheid van de Deventer Samenleving.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 4

In 2022 zijn er met een toevoeging van 464 woningen, fors meer woningen gerealiseerd dan het langjarige gemiddelde (300). Wel zijn dit er minder dan nodig is om het tekort aan woningen in te lopen. Van de 464 woningen behoren er 58 tot de categorie sociale huur, behoren er 113 woningen tot het betaalbare koopsegment (in dit geval gecategoriseerd tot €300.000). Verder valt het grote aantal (175) middeldure huurwoningen op. In de routekaart Wonen en ruimte stad Deventer is de ambitie voor de woningbouw vastgelegd en zijn mogelijke woningbouwlocaties in beeld gebracht. In 2022 stond het verkennen, ophalen van informatie en de participatie centraal. Verder is er een grote stap gezet in het onderdeel 'arbeidsmarkt versterken' doordat de raad de zogenaamde Human Capital Agenda heeft vastgesteld. Dit biedt een kader om voor de Deventer tekortsectoren concrete plannen op te gaan stellen om de arbeidsmarkt te versterken. Voor het onderdeel 'verjongen' zijn in 2022 een aantal activiteiten uitgevoerd die bijdragen aan de aantrekkelijkheid van Deventer voor jongeren en in 2023 zal een agenda samen met jongeren worden opgesteld en gaan we in gesprek met de raad over 'Welke gemeente willen we zijn voor jongeren?' Om verdergaand te kunnen verstedelijken, moet de verkeersinfrastructuur in en om Deventer mee-ontwikkelen.

Op 23 september 2022 heeft Deventer, met steun van de provincie Overijssel, twee aanvragen ingediend bij het Rijk om de bereikbaarheid in en om de Centrumschil en Keizerslanden sterk te verbeteren en te verduurzamen. Deventer heeft het Rijk voorgesteld om van de totale kosten (€61,45 miljoen euro) ongeveer de helft daarvan te financieren. Op 14 november 2022 heeft het Rijk de twee aanvragen van Deventer gehonoreerd. Deventer ontvangt een rijksbijdrage van €15.823.718 (incl. btw) voor de Centrumschil en een rijksbijdrage van €14.901.558 (incl. btw) voor Keizerslanden. Daardoor is de weg vrijgemaakt om de verkeersinfrastructuur in Deventer sterk te verbeteren en te verduurzamen, zodat de bouw van zo'n 3.300 woningen in de Centrumschil en Keizerslanden kan worden versneld. Ook in 2022 heeft Deventer geschiedenis uitgestraald en cultuur geademd. Samen met een betrokken samenleving hebben we een rijke culturele programmering gefaciliteerd die ons vermaakte, verbaasde, ontspande en tot nadenken aanzette. Begin 2022 was een deel van de culturele sector nog gesloten als gevolg van de coronapandemie. Na een aantal weken was de volledige sector weer open en kon weer worden geprogrammeerd. Publiek bleek voorzichtig met de terugkeer, maar eind 2022 lijken mensen de wegen naar de musea, podia, evenementen en festivals goed (terug)gevonden te hebben.

De rijksmiddelen voor de culturele sector zijn ingezet om exploitatietekorten als gevolg van corona te beperken. De culturele infrastructuur van Deventer lijkt hiermee de coronacrisis goed te hebben doorstaan. Ook is specifieke aandacht uitgegaan naar de makers met (residentie) projecten als De Ruimte en De Kunsthalte. Uit de Midtermreview bleek dat, ondanks de invloed van Corona, de afgelopen twee jaar veel is gebeurd. Het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021-2024 loopt op hoofdlijnen volgens plan. Daarnaast is actief medewerking verleend aan het Rekenkameronderzoek naar de cultuurvisie dat begin 2023 verschijnt. Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 5

Iedereen doet ertoe We hebben het afgelopen jaar verder geïnvesteerd in voorzieningen in wijken en dorpen vanuit de gedachte dat iedereen mee moet kunnen doen. In 2022 is het beleidskader “Goede voorzieningen in de buurt” vastgesteld. Een goede sociale basisinfrastructuur is van belang om de beweging te stimuleren van individuele naar algemene voorzieningen en positieve gezondheid te bevorderen. We zetten in op goede voorzieningen, preventie, het bemiddelen naar werk, de inburgering van nieuwkomers en voeren het nieuwe minimabeleid uit. In 2022 zijn de toegangsmedewerkers wmo, jeugd en beschermd wonen/maatschappelijke opvang in dienst van de gemeente gekomen. Daarin is een belangrijke stap gezet om de integrale toegang te versterken om ervoor te zorgen inwoners die het nodig hebben te kunnen ondersteunen en activeren naar werk. We hebben uitvoering gegeven aan het Nationaal Programma Onderwijs om interventies mogelijk te maken om scholen in staat te stellen om onderwijsachterstanden weg te werken als gevolg van de coronacrisis. In 2022 hebben we uitvoering gegeven aan het beleidskader “Samen sporten maakt sterk” waarbij het sporten bij verenigingen wordt gestimuleerd en we hebben voorbereidingen getroffen voor investeringen in sporthallen in De Marke Zuid en Bathmen.

Vanuit de door de raad vastgestelde woonzorgvisie eind 2022 zijn we aan de slag gegaan om gerichte activiteiten uit te werken in een spoorboekje om de woon- en zorgopgaven die zich de komende jaren voordoen het hoofd te bieden. Ook zijn we aan de slag gegaan met een plan van aanpak voor kwetsbare jongeren. Een duurzame toekomst De ontwikkeling van de energieprijzen heeft een stevig stempel gedrukt op de gemeentelijke werkzaamheden en het maatschappelijke debat over een duurzame energievoorziening. De warmtetransitie was niet meer hoofdzakelijk gericht op het reduceren van het gebruik van aardgas, het bleek ook een uitweg te bieden voor stijgende energiekosten. Het afgelopen jaar is het project Deventer Helpt opgezet (deventerhelpt.nl). Inwoners met een eigen koopwoning van voor ’94 en een inkomen onder de 140% van het sociaal minimum krijgen via deze regeling een gratis grote energiebesparende maatregel (vloerisolatie, dubbel glas of spouwmuurisolatie). Een andere manier om inwoners te helpen met de verduurzaming van hun huis is de inzet van energiecoaches via de Deventer Energie Coöperatie. Ze komen gratis langs en kijken samen met inwoners welke besparingsmogelijkheden er zijn in huis. Het project Slim Warmtenet Zandweerd is vernieuwend. Warmte uit de RWZI wordt benut om grote aantallen woningen aardgasvrij te verwarmen.

Het project draagt niet alleen bij aan verduurzaming van woningen, het draagt ook bij aan de ontwikkeling van de landelijke aanpak van de warmtetransitie. Het rijk ondersteunt dit project financieel om onvoorziene obstakels in de praktijk weg te nemen. Het grootste obstakel op dit moment is dat marktpartijen niet in staat zijn om langjarig garanties te geven voor de uit te voeren werkzaamheden. Dit heeft ons eind 2022 gedwongen om de verantwoordelijkheden en werkzaamheden van de verschillende betrokken partijen opnieuw tegen het licht te houden.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 6

Het samenwerkingsverband Fossielvrij en Betaalbaar Wonen tussen de gemeente, de Deventer corporaties en Enexis loopt goed. Elke twee jaar wordt een programmaplan gemaakt waarin partijen afspraken maken over waaraan gewerkt wordt de komende twee jaar. In de organisaties wordt op basis van deze afspraken capaciteit vrijgemaakt. Jaarlijks worden de verschillende investeringsplanningen naast elkaar gelegd en worden op basis daarvan afspraken gemaakt over nieuwe Wijk Uitvoeringsplannen, Isolatieaanpakken en gezamenlijk te verkennen innovaties. De WUP-en voor Zandweerd en Bathmen zijn afgerond. De opgave uit het nationaal klimaatakkoord om in Nederland 35 TWh duurzame stroom op te wekken door middel van zon en wind op land wordt uitgevoerd via een Regionale Energiestrategie. In de RES 1.0 voor West-Overijssel is vastgelegd dat Deventer een bijdrage gaat leveren van 212 GWh aan wind en zon op land, met een indicatieve verdeling van 60/40. Dit moet voor 1 januari 2024 verder zijn uitgewerkt in de RES 2.0. Hoe Deventer deze opgave gaat realiseren wordt in 2023 duidelijk. Ten aanzien van zonne-energie zien we een sterke toename van het aantal zonnepanelen op daken van huizen en bedrijven. Op bedrijventerreinen vormt de beperkte capaciteit op het stroomnet een belemmering voor uitbreiding van zonne-energie op bedrijfsdaken.

Naast zon op dak, zien we een sterke groei in initiatieven voor zonneparken in het landelijk gebied. Deze worden beoordeeld volgens de systematiek van de zonneladder. Ook daar speelt de capaciteit van het stroomnet een beperkende rol. Op gebied van windenergie is er in 2022 is er veel gesproken over de wijze waarop participatie plaats zou moeten vinden. Eind 2022 bleek er geen overeenstemming te zijn over het inzetten van een burgerberaad over energie en klimaat. Door de Omgevingsdienst is energietoezicht bij bedrijven uitgevoerd. Hoeveel besparing het energietoezicht heeft opgeleverd is niet bekend. Landelijk wordt vaak besparingspotentieel van 5% voor energiecontroles gehanteerd. In dit geval zou de het effect van energietoezicht 1 á 2 GWh kunnen bedragen. Ook bedrijven werken hard aan hun toekomstige energievoorziening. Dat gebeurt onder andere in een gezamenlijk onderzoek naar een Smart Energy Hub. Ook in het kader van Toekomstbestendige Bedrijventerreinen wordt gewerkt aan duurzame energie. In het project biogas Oxe wordt gas geproduceerd door lokale mestvergisting. Dit gas wordt geleverd aan bedrijven aan de andere kant van de A1. In 2022 hebben we de basis gelegd om verder te investeren in het Datagedreven Werken. Onze Digital Twin wordt meer en meer gebruikt bij complexe beleidsvraagstukken, zoals klimaatadaptatie en het gebruik van de ondergrond.

Ook wordt data als hulpmiddel gebruikt bij de vroegtijdige schuldsignalering. Onze behaalde successen hebben we verwoord in onze dataverhalen. Op het gebied van Milieu & Duurzaamheid is gewerkt aan het verbeteren van de milieukwaliteit. Vanuit de traditionele milieuaspecten zoals bodem, geluid, lucht, geur, trillingen, energieverbruik, veiligheid en natuur, is er steeds meer sprake van adviezen op het gebied van “duurzaamheid”. Met het Uitvoeringsprogramma Schone Lucht 2022 nemen we maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Een belangrijk deel van de werkzaamheden wordt uitgevoerd door de Omgevingsdienst IJsselland (OD). Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 7

Daarnaast stond het vergroten van het hergebruik van afval- en grondstoffen centraal. Dit is belangrijke pijler onder het op- en ombouwen naar een circulaire economie, waarbij we aan willen sluiten bij de landelijke ambitie van 50% in het jaar 2030. Een belangrijke aanzet hiervoor is gedaan in het Grondstoffenplan van de gemeente, dat in samenwerking met Circulus is opgezet. Circulaire principes worden steeds meer integraal onderdeel van het beleid- en besluitvormingsproces en de uitvoering van de gemeente. Tot de reguliere taak behoorde het adviseren bij projecten met betrekking tot de Wet natuurbescherming en de Habitat- en Vogelrichtlijn. Het Natuur Inclusief Bouwen (NIB) is een onderdeel dat inmiddels goed uitgerold en verankerd is in de organisatie. In nauwe samenspraak met Provincie en de Woningcorporaties is het Soort Management Programma (SMP) opgesteld, wat gericht is op de samenhang tussen natuurbescherming en energiemaatregelen aan woningen.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 8

Programmarekening Hieronder worden de verschillen tussen de begroting 2022 na wijziging en de realisatie 2022 van het gemeentebrede resultaat in hoofdlijnen toegelicht. Dit betreft verschillen inclusief de puttingen/stortingen uit/in reserves en na budgetoverheveling. Een gedetailleerde toelichting treft u aan in de programmatoelichting in het jaarverslag. Programma Burger en bestuur Eind 2022 werd bekend dat het ABP de pensioenen vanaf 1-1-2023 verhoogt met 11,96%. Om de voorziening op peil te houden is de vrijval uit de voorziening daarom uiteindelijk €553.000 lager dan de aangepaste begroting. Programma Openbare orde en veiligheid In verband met het vertrek van enkele brandweermedewerkers bij de Veiligheidsregio IJsselland is er een hogere afrekening Functioneel Leeftijdsontslag van €189.000. Daarnaast is er een voordeel op de opvang Oekraïense vluchtelingen van €3,1 miljoen. Voorgesteld wordt om het voordeel op de opvang van de Oekraïense vluchtelingen beschikbaar te houden voor toekomstige kosten, onder andere het terug transformeren van de opvanglocaties in kantoorgebouwen en voorlopig te storten in de reserve overlopende uitgaven. Programma Leefomgeving Het programma heeft een nadelig resultaat van €1.333.000.

Dit zijn per saldo diverse onderwerpen: zo zijn bijvoorbeeld de marktprijzen voor asfaltverhardingen(33%), elementenverhardingen (20%) en civieltechnische werkzaamheden (20%) ten opzichte van een jaar eerder gestegen. Dit overschrijdt de verkregen prijscompensatie (2,2%) bij de begroting 2022 fors, een nadeel van €799.000. Als gevolg van de stijgende energieprijzen zijn de energielasten voor de openbare verlichting fors gestegen daarnaast hebben we een definitieve eindafrekening op de energielasten over de afgelopen jaren (2019-2021) ontvangen, een nadeel van €685.000. Door de verkoop van snippergroen is er een voordeel van €151.000 behaald. Programma Milieu en duurzaamheid Het programma heeft een resultaat van €83.000 voordelig. Dit zijn per saldo diverse onderwerpen met kleine verschillen. Programma Ruimtelijke ontwikkeling Het programma heeft een voordelig resultaat ten opzichte van de bijgestelde begroting De ontwikkelingen hebben zich ook in de laatste maanden van het jaar volop doorgezet. Na aftrek van de noodzakelijke extra arbeidsinzet resteert een positief saldo (na bijstelling) op de leges van €1.100.000. Programma Herstructurering en vastgoed De lasten en baten in dit programma verschillen niet. Programma Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt We hebben een correctie beschikking ontvangen wat betreft suppleties BCF (btw-compensatiefonds) voor integratie.

Concreet betekent dit dat de belastingdienst €477.000 uitkeert/corrigeert. Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 9

Programma Meedoen Er is gemeentebreed een voordelig resultaat van €4.509.000. Er zijn voordelen van in totaal €505.000 op preventie jeugd en preventie Wmo, op Wmo hulpmiddelen en woningaanpassingen €390.000, Wmo-dienstverlening €2.300.000, op Wmo Eigen bijdrage €150.000, op vraagafhankelijk vervoer €650.000 en op het project Belastingdienst toeslagenaffaire €359.000. Programma Jeugd en onderwijs Het programma heeft een nadelig resultaat van €428.000. Dit betreft een aantal onderdelen. Een voordeel op onderwijshuisvesting €65.000 is vooral ontstaan door lagere kosten vandalisme. Er is een voordeel van €110.000 op het reguliere leerlingenvervoer. Sinds de aanbesteding met Apeldoorn en Zutphen zijn de kosten voor leerlingenvervoer lager geworden. Het gebruik van peuterspelen is lager dan voorzien, een voordeel van €56.000. De uitgaven aan peuterspelen zijn conjunctuur gevoelig. Tegenover deze voordelen staat een nadeel van €620.000 op Jeugdhulp ten opzichte van de begroting. Dit komt bovenop het nadeel van €700.000 zoals gemeld in de derde kwartaalrapportage. In totaal komt het tekort over 2022 daarmee uit op €1.320.000 (in 2021: een tekort van €370.000). De stijging van het tekort ten opzichte van 2021 met ongeveer een €1 miljoen komt hoofdzakelijk door de effecten van het woonplaatsbeginsel.

Programma Economie en internationaal beleid De lasten en baten in dit programma verschillen niet. Programma Kunst en cultuur Het voordeel op de culturele panden van €396.000 heeft een aantal oorzaken. De investering in de brandveiligheid Bergkerk en Lebuinuskerk duurt langer dan verwacht, waardoor er vrijval aan kapitaallasten is (voordeel €50.000), er heeft een servicekostenverrekening van 2021 in 2022 plaats gevonden (voordeel €90.000), er was voor het programma een voordeel op de beheerkosten (€100.000) en er waren meer huurinkomsten dan begroot (€20.000). Er is een putting uit de reserve onderhoud gebouwen gedaan welke tot een voordeel van €110.000 leiden. Programma Bedrijfsvoering Het voordeel op het programma bedraagt €1.057.000. Het betreft diverse kosten voor personeel, ICT, communicatie, inkoop en personeelsvoorzieningen. Er zijn lagere personele kosten in bedrijfsvoeringsteams €420.000 doordat vacatures niet direct en volledig konden worden vervuld met de huidige krapte op de arbeidsmarkt. De ICT-kosten zijn lager door lagere kosten op softwareapplicaties. De lagere kosten voor personeelsvoorzieningen zijn lager doordat in het begin van het jaar 2022 nog beperkingen waren op personele bijeenkomsten en fysieke ontmoetingen.

Programma Algemene dekkingsmiddelen Het voordeel wordt met name veroorzaakt door de vrijval van de stelpost autonome ontwikkelingen €1.400.000, de stelpost ICT €155.000 en de post onvoorzien €140.000 en diverse overige kleinere posten. De nadelen betreffen een aanvullende storting in de voorziening dubieuze debiteuren van €264.000 en een afrekening van de algemene uitkering van voorgaande jaren van €230.000.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 10

Jaarrekening Financieel resultaat Het rekeningsaldo bedraagt, na alle verrekeningen zoals budgetoverhevelingen, €10,0 miljoen voordelig. Het voordelig saldo wordt conform de bestendige gedragslijn gestort in de generieke weerstandsreserve. Zie hieronder een tabel met daaronder een toelichting op hoofdlijnen op dit exploitatieresultaat. Begroting na wijziging 2022

Jaarrekening 2022

579

35.546

- Saldo van stortingen en onttrekkingen in/aan reserves

-122

-10.801

- Toevoeging rente aan reserves

-457

-457

0

24.288

Reservering overlopende uitgaven en inkomsten

0

-14.253

Resultaat

0

10.035

Gerealiseerde totaal van lasten en baten (exclusief puttingen en stortingen) Mutaties via reserves:

Gerealiseerd resultaat Overige resultaatbestemming:

Toelichting op resultaatverschillen 1. Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Er is een verschil tussen het saldo van de begroting en rekening. Dit kunnen in de diverse programma’s zowel voordelige als nadelige verschillen zijn. Voor een toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de programmabladen. 2.

Mutaties via reserves In de begroting 2022 werd ervan uitgegaan dat per saldo €0,1 miljoen in de reserves zou worden gestort. In de jaarrekening 2022 is dit per saldo een storting van €10,8 miljoen geworden. De verschillen worden toegelicht in bijlage 6 van de jaarrekening.

3.

Rente over reserves Het rentebedrag dat aan de reserves is toegevoegd, is in vergelijking met de bijgestelde begroting 2022 ongewijzigd.

4.

Over te hevelen budgetten Een overzicht van de overgehevelde budgetten vindt u in bijlage 14 van het jaarverslag.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 11

Analyse rekeninguitkomst 2022 Het definitieve resultaat van de jaarrekening 2022 bedraagt €24,3 miljoen voordelig. Door het voordelige resultaat van €24,3 miljoen aan te passen met de over te hevelen budgetten van €14,3 miljoen ontstaat een voordelig nettoresultaat van €10,0 miljoen. Hieronder volgt in hoofdlijnen een nadere toelichting op de resultaatverschillen tussen begroting 2022 (na wijziging) en definitieve jaarrekening 2022: Uitkomst rekening 2022 (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving

Programma

Voormalige wethouders

Burger en bestuur

-553

FLO Brandweer

Openbare orde en veiligheid

-189

Opvang Oekrainers

Openbare orde en veiligheid

3.133

Prijsstijging civiele werken

Leefomgeving

-799

Openbare verlichting

Leefomgeving

-685

Opbrengst Snippergroen

Leefomgeving

151

Bouwleges

Ruimtelijke ontwikkeling

Nacalculatie btw Re-integratie

Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt

477

Project Belastingdienst toeslagenaffaire

Meedoen

359

Preventie Jeugd en Wmo

Meedoen

505

Toegang Wmo

Meedoen

155

Wmo hulpmiddelen en woningaanpassingen

Meedoen

390

Wmo dienstverlening

Meedoen

2.300

Wmo vraagafhankelijk vervoer

Meedoen

650

Wmo eigen bijdragen

Meedoen

150

Onderwijshuisvesting, leerlingzaken, peuterspeelzalen

Jeugd en onderwijs

231

Jeugdhulp en jeugdbescherming

Jeugd en onderwijs

-660

Cultureel erfgoed

Kunst en cultuur

396

Personele kosten

Bedrijfsvoering

355

Communicatie

Bedrijfsvoering

150

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 12

Bedrag

1.100

ICT

Bedrijfsvoering

274

Personeel en organisatie

Bedrijfsvoering

197

Juridische zaken en inkoop

Bedrijfsvoering

82

OZB eigenaren/gebruikers niet woningen

Algemene dekkingsmiddelen

128

Voorziening dubieuze debiteuren

Algemene dekkingsmiddelen

-264

Onvoorzien

Algemene dekkingsmiddelen

140

Stelpost autonome ontwikkelingen

Algemene dekkingsmiddelen

1.400

Algemene uitkering afrekening

Algemene dekkingsmiddelen

-230

Stelpost prijzen ICT

Algemene dekkingsmiddelen

155

Divers

Diverse

536 10.034

Totaal

Doorwerking uitkomsten jaarrekening 2022 De diverse voor- en nadelen in de rekening 2022 hebben voor zover nu bekend geen doorwerking naar 2023 en verder. Resultaat grondexploitaties De contante waarde is op totaalniveau toegenomen met €545.000. De geprognosticeerde resultaten van de grondexploitaties zijn per saldo afgenomen. Het resultaat van de verlieslatende grondexploitaties verslechterd met €300.000 en het resultaat van de winstgevende grondexploitaties met €240.000. In 2022 worden 3 grondexploitaties ter hoogte van €500.000 afgesloten. De benodigde verliesvoorziening neemt met €300.000 toe. Het risicoprofiel van de grondexploitaties is gestegen. Per saldo neemt het bedrag dat aan weerstandsvermogen dient te worden aangehouden met circa €1,8 miljoen toe. Weerstandsvermogen De risico’s zijn gestegen ten opzichte van de laatste inventarisatie in de begroting 2023-2026. De specifieke weerstandsreserve wordt verhoogd waarmee de gestegen risico's opgevangen kunnen worden. Hiermee wordt het weerstandsvermogen op het gewenste niveau gebracht en voldoet daarmee aan de beleidsuitgangspunten van het risicomanagement in Deventer. De hogere risico's zijn geïdentificeerd in de grondexploitaties (zie paragraaf Grondbeleid) en bij de tijdelijke voorziening Schalkhaar en het BAD. In de grondexploitaties zijn de risico's op met name woningbouwlocaties gestegen.

Een voldoende hoog weerstandsvermogen (ratio van minimaal 1) wordt bereikt door de specifieke weerstandsreserve te verhogen met €4,3 miljoen. Hierdoor stijgt de benodigde weerstandscapaciteit stijgt naar €18,0 miljoen.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 13

Reserves Per 1 januari 2022 bedroeg het saldo van de reserves €125,7 miljoen (exclusief rekeningresultaat). In de jaarrekening 2022 is dit gestegen naar €156,1 miljoen (exclusief rekeningresultaat).

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 14

Corona In de derde kwartaalrapportage 2022 hebben wij gerapporteerd over de veegactie 2022 en de ingediende aanvragen. Bij de derde kwartaalrapportage (€1,2 miljoen) en bij de vierde kwartaalrapportage (€550.000) zijn de overgebleven corona-middelen overgeheveld naar 2023. In het vierde kwartaal zijn er geen aanvragen ingediend. De subsidieregeling loopt door tot 1 maart 2023.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 15

Opvolging aanbevelingen Opvolging aanbevelingen Auditcommissie over Jaarverslaglegging 2021 Op 6 juli 2022 heeft de gemeenteraad de Jaarrekening en het Jaarverslag 2021 vastgesteld. In deze vergadering zijn ook de aanbevelingen van de Auditcommissie ten aanzien van de jaarverslaglegging besproken. De Auditcommissie oordeelt dat de jaarverslaglegging over het algemeen van voldoende kwaliteit is om de raad zijn controlerende taak uit te laten voeren, de jaarverslaglegging over het algemeen goed leesbaar en helder van structuur en opzet is en het goed is om te constateren dat de accountant een goedkeurende accountantsverklaring voor de jaarrekening af zal geven. Daarmee voldoet de jaarrekening aan de normen en eisen die daarvoor door de raad zijn gesteld. De aanbevelingen zijn deels herhalend en gericht op het SMART formuleren van doelstellingen en prestaties en het taalgebruik (afkortingen en jargon) en leesbaarheid. Nieuwe aanbevelingen richten zich op de realisatie van het gewenste maatschappelijk effect en het verhogen van het realiteitsgehalte van de begroting door een goed evenwicht van ambitie en uitvoeringskracht van de ambtelijke organisatie. De reactie van het college treft u aan in raadsmededeling 2022-633.

Opvolging aanbevelingen uit accountantsverslag over Jaarverslaglegging 2021 Het accountantsverslag bij de jaarrekening 2021 geeft enkele bevindingen voor het boekjaar 2021. Deze hebben als oorsprong de interim-controle 2021 die primair gericht is op het beoordelen van administratieve organisatie en de interne beheersmaatregelen (key controls) in de voor de jaarrekening relevante bedrijfsprocessen en is gerapporteerd over de interne beheersing die relevant is voor de betrouwbaarheid van de jaarrekening 2021. De accountant constateert dat de interne beheersmaatregelen van voldoende niveau zijn, maar op onderdelen verder kunnen worden versterkt en efficiënter kunnen worden ingericht. De gemeente heeft deze aanbevelingen waar mogelijk ter hand genomen. De controle van de Jaarverslaglegging 2022 wordt uitgevoerd door de nieuwe accountant van de gemeente, Bakertilly. Daarmee heeft Bakertilly ook de interim-controle over 2022 De voor de jaarrekeningcontrole qua omvang en/of risico’s meest relevante posten of processen zijn: • administratie & Verslaglegging (waaronder de memoriaalboekingen, tussentijdse informatievoorziening e.d.); • aanbestedingen, inkopen, investeringen en betalingsverkeer. • grondexploitatie. • sociaal domein en sociale uitkeringen. • subsidieverstrekkingen. • personeel en salarissen. • Treasury.

• opbrengstenstromen: algemene uitkering, subsidiebaten, parkeren, verhuur en belastingopbrengsten. • automatiseringsomgeving (general IT-controls en cybersecurity)..

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 16

Bij de interim-controle 2022 heeft de accountant deze relevante processen onderzocht. Een nieuwe accountant leidt veelal ook tot nieuwe/andere constateringen. De bevindingen uit de interim-controle liggen in lijn met constateringen uit de controles van de vorige accountant (Deloitte) en richten zich op niet-geautomatiseerd afgedwongen functiescheiding inkoopproces en het sociaal domein, algemene IT-beheersmaatregelen en rechtmatigheid EUaanbestedingen. Ook heeft Bakertilly geadviseerd een afzonderlijke nota Misbruik en Oneigenlijk (M&O) gebruik op te stellen. De genoemde bevindingen zijn nog onderhanden en aangevuld met enkele constateringen met een gemiddelde tot lage prioriteit voor de jaarrekening. De bevindingen zijn in detail besproken en toegelicht in de Auditcommissie, waaronder ook de wijze waarop gewerkt wordt aan oplossingen.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 17

Financiën Resultaat Evenals de afgelopen jaren schrijft Deventer zwarte cijfers. Na alle verrekeningen, zoals budgetoverhevelingen, bedraagt het saldo €10,0 miljoen voordelig. Het voordelig saldo wordt volgens het gestelde in de vierde kwartaalrapportage 2022 betrokken bij het opstellen van de voorjaarsnota 2023.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 18

Uitgaven en inkomsten Uitgaven In 2022 heeft de gemeente €426,6 miljoen uitgegeven aan haar taken, activiteiten en stortingen in de reserves (alle programma’s exclusief algemene dekkingsmiddelen). Aan algemene dekkingsmiddelen is ruim €47,5 miljoen uitgegeven. Het gaat hier onder meer om: • financieringslasten; • stortingen in gemeentelijke reserves; • diverse bedrijfsvoeringskosten.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 19

Inkomsten Zonder inkomsten geen uitgaven. De gemeente heeft verschillende inkomsten. Die komen voor het grootste deel uit de algemene dekkingsmiddelen. De totale inkomsten bedroegen in 2022: • €179,5 miljoen via alle programma's exclusief algemene middelen; • €318,9 miljoen aan algemene dekkingsmiddelen. In totaal €498,4 miljoen (inclusief bedragen uit reserves). Het totaal aan lokale heffingen en onroerendezaakbelastingen bedraagt hiervan €65,1 miljoen.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 20

Verkorte Balansweergave (bedragen x €1.000) Activa

31-12-2022

31-12-2021 Passiva

Vaste activa

31-12-2022

31-12-2021

Eigen vermogen

Immateriële vaste activa

2.162

3.355 Algemene reserve

40.852

46.071

Materiële vaste activa

288.350

286.689 Bestemmingsreserves

115.256

79.663

Financiële vaste activa

22.901

45.911 Resultaat rekening

24.287

19.115

Totaal Eigen Vermogen (1)

180.395

144.849

Voorzieningen (2)

12.065

12.298

Vaste schulden (3)

200.161

243.146

392.621

400.293

Totaal Vaste activa

313.413

335.955 Totaal Vaste financieringsmiddelen (1+2+3)

Vlottende activa

Vlottende passiva

Voorraden

53.818

70.480 Kortlopende schulden

27.855

26.533

Vorderingen

53.727

55.176 Overlopende passiva

47.745

62.905

Liquide middelen

2.945

2.272

Overlopende activa

44.318

25.848

Totaal Vlottende activa

154.808

153.776 Totaal Vlottende passiva

75.600

89.438

Totaal generaal

468.221

489.731 Totaal generaal

468.221

489.731

Activa Door het opheffen van de deelneming NV Maatschappelijk Vastgoed Deventer vanwege de liquidatie van deze organisatie daalt de vaste activa met €22,6 miljoen. Bij de voorraden zijn met name de balanswaarden van A1 Bedrijvenpark, cluster Havenkwartier, de Tuinen van Zandweerd en Eikendal en Westfalenstraat gedaald (€16,6 miljoen). De overlopende activa stijgt met name door diverse bijdragen van het Rijk voor vluchtelingen (€10,5 miljoen). Passiva Het eigen vermogen is fors gestegen in vergelijking met 2021. Het vreemd vermogen (vaste schulden) is gedaald. Dit komt door het aflossen van geldleningen. Omdat de overdracht van de materiële vaste activa van de NV Maatschappelijk Vastgoed Deventer wel in 2021 had plaats gevonden, maar de generale liquidatie pas in 2022 plaats vond is in 2021 onder de overlopende passiva een nog te betalen post van €23,8 miljoen opgenomen. Deze post is in

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 21

2022 vervallen. Daarnaast zijn er van het Rijk diverse nieuwe voorschotbedragen ontvangen voor met name flexwoningen, huisvesting aandachtsgroepen en energiearmoede.

Ontwikkeling Eigen Vermogen Ontwikkeling eigen / vreemd vermogen 2018-2022 (x €1.000)

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 22

Reserves Per 1 januari 2022 bedroeg het saldo van de reserves €125,7 miljoen (exclusief rekeningresultaat). In de jaarrekening 2022 is dit gestegen naar €156,1 miljoen (exclusief rekeningresultaat). De stand van de reserves op 31 december 2021 en 31 december 2022 kan over de verschillende categorieën als volgt worden verdeeld: (bedragen x €1.000) 31-12-2021

31-12-2022

Reserves met specifiek weerstandsmotief

14.551

15.968

Reserves met algemeen weerstandsmotief

31.520

24.883

Bestemmingsreserves met bestedingsfunctie

15.335

40.251

Bestemmingsreserves met egalisatiefunctie

42.248

50.242

Bestemmingsreserves met rentebeslag

2.023

2.023

Financieel-technische bestemmingsreserves

20.057

22.741

Totaal

125.734

156.108

De grootste mutatie wordt hieronder toegelicht: Bestemmingsreserves met bestedingsfunctie De stijging wordt grotendeels veroorzaakt door een storting van €25,3 miljoen in de reserve nieuw beleid. Deze is met name gevuld bij de besluitvorming van de begroting 2022 (€10 miljoen), door de vrijval van het jaarrekening resultaat 2022 en de voordelen uit de eerste en tweede kwartaalrapportage (€16,1 miljoen). Deze reserve is bij de begroting 2023 ingezet als dekking voor eenmalige voorstellen nieuw beleid.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 23

Resultaat grondexploitaties De contante waarde is op totaalniveau toegenomen met €545.000. De geprognosticeerde resultaten van de grondexploitaties zijn per saldo afgenomen. Het resultaat van de verlieslatende grondexploitaties verslechterd met €300.000 en het resultaat van de winstgevende grondexploitaties met €240.000. In 2022 worden 3 grondexploitaties ter hoogte van €500.000 afgesloten. De benodigde verliesvoorziening neemt met €300.000 toe. Het risicoprofiel van de grondexploitaties is gestegen. Per saldo neemt het bedrag dat aan weerstandsvermogen dient te worden aangehouden met circa €1,8 miljoen toe. Zie voor een nadere toelichting de paragraaf Grondbeleid.

Renteresultaat Het renteresultaat voor 2022 bedraagt €208.000 positief en is volgens de begroting. Het renteresultaat is het verschil tussen de doorbelaste rente aan activa en de werkelijke rentekosten.

Weerstandsparagraaf De risico’s zijn gestegen ten opzichte van de laatste inventarisatie in de begroting 2023-2026. De specifieke weerstandsreserve wordt verhoogd waarmee de gestegen risico's opgevangen kunnen worden. Hiermee wordt het weerstandsvermogen op het gewenste niveau gebracht en voldoet daarmee aan de beleidsuitgangspunten van het risicomanagement in Deventer. De hogere risico's zijn geïdentificeerd in de grondexploitaties (zie paragraaf Grondbeleid) en bij de tijdelijke voorziening Schalkhaar en het BAD. In de grondexploitaties zijn de risico's op met name woningbouwlocaties gestegen. Een voldoende hoog weerstandsvermogen (ratio van minimaal 1) wordt bereikt door de specifieke weerstandsreserve te verhogen met €4,3 miljoen. Hierdoor stijgt de benodigde weerstandscapaciteit naar €18,0 miljoen.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 24

Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de wet modernisering Vennootschapsbelastingplicht (wet Vpb) overheidsondernemingen in werking getreden. De gemeente Deventer heeft, voorafgaand aan de wetswijziging, onderzoek gedaan naar de gevolgen van de invoering van deze wet. Het onderzoek is gebaseerd op de activiteiten en cijfers van 2015 en 2016. Dit onderzoek heeft geresulteerd in een tweetal rapportages: • Implementatietraject Vpb (06-12-2016) In dit rapport is uitvoerig ingegaan op het proces van wetsonderzoek, activiteit inventarisatie en beoordeling en toetsing daarvan aan het wettelijk kader. Op basis van onderzoek naar de feiten en omstandigheden is vervolgens het standpunt ingenomen, dat de gemeente Deventer voor geen enkele activiteit kwalificeert als onderneming in de zin van de wet Vpb (ondernemingstoets). • Vpb en het grondbedrijf (03-02-2017) In de memo wordt ingegaan op het DNA (profiel) van het grondbedrijf. Vervolgens is op basis van het toepassen van de zogenaamde QuickScan (ontwikkeld door de Samenwerking Vennootschapsbelasting Lokale Overheden - SVLO) onderzocht of de gemeente Deventer met haar grondexploitatie-activiteiten een onderneming vormt voor de wet Vpb.

Op basis van de uitkomst van het onderzoek naar de activiteiten van het Grondbedrijf en het toepassen van de QuickScan is het standpunt van Deventer dat zij, ook voor haar grondbedrijf activiteiten, niet kwalificeert als onderneming in de zin van de wet Vpb (ondernemingstoets). Op de uitkomsten van de onderzoeken is een review gehouden door een extern belastingadviesbureau. Daarbij is onder andere de juiste toepassing van de wet- en regelgeving beoordeeld. Door het betreffende adviesbureau is vervolgens het volgende geconcludeerd voor wat betreft de accountantscontrole jaarrekening 2016; Onderhavige beoordeling (rapport Beoordeling van de Concept-Rapportage van de Vpb-plicht-Gemeente Deventer) toont richting de accountant aan dat in het proces en de vastlegging van de onderliggende onderbouwing van de eventuele vennootschapsbelastingplicht voldoende ‘checks en balances’ zijn opgenomen. Het proces van de invoering van de Vpb-plicht voor overheidsbedrijven was op het moment van onderzoek nog niet afgerond. Onder andere de VNG, VVG, IPO, Belastingdienst en het ministerie van Financiën waren nog in overleg over belangrijke details in de uitvoering. Op dit moment (eind 2022) heeft de Belastingdienst zich slechts beperkt uitgelaten over de onduidelijkheden bij de inventarisatie van de Vpb-plicht van gemeenten in het algemeen en de gemeentelijke grondbedrijven in het bijzonder.

Er bestaan daarom nog risico’s en onduidelijkheden, waarover wellicht in de komende jaren meer duidelijkheid gaat ontstaan. Integraal onderzoek In 2022 zijn alle activiteiten (taakvelden) op basis van het boekjaar 2020 binnen de gemeente Deventer opnieuw beoordeeld of er sprake is van Vpb-plicht. Het rapport van 2016 is op basis van de resultaten van dit integraal onderzoek geactualiseerd. Dit is vastgelegd in het ‘Rapport integrale activiteiten Vpb’. Op Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 25

basis van onderzoek naar de feiten en omstandigheden is het standpunt ingenomen, dat de gemeente Deventer voor geen enkele activiteit in 2020 kwalificeert als onderneming in de zin van de wet Vpb (ondernemingstoets).

Stand van zaken ultimo boekjaar 2022 Aangiften Vpb boekjaar 2016 tot en met 2020 In 2019, 2020, 2021 en 2022 heeft de gemeente Deventer op uitnodiging van de Belastingdienst aangifte vennootschapsbelasting gedaan voor de jaren 2016, 2017, 2018, 2019 en 2020. Dit betroffen zogenaamde ‘nihil’ aangiften. De gemeente Deventer stelt zich op het standpunt dat zij voor haar gehele organisatie niet belastingplichtig is volgens de Wet op de vennootschapsbelasting 1969. De Belastingdienst heeft, op basis van de aangifte 2016, met daaropvolgend verschillende vraag- en antwoord-sessies over reclame activiteiten, de gemeente Deventer in mei 2020 over de ‘winst’ op betreffende reclame activiteiten een aanslag vennootschapsbelasting opgelegd. Deze is, om oplopende belastingrente te voorkomen, direct betaald. Vervolgens heeft de gemeente Deventer in juni 2020 pro forma bezwaar aangetekend tegen de aanslag. In de tussentijd zijn door zeker vijf andere gemeenten in Nederland fiscaal juridische procedures gestart bij verschillende rechtbanken. De inhoud van de procedures vertonen grote gelijkenis met de pleitbare standpunten die de gemeente Deventer heeft ingenomen inzake de Vpb-aanslagen voor de opbrengsten van reclame activiteiten.

In december 2021 is met de Belastingdienst schriftelijk overeengekomen dat de bezwaren van de gemeente Deventer worden aangehouden tot het moment dat in vergelijkbare procedures de relevante rechtsvragen zijn beantwoord. Op dat moment doet de Belastingdienst uitspraak op bezwaar. Onder Vpb en reclame wordt nader ingegaan op de activiteit 'reclame'. Vpb en grondbedrijf In het kader van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 wordt jaarlijks beoordeeld of er voor het grondbedrijf van de gemeente Deventer sprake is van een onderneming en daarmee vennootschapsbelastingplicht. Bij dit onderzoek naar het cluster van grondgerelateerde activiteiten (grondexploitaties) binnen het grondbedrijf wordt gebruik gemaakt van een model dat is gebaseerd op de QuickScan en de Post-QuickScan gepubliceerd door het SVLO. De onderzoeksresultaten worden vastgelegd in een rapportage ‘Vastlegging Vpb-plicht grondbedrijf’. In oktober 2022 is op basis van de jaarrekening 2021 en het MPG 2022 het model doorgerekend en vastgesteld dat het resultaat van het grondbedrijf van de gemeente Deventer voor het jaar 2021 positief is. De vraag is of sprake is van een structureel positief resultaat. Inmiddels is gestart met het opstellen van de fiscale openingsbalans 2021 en wordt in de eerste helft van 2023 de Vpb-impact over de boekjaren 2021 en 2022 en de verwachte impact voor de jaren daarna vastgesteld.

Met de uitkomst van dit onderzoek wordt beoordeeld of sprake is van een structureel positief resultaat (structureel winststreven). Op het moment dat de gemeente Deventer met de activiteiten van het grondbedrijf een structureel positief resultaat laat zien, gaat het door de zogenaamde ‘ondernemingspoort’ en is zij vanaf dat moment vennootschapsbelastingplichtig.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 26

Vpb en reclame Veel gemeenten hebben met reclame exploitanten contracten afgesloten op basis waarvan de gemeente delen van de publieke ruimte (grond, lichtmasten, abri’s, billboards, rotondes, enzovoort) tegen vergoeding exclusief ter beschikking stelt aan de exploitant. Op dit moment hebben diverse gemeenten fiscaal juridische procedures lopen over de vraag of de gemeente vennootschapsbelastingplichtig is voor de resultaten die met deze activiteiten worden behaald. Ten behoeve van de ingediende aangifte vennootschapsbelasting 2016 is door de gemeente Deventer beoordeeld of de activiteit ‘reclame in de openbare ruimte’ belastingplichtig is voor de vennootschapsbelasting. Uit de analyse blijkt dat deze activiteit als ‘normaal vermogensbeheer’ kwalificeert en dat er geen sprake is van een ‘duurzame organisatie van kapitaal en arbeid’. Gelet hierop is de activiteit niet belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting en daarom niet opgenomen in de aangiften vennootschapsbelasting 2016 tot en met 2020. De gemeente Deventer heeft over het niet belastingplichtig zijn voor haar reclame activiteiten een pleitbaar standpunt ingenomen en gedeeld met de Belastingdienst. Op basis van de uitkomst van de lopende procedures bij verschillende rechtbanken zal de Belastingdienst uitspraak doen op het bezwaar dat de gemeente Deventer heeft ingediend.

De uitkomst daarvan zal even duren en vormt daarmee een onzekerheid voor de gemeente Deventer. Vpb en brandstofverkooppunten De situatie die geldt voor de activiteit 'reclame' komt grotendeels overeen met de activiteit ‘verhuur gronden brandstofverkooppunten’. Rechtbank Den Haag heeft op 23 augustus 2022 uitspraak gedaan in één van de lopende procedures. Daarbij heeft zij geoordeeld dat, door het houden van een veiling beoogd is meer rendement te behalen dan bij normaal vermogensbeheer wordt verondersteld. Daarmee wordt geconcludeerd dat er sprake is van een winstoogmerk en vennootschapsbelastingplicht. Ten behoeve van de ingediende aangifte vennootschapsbelasting 2016 is door de gemeente Deventer beoordeeld of de activiteit ‘verhuur gronden brandstofverkooppunten’ belastingplichtig is voor de vennootschapsbelasting. Uit de analyse blijkt dat deze activiteit als ‘normaal vermogensbeheer’ kwalificeert en dat er geen sprake is van een ‘duurzame organisatie van kapitaal en arbeid’. Gelet hierop is de activiteit niet belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting en daarom niet opgenomen in de aangiften vennootschapsbelasting 2016 tot en met 2020. Op dit moment is gemeente Deventer in gesprek met de Belastingdienst om voor de jaren 2016 tot en met 2021 aanslagen opgelegd te krijgen waartegen, op gelijke wijze als bij de activiteit 'reclame', direct in bezwaar wordt gegaan.

Dit om het eventuele financiële effect van belastingrente te beperken. Conclusie De gemeente Deventer stelt zich op dit moment op een pleitbaar standpunt dat zij met haar activiteiten niet door de ‘ondernemingspoort’ gaat. De aanslagen van de Belastingdienst voor de opbrengsten voor de reclame activiteiten over 2016, 2017, 2018 en 2019 doen daar niet aan af. Gelijk aan de behaalde resultaten met betrekking tot de verhuur gronden brandstofverkooppunten. De gemeente Deventer wacht met vertrouwen de uitkomst van de landelijke procedures af.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 27

Exploitatieresultaat (bedragen x €1.000) Jaarrekening 2021 Begroting na wijziging 2022 Gerealiseerde totaal van lasten en baten (exclusief puttingen en stortingen)

Jaarrekening 2022

49.049

579

35.546

-29.612

-122

-10.801

-322

-457

-457

19.115

0

24.288

-11.033

0

-14.253

8.082

0

10.035

Mutaties via reserves: - Saldo van stortingen en onttrekkingen in/aan reserves - Toevoeging rente aan reserves Gerealiseerd resultaat Overige resultaatbestemming: Reservering overlopende uitgaven en inkomsten Resultaat

Toelichting op resultaatverschillen begroting en jaarrekening Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Er is een verschil tussen het saldo van de begroting en de rekening. Dit kunnen in de diverse programma’s zowel voordelige als nadelige verschillen zijn. Voor een toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de programmabladen. Mutaties via reserves In de begroting 2022 werd ervan uitgegaan dat per saldo €0,1 miljoen in de reserves zou worden gestort. In de jaarrekening 2022 is dit per saldo een storting van €10,8 miljoen geworden. De verschillen worden toegelicht in bijlage 6 van de jaarrekening. Rente over reserves Het rentebedrag dat aan de reserves is toegevoegd, is in vergelijking met de bijgestelde begroting 2022 ongewijzigd. Over te hevelen budgetten Een overzicht van de overgehevelde budgetten vindt u in bijlage 1 van het jaarverslag.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 28

Analyse rekeninguitkomst 2022 Het definitieve resultaat van de jaarrekening 2022 bedraagt €24,3 miljoen voordelig. Door het voordelige resultaat van €24,3 miljoen aan te passen met de over te hevelen budgetten van €14,3 miljoen ontstaat een voordelig nettoresultaat van €10,0 miljoen. De uitkomst van de jaarrekening wijkt af van het voorlopig resultaat van €8,1 dat in de vierde kwartaalrapportage 2022 is genoemd. (bedragen x €1.000) Jaarrekening 2022

4e kwartaal 2022

Verschil tussen jaarrekening en 4e kwartaal 2022

Uitkomst programma’s

24.288

25.521

-1.233

Budgetoverhevelingen

-14.253

-17.439

3.186

Resultaat

10.035

8.082

1.953

Uitkomst Jaarrekening 2022

De verklaring voor het verschil tussen het verwacht resultaat 2022 gemeld in de 4e kwartaalrapportage 2022 en de jaarrekening 2022 is: (bedragen x €1.000) Onderwerp

Programma

Opvang Oekraïense vluchtelingen

Openbare orde en Veiligheid

Kosten inhuur

Herstructurering en Vastgoed

WMO toegang

Meedoen

WMO dienstverlening

Meedoen

Budget Overheveling (BOH) Steun en herstelpakket Schuldhulpverlening

Meedoen

Egalisatiereserve MO-BW

Meedoen

bedrag

Toelichting

Correctie aantallen en nog te betalen huur opvang Oekraïense vluchtelingen (Singel 9) Inhuur is ten onrechte via uren x tarief doorbelast door -152 team PRO aan exploitatie. Inhuurfacturen waren daar reeds geboekt. -195 Vordering op Solis is vervallen Persoons gebonden budget ten onrechte toegerekend aan Beschermd Wonen i.p.v. WMO, waardoor de -200 egalisatie via de reserve Maatschappelijke Ondersteuning-Beschermd Wonen (MO-BW) vervalt. Bij de BOH van de toeslagenaffaire is er geen rekening gehouden met de BOH van de steun en herstelpakket 196 SHV. Dit leidt tot een correctie op de vooruit ontvangen bedragen. Er was een te hoog bedrag geëgaliseerd via de -335 reserve MO-BW. -310

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 29

Vergoeding belastingdienst Kinderopvangtoeslagaffaire

Meedoen

Jeugdhulp en Jeugdbescherming

Jeugd en Onderwijs

Putting uit de reserve onderhoud

Kunst en Cultuur

Terugontvangen bedrag Historisch Centrum Overijssel (HCO)

Bedrijfsvoering

Voorziening dub debiteur

Algemene middelen

Algemene uitkering Diversen Subtotaal uitkomst programma’s

Algemene middelen

Opvang Oekraïense vluchtelingen

Openbare Orde en veiligheid

Terugontvangen bedrag HCO

Bedrijfsvoering

Subtotaal budgetoverhevelingen Resultaat

359 Bijdrage nu volledig verantwoord in 2022. Op basis van de definitieve verantwoording van jeugdzorgaanbieders is het tekort hoger. Doordat -720 toewijzingen onder andere als gevolg van het gewijzigde woonplaatsbeginsel met terugwerkende kracht worden afgegeven. Per abuis waren de kosten voor het onderhoud aan de 110 toren Kerkplein Bathmen niet geput uit de reserve onderhoud. Dit bedrag hoort niet op vooruit ontvangen maar wordt 257 een budgetoverheveling (zie budgetoverheveling). Hogere storting in voorziening dubieuze debiteuren -130 vanwege risico oninbaarheid vordering. -129 Er is een afrekening algemene uitkering ontvangen. 17 Diverse kleinere posten (positief en negatief) -1.234 Betreft resultaat 2022; voordeel wordt betrokken bij de 3.442 VJN 2023 Dit bedrag hoort niet op vooruit ontvangen maar wordt -257 een budgetoverheveling 3.185 1.953

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 30

Onderstaande tabel geeft een verklaring van de verschillen tussen de begroting 2022 na wijziging en de realisatie cijfers 2022: Uitkomst rekening 2022 (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving

Programma

Voormalige wethouders

Burger en bestuur

-553

FLO Brandweer

Openbare orde en veiligheid

-189

Opvang Oekrainers

Openbare orde en veiligheid

3.133

Prijsstijging civiele werken

Leefomgeving

-799

Openbare verlichting

Leefomgeving

-685

Opbrengst Snippergroen

Leefomgeving

151

Bouwleges

Ruimtelijke ontwikkeling

Nacalculatie btw Re-integratie

Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt

477

Project Belastingdienst toeslagenaffaire

Meedoen

359

Preventie Jeugd en Wmo

Meedoen

505

Toegang Wmo

Meedoen

155

Wmo hulpmiddelen en woningaanpassingen

Meedoen

390

Wmo dienstverlening

Meedoen

2.300

Wmo vraagafhankelijk vervoer

Meedoen

650

Wmo eigen bijdragen

Meedoen

150

Onderwijshuisvesting, leerlingzaken, peuterspeelzalen

Jeugd en onderwijs

231

Jeugdhulp en jeugdbescherming

Jeugd en onderwijs

-660

Cultureel erfgoed

Kunst en cultuur

396

Personele kosten

Bedrijfsvoering

355

Communicatie

Bedrijfsvoering

150

ICT

Bedrijfsvoering

274

Personeel en organisatie

Bedrijfsvoering

197

Juridische zaken en inkoop

Bedrijfsvoering

82

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 31

Bedrag

1.100

OZB eigenaren/gebruikers niet woningen

Algemene dekkingsmiddelen

128

Voorziening dubieuze debiteuren

Algemene dekkingsmiddelen

-264

Onvoorzien

Algemene dekkingsmiddelen

140

Stelpost autonome ontwikkelingen

Algemene dekkingsmiddelen

1.400

Algemene uitkering afrekening

Algemene dekkingsmiddelen

-230

Stelpost prijzen ICT

Algemene dekkingsmiddelen

155

Divers

Diverse

536 10.034

Totaal

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 32

Resultaatontwikkeling Resultaatontwikkeling 2018-2022 (x€1.000)

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 33

Doorwerking uitkomsten jaarrekening 2022 De diverse voor- en nadelen in de rekening 2022 hebben voor zover nu bekend geen doorwerking naar 2023 en verder.

Resultaatbestemming De resultaatbestemming omvat alle stortingen in en puttingen uit de reserves, die ten laste komen respectievelijk ten gunste komen van de exploitaties. Ook is in dit programma de rente, die wordt toegevoegd aan de reserves opgenomen. (bedragen x €1.000) Omschrijving

Lasten/Baten

Toevoegingen rente aan reserves

Primitieve begroting

Begroting na wijziging

Rekening

Verschil

333

457

457

0

Stortingen in reserves

Lasten

28.224

58.210

66.683

-8.473

Puttingen uit reserves

Baten

30.615

58.089

55.882

2.207

2.058

-578

-11.258

10.680

Saldo

Voor een specificatie van de stortingen in en puttingen uit diverse reserves wordt verwezen naar bijlage 5 Resultaatbestemming via reserves.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 34

Programma's Legenda Prestatie is behaald Prestatie is voor meer dan 75% behaald Prestatie is voor minder dan 75% behaald Prestatie is niet te meten of onbekend Prestatie is niet behaald

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 35

Burger en bestuur Omschrijving In dit programma gaat het om de relatie van de gemeente met de inwoner en de manier waarop Deventer bestuurd wordt. Het gemeentebestuur wordt gevormd door de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. De raad is de vertegenwoordiging van de inwoners van Deventer. Ze bestaat uit 39 raadsleden en geeft richting aan het beleid en controleert de uitvoering daarvan. Het dagelijks bestuur van de gemeente is belegd bij het college van B&W. Binnen de door de raad gestelde kaders geeft het college uitvoering aan het beleid. De gemeente heeft vele taken. De rol die ze aanneemt loopt uiteen van reguleren (vergunningen verlenen en handhaven), uitvoeren, regisseren in netwerkverbanden, stimuleren of faciliteren (subsidies) tot loslaten, wanneer particuliere initiatieven de overheid niet nodig hebben. We nodigen inwoners en organisaties actief uit om mee te denken en initiatief te nemen. Onze dienstverlening sluit aan op de vraag van inwoners en ondernemers. Producten en diensten zijn toegankelijk, met transparante procedures, korte doorlooptijden en heldere antwoorden door kundige en vriendelijke medewerkers. We bieden advies als er meer ondersteuning nodig is. We werken aan passende regels: we kijken welke regels belemmerend werken, onnodige regelgeving wordt losgelaten.

De komende jaren willen we voor inwoners en ondernemers de regie op de eigen gegevens verbeteren. Inwoners en ondernemers kiezen zelf het contactkanaal met de gemeente. Veel dienstverlening is digitaal beschikbaar, maar sommige vragen lenen zich niet voor digitale afhandeling. Bovendien heeft een deel van onze inwoners moeite met digitale dienstverlening. Daarom zijn alle contactkanalen (balie, telefoon, e-mail, social media, Whatsapp en digitaal) van groot belang, houden we deze kanalen maximaal open en kiest de inwoner zélf zijn contactkanaal: de omnichannel strategie. Dit is niet alleen klantvriendelijk, het is ook (kosten)efficiënt, omdat het herstelkosten in de vorm van informatieloops, onnodig contact, klachten en bezwaar helpt voorkomen.

Jaarverslag 2022 | Gemeente Deventer | 36

2022 in vogelvlucht Publieke Dienstverlening In 2022 na een lange periode van corona terugkeren naar het oude serviceniveau van onze publieke dienstverlening. In 2024 start de meerjarige piekperiode van de reisdocumenten, die door verlenging van de geldigheidsduur van het paspoort in 2014 is ontstaan. We bereiden ons nu voor op door het maken van een personeelsplan en het implementeren van nieuwe software. Verkiezingen Op 16 maart vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Er waren net als bij de Tweede Kamerverkiezingen het jaar ervoor extra maatregelen nodig vanwege corona, waaronder het meerdaags stemmen. Dit vereiste een zorgvuldige voorbereiding en maakte het een veel omvangrijker project dan in andere verkiezingsjaren. Met deze ervaringen zijn in september 2022 de voorbereidingen voor de verkiezingen van Provinciale Staten en de Waterschappen in maart 2023 gestart. Burger- en overheidsparticipatie In het coalitieakkoord neemt participatie een belangrijke plek in. Vanuit de Omgevingswet en het wetsvoorstel Versterking Participatie op Decentraal Niveau werken we aan een beleidsvisie en verordening voor participatie. Bij alle projecten die we als gemeente uitvoeren en beleid dat we ontwikkelen zullen we dus steeds bewuster met participatie omgaan. Daarnaast nemen inwoners vaak initiatief in hun eigen buurt of wijk.

We werken aan een werkwijze om het bespreken van deze initiatieven soepel te laten verlopen, zodat de initiatiefnemer een snel en duidelijk antwoord krijgt. Regionale samenwerking Deventer werkt met Apeldoorn, Brummen, Epe, Heerde, Lochem, Voorst en Zutphen samen in de Regio Stedendriehoek. Het jaar 2022 stond in het teken van het opstellen en vaststellen van de Strategische Agenda, het opstellen van de Uitvoeringsagenda en de ontwikkeling van het Investeringsplatform. Samen met andere overheden, ondernemers en onderwijs is een agenda vastgesteld die leidt tot een regio waar het goed wonen, werken, leren en recreëren is en blijft. Waar de brede welvaart blijvend op een hoger niveau ligt. En waar gerichte aandacht is voor ruimtelijke kwaliteit, verduurzaming en digitalisering. Naast de samenwerking met de acht gemeenten is via de Strategische Board ook samengewerkt met de partners uit het bedrijfsleven, het onderwijs en de maatschappelijke organisatie. Belangrijke onderwerpen die in de regio zijn opgepakt zijn de uitvoering van de Regiodeal, lobby op het gebied van personenen goederenvervoer per spoor, start van het ruimtelijk regioverhaal en samenwerking op het gebied van economie, waaronder bedrijfsterreinen.