2023-11-29 Beleidskader Wieg naar werk 6.0 2023-2026 (vastgesteld)

•

Beleidskader van Wieg naar Werk 2023 – 2026

“It Takes A Village To Raise A Child” Deventer, 29 november 2023

Inhoudsopgave Samenvatting ...........................................................................................................................................2 1.

2.

Terugblik ...........................................................................................................................................3 1.1

Van Wieg naar Werk vanaf 2010 .............................................................................................4

1.2

Stand van zaken ......................................................................................................................4

1.3

Samenvattend ..........................................................................................................................7

Missie, visie en doelstellingen ..........................................................................................................8 2.1

3.

Het kader voor beleid 2023-2026 .....................................................................................................9 3.1

Inleiding ....................................................................................................................................9

3.1.1

Gezond leven makkelijker maken ........................................................................................9

3.1.2

Bestaanszekerheid herstellen ............................................................................................10

3.1.3

Kansengelijkheid vergroten ...............................................................................................10

3.2

Preventie ................................................................................................................................11

3.2.1

Aandachtspunten ...............................................................................................................12

3.2.2

Operationele doelstelling ...................................................................................................13

3.3

De Toegang ...........................................................................................................................14

3.3.1

Aandachtspunten ...............................................................................................................14

3.3.2

Operationele doelstelling ...................................................................................................15

3.4

Jeugdhulp is Maatwerk ..........................................................................................................15

3.4.1

Aandachtspunten ...............................................................................................................16

3.4.2

Operationele doelstelling ...................................................................................................16

3.5 4.

Missie en visie ..........................................................................................................................8

Monitoring ..............................................................................................................................16

Begroting.........................................................................................................................................17

Bijlage 1 – Stand van zaken ..................................................................................................................18 Bijlage 2 – Overzicht interviews en belangrijkste onderwerpen ............................................................21 Bijlage 3 - 10 beschermende factoren van het NJI................................................................................25 Bijlage 4 - Onderwerpen aanpalend aan jeugd en onderwijs ................................................................26

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 1

Samenvatting In Deventer werken we vanaf 2010 met van Wieg naar Werk. Centraal in dit beleid staan preventie en het samenwerken in de keten voor jeugdigen. Sinds 1 januari 2015, toen de Jeugdwet inging, zijn gemeenten verantwoordelijk voor alle vormen van hulp en ondersteuning van jongeren. In de eerste jaren na 2015 hebben we ons vooral gericht op het organisatorisch werkend krijgen van de uit de nieuwe verantwoordelijkheden voortkomende processen en op de samenwerking met nieuwe partijen. Vanaf 2019 zijn we ons gaan richten op de transformatie1. Dit transformatieproces is gericht op het realiseren van de beoogde inhoudelijke effecten van de stelselwijziging: ander gedrag van professionals en inwoners, andere cultuur bij organisaties en professionals, andere werkwijzen en vooral ook het anders met elkaar omgaan tussen inwoners, professionals, organisaties en gemeenten. Die verandering wordt aangepakt langs de 4 thema’s van het Verbindend Kader Sociaal Domein: 1. preventie 2. de Toegang 3. maatwerk 4. monitoring In de afgelopen jaren hebben we ons vooral ingezet op preventie of het kansen bieden door het normale leven te versterken.

Dit hebben we toen ook vertaald in een nieuwe missie en visie waarmee we wilden bereiken dat: • minder jongeren een beroep doen op een maatwerkvoorziening; • bij elke ondersteuningsvraag gewerkt wordt volgens het uitgangspunt 1 huishouden, 1 plan, 1 contactpersoon; • zorgaanbieders de zorg bieden die een jongere nodig heeft; • door middel van een nieuw te ontwikkelen monitor de realisatie van onze doelstellingen zichtbaar is. Het ingezette beleid willen we voortzetten. Van 2023 - 2026 richten we ons vooral op het versterken van het normale leven van jeugdigen en hun gezinnen. We geloven erin dat door een stevig pakket aan (preventieve) algemene voorzieningen en snelle en goede ondersteuning die aansluit op de behoeften van inwoners, minder specialistische jeugdhulp nodig is. Preventie - het normale leven versterken - vormde en vormt dus nog steeds de basis van onze visie op jeugdbeleid. Preventie is niet het voorkomen van, maar juist kansen bieden op positief opvoeden en opgroeien in Deventer, met een mooie toekomst voor jongeren. Op die manier hebben ze een leuke jeugd en worden ze voorbereid op werk of dagbesteding. We geloven er verder in dat dit alleen kan met betrokken ouders, andere familie, vrienden, verenigingen en partijen die met en voor de jongeren werken: “It Takes A Village To Raise A Child’.

1 Transformatie van de jeugdhulp moet

leiden tot een samenhangend jeugdbeleid dat gemeenten samen met maatschappelijke organisaties uitvoeren voor kinderen en jongeren. Als het jeugdbeleid in samenhang wordt uitgevoerd, zorgt dit ervoor dat kinderen beter worden geholpen (ontleend aan het Nederlands Jeugdinstituut (NJi)

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 2

1. Terugblik We blikken uitgebreid terug op de afgelopen beleidsperiode. De zaken die goed gaan willen we graag behouden. De continue lijn in de verschillende visies van Wieg naar Werk is een wens van de gemeenteraad en de organisaties waar in Deventer mee wordt samengewerkt. Het Verweij Jonker instituut heeft onderzoek gedaan bij gemeenten naar jeugdbeleid. Over succesvol jeugdbeleid zeggen zij o.a. het volgende: ‘De visies van de onderzochte gemeenten, die al vroegtijdig zijn ontwikkeld, worden consistent en consequent doorgevoerd. Ze ontwikkelen deze visies door en operationaliseren deze in de lokale praktijken. De wijze waarop de visie de basis vormt voor de interactie tussen professionals en gezinnen, geldt ook voor de omgang van de gemeenten met professionals en jeugdhulporganisaties. Dit resulteert in korte lijnen, snel schakelen en een cultuur van betrokkenheid en flexibiliteit, waarbij ook back offices een ondersteunende rol spelen’. Met het in gaan van de Jeugdwet per 1 januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor alle vormen van hulp en ondersteuning voor jeugd. Samen met de verantwoordelijkheden uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), vraagt dit om een andere manier van werken.

In de eerste periode tot 2019 heeft de gemeente zich vooral gericht op het organisatorisch werkend krijgen van de processen die voortkomen uit de nieuwe verantwoordelijkheden en op de samenwerking met nieuwe partijen (waaronder de zorgaanbieders). In de periode daarna, vanaf 2019, hebben we ingezet op de transformatie. Dit gaat vooral over de inhoudelijke vernieuwing, die is gericht op het realiseren van de beoogde inhoudelijke effecten van de stelselwijziging: ander gedrag van professionals en inwoners, andere cultuur bij organisaties en professionals, andere werkwijzen en vooral ook het anders met elkaar omgaan tussen inwoners, professionals, organisaties en gemeenten. Meer concreet gaat het om: • uitgaan van eigen verantwoordelijkheid en eigen mogelijkheden (eigen kracht) van jeugdigen en hun ouders, met inzet van hun sociale netwerk; • de-medicaliseren, ontzorgen en normaliseren door onder meer het opvoedkundig klimaat te versterken; • preventie: door het versterken van basis- en algemene voorzieningen het beroep op dure gespecialiseerde hulp verminderen; • integrale hulp volgens het uitgangspunt 1 huishouden, 1 plan, 1 contactpersoon; • meer ruimte voor professionals om de juiste hulp te bieden o.a. door vermindering van regeldruk. In deze periode hebben we daarom vooral ingezet op preventie door het normale leven te versterken.

Dit hebben we ook vertaald in een nieuwe visie en missie waarmee we wilden bereiken dat: • minder jongeren een beroep doen op een maatwerkvoorziening; • bij elke ondersteuningsvraag gewerkt wordt volgens het uitgangspunt 1 huishouden, 1 plan, 1 contactpersoon; • zorgaanbieders de zorg bieden die een jongere nodig heeft; • door middel van een nieuw te ontwikkelen monitor de realisatie van onze doelstellingen zichtbaar is. In mei 2022 heeft het kabinet haar visie op het stelsel van jeugdzorg en de daarin noodzakelijke hervormingen gedeeld met de Tweede Kamer2. Voor de noodzakelijke veranderingen van de jeugdzorg gebruikt het kabinet 5 punten waar jeugdzorg aan moet voldoen: • passende zorg is beschikbaar voor de meest kwetsbare kinderen en jongeren; • versterken veerkracht van kinderen en gezinnen in hun normale dagelijkse leven; • minder marktwerking, meer samenwerking en betere inkoop van zorg; • verbetering kwaliteit en effectiviteit van jeugdzorg; • jeugdzorg als effectieve samenwerkingspartner.

2 Brief Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 13 mei 2022: Hervormingen jeugdzorg

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 3

Inmiddels is er ook een Hervormingsagenda Jeugd die voortkomt uit de bestuurlijke afspraken tussen het rijk en VNG in juni 2021. Het doel hiervan bestaat uit twee delen: 1. betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is; 2. een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. Deze doelen worden door de zogenaamde vijfhoek – Ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten(vertegenwoordigers), professionals en VNG – uitgewerkt voor de periode 2023-2028.

1.1

Van Wieg naar Werk vanaf 2010

In van Wieg naar Werk 4.0 richtten we ons vooral op het werkend krijgen van het systeem van jeugdhulp. In van Wieg naar werk 5.0 stappen we door naar de transformatie van de jeugdhulp en het leggen van verbinding met het voorliggende veld. Met het voorliggende veld bedoelen we mogelijkheden en instellingen voorafgaand aan jeugdhulp. Voorbeelden zijn kinder- en jongerenwerk, scouting, consultatiebureau, onderwijs. Kansen bieden was daarin het hoofdbestanddeel van ons beleid. Dat blijkt uit onze visie op preventie: het normale leven versterken. Van Wieg naar werk 6.0 bouwt hierop verder. We richten ons vooral op het versterken van het normale leven. Belangrijk uitgangspunt daarin was en is het idee dat door een stevig pakket aan (preventieve) algemene voorzieningen en snelle en goede ondersteuning die aansluit op de behoeften van inwoners, minder specialistische jeugdhulp nodig is. Preventie - het normale leven versterken - vormde en vormt dus nog steeds de basis van onze visie op jeugdbeleid. Preventie is daarmee niet het voorkomen van, maar juist kansen bieden op positief opvoeden en opgroeien in Deventer, met een mooi toekomstperspectief voor jeugdigen en jongeren. In van Wieg naar Werk 1.0 schreven we reeds It Takes A Village To Raise A Child. Ook dat basisprincipe omarmen we nog steeds.

Alleen met betrokken ouders, sociaal netwerk en professionele partijen die daarin ook een rol spelen (onderwijs, welzijn, zorg) kunnen kinderen en jongeren gezond en gelukkig opgroeien. Als gemeente willen we graag samen met alle partners eraan bijdragen dat jongeren in Deventer een leuke jeugd hebben, zoveel als mogelijk een startkwalificatie halen, een baan of een passende dagbesteding hebben. In van Wieg naar Werk 5.0 benoemen we jongeren als alle inwoners van Deventer tot en met 26 jaar. Alle inwoners tot en met 17 jaar zijn jeugdigen. Zij zijn de doelgroep voor de Jeugdwet. Ook het beleidskader van Wieg naar Werk 6.0 is weer tot stand gekomen mede op basis van gesprekken met maatschappelijke organisaties, zorgaanbieders en andere betrokken partijen die een rol spelen in het jeugdbeleid van de gemeente Deventer. Daarnaast zijn inwoners (en ook jongeren) expliciet, o.a. door een digipanel, gevraagd naar hun beeld van de jeugd in Deventer en/of het jeugdbeleid. Die uitkomsten hebben we zo goed mogelijk verwerkt in dit nieuwe beleidskader. In bijlage 2 is een overzicht opgenomen van de geïnterviewde personen en daarin ook een overzicht van de meest gemaakte opmerkingen en standpunten.

1.2

Stand van zaken

Met het merendeel van de jongeren gaat het nog steeds goed in Deventer. Helaas gaat het met een kleine groep jongeren (nog) niet zo goed. Zij moeten gebruik maken van een door de gemeente verstrekte individuele maatwerkwerkvoorziening, omdat de in Deventer beschikbare basis- en algemene voorzieningen onvoldoende soelaas bieden of onvoldoende passend zijn. In bijlage 1 bij dit beleidskader wordt hier een uitgebreid beeld van gegeven. We zoomen in op de thema’s preventie, toegang, maatwerk, monitoring en financiën, zoals die in het beleidskader 2019-2022 zijn opgenomen.

Preventie/preventief jeugdbeleid

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 4

De afgelopen periode was preventie het speerpunt van ons jeugdbeleid. Hiervoor hebben we een aantal (tijdelijke) projecten uitgevoerd3. Daarnaast zijn er doorlopende beleidslijnen op het gebied van preventie. Denk daarbij aan Kansrijke Start, Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) en de gemeentelijke kindregelingen (waaronder peuterspelen). LEA In de Lokale Educatieve Agenda (LEA) worden gezamenlijke afspraken gemaakt tussen de gemeente, schoolbesturen, kinderopvang en andere partijen waar in het onderwijs mee wordt samengewerkt. Die afspraken worden gemaakt in het Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) In dit overleg werken we met een uitvoeringsagenda aan de volgende onderwerpen: • onderwijsachterstanden/gelijke kansen • integratie en segregatie • Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) • aanmelding van leerlingen voor basisonderwijs Regiegroep onderwijs jeugdhulp De regiegroep is ontstaan n.a.v. de actiepunten uit de onderwijsconferentie in 2019, de samenwerking met het onderwijs is verstevigd. De regiegroep neemt initiatieven en stimuleert ontwikkelingen op het gebied van onderwijs-jeugdhulp-jeugdgezondheidszorg-welzijn. Voorbeelden van deze ontwikkelingen zijn de registratie van verzuim, een handreiking afspraken onderwijs jeugdhulp met daarbij een zogenaamd escalatieprotocol.

Nationaal Programma Onderwijs De gemeente Deventer heeft een specifieke uitkering van €1.741.890,- gekregen voor de periode van 1 augustus 2021 tot 31 juli 2025 uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). Na een grondige analyse hebben we ervoor gekozen om het geld in te zetten op de thema’s: • welbevinden • taalontwikkeling • samenwerking • voor en door jongeren/ouders • thuiszitters Uitgangspunt hierbij was dat de plannen aan moesten sluiten op de behoeften van jeugdigen en jongeren én bij de interventies die scholen al uitvoeren. Jeugdhulp Het jeugdzorggebruik is landelijk de afgelopen jaren sterk gegroeid. Twintig jaar geleden kreeg ongeveer 1 op de 27 jeugdigen jeugdhulp. Op dit moment is dat ruim 1 op de 8. Mogelijke oorzaken hiervoor liggen in achterblijvende uitstroom als gevolg van toenemende wachtlijsten bij lokale teams en zorgaanbieders, toename van het aantal jeugdigen onder casusregie van het lokale team (waakvlamondersteuning) en verschuivende normen en beperkte maakbaarheid 4. Let wel: in Deventer is geen sprake van wachtlijsten bij Team Toegang Jeugd (TTJ) en maakten in 2021 1 op de 9 jeugdigen in onze gemeente gebruik van jeugdhulp. Organisatie toegang In 2020 is gestart met de doorontwikkeling van Team Toegang Jeugd.

In 2021 heeft een evaluatie plaatsgevonden en is besloten dat de medewerkers van Team Toegang Jeugd vanaf 1 januari 2022 in dienst komen van de gemeente Deventer. Daarvoor werkten ze al wel voor de gemeente maar waren in dienst bij de zogenaamde moederorganisaties (middels een subsidierelatie). Transformatie De afgelopen jaren hebben we in Deventer gewerkt aan het versterken van het normale leven om de inzet van jeugdhulp te voorkomen. Dit doen we door o.a. met onderwijs, welzijnsorganisaties, jeugdhulp- en zorgaanbieders kleine (innovatieve) stappen te zetten in pilots. Voorbeelden daarvan zijn de Huiskamers, inzet Brick op scholen en tussenvoorziening voortgezet onderwijs. Hierin kijken we kritisch wat wel en wat niet werkt. Onze werkwijze hierin is door het Verwey-Jonker instituut verwerkt in een onderzoek naar Eigenwijs Transformeren 5. 3

Zie ook Raadsmededeling 2019-001832 Andersson Elffers Felix, ‘Rapportage verdiepende analyse door- en uitstroom in jeugdzorg’ 5 Verwey-Jonker instituut, Onderzoek ‘Eigenwijs transformeren 4

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 5

Samenwerking met zorgaanbieders De gemeente heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in de relatie met zorgaanbieders. Vanuit de gemeente wordt actief het gesprek gevoerd over onder meer innovatie, kwaliteit en klanttevredenheid. Dit heeft tot projecten en pilots geleid waarin ruimte is om te experimenteren, te leren en zaken anders te doen. Als de doelen van een pilot worden gerealiseerd dan wordt de werkwijze opgenomen in de reguliere werkwijzen, inclusief het daarbij horende geld. Wachttijden en -lijsten Waarin Deventer niet verschilt van de landelijke ontwikkelingen is dat wij ook wachttijden en -lijsten kennen, met name voor jeugd-GGZ. Daarover spreken we met zorgaanbieders en hoe hiermee om te gaan. Maar ook hoe we, door de aanpak van Ziekte en Zorg naar Gezondheid en Gedrag, kunnen voorkomen dat jeugdigen op de wachtlijst komen. Door de inzet van de jeugdconsulenten bij de huisarts proberen we tot slot wachtlijsten te voorkomen omdat zij zelf korte interventies kunnen verrichten. Monitoring In 2015 hebben we, ingegeven door de transities in het sociaal domein, voor het eerst de Monitor Sociaal Domein opgesteld. Hierin worden de ontwikkelingen op het terrein van Jeugd, Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) en Participatie gevolgd. Daarvoor werd vanaf 2010 de Monitor Jeugd in beeld uitgebracht.

Het idee in 2015 was dat de Monitor Sociaal Domein de Monitor Jeugd in Beeld zou kunnen vervangen. In de praktijk bleek echter dat de Monitor Sociaal Domein vooral het sturingsinstrument van de raad is. De Monitor Jeugd in Beeld werd echter vooral gebruikt om als gemeente het gesprek te hebben met organisaties en instellingen in Deventer die zich bezighouden met jeugdvraagstukken. Om die reden hebben we in 2019 weer de Monitor Jeugd in Beeld uitgebracht en hierover het gesprek gehad met onze samenwerkingspartijen. Tijdens de coronaperiode in 2020 en 2021 hebben we, vanwege andere prioriteiten, geen Monitor Jeugd in Beeld uitgebracht. In deze periode bleek echter dat er grote behoefte is om te weten hoe het met onze jeugdigen en jongeren in Deventer gaat en als instrument om hierover het gesprek te hebben met onze samenwerkingspartners. Om die reden hebben we in 2022 weer de Monitor Jeugd in Beeld uitgebracht met de bedoeling deze vanaf nu ieder jaar uit te brengen. Financiën In Deventer blijven we met de kosten voor jeugdhulp inmiddels niet meer volledig binnen het budget zoals is vastgelegd in onze (meerjaren-)gemeentebegroting. Dit heeft o.a. te maken met het wijzigen van het woonplaatsbeginsel, het hulpmiddel om te bepalen welke gemeente verantwoordelijk is voor de jeugdhulp aan een jeugdige.

Daarnaast, zoals dat ook landelijk het geval is, wordt steeds meer beroep gedaan op jeugdhulp en -zorg. Tegelijkertijd hebben we de overschrijding weten te beperken door: • onze deskundige en gespecialiseerde toegang; • de samenwerking te verstevigen met onze zorgaanbieders; • nieuwe vormen van hulpverleningsaanbod te ontwikkelen, zoals de Huiskamers 6 en de Brickaanpak7; • de korte lijnen tussen beleid en uitvoering in de gemeentelijke organisatie. Daarnaast hebben we geïnvesteerd in activiteiten die uitstroom uit jeugdhulp kunnen vergroten, zoals het aan de voorkant screenen door Team Toegang Jeugd en jeugd-GGZ aanbieders bij hulpvraag in kader van Ziekte en Zorg naar Gezondheid en Gedrag (zz-gg) en het bespreken met jeugd-GGZ aanbieders van jeugdigen die al jarenlang in zorg zijn. Inkoop Met 11 gemeenten in de regio IJsselland wordt binnen het Regionale Serviceteam Jeugd (RSJ) IJsselland samengewerkt bij de inkoop van jeugdhulp, contractering en monitoring van jeugdhulp. De 6 Huiskamer: voorziening in bijv. een buurtvoorziening, waar kinderen tot ong. 12 jaar, na schooltijd opgevangen worden (14.30

– 18.00 uur).De huiskamersworden verzorgd door jeugdhulpaanbieders in samenwerking met mensen van de buurtvoorziening. Dit is een voorliggende voorziening, zonder jeugdhulp indicatie, deelname is echter niet vrijblijvend. 7 Brick-aanpak: ambulant jeugdhulp verlening in het onderwijs, die ondersteuning en begeleiding bieden aan kinderen die op dat moment nodig is. Op de Panta rhei is elke ochtend een jeugdhulpverlener aanwezig.

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 6

afgelopen jaren is samen met jeugdhulpaanbieders en gemeenten in een intensief traject een nieuw inkoopmodel ontwikkeld. Deze is op 1 januari 2023 van start gegaan.

1.3

Samenvattend

Via de verschillende invalshoeken is de beleidsperiode 2019-2022 geëvalueerd. Dit is gedaan door onderzoek, door gesprekken met o.m. onderwijs, welzijns- en zorgorganisaties en via het digipanel onder inwoners. Conclusie uit deze gesprekken is dat het altijd beter kan en ook dat we met de ingeslagen weg van Wieg naar Werk, met het accent op preventie, de juiste koers lijken te varen. Dat maakt dat we voor de beleidsperiode 2023-2026 de ingezette koers voortzetten en op een aantal punten gaan verstevigen door: • nog meer dan voorheen samen te werken met gemeentelijke programma’s Werk en Inkomen (7), Meedoen (8), Jeugd en Onderwijs (9), Veiligheid en de uitvoeringsteams binnen de gemeente; • het stimuleren van ouderbetrokkenheid, eigen regie en verantwoordelijkheid van ouders voor het gezond opgroeien van kinderen in Deventer.

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 7

2. Missie, visie en doelstellingen Zoals hiervoor al geschreven lijken we de juiste koers te varen en blijven we werken vanuit de missie en visie zoals we die in van Wieg naar Werk 5.0 hebben geformuleerd. Uiteraard passen we wel onze doelstellingen daarbij aan omdat de nieuwe periode ook weer nieuwe uitdagingen kent. Het Verbindend Kader Sociaal Domein is de leidraad waarbinnen het jeugdbeleid de komende jaren verder vorm krijgt. Onze missie, visie op en doelstellingen in het jeugdbeleid zijn daar dus een afgeleide van.

2.1

Missie en visie

In van Wieg naar Werk hebben wij onze missie en visie als volgt geformuleerd: Missie Jeugdbeleid De gemeente Deventer wil dat jeugdigen en jongeren veilig en gezond opgroeien, hun talenten ontwikkelen, economisch zelfstandig zijn dan wel naar vermogen bijdragen aan de maatschappij. Dit willen we bereiken in een samenspel met hun ouders, hun omgeving en organisaties in de gemeente. We versterken daarin de aanwezige structuur en het zelf oplossend vermogen van mensen en hun netwerk.

Visie Jeugdbeleid Wij geloven dat de kern van opgroeien ligt in het gezin, jeugdigen, jongeren en hun ouders, en dat hun omgeving – familie, vrienden en buren – daarin kunnen ondersteunen. Die vertrouwde omgeving biedt de basis voor de jeugdige en de jongere om zich op een goede wijze te ontwikkelen. Om ook zorgeloos op te kunnen groeien is een veilige sociale omgeving nodig waarin naast ouders, familie, vrienden en buren ook school, verenigingen, buurtcentra en cultuuraanbieders een belangrijke rol spelen. In elke wijk of dorp zijn daarom deze voorzieningen beschikbaar.

2.2

Doelstellingen en uitgangspunten

Onze ambities worden in hoge mate bepaald door de opdracht die wij hebben als gemeente en die nauw aansluiten bij de geformuleerde doelstellingen in het Verbindend Kader Sociaal Domein. Hierin hebben wij vier belangrijke doelstellingen en uitgangspunten: 1. Jeugdigen en jongeren opereren vanuit hun eigen mogelijkheden en kennis in de Deventer samenleving. De eigen kracht van jeugdigen, jongeren en hun ouders staat daarbij centraal. Bij hen ligt ook de primaire verantwoordelijkheid. 2. Het zwaartepunt van de professionele inzet en aandacht rondom jeugdigen en jongeren is primair gericht op het versterken van het normale leven: thuis, op school, op het werk, in de buurt en verenigingen en op internet. Als de problemen echter zo groot worden dat ze mogelijkheden van het gezin en het netwerk te boven gaan en ook de inzet van de algemene voorzieningen niet voldoende is, bieden we natuurlijk de maatwerkvoorziening, in natura of in een persoonsgebonden budget. 3. Jeugdigen, jongeren en hun ouders krijgen, als het hen zelf even niet lukt, ondersteuning op maat, voor een zo kort mogelijke tijdsduur en zo lang als nodig. We werken dan volgens het principe 1 huishouden, 1 plan, 1 contactpersoon. Daarnaast is een vangnet voor jeugdigen en jongeren die ondersteuning nodig hebben en geen netwerk hebben. 4.

We bevorderen dat alle partijen blijven handelen naar de afspraken uit het convenant 18-/18+. Waar nodig verbeteren of verduidelijken we afspraken die in de praktijk onvoldoende navolging krijgen.

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 8

3. Het kader voor beleid 2023-2026 Als gemeente willen we de ontwikkelingen in het sociaal domein - Jeugdhulp, Participatiewet, Beschermd Wonen, Wmo en veiligheid - in samenhang bekijken, oppakken en uitwerken. Dat doen we met inwoners en alle organisaties die betrokken zijn bij deze onderwerpen. De paraplu boven dit beleidskader is het Verbindend Kader Sociaal Domein. Het verbindend kader is gebaseerd op de gedachte: • dat iedereen meetelt, iedereen meedoet • samen gezond in Deventer • een fijne jeugd in Deventer • samenleven in wijk en dorp • veiligheid In hoofdstuk 2 hebben we de doelstellingen voor de komende beleidsperiode al beschreven. In dit hoofdstuk beschrijven we welk beleid we de komende jaren voor jeugdigen en jongeren willen voeren. Ook in andere beleidsstukken, zoals over gezondheidsbeleid, is aandacht voor de jongeren en jeugdigen in Deventer. Daar kijken we natuurlijk ook naar, maar werken we hier verder niet uit. In dit beleidskader beschrijven we het beleid aan de hand van de vier thema’s van het Verbindend Kader Sociaal Domein - preventie, toegang, maatwerk en monitoring - ons beleid verder uitgewerkt. Op basis van het beleidskader van Wieg naar Werk stellen we tot slot tweejaarlijks een uitvoeringsplan op.

3.1

Inleiding

We gaan door op de ingeslagen weg en leggen het accent op preventie, het versterken van het normale leven en ruimte voor de professional. Een aantal zaken vraagt om verdere verdieping en versterking. In de komende beleidsperiode willen we daarom verdiepen en investeren in de volgende 3 thema’s: 1. gezond leven makkelijker maken; 2. bestaanszekerheid herstellen; 3. kansengelijkheid vergroten. Hieronder worden de thema’s toegelicht.

3.1.1 Gezond8 leven makkelijker maken Het normale leven versterken is ook de komende vier jaar de kern van ons beleid. Hierin willen we ouders informeren over en ondersteunen bij wat in het alledaagse leven eventueel voorkomt bij het opgroeien en opvoeden van kinderen en daarmee de ouderbetrokkenheid vergroten. Ook willen we jeugdigen en jongeren toegang bieden tot voorzieningen voor sport, scouting, kinderen jongerenwerk e.d. Uit onderzoek van o.m. het NJI blijkt dat veel kleine preventieve acties helpend zijn. Dit is niet de preventie in de zin van het voorkomen van problemen maar juist van het bieden van kansen aan zowel ouders als jeugdigen en jongeren en daarin richten we ons op:

Voorzieningen voor jeugdigen In buurten en wijken hebben we veel voorzieningen zoals buurthuizen en speeltuinen. Hierover bestond lang het idee dat activiteiten voor met name jeugdigen en jongeren niet noodzakelijkerwijs 8 Gezond in de breedste zin van het woord.

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 9

plaats zouden hoeven te vinden in dit soort voorzieningen. Uit gesprekken met jeugdigen, jongeren, organisaties blijkt dat er juist wel behoefte is aan voorzieningen om elkaar te ontmoeten. Om die reden betrekken we het programma Meedoen omdat dit programma in de komende periode het accommodatie- en voorzieningenbeleid uitwerkt. Daarbij vragen we ook aandacht voor de relatie tussen onderwijs(gebouwen), speeltuinverenigingen en buurt- en wijkvoorzieningen. Samenwerking in de toegang De basis op orde in een gezin is een van de voorwaarden voor jeugdigen en jongeren om relatief zorgeloos op te kunnen groeien. Soms lukt dat echter (even) niet. Dan kan de gemeente eventueel hulp en ondersteuning bieden. Dat willen we dan doen door te werken volgens het principe 1 huishouden, 1 plan, 1 contactpersoon. Daarin gaan we uit van positieve gezondheid (de beweging van ZZ naar GG) en de behoeften van jeugdigen, jongeren en het gezin. In de praktijk blijkt echter dat deze integrale aanpak niet zomaar of eenvoudig uitvoerbaar is. De basis op orde en integraal werken volgens 1 huishouden, 1 plan, 1 contactpersoon is daarom de komende jaren een nadrukkelijk aandachtspunt. Tegelijkertijd is dat overstijgend aan het programma Jeugd en Onderwijs. Op termijn treedt de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Warms) in werking.

Deze wet gaat ons de opdracht geven om bij meervoudige problematiek de aanpak van de situatie te coördineren en gegevens met elkaar uit te wisselen. Mentale gezondheid jeugdigen en jongeren De mentale gezondheid van jeugdigen en jongeren verdient meer aandacht. Door gebruik van social media en de achter ons liggende Corona periode zien we een toenemende vraag naar ondersteuning op dit gebied. In het project Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM) trekken alle betrokken partijen gezamenlijk op om, laagdrempelig, zoveel mogelijk ondersteuning te bieden in de eigen omgeving van de jeugdige en jongere en specialistische zorg te bieden indien nodig.

3.1.2 Bestaanszekerheid herstellen Armoede Te veel jeugdigen en jongeren groeien op in armoede, ook in Deventer. Om mee te kunnen doen in de samenleving is het voorkomen van schulden en armoede essentieel. Voorkomen van geldzorgen vermindert stress. Programma 7, Werk en inkomen, heeft hierin de voortrekkersrol maar hierin willen we nadrukkelijk verbinding maken. De komende 4 jaar willen we inzetten op het voorkomen van kinderarmoede en een project starten gericht op verbetering van de economische zelfstandigheid van één-oudergezinnen. Wonen Een eigen betaalbare en beschikbare woning is een voorwaarde voor het opbouwen van een eigen leven en meedoen in de samenleving. Met name voor jongeren in een kwetsbare positie is dit niet vanzelfsprekend en is dit een belangrijk aandachtspunt om gezamenlijk met andere gemeentelijke programma's en organisaties in de gemeente op te pakken. Werk We streven ernaar dat uiteindelijk iedere jeugdige en jongere economisch zelfstandig wordt en zijn eigen plaats in de samenleving verkrijgt. Een baan is daarbij essentieel. Dat betekent: jeugdigen en jongeren vroegtijdig betrekken en stimuleren om te kiezen voor sectoren op de arbeidsmarkt waar veel vraag is naar personeel. Jongeren helpen met het maken van de juiste (studie)keuzes.

Jongeren ondersteunen met de overstap van vooral Voortgezet Onderwijs (VO)/Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) naar Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO) of van MBO naar Hoger Beroepsonderwijs (HBO). Binnen de Human Capital agenda en het jongerenloket intensiveren we daarom onze inzet en pakken we deze thema’s gezamenlijk met andere gemeentelijke programma’s, onderwijsorganisaties en werkgevers op.

3.1.3 Kansengelijkheid vergroten Het moet niet uitmaken waar je wieg heeft gestaan. Iedereen in onze Deventer samenleving heeft recht op gelijke kansen. Ook jeugdigen en jongeren moeten mee kunnen doen in de samenleving. Jongeren moeten de kans krijgen om zich te ontplooien tot wie ze zijn, ongeacht hun thuissituatie of omgeving. Als gemeente blijven we ons daarom, samen met ouders, scholen en maatschappelijke organisaties inzetten voor kansengelijkheid en talentontwikkeling. In 2022 is de gemeente Deventer

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 10

geselecteerd voor het programma School en omgeving 9. Samen met scholen in primair onderwijs (PO) en voortgezet onderwijs (VO), de bibliotheek, het sportbedrijf, het kunstcircuit, Raster en de gemeente is een lokale coalitie gevormd. Met het aanpakken van achterstanden in de Nederlandse taal, VVE beleid en programma kansrijke start bieden we zoveel als mogelijk alle jongeren kansengelijkheid in het onderwijs en bij hun start op de arbeidsmarkt. De hierboven genoemde thema's, en hieronder ook nog schematisch weergegeven, komen overeen met de genoemde thema's in de VNG notitie de winst van het sociale domein.

Landelijk groeit steeds meer het besef dat het anders moet en kan. Meer werken volgens de principes van ZZ naar GG (positieve gezondheid) en dus het normale leven versterken en de beweging naar de voorkant maken. Hier hebben we al vroeg invulling aan gegeven waarbij de behoeften en beleving van inwoners centraal staan en er ruimte en waardering is voor de professional. Het in beweging komen, het doen, blijven leren en bijsturen zijn daarin de leidende principes. In het integraal zorgakkoord (IZA), de Hervormingsagenda Jeugd en Het gezond en actief leven Akkoord komen deze principes terug. Maar…. alleen kunnen we het niet. Naast de landelijke beweging die op gang is gekomen, is samenwerken binnen de gemeente op beleids- en uitvoeringsniveau tussen met name de programma's Economie, Veiligheid, Inkomensvoorziening en Arbeidsmarkt en Meedoen essentieel. Maar ook met partijen in de gemeente, want It Takes A Village To Raise A Child.

3.2

Preventie

9

Programma School en omgeving (voorheen Rijke Schooldag) is een project van het ministerie van OCW, onderdeel programma Gelijke Kansen.

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 11

Het normale leven versterken vormt een van de uitgangspunten van het Deventer jeugdbeleid 10. Het gaat dan om kansen bieden aan jongeren en jeugdigen en hun gezin. Dat gebeurt door het versterken van de - sociale - omgeving en de basis- en algemene voorzieningen (thuis, school, sport etc.) in Deventer. Daarvoor moeten we aansluiten bij de behoeften van jongeren en jeugdigen en hun ouders. Dit sluit naadloos aan op het preventieplan voor het sociaal domein dat in mei 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Hierin spelen de 10 beschermende factoren 11 een belangrijke rol als kader waaraan we een positieve ontwikkeling van jeugdigen kunnen toetsen. Het gaat dan om: 1. sociale binding 2. kansen voor betrokkenheid 3. positief gedrag uitgedragen en nageleefd 4. erkenning en waardering voor positief gedrag 5. steun van belangrijke volwassenen in de omgeving 6. constructieve tijdsbesteding 7. competenties (zowel sociaal, emotioneel als gedragsmatig) 8. cognitieve vaardigheden 9. schoolmotivatie 10. positieve identiteit We zien preventie niet als het voorkomen van problemen maar veel meer als het bieden van kansen en mogelijkheden. Ons doel is dat jeugdigen gelukkig kunnen opgroeien en er geen jeugdigen in gesloten jeugdhulp komen: de zogenaamde beweging van 0. Wij beseffen uiteraard wel dat helaas voor een aantal jeugdigen gesloten plaatsing nodig blijft.

3.2.1 Aandachtspunten Om dit de komende jaren te bereiken willen we: • bevorderen dat ouders de eerstverantwoordelijken voor het opvoeden en opgroeien van hun kinderen zijn; • nog meer samenwerken voor m.n. die jeugdigen en jongeren waarvoor de overgang naar volwassenheid niet vanzelfsprekend is. Dit komt o.a. door veranderingen in dagelijks leven en de overgang van wet- en regelgeving; • aandacht geven aan de mentale problemen en weerbaarheid onder jongeren Kwetsbare (o.a. dak- en thuisloze) jongeren beter ondersteunen Hiervoor is op 4 juli 2023 het plan van aanpak jongeren in kwetsbare positie 16-27 vastgesteld. Het plan kent vele interventies om jongeren beter te helpen bij het oplossen van problemen op de vijf leefgebieden.

Daarnaast zijn er interventies opgenomen voor het oplossen van knelpunten op grotere thema’s waaronder communicatie, samenwerking rondom een jongere en de overgang van 18- naar 18+; • verbinding blijven maken met onze samenwerkingspartners, zoals bijvoorbeeld de GGD, die een belangrijke rol spelen in vroeg-signalering; • dat ieder kind in Deventer een kansrijke start krijgt; • dat kinderen een goede start op de basisschool maken; • jeugdigen en jongeren kansen bieden waardoor zij zoveel als mogelijk een startkwalificatie behalen of passende dagbesteding vinden; • jeugdigen en jongeren een passende plek in het onderwijs bieden of dat zij werk hebben, het jongerenloket doorontwikkelen om jongeren beter te ondersteunen in het vinden van ondersteuning, baan of opleiding. Dit doen we in samenwerking met programma 7 en is onderdeel van het aanvalsplan BUIG dat in 19-7-2023 door de raad is vastgesteld (2023-509). • dat onderwijshuisvesting een basisvoorwaarde vormt voor goed onderwijs; • als gemeente nauw samenwerken met de kinder- en jongerenwerkers van verschillende welzijnsorganisaties. 10 Onder het normale leven, normaliseren, verstaan we het volgende:

Het gewone dagelijkse leven versterken, zodat kinderen kansrijk, gezond en veilig in hun eigen omgeving kunnen opgroeien. Waarbij een integraal, positief jeugdbeleid, dat zich richt op een sterke pedagogische basis, uitgangspunt is met gebaseerd op de 10 beschermende factoren. 11

In bijlage 2 zijn de 10 beschermende factoren uitgewerkt.

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 12

Deventer zet in op een Kansrijke Start. Dit betekent dat we extra aandacht hebben voor de eerste 1000 dagen van het kind. Dit doen we door ouders voor te bereiden op een gezonde zwangerschap, door extra aandacht te hebben voor kwetsbare zwangeren, door goed gebruik te maken van de mogelijkheden om prenatale huisbezoeken te brengen en met ouders op alle leefgebieden mee te denken wat nodig is om het kindje goed (op) te voeden. Deze ketenaanpak is een gezamenlijke aanpak tussen de gemeente en de partners in geboortezorg en sociaal domein. Door een wijkgerichte aanpak zijn professionals voor jeugdigen en jongeren een vertrouwd gezicht op straat, in de wijk en op school. Zij weten wat er speelt bij de jongeren en jeugdigen van Deventer en hoe aan te sluiten bij hun behoeften. Door nauwe samenwerking en complete aanpak wordt ingezet op vroeg-signalering en de inzet van diverse preventieve activiteiten. Dat doen de welzijnsorganisaties, het onderwijs, sport- en cultuuraanbieders, politie en de gemeente samen. Aansluiten bij het alledaagse leven, gelijke kansen bieden, ontmoeting en talentontwikkeling vormen daarin een belangrijk uitgangspunt. Jongeren leren daarbij van en met elkaar. Het is van belang dat we blijven monitoren op de verschillende aanpakken zodat we weten of we de juiste dingen doen met elkaar en waar ruimte is voor verbetering.

We zetten onderwijshuisvesting in als middel om doelen te behalen en, waar mogelijk versneld, antwoord te bieden op uitdagingen in de maatschappij. Ons doel is dat alle onderwijsgebouwen in 2030 optimaal bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen. Schoolgebouwen zijn goed, veilig en gezond en inspireren onze jeugd voor een duurzame toekomst. Daarmee creëren we de beste leeromgeving voor het kind. Door kansen en financiën zorgen we voor zoveel mogelijk waarde. Dit vraagt enerzijds om een lange termijn visie, en anderzijds een bewuste mind-set van samenwerken en over onze eigen grenzen heen kijken. Ons doel is dat we over een periode van 16 jaar alleen nog maar schoolgebouwen in de gemeente hebben die goed bereikbaar zijn, flexibel in te zetten en passend zijn voor de inhoud die er plaatsvindt. De inhoud is leidend, de schil is kloppend. Naast het professionele kinder- en jongerenwerk kent Deventer een breed aanbod van vrijwilligersorganisaties die zich inzetten voor jeugdigen. Hierbij kan een beroep worden gedaan op de subsidieregeling kinder- en jongerenactiviteiten. Daarnaast worden speel-o-theken, speeltuinverenigingen en scouting gesubsidieerd. Dit zijn laagdrempelige voorzieningen die juist voor jeugdigen, die net dat extra duwtje nodig hebben, een mooie opstap kunnen bieden. Het kinder- en jongerenwerk kan er mede voor zorgen dat jeugdigen deze plekken weten te vinden.

Daarnaast kunnen jeugdigen ook voor activiteiten naar de voorzieningen in de wijken en dorpen. Voor de versterking van het normale leven blijft de komende jaren nog flink wat geld nodig om de periode tussen behandeling, begeleiding en preventie te overbruggen. Preventie is dan zinvol als het gestructureerd, geprogrammeerd en meerjarig wordt ingezet en de interventies ook daadwerkelijk bewezen effectief zijn. In het tweejaarlijkse uitvoeringsplan werken we dit verder uit. Waar mogelijk en nodig sluiten we daarin aan bij de uitgangspunten en doelstellingen in het beleid van aanpalende beleidsterreinen.

3.2.2 Operationele doelstelling Door het normale leven te versterken willen we bereiken dat jongeren zoveel als mogelijk veilig en gezond opgroeien, hun talenten ontwikkelen (indien mogelijk een startkwalificatie halen, werk of dagbesteding hebben) en daarmee naar vermogen bijdragen aan de maatschappij. Als doelstelling hanteren we dat meer dan 90% van de jeugdigen zich redt met een algemene voorziening of in het sociaal netwerk. Daardoor hoeft er geen beroep te worden gedaan op een (individuele) maatwerkvoorziening In Deventer maken minder dan gemiddeld in Nederland, jeugdigen gebruik van een maatwerkvoorziening12. Dit duidt erop dat er een goed sociaal netwerk bestaat in Deventer maar ook dat veel problematiek opgelost kan worden in de collectieve voorzieningen die we in Deventer hebben ontwikkeld. Dit willen we in de komende vier jaar verder versterken.

12

Zie bijlage 1

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 13

3.3

De Toegang13

Wij hebben ervoor gekozen om de toegang tot jeugdhulp uit te laten voeren door een team dat deskundig is op het terrein van zware opvoed- en opvoedproblematiek: de toegangsmedewerkers. Vanaf het voorjaar 2022 zijn zij, nadat zij allen in dienst zijn gekomen van de gemeente, het Team Toegang Jeugd (TTJ). De medewerkers van dit team zijn allemaal SKJ-geregistreerde14 professionals die ondersteuning bieden aan jeugdigen en hun gezin. Belangrijk daarin is dat in die ondersteuning ook de (on)mogelijkheden van het gezin van de jeugdige betrokken wordt. Ondersteuning van een gespecialiseerd ambulant werker van het Team Toegang Jeugd kan worden ingezet. Het gaat hier dan om een zogenaamde Gesp’er15. Ook kan naar voorzieningen/mogelijkheden in het voorliggende veld worden (door-)geleid, zoals bijvoorbeeld de huiskamers. Als dit niet de oplossing biedt, is er toegang tot specialistische jeugdhulp. Het Team Toegang Jeugd heeft de verwijsbevoegdheid hiervoor. Daarnaast hebben artsen en de rechterlijke macht i.c. (de Gecertificeerde Instellingen (GI))16dezelfde verwijsbevoegdheid. Zij worden in de jeugdwet de derde verwijzers genoemd. De druk op de jeugdhulp neemt alsmaar toe, hoge werkdruk, personele en financiële tekorten, wachtlijsten in de jeugdhulp. Het systeem piept en kraakt aan alle kanten. Alleen extra geld voor jeugdhulp lost het probleem niet op.

Voor veel opvoed- en opgroeivragen is geen specialistische jeugdhulp nodig, die horen bij het alledaagse- of het normale leven. Team Toegang Jeugd, met haar verschillende disciplines, kan hier een bijdrage aan leveren. De toegang is echt de toegang tot specialistische jeugdhulp. Het is belangrijk dat zij hun werk goed uit kunnen voeren. Daarbij is een goede wisselwerking tussen het programma Jeugd en Onderwijs (beleid) en het Team Toegang Jeugd (uitvoering) van het grootste belang. In die wisselwerking vormt zich op basis van casuïstiek het uitvoeringsbeleid en met dat uitvoeringsbeleid kan het Team Toegang Jeugd verder vorm geven aan de uitvoering. Daarnaast biedt die wisselwerking ook de ruimte om in individuele gevallen te werken naar de bedoeling. Natuurlijk is het van belang dat medewerkers handelen volgens wetten, regels, beleid en procedures, maar niet altijd. Soms is het nodig om daarvan af te wijken omdat al die regels niet de oplossing bieden in het individuele geval. Dan biedt die wisselwerking tussen beleid en uitvoering de mogelijkheid om te onderzoeken wat de bedoeling van die regels is en deze dan als maatwerk toe te passen. Tot slot blijft ons uitgangspunt dat we werken volgens het principe 1 huishouden, 1 plan, 1 contactpersoon.

Dit betekent dat we intensiever willen samenwerken met de andere toegangen in het sociaal domein als we dat uitgangspunt willen waarmaken. In de komende beleidsperiode willen we dat in alle ondersteuningsvragen, ongeacht waar de ondersteuningsvraag binnenkomt, er volgens dit uitgangspunt wordt gewerkt. Dit vraagt dat onze professionals elkaar weten te vinden en dat we op hoofdlijnen van elkaar weten wat we doen en wat onze deskundigheid is. Naar de inwoner toe zijn we generalist en in ons team zijn we de specialist. In 2026 willen we dat elke ondersteuningsvraag opgepakt wordt volgens het uitgangspunt 1 huishouden, 1 plan, 1 contactpersoon.

3.3.1 Aandachtspunten Om dit te bereiken willen we de komende jaren: • bevorderen dat professionals in het veld elkaars professionaliteit kennen en erkennen; • het uitgangspunt van 1 huishouden, 1 plan, 1 contactpersoon verder uitwerken en operationaliseren; • medewerkers bij Team Toegang Jeugd in dienst hebben die intensieve vrijwillige hulp kunnen toepassen in plaats van door een gecertificeerde instelling; • jeugdconsulenten inzetten bij huisartsen;

13 Met de toegang wordt bedoeld de toegang tot geïndiceerde jeugdhulp 14

Het Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ) is het beroepsregister voor jeugdprofessionals in Nederland

15 Een Gesp’er werkt voor de helft van zijn/haar uren in opdracht van zijn moederorganisatie (j-ggz, jeugd- en opvoedhulp,

verslavingszorg, l.v.b. problematiek), de andere helft in opdracht van TTJ. Zij kunnen zonder indicatie, vormvrij hulp bieden aan jeugdigen. Dit is een voorliggende voorziening. 16 GI’s zijn jeugdbeschermingsorganisaties als Jeugdbescherming Overijssel (JBov), Gelderland (JBgld), Leger des Heils (LdH), William Schrikkergroep (WSG) en Nidos

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 14

•

verder werken aan het realiseren van de Integrale Toegang Sociaal Domein 17.

3.3.2 Operationele doelstelling In eerste instantie willen we bereiken dat bij elke ondersteuningsvraag van een jongere de verbinding wordt gelegd naar de sociale omgeving van jongeren. Het doel daarvan is om hun eigen kracht en de gezamenlijke kracht te versterken. Onderzocht wordt op welke manier de basis- en algemene voorzieningen in Deventer een rol kunnen spelen in de ondersteuningsvraag. Als het nodig is kan op een adequate en vraaggerichte wijze specialistische ondersteuning en interventie word geboden. Als doelstelling hanteren we daarom dat in 2026 bij elke ondersteuningsvraag, ongeacht waar deze binnenkomt, gewerkt wordt volgens het uitgangspunt 1 huishouden, 1 plan, 1 contactpersoon.

3.4

Jeugdhulp is Maatwerk

In de van Wieg naar Werk 5.0 spraken we over maatwerk als we het over professionele ondersteuning door jeugdhulp hadden. Jeugdhulp is echter altijd Maatwerk in onze visie en daarom de titel van dit hoofdstuk: Jeugdhulp is Maatwerk. Met veel jeugdigen en jongeren in Deventer gaat het goed. Een aantal van hen heeft soms professionele ondersteuning nodig. Deze hulp wordt verleend door gecontracteerde jeugdhulp aanbieders. Dit gebeurt nadat via de toegang (Team Toegang Jeugd of de derde verwijzers) is onderzocht en besproken of en hoe op de meest passende wijze ondersteuning kan worden ingezet. In Deventer proberen we samen met jeugdhulpaanbieders deze ondersteuning aan te laten sluiten bij het alledaagse leven van jeugdigen, jongeren en hun ouders. Jeugdhulpaanbieders hebben te maken met een flink aantal uitdagingen. Die hebben o.a. te maken met: • een tekort aan personeel, o.a. doordat het werk niet meer aantrekkelijk gevonden wordt. Eén van de oorzaken daarvan is dat de administratieve taken toenemen; • onvoldoende door- en uitstroom van jeugdigen in jeugdhulp; • aanbestedingen inkoop jeugdhulp die als belastend en tijdrovend worden ervaren. Als gemeente willen wij graag met de jeugdhulp aanbieders op zoek naar praktische en pragmatische oplossingen.

Doel is om jeugdigen, jongeren en hun gezinnen zo goed als mogelijk te ondersteunen en zo snel als mogelijk weer aan te laten sluiten op het alledaagse leven. Dat doen we door regelmatig met jeugdhulpaanbieders om tafel te gaan. Zo houden we korte lijnen, horen we signalen uit de praktijk, zien en bespreken we trends en leren we van successen en missers en vertalen we dit door naar beleid. Met de informatie die opgehaald is, worden nieuwe werkafspraken of pilots gestart over bijvoorbeeld een meer groepsgerichte ondersteuning 18. De aanbieders jeugdhulp waarderen dat de gemeente samen met hen uitprobeert. Als iets werkt wordt het doorgezet, als het niet werkt wordt het ook weer gestopt. Jeugdhulp wordt voor het overgrote deel ingekocht door de RSJ IJsselland. Zij verzorgen voor 11 gemeenten in de regio IJsselland de inkoop, contractering en monitoring. Ondanks dat gegeven vinden we het belangrijk om met jeugdhulpaanbieders, op de Deventer schaal, bijeenkomsten te houden om samenwerking en kennisdeling te bevorderen. Juist om ook de aansluiting jeugdhulp en lokale voorzieningen naadloos in elkaar over te laten gaan. Het toezicht op jeugdhulp is een taak van de gemeente. Dit is uitgewerkt in een Visie Toezicht Jeugdwet en Wmo 2023

17

Zie ook plan van aanpak Integrale Toegang Sociaal Domein van april 2023

18 In de Wmo wordt dit van individueel naar collectief genoemd.

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 15

3.4.1 Aandachtspunten Om dit te bereiken willen we de komende jaren: • alleen die maatwerkvoorzieningen aanbieden die voortkomen uit de ondersteuningsvraag van de jeugdige en gericht zijn op het versterken van het normale leven; • samenwerking zoeken met zorgaanbieders die werkelijk willen innoveren in hun zorgaanbod zodat zij doen wat nodig is voor de jeugdige; • op lokaal en regionaal niveau samenwerken met zorgaanbieders en andere betrokkenen aan het voorkomen van wachttijden en -lijsten in de jeugdhulp.

3.4.2 Operationele doelstelling Jeugdhulp is maatwerk en die ondersteuning willen we aan laten sluiten bij het alledaagse leven van jeugdigen en hun ouders. Hiervoor zoeken we verbinding en samenwerking met aanbieders van jeugdhulp die deze visie delen. Als doelstelling hanteren we daarom dat alleen nog ondersteuning op maat wordt geboden, voor zo kort als mogelijk en zo lang als nodig, en dat we tegelijkertijd een vangnet creëren voor jeugdigen die ondersteuning nodig hebben of geen netwerk hebben.

3.5

Monitoring

Vanaf 2022 wordt jaarlijks weer de monitor Jeugd in Beeld uitgebracht. De monitor Jeugd in Beeld heeft een integrale signaleringsfunctie. Het brengt in beeld hoe het met onze jeugdigen en jongeren gaat en waar de komende jaren mogelijk extra aandacht en inzet nodig is. Het biedt een handvat voor het volledige jeugdbeleid en organisaties om met elkaar de ontwikkelingen met betrekking tot onze jeugd te bespreken. De meerwaarde van de monitor Jeugd in Beeld zit in de integraliteit van de onderwerpen. Er vindt al op verschillende niveaus en tussen verschillende organisaties overleg plaats waarin actuele ontwikkelingen gesignaleerd en besproken worden. De monitor Jeugd in Beeld wordt jaarlijks in het najaar geactualiseerd. De gegevens uit de monitor Jeugd in Beeld en de realisatie van de doelstellingen en prestaties uit de gemeentebegroting vormen de basis voor het gesprek met alle organisaties (onderwijs, welzijn, veiligheid en zorg) die werken voor jeugdigen en jongeren in de gemeente Deventer. Juist door het gesprek aan te gaan over deze cijfers kan doorgrond worden wat er speelt en kunnen er, indien nodig, gerichte acties uitgezet worden voor jeugdigen en jongeren. Daarnaast gaan we op basis van de beschikbare informatie over bijvoorbeeld het gebruik van jeugdhulp onderzoeken of het mogelijk is hulp en ondersteuning nog meer aan de voorkant in te zetten of te bieden.

Doel is en blijft natuurlijk dat jeugdigen en jongeren in Deventer een fijne jeugd hebben.

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 16

4. Begroting Binnen het hiervoor geschreven kader gaan we de komende jaren aan de slag. Tweejaarlijks stellen we daarvoor een uitvoeringsplan op waarin we beschrijven wat we in die periode concreet gaan doen en welke doelen we daarmee willen bereiken. Het uitvoeringsplan wordt, gevoed met de uitkomsten van de monitor Jeugd in Beeld, opgesteld met de organisaties in de gemeente. Dit alles willen we sowieso bereiken binnen de financiële kaders zoals opgenomen in de meerjarenbegroting 2023 – 2026. BEGROTING 2023

2024

2025

2026

Preventie Algemene voorzieningen Normale leven versterken

2.577.000 526.900

2.577.000 526.900

2.577.000 526.900

2.577.000 526.900

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

2.924.000

2.924.000

2.924.000

2.923.000

Onderwijshuisvesting

7.162.000

9.012.000

8.074.000

7.910.000

2.392.000

2.392.000

2.223.000

2.223.000

28.758.000 3.304.000

29.070.000 2.994.000

29.079.000 2.995.000

29.090.000 3.000.000

2.715.000 50.358.900

2.706.000 52.201.900

1.224.000 49.622.900

1.224.000 49.473.900

Toegang De Toegang Maatwerk Individuele voorzieningen Gedwongen kader Innovatie Innovatie algemeen Totaal

In het innovatiebudget (innovatie algemeen) is voor de jaren 2023 en 2024 nog het budget van de projecten van Wieg naar werk verwerkt. Deze middelen vervallen ingaande 2025. Het Rijk heeft in 2019 besloten om gemeenten tot en met 2021 te compenseren voor de extra uitgaven in de jeugdhulp. In deze periode werd onderzoek gedaan naar het structurele karakter van het tekort. Een deel van deze extra rijksmiddelen zijn in de begroting 2020 gedurende drie jaar (tot en met 2022) beschikbaar gesteld voor het programma jeugd en onderwijs. Deze middelen zijn geïnvesteerd in preventie- en maatwerkprojecten en projecten gericht op de samenwerking tussen onderwijs en jeugdbeleid. Door corona en de gevolgen daarvan zijn de meeste projecten later gestart. In de begroting 2022 is daarom besloten de projecten met twee jaar te verlengen: dus tot en met 2024. Eind 2024 zal een evaluatie plaatsvinden, dan zal ook een voorstel worden voorgelegd over het al dan niet structureel continueren van de projecten.

.

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 17

Bijlage 1 – Stand van zaken In deze bijlage blikken we kort terug op de achterliggende beleidsperiode Van Wieg naar Werk 20192022 en dan met name door aan de hand van gegevens uit Jeugd in Beeld 2017 en 2022 naast elkaar te zetten. In hoofdstuk 1 hebben we een korte inhoudelijke evaluatie over de periode 20192022 gegeven en in bijlage 2 hebben we beschreven wat onze partners en inwoners ons hebben aangegeven in de interviews en via het digipanel.. Jeugd in Beeld

Het aandeel jongeren in Nederland neemt af, zo ook in Deventer. Dat is een trend die vanaf 2017 doorzet. In het jaar 2000 was het aandeel jongeren in de Deventer samenleving 22,3%, in 2017 was dat 20,6% en in 2022 is dat 19%. In onderstaande grafiek, ontleend aan de jongerenmonitor van de GGD IJsselland 2020, wordt weergegeven hoe de gezinssamenstelling van jeugdigen in Deventer is in vergelijking met jeugdigen in de regio IJsselland.

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 18

In onderstaande grafiek wordt de verhouding werkzame en niet-werkzame jongeren getoond. Ten opzichte van 2017 is het aantal werkzame jongeren toegenomen. Ten opzichte van de regio en Nederland scoort Deventer echter slechter.

Verhouding werkzame en niet-werkzame jongeren 15-27 jaar, 2017, 2020 100% 80%

37%

33%

31%

28%

33%

32%

63%

67%

69%

72%

67%

68%

2017

2020

2017

2020

2017

2020

60% 40%

20% 0% Deventer

Stedendriehoek Werkzaam

Nederland

Niet-werkzaam

Verder19: • heeft 12% van de jeugdigen in Deventer een verhoogd risico op psychosociale problemen t.o.v. 11% van de jeugdigen in de regio IJsselland in 2019 20 (in van Wieg naar Werk 5.0 melden we nog dat 6 tot 9% van de jeugdigen in Deventer kampten met psychosociale problemen. Door een gewijzigde vraagstelling door de GGD kan een actueel cijfer over deze indicator niet meer worden gegeven). • heeft in 2022 10,6% van de huishoudens (= 1.600 huishoudens) met minderjarige kinderen een inkomen tot 120% van het sociaal minimum en zijn 25% van die huishoudens te vinden in Keizerslanden. In 2019 waren dat 2.700 huishoudens (in Keizerslanden bijv. groeide 1 op de 3 kinderen op in een dergelijk huishouden). • hebben in 2020 203 jeugdigen te maken met scheidende ouders 21. In 2019 hadden jaarlijks 350 Deventer jeugdigen hiermee te maken. • heeft in 2021 de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) in totaal 233 onderzoeken gedaan omdat bijv. ouders verwikkeld zijn in een conflictscheiding, t.o.v.140 onderzoeken in 2019. In dit cijfer zitten alle onderzoeken die de Raad verricht, van beschermingsonderzoek tot coördinatie taakstraffen. • waren er in 2021 240 jeugdige verdachten en in 201422 waren dat er 340. Het aantal jeugdige verdachten en het aantal jeugdige veelplegers is de afgelopen jaren, net zoals in de rest van Nederland, gedaald. • werkten in 2019 700 jongeren niet23 t.o.v.

naar schatting 900 in 2019. Deze jongeren volgen ook geen regulier onderwijs, ontvangen geen uitkering en staan niet ingeschreven bij het UWV.

Gebruik van maatwerkvoorzieningen 19

Op basis van beschikbaar monitoringsmateriaal is een vergelijking gemaakt met de voorgaande beleidsperiode. Helaas is dat niet in alle gevallen gelukt omdat een aantal indicatoren in de afgelopen beleidsperiode inhoudelijk zijn gewijzigd 20 Bron jeugdmonitor 2019. 21 Bron CBS: minderjarige kinderen betrokken bij echtscheidingen. 22 Laatst bekende cijfers 23 Brons CBS: arbeidsmarktsituatie jogneren (15-27jaar), regio (indeling 2020)

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 19

In 2021 ontvingen 2260 jeugdigen een maatwerktraject, dat is 11,7 % van het aantal jeugdigen tot 18 jaar. Dit percentage lag in 2017 nagenoeg gelijk met 11,4%. Dit percentage ligt voor 2021 1,5%punt lager dan het landelijk gemiddelde: 11,7 t.o.v. 13.1.

Van Wieg naar Werk – Beleidskader 2023-2026

Pagina 20

Bijlage 2 – Overzicht interviews en belangrijkste onderwerpen Gesproken met: • welzijnsorganisaties: Raster en Youth for Christ • kinderopvang BSO via stuurgroep VVE (Raster, DOK 13, Kinderopvang Bathmen en Partou) • Scoutinggroep President Steyn • buurthuizen/-voorzieningen: Helios en Halte z • onderwijs via het LEA en de regiegroep jeugdhulp onderwijs. • Sportbedrijf Deventer • jeugdhulp aanbieders • leerplicht rmc • toegang jeugd en Wmo • gecertificeerde Instellingen: JBov, WSG en Ldh • Raad voor de Kinderbescherming • GGD • jongerenpanels (via DonBosco, DeventerDoet, Raster) • ASDD • gemeenteraad (oud en nieuw) De highlights uit de interviews In het voorjaar van 2022 hebben een groot aantal interviews plaatsgevonden met onze partners op het gebied van onderwijs, zorg, welzijn. Ook hebben er sessies met de (oude en nieuwe) raad, ASDD, het LEA en collega’s plaatsgevonden om input op te halen voor dit beleidskader Van Wieg Naar Werk. Daarnaast is het Deventer Digip@nel bevraagd over het jeugdbeleid in Deventer. Gevraagd is naar de mening over mogelijkheden voor jeugdigen op gebied van onderwijs, sport en cultuur. Tot slot is gevraagd naar de ervaring met jeugdhulp. Tijdens de sessie met onze partners is een aantal onderwerpen de revue gepasseerd. Hieronder wordt per onderwerp de rode draad geschetst van de opgehaalde input.