2023-09-27 Transcript Raadsvergadering Gemeenteraad Deventer 27 september 2023

TRANSCRIPT VAN DE RAADSVERGADERING VAN GEMEENTE DEVENTER d.d. 27 september 2023

Opening De voorzitter: Het werkt. Goedenavond allemaal. Van harte welkom bij deze raadsvergadering van 27 september 2023. Raadsleden welkom, leden van het college, publiek in de zaal, ambtelijke ondersteuning en de kijkers thuis, en ook pers. We hebben een speciaal welkom ook voor Bram Emens, vanavond voor het laatst in ons midden en ook zijn familie is aanwezig. Dus ook van harte welkom. En kandidaat raadslid Christian Kamphuis, ook aanwezig. We gaan dus over zo tot een afscheid en een benoeming. Daarna hebben we onze hamer- en debatstukken. Er zijn geen mondelinge vragen ingediend. We hebben bericht van de heer Van der Meulen dat hij vanavond niet aanwezig kan zijn, en van mevrouw Kerkdijk. Benoemingen 1.

Afscheid raadslid A. (Bram) Emens (Deventer Belang)

De voorzitter: Geen vragen dus, dus ik ga over tot de benoemingen, maar dat begint met een afscheid. En ik geef, om te beginnen, de heer Kleine Schaars het woord om namens zijn fractie Bram Emens toe te spreken. De heer Kleine Schaars: Voorzitter, dank voor de mogelijkheid om te mogen spreken. Te mogen spreken bij het afscheid van een raadslid en niet zomaar één, maar echt een bijzonder mens. Ik zie hem al fronsen, dus ja, het gaat helemaal goed. Na 36 jaar en 5 maanden, 36 jaar en vijf maanden. Ik denk niet dat er veel mensen zijn die hem dit na zullen doen, kunnen doen. Niet in Deventer, niet in Nederland. Maar Bram is niet zomaar iemand. En ja, ik moest ook enorm aan hem winnen toen ik hem leerde kennen in 2000. En waarom? Het heeft even geduurd voordat ik wist hoe slim deze man is. Maar misschien kwam dat ook omdat ik zoveel moeite moest doen om hem te verstaan. Hij kan als geen ander het platste Deventers praten. Dat is een eigenschap die hij jarenlang heeft uitgebuit en menig nieuw raadslid of wethouder in verwarring heeft achtergelaten bij de verschillende raadstafels. Met vertwijfelende vragen en vragende ogen of ze hem niet konden verstaan, om vervolgens nog niet een vraag

2 aan Bram te durven stellen te verduidelijking. Dus het was zijn echt geheime wapen, denk ik. Voor de fractie was hij een kennisbaak, grappend dat hij digibeet is, maar wat ook wel een beetje klopt. Maar deze man is een wandelend archief en kon in zijn fractie vaak exact vertellen wanneer welk vernieuwend onderwerp, tussen aanhalingstekens, al eerder op de rol had gestaan van welke partij, welke wethouder en hoe vaak er, en hoe er gestemd was. Dat doet een zoekmachine niet zo snel als Bram dat kon. Maar als je hem kent, of de tijd neemt hem te leren kennen, dan zie je een bijzonder vriendelijk mens, die gek is op zijn vrouw en dochter, en alleen met hun steun zoveel kon doen. Voor het speeltuinverband, welke steun of welke vereniging die dan ook nodig had, die kreeg hij, landelijk of lokaal, of voor Wijk 16. En die steun is wel heel bijzonder, want Bram, jouw dochter vertelde mij vanmiddag dat jij en Rietje morgen 50 jaar getrouwd zijn, dat vind ik wel iets heel bijzonders. Bram zelf zou dat dan niet zo snel vertellen, al die poespas. Of hij zou dan zeggen, dan moet ik weer 100 euro geven en zo, maar goed. Hij is ook de enige en langstzittende burgemeester van Deventer, van Knutteldorp, maar goed, wel de langstzittende burgemeester. Wijk 16 was en is zijn leven en midden in de samenleving wonend, en hij was ook diegene die de vernieuwing van de wijk mede vorm gaf.

Bram is denk ik ook in de meest pure vorm een volksvertegenwoordiger, zoals je die zou willen vinden. Iemand waar wij met z’n allen een voorbeeld aan moeten nemen. Altijd en overal op de hoogte van wat er in de samenleving speelt. Menig gemeentesecretaris kon Bram tegenkomen in de kantoren van het stadhuis, zeker destijds toen bijna iedereen in de Leeuwenbrug was gevestigd en elk normaal raadslid alleen op afspraak welkom was, behalve dan voor Bram. Bram was de enige met een werkende tag voor de Leeuwenbrug en hij maakte er driftig gebruik van om bij de ambtenaar die hij wilde spreken, gewoon even aan te schuiven. En hij wist dan vervolgens weer meer en had meer kennis dan menig wethouder, en die overblufte hij dan ook graag. 1986, als medeoprichter van Deventer Belang en sindsdien slechts één periode geen raadslid geweest. Kenmerkend waren zijn woorden bij een debat, zoals in feite. En dan weer een scherp betoog over een sympathieke motie. Je moet wel even turven. Maar vooral een man zonder poespas, die als fractievoorzitter bij de begroting zijn bijdrage altijd in maximaal vijf steekwoorden op een spiekbriefje had staan en dan steevast begon met het bedanken van de ambtenaren. Want zonder hen kon het bestuur toch niets voor elkaar krijgen. Dat is ongeveer zo groot, dat is een notitieblokje, daar gingen altijd vijf steekwoorden op, dat was het.

Bram als mens eigengereid, maar zeker geen slecht, wat zeker geen slechte eigenschap is. Maar vooral iemand met een scherp politiek inzicht, altijd klaarstaan voor iedereen die het nodig had. En sociaal onrecht heb jij altijd verschrikkelijk gevonden. Bram, vriend, ik heb ontzettend veel van jou geleerd als mens, en zeker ook als raadslid. Jouw woorden, wees eerlijk en duidelijk, deze woorden kunnen vandaag de dag nog door velen als voorbeeld dienen. Dank, dank, dank, het ga je goed. Goh, zo spannend. Nou, ik ben al blij dat ik het droog kon houden, dus dat scheelt. Ik zal nog één aankondiging doen, dat is mijn collega fractielid, die heeft een motie voorbereid. En ja, ik laat het aan Renske om hem verder toe te lichten. Mevrouw Zieverink-Veenstra: Dank Bert, en vooral ook dank aan Bram. Dit is mijn persoonlijke gebaar voor iemand die enorm veel impact op mij heeft gemaakt in eigenlijk een hele korte periode. Bram, ik wil je in ieder geval enorm bedanken voor hoe jij mij hebt ontvangen met open armen en de kennis die je aan mij hebt overgedragen. En in die kennis die je hebt overgedragen, daar hadden we het vaak over vroeger, hoe die start van de politieke raad eigenlijk elk seizoen begon. En jij vertelde me enorm gepassioneerd hoe het altijd voor jou was om inspiratie op te doen in een andere gemeente.

En daarom hebben wij vanavond een motie vreemd op de agenda laten zetten, en hij komt nu in beeld, dat in 2024 wij in geest van jouw advies om vooral ook inspiratie buiten de gemeentegrenzen op te doen, we Tour de Emens gaan doen om politiek seizoen te beginnen, met inspiratie uit een andere gemeente, zodat we ook jouw adviezen in de komende raadsperiode nog ter harte kunnen nemen. De voorzitter: Is er iemand die behoefte heeft om op deze motie te reageren? Kunnen we hem dan bij acclamatie aannemen? Ja? Dan past het mij om als voorzitter van uw raad, maar ook als burgemeester, om Bram nog even toe te spreken. Beste Bram, bij jouw installatie, 36 jaar en 5 maanden geleden, denk ik niet dat iemand voorspeld zou hebben dat jij zó lang in de gemeenteraad van Deventer zou zitten. Als gemeenteraadslid heb je negen gemeenteraadsperiodes meegemaakt, vier burgemeesters en het aantal wethouders is niet op twee handen te tellen, de vingers van twee handen. In al die jaren ben jij een constante factor geweest. Je kwam natuurlijk niet

3 zomaar in de gemeenteraad terecht. Je hebt in de jaren daarvoor een enorme achterban weten op te bouwen en dat was op zichzelf geen doel voor jou, maar met je bekendheid en de publieke waardering, dat waren eigenlijk de bijvangst van jouw inzet. We gaan even terug naar Wijk 16, want wie Bram Emens zegt, zegt Wijk 16, en wie Wijk 16 zegt, zegt Bram Emens. Sinds 1970, er zijn er hier velen die dat jaar niet eens meegemaakt hebben, zit jij in het bestuur van de buurt- en speeltuinvereniging Wijk 16. Binnen zes jaar word je voorzitter en penningmeester en je wordt door de vereniging en de buurt zeer gewaardeerd. En alsof je niets anders te doen had, som ik hier nog even op wat je daarnaast allemaal hebt gedaan. Sinds 1989 ben je actief in de buurtcommissie van Knutteldorp. Van 1994 tot juni van dit jaar was je penningmeester bij DSV, het Deventer Speeltuin Verbond. Van 2004 tot 2012 was je actief in het bestuur van NUSO, de landelijke speeltuinvereniging. En die ging later op in Jantje Beton, en heet nu LOS. Van 2009 tot en met 2014 was je penningmeester en secretaris van de wijk- en speeltuinvereniging Rivierenwijk. Tot 2015 was je vijf jaar lang betrokken bij het woonplatform van woonbedrijf ieder1. En sinds 2016 ben je penningmeester van de speeltuinvereniging Kindervreugd.

Het is ongelooflijk hoeveel tijd en energie jij gestoken hebt in een betere leefomgeving voor buurtbewoners, maar vooral natuurlijk voor een leukere speelomgeving voor kinderen. Velen hebben veel bewondering voor jouw doorzettingsvermogen, je nuchtere kijk op zaken en het enthousiasme waarmee je je iedere dag inzet voor anderen. Beste Bram, midden jaren ‘80 begon er wel iets te knagen bij jou. Je zag veel in Deventer gebeuren, maar dingen konden wat jou betreft sneller, beter en effectiever. En daarom was het tijd om een nieuwe politieke beweging op te richten. In 1986 was jij dus één van de oprichters van Deventer Belang. En dat bleef niet onopgemerkt, want je belandde niet lang daarna in de gemeenteraad van Deventer. In je eigen woorden ben je in feite, als het ware, een echte lokale socialist. En sta je in principe als het ware met de poten in de klei, in feite. In die beginperiode had je sociale zaken in je werkpakket en langzaam verschoof je aandacht naar ruimtelijke ordening, naar planologie en naar grote projecten. Maar de basis bleef altijd financiën, waarbij jouw uitgangspunt was, je kunt in principe een gulden of een euro maar één keer uitgeven, als het ware. Beste Bram, Deventer Belang noemt jou een politiek icoon, je nam je taak als raadslid altijd serieus. Jouw stelling is ook altijd geweest, als je wordt gekozen, dan moet je je taak ook serieus uitvoeren.

Na 36 jaar en 5 maanden ben je nu genoodzaakt om te stoppen met je raadswerk. Dat besluit respecteren we, maar we hadden liever in andere omstandigheden afscheid van jou genomen en je liever in andere omstandigheden in het zonnetje gezet. Zoals de fractie van Deventer Belang omschreef, het vertrek van Bram is een aderlating van ons, hij is immers onze nestor en een wandelend archief. En ik weet zeker dat ik namens alle partijen hier en namens alle leden van de raad die woorden kan onderschrijven. Binnen en buiten dit huis word je geroemd om je open houding. Deventenaren weten jou te vinden en jij weet Deventenaren te bereiken en te raken. Je weet ingewikkelde zaken af te pellen, totdat iedereen het begrijpt. In de loop van de jaren heb je als een vuurspuwer het vuur na aan de schenen gelegd van de verschillende wethouders en leden van het college van B&W. Als fractievoorzitter en als fractielid van Deventer Belang heb je verschillende fractieleden gecoacht en dat deed je op jouw geheel eigen manier, duidelijk, hulpvaardig en vooral ook met veel warmte. En je hebt dat alles kunnen doen, omdat je daarbij altijd de onvoorwaardelijke steun hebt gekregen van je vrouw Rietje en je dochter Selma. En ik vind dat zij ook een applaus verdienen. Beste Bram, je hebt Deventer heel veel gegeven, jouw uren, jouw aandacht, jouw warme hart. En Deventer is jou daar zeer dankbaar voor.

Het is niet altijd makkelijk om die dankbaarheid ook goed in woorden te vangen en daarom is het mij een genoegen om namens het college van burgemeester en wethouders van Deventer, en namens onze inwoners, de Deventer Stadspenning toe te kennen aan de heer Bram Emens, als waardering voor zijn … Dus als waardering voor de jarenlange inzet en voor de Deventer samenleving. Bram, heel veel dank. De heer Emens: Ja, mijnheer de voorzichter, rest van de raad, dan moet je wat zeggen in feite, eigenlijk. Je kunt er anders niet omheen en meestal deed ik dat uit m’n hoofd. Ik had verschijnende keer de algemene beschouwingen gedaan in het verleden en iedereen dacht op een gegeven moment, nou, er ligt zo'n kladblok. En tegenwoordig lopen ze met die grote televisies en dan lezen ze de algemene beschouwingen. En dan denk ik, wat een onzin. Een klein kladblokje, een klein kladblokje, ik weet niet of ik er eentje bij me heb, volgens mij niet. Maar je kunt, met een heel klein kladblokje kun je hele algemene beschouwingen op doen, en verder niet, je hebt anders niks nodig. Ik had er één bij me, heb ik daar liggen natuurlijk, op de tafel. Je hebt zo'n blaadje nodig, daar kun je

4 algemene beschouwingen op doen. Het volgende blaadje kun je de begroting op doen en je kunt het hele jaar, kun je hem in de zak houden. En ik heb ook niet anders gedaan, ik heb dat continu zo gedaan. En in feite had ik nog meer opgeschreven dan al die anderen op een gegeven moment, want ik wist gewoon uit m’n hoofd wat ik wou zeggen. Dus wat dat betreft had ik altijd een voordeel en ik heb een redelijk historisch geheugen. Thuis niet zo. Vragen ze me 100 euro of 100 gulden, dan denk ik, ja, ik ben altijd blut, dus dat heb ik niet natuurlijk. Dus wat dat betreft … Maar ik heb ook in de afgelopen jaren een leuke tijd gehad. Ik heb leuke dingen meegemaakt, leuke besluiten meegemaakt. Ook een slecht besluit. Ik zal één slecht besluit zo meteen zeggen, op een gegeven moment. Dat vond wel de slechtste. En er was natuurlijk een goed besluit ook, en dat was de bouw van een stadskantoor. Ik had in verscheidene commissies gezeten waar er nu een stadskantoor moest komen. Maar er was altijd een partij die zei, te duur, te duur, niet goed. Ik denk, nou, toen we eindelijk een college konden vormen … En het gekke is, er waren drie andere partijen, die zeiden, we willen nu een stadskantoor bouwen. Doe je mee? Ik zeg, onder één voorwaarde, dat GroenLinks ook meedoet. We hadden wel de meerderheid, maar we wouden GroenLinks verleiden dat ze meededen.

En GroenLinks zei, we doen wel mee, onder één voorwaarde. Dan denk ik, nou wordt het nog gekker. Als het Grote Kerkhof maar vrijkomt van het autoverkeer. En dat is werkelijk gebeurd, wel drie jaar later, maar het is wel gebeurd. Of ik daar blij mee moet wezen, weet ik niet. En ik denk bij mezelf, als Gemeente Deventer, dan heb je toch geld nodig. En dan denk ik, we hebben nog een ijzeren reserve. Een ijzeren reserve, er zijn twee grote pleinen, als we het nou vol auto’s zetten, met de huidige prijzen van parkeren, dat levert één miljoen op. En die kunnen we dan besteden voor de armen. Ik denk, nou, dus wat dat betreft hou het in je achterhoofd dat je een ijzeren reserve hebt voor de armen in Deventer te betalen. En verder moeten we iedereen bedanken. En ja, ik zei altijd, je moet ook wel, tante GroenLinks. Nou, en daar was ‘…’ook bij, en die accepteerden dat ook. Of het nou in de raad was of in de commissie, ik zei altijd tante GroenLinks. Tot een ander raadslid dat ook een keer zei. Nou, nou die hebben tegen mij gezegd, het is voor jou, mevrouw ‘…’ en geen tante GroenLinks. Kijk, dat zijn de leuke dingen wel op een gegeven moment, die je meemaakt. En je bent altijd overal niet mee eens. Wat ik wel jammer vind dat de raad in feite niet nadenkt over tradities. En je moet oppassen dat je tradities niet afschaft. Zoals de laatste keer met zo’n Sinterklaastraditie.

En dan denk ik, jongens, 150.000 euro reclame weg. Dan denk je, dat vind ik zo zonde op een gegeven moment. Maar ja, het gebeurt. Verder wil ik iedereen bedanken voor hun medewerking, zowel het ambtelijk apparaat, de pers, thuis. Op een gegeven moment, als je je thuis niet mee hebt, dan kun je net zo goed in de schuur blijven zitten, want dan heeft het geen nut dat je meedoet. Dus wat dat betreft loopt dat goed. Ik heb me goed vermaakt altijd en ik wist altijd waar ik het over had, dus dat scheelt dan ook wel een deel. Sommigen waren het wel niet met me eens, maar dat mag. Politiek is een spelletje op een gegeven moment. Ik had altijd één spreekwoord, op een gegeven moment, en ik had altijd zo'n klein boekje, dat had ik bij me, waar je alles op kon doen. Zo'n heel klein boekje, schreef je alles op. En ik had altijd één uitspraak. En wat zei ik altijd met die uitspraak? Ik weet niet of iemand zich dat nog kan herinneren. Nee, ik zei altijd, in principe, tot mevrouw ‘…’ een keer zegt tegen de voorzitter, voorzitter, wil je er even een keer wat aan doen? Hij zegt altijd, in principe, en wat betekent in principe? Niet ja en niet nee, want dat betekent dat eigenlijk. Daarom heb ik voor jullie allemaal een boekje meegebracht met een ballpoint, waarop staat, in principe. En daar kom je politiek een heel eind mee, want je zegt niet ja, of niet nee. Iedereen bedankt.

De voorzitter: We gaan zo eerst de beëdiging van Christian Kamphuis doen en daarna schors ik de vergadering, zodat we afscheid kunnen nemen van Bram, en Christian kunnen feliciteren. 2.

Onderzoek geloofsbrieven en beëdiging van raadslid C. (Christian) Kamphuis (Deventer Belang)

De voorzitter: We gaan even verder met de vergadering, dus voor de felicitaties is zo direct nog gelegenheid. Mag ik stilte in de zaal? En we gaan verder met het onderzoek van de geloofsbrieven en de beëdiging van de heer Kamphuis, van Deventer Belang. Namens Deventer Belang zal de heer Kamphuis dus de vrijgevallen raadszetel innemen en hij heeft de bloemetjes al ontvangen. En vervolgens zijn de geloofsbrieven overhandigd. Er is een commissie ingesteld onder leiding van mevrouw Scholthof. En de heer Van Straaten en de heer Obdeijn hebben ook deel uitgemaakt van de commissie. En ik geef mevrouw Scholthof het woord om de bevindingen van de commissie met ons te delen.

5 Mevrouw Scholthof: Voorzitter, voor de heer Kamphuis heeft de commissie zich met inachtneming van zowel wat is beschreven in de Kieswet, als in de Gemeentewet, gebogen over de door de heer Kamphuis aangeleverde stukken en verklaringen. De commissie heeft de stukken gecontroleerd en in orde bevonden, en er is uit de stukken niets gebleken dat de benoeming van de heer Kamphuis tot lid van de gemeenteraad van Deventer in de weg staat. Wij heten hem van harte welkom en wensen hem heel veel succes bij zijn werkzaamheden voor onze mooie gemeente. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Scholthof. Daarmee gaan we uw commissie ook bedanken en meteen ook weer ontbinden. En dan wil ik de heer Kamphuis vragen om naar voren te komen. U heeft aangegeven de belofte te willen afleggen. Dan verzoek ik alle leden te gaan staan. Ik verklaar dat ik, om lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen, dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen. De heer Kamphuis: Dat verklaar en beloof ik.

De voorzitter: Van harte gefeliciteerd. We schorsen voor twintig minuten. Wij vervolgen de raadsvergadering. Ik heet ook alle nieuwe bezoekers hier in de raadszaal van harte welkom. Ook diegenen die buiten de raadszaal, maar wel hier in huis en ook thuis natuurlijk de vergadering volgen, van harte welkom. Hamerstukken 3.

Eenmalig creëren functie junior raadsadviseur voor een periode van 2 jaar

De voorzitter: We gaan over tot de hamerstukken. Dat zijn er vier vanavond. En we beginnen met het voorstel eenmalig creëren functie junior raadslid voor de periode van twee jaar. Is er ook behoefte aan een stemverklaring? Niemand? Kunt u zich allen vinden in dit voorstel? Dat is het geval, dan heeft u aldus besloten. 4.

Bestemmingsplan ‘Buitengebied Deventer, Kanaaldijk West 39’

De voorzitter: Bestemmingsplan ‘Buitengebied Deventer, Kanaaldijk West 39’. Is er behoefte aan een stemverklaring? Niemand? Kunt zich allen vinden in dit voorstel? Dat is het geval, dan heeft u aldus besloten. 5.

Bestemmingsplan Boersenk 4 4a

De voorzitter: Dan gaan we naar het bestemmingsplan Boersenk 4, 4a. Iemand behoefte aan een stemverklaring? Dat is niet het geval. Kunt u zich allen vinden in dit voorstel? Dat is het geval, dan heeft u aldus besloten. 6.

Rekenkamer rapport cultuuraanbod en –beleid gemeente Deventer

De voorzitter: Dan het rekenkamerrapport cultuuraanbod en -beleid gemeente Deventer. Een stemverklaring van de heer Schuring. De heer Schuring: Dank u, voorzitter. De fractie van D66 spreekt heel veel waardering uit bij deze voor het advies van de Rekenkamer. We kijken uit naar de uitwerking van het college over de aanbevelingen van het rekenkamerrapport, waaronder de aanbevelingen om toch eens te kijken of het instrument MKBA ook in Deventer kan worden toegepast. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Schuring. Mevrouw Schmidt, Deventer Sociaal.

6 Mevrouw Schmidt-Versteeg: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, de fractie van Deventer Sociaal is zeer tevreden met het rekenkamerrapport. We zullen daarom instemmen met dit voorstel. Toch willen we het college vriendelijk, maar toch dringend zoeken de aanbeveling over het MKBA toch over te nemen. En om te voorkomen dat dit rapport onder in een la verdwijnt, lijkt het ons goed om binnenkort in gesprek te gaan over wat de raad met dit rapport wil en wat voor consequenties dit voor het nieuwe cultuurbeleid zal hebben. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Schmidt. De heer Obdeijn, Gemeentebelang. De heer Obdeijn: Die is in één keer raak. Dank u wel, voorzitter. Op zich, wij vinden ook, wij als Gemeentebelang vinden het een prima en een mooi rapport. Alleen we willen nog wel één aanbeveling meegeven en dat is toch dat er toch iets meer nog naar de cultuur in de dorpen gekeken wordt. Met name inderdaad alle dorpskermissen die we hebben. Die mogen best meegenomen in het volgende onderzoek. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Obdeijn. Anderen nog met een stemverklaring? Niemand? Kunt u zich allen vinden in dit voorstel? Dat is het geval, dan heeft u aldus besloten. Debatstukken 7.

Beleidskader Diversiteit & Inclusie

De voorzitter: En daarmee komen we tot de inhoudelijke bespreking van twee onderwerpen. Te beginnen met het beleidskader diversiteit en inclusie. Er zijn door de raad, door een enkele fractie twee moties ingediend bij dit onderwerp. Een motie van DeventerNu, getiteld, Maak het onzichtbare zichtbaar. En de motie Adviseur Diversiteit, Inclusie & Gelijkwaardigheid van de fractie van GroenLinks, PvdA, D66 en Deventer Sociaal. We beginnen met de motie van DeventerNU, de heer Van den Nieuwenhof heeft het woord. De heer Van den Nieuwenhof: Dank u wel, voorzitter. Motie Maak het onzichtbare zichtbaar. Mijn collega doet het al wegbrengen, helemaal goed. Binnen het beleidsstuk diversiteit en inclusief is er aandacht voor diverse doelgroepen. Echter mist DeventerNU een belangrijk, en naar ons idee, hele grote groep mensen. Namelijk de mensen met een onzichtbare beperking, die zij … Dit zijn de beperkingen die je op het eerste oog niet ziet, maar mensen wel kunnen belemmeren. Denk bijvoorbeeld aan ADHD, hersenletsel, dementie, hartkwalen, reuma, chronische pijnen, long-COVID enzovoort, enzovoort. Om deze groep onder de aandacht te brengen, legt DeventerNU deze motie voor, samen met GroenLinks, Deventer Sociaal en Partij van de Arbeid, als medeindieners. Ter illustratie hebben jullie van ons een keycord gekregen van Hidden Disabilities Sunflower.

Dit is een voorbeeld van een middel waarmee iemand zich subtiel kenbaar kan maken met een beperking. De nadruk ligt op de keuze. Iemand is niet verplicht dit te dragen, maar kiest er bewust voor als ze dit wél willen doen. Wat ze daarmee willen aangeven, is dat ze soms wel hulp kunnen gebruiken. Deze uiting geeft recht op speciale behandelingen. Het vergroot vooral het begrip, zonder dat ze continu moeten uitleggen wat ze hebben. Wij dragen dit voorbeeld aan omdat dit een internationaal groeiend symbool is op bijvoorbeeld luchthavens, pretparken en musea. Maar zoals we ook in de motie aangeven, willen we graag dat het gesprek gevoerd wordt met de mensen die deze onzichtbare, fysieke of mentale beperking hebben. Ook zij verdienen het om gezien te worden en gehoord te worden. En dat er binnen de pijlers van het beleid ook specifiek met hen rekening wordt gehouden. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van den Nieuwenhof. Zijn er nog andere fracties die hierop willen aanvullen? Niet? Zijn er reacties vanuit andere fracties? De heer De Niet, ChristenUnie. De heer De Niet: Dank u wel. Een vraag, kunt u mij uitleggen waarom dit bij het … Je zou ook kunnen zeggen, dit hoort vooral bij de zorgkant. Waarom hoort dit volgens u bij het diversiteitsbeleid en inclusiviteitsbeleid? De voorzitter: De heer Van den Nieuwenhof.

7 De heer Van den Nieuwenhof: Wat wij hebben voorkomen, omdat het natuurlijk iets maatschappelijk is, menselijk is. En dat vinden wij eigenlijk, dat kunnen wij eigenlijk onder die paraplu, willen wij dat daarin parkeren. De voorzitter: Mevrouw Schmidt. Mevrouw Schmidt-Versteeg: Dank u wel, voorzitter. Als mede- indiener wil ik daar graag nog even een aanvulling op doen. In ons diversiteitsbeleid gaat het heel erg over Deventer Zonder Drempels. Dus met mensen met een zichtbare beperking, mensen met een onzichtbare beperking, worden eigenlijk nog helemaal niet genoemd in dit stuk. En dat was de aanleiding, mede een aanleiding om deze motie en dit initiatief te starten. De voorzitter: Dank u wel. Zullen wij naar een reactie van het college gaan? Wethouder De Geest, u heeft het woord. De heer De Geest: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, u ziet, het regent ondertussen keycords, zonnebloem keycords, regenboog keycords. Om maar te illustreren hoe belangrijk het is om zichtbaar te maken dat we er voor iedereen in Deventer willen en moeten zijn. En dat we drempels willen wegnemen daar waar die van toepassing zijn. En daar past ook dit initiatief bij. Dus het college wil hier ook positief op adviseren.

We hebben dit ook uitgebreid besproken in de raadstafel, en waarbij dit inderdaad als een voorbeeld werd genoemd vanuit het, in dit geval, zichtbaar maken van de groep mensen waarvan de beperking toch vaak niet zichtbaar is. De heer De Geest: Ik hoor mezelf terug, voorzitter, dat is mijn echo. De voorzitter: Dat is de kracht van de herhaling, werd al gezegd. De heer De Geest: Als ik het zo terughoor, vond ik het ook best goed klinken. Maar inderdaad, om zichtbaar te maken dat er ook bepaalde beperkingen voor mensen niet zichtbaar zijn en dat dat een drempel in zich kan hebben, in hoe we met ze omgaan, hoe we ze ondersteunen, wat we ze te bieden hebben. We hebben inderdaad een mevrouw Schmidt, die verwees daar net al terecht naar. Natuurlijk, absoluut ook gewoon Deventer Zonder Drempels als onderdeel ook vanuit het inclusiviteitsbeleid, diversiteitsbeleid, dat is een belangrijk onderdeel daarvan. Dat we dit nog steviger kunnen verankeren, ook vanuit deze doelgroep, dat klopt. En dat is een doel op zich. En dan beschouw ik Hidden Disabilities Sunflower, dat heb ik toen ook aangegeven in de raadstafel, als een voorbeeld van een methodiek, niet de enige, een middel. Het doel moet uiteindelijk altijd voorop staan en daar zullen ook waarschijnlijk wel meerdere middelen voor zijn. Zo legt het college deze motie ook uit.

En ik hoor dat ook de heer Van den Nieuwenhof net ook zeggen, dat het een voorbeeld is. Zo zien wij dat dus ook. En vanuit die insteek willen wij hier ook wel mee aan de slag gaan, om dat bij het uitwerkingsplan mee te nemen. De voorzitter: Dank u wel, wethouder De Geest. Is er behoefte aan een tweede termijn? Niet? Zullen we gaan stemmen over dit voorstel? Eerst de andere? We doen eerst de tweede motie, dat klopt natuurlijk. We gaan naar de motie Adviseur diversiteit en inclusie. Wie kan ik het woord geven? Mevrouw Van der Meer, ga uw gang. Mevrouw Van der Meer: Bedankt, voorzitter. Vanavond stellen we in de gemeenteraad onze ambities op het gebied van diversiteit en inclusie vast, waarbij we allen vinden, zo bleek uit de raadstafels, dat de gemeente een regierol moet pakken. Het is mooi om te zien en te ervaren dat er in Deventer al jaren veel individuen en organisaties zich inzetten voor een inclusief Deventer. Een regierol houdt in dat we deze betrokken partijen met elkaar verbinden en actief nieuwe partnerorganisaties opzoeken. Dat er kennis uitgewisseld en doorgegeven wordt en dat blinde vlekken opgezocht en benoemd moeten worden. Want dat we inclusie een gelijkwaardigheid allemaal belangrijk vinden, wil nog niet zeggen dat het een gegeven is, of makkelijk realiseerbaar.

Uit de raadstafels bleek dat er nog geen invulling is voor deze regierol en, toch ook niet onbelangrijk, nog geen budget. Met deze motie roepen GroenLinks, Partij van de Arbeid, D66, Deventer Sociaal, SP en Gemeentebelang het college op om bij de uitwerking van het diversiteits- en inclusiebeleid hier invulling aan te geven. Dank u wel.

8 De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van der Meer. Behoefte aan een reactie, of … Ga uw gang. De heer Van der Linde: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een vraag, we zijn het in grote lijnen eens met uw betoog, maar ik heb een vraag over het dictum. Hoe moet ik dat nu precies lezen? Is het een opdracht aan de wetgever, of aan de wethouder, om een externe adviseur voor drie jaar in te huren? Of is het een opdracht om advies verder vorm te geven, eventueel door een adviseur of misschien binnen de huidige organisatiestructuur? De voorzitter: Mevrouw Van der Meer. Mevrouw Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. En bedankt, heer Van der Linde voor deze vraag. Ik denk het laatste, er is nog gewoon ruimte. Persoonlijk denk ik dat een externe adviseur heel erg kan bijdragen, ook bijvoorbeeld vanuit ervaringsdeskundigheid. Maar wanneer het binnen de bestaande partnerorganisaties opgelost kan worden, is dat ook een invulling. Dus ik denk dat u het dictum zo moet lezen dat er nog alle ruimte is voor de uitvoering om hier invulling aan te geven. De voorzitter: Dank u wel. Dat is voldoende voor de heer Van der Linde. Andere vragen, opmerkingen nog? Zullen we naar de reactie van het college gaan dan? Wethouder De Geest. De heer De Geest: Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, ook hier hebben we het inderdaad ook al bij de raadstafel uitgebreid over gehad vanuit de wens die toch ook vrij breed wel werd geuit door verschillende raadsfracties en waar deze motie ook uit voortkomt. En toen ging het nog heel erg over het begrip kwartiermaker, omdat dat in het verleden de term was die hiervoor van toepassing was, toen er nog kwartier gemaakt werd. Maar dat is niet meer van toepassing, want we zitten in een andere fase, dat heb ik toen ook wel aangegeven. En in dit geval gaat het eigenlijk veel meer om inderdaad, en volgens mij hoorde ik dat ook wel voorbijkomen en lees ik dat ook terug, veel meer om kennis delen, verbinden, de connectie maken met allerlei maatschappelijke partners. Zaken die voor een deel natuurlijk ook al wel vanuit onze eigen organisatie gebeuren, want daaruit komt ook mede dit kader natuurlijk voort. Maar dat vraagt misschien soms ook nog weer extra dingen, zoals u ook bepleit heeft. En dat ziet het college ook als iets van meerwaarde, waardoor ik ook vanuit het college wil aangeven dat we hier positief op adviseren. Maar we moeten dat nog wel nader uitwerken, want we hebben dat nog niet helemaal scherp. Je wil wel voorkomen dat je dingen dubbel doet en dat het wel aansluit op de behoefte die er ook bij de partners is.

Bij het MKB bijvoorbeeld, hoe sluit je ook aan op datgene wat daar speelt en hoe we dat in dit geval vorm kunnen geven? Maar die ruimte hoor ik ook terug, dus niet per se vastgeklonken in het idee dat het een medewerker moet zijn of een externe inhuur. Maar meer vanuit de functie an sich, dat die bestaat en dat we daar vorm aan kunnen geven. Daar kunnen wij op terugkomen bij u. Enige lastige is even het financiële aspect, daar moeten we even kijken hoe we daarmee omgaan. Want de begroting is ongeveer zo goed als afgerond op dit moment. Tegelijkertijd, die is nog niet vastgesteld door uw raad, daar heeft u zelf nog mogelijkheden. En wij zullen dat gewoon inzichtelijk maken wat dat dan betekent en hoe dat dan ook vorm kan krijgen. Maar dat is nu even lastig, want dat u bijvoorbeeld de suggestie doet voor onderbesteding vanuit het programma Meedoen, dat is een beetje vooruitlopen op iets waarvan ik ook niet weet of dat van toepassing is. Dus dat beschouw ik dan ook maar even als een suggestie. Maar wij kunnen dat wel inzichtelijk maken voor u. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Van der Meer, u begrijpt, het college is in principe bereid om mee te werken, als het ware, in feite. U heeft het woord. Mevrouw Van der Meer: Nou, voorzitter, samen kan het.

De voorzitter: Anderen nog reacties hierop? Nee? Dan gaan we over tot stemmen over het beleidskader Diversiteit en Inclusie en daarna over de twee moties. Is er behoefte aan een stemverklaring bij het raadsvoorstel? Niemand? Dan is de stemming over het raadsvoorstel Diversiteit en Inclusief geopend. Het voorstel is unaniem aangenomen.

9 Dan gaan we verder met de moties. De motie van de heer Van Nieuwenhof, DeventerNU, Maak het onzichtbare zichtbaar. De stemming is geopend. Deze motie is ook met unanieme stem aangenomen. Dan gaan we naar de tweede motie. De motie Adviseur diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. De stemming is geopend. En ook deze motie is unaniem aangenomen. 8.

Regie op windenergie / RES / Energietransitie

De voorzitter: Dan gaan we verder met het debatstuk regie op windenergie, RES en energietransitie. De heer Muilerman heeft aangeven dat hij persoonlijk belang heeft in het gebied, en om die reden niet zal deelnemen aan de beraadslagingen, noch aan de stemmingen. En ik verzoek hem de zaal te verlaten. Uw raad heeft uitgebreid gesproken over het voorliggende voorstel. Voor het zomerreces hebben vijftig insprekers ingesproken en u heeft het aangehoord. En na het reces is het voorstel ook weer beeldvormend en oordeelsvormend besproken. De raad gebruikt een behoorlijk aantal raadsinstrumenten. We tellen vijf amendementen en vier moties, en die gaan we één voor één behandelen. De volgorde staat in het RIS, die hanteren we dus. Dus eerst de vijf amendementen, daarna de vier moties. Na de bespreking kijken we dan in welke volgorde we gaan stemmen. U kent het uitgangspunt, eerst het meest vergaande amendement en daarna besluit, en dan daarna de moties. Dus eerst het amendement. En we beginnen bij het amendement Belanghebbenden en belangengroepen van de fractie Gemeentebelang. Mevrouw Te Riele, u heeft het woord. Mevrouw Te Riele: Belanghebbenden en belangengroepen. Graag zien wij, zoals hier ook staat, dat belangengroepen hieraan toegevoegd worden.

En dat is eigenlijk ook in het belang van de inwoners van ons, want dan zijn ze vertegenwoordigd, eventueel door mensen die geen belanghebbenden zijn. Dit was ons voorstel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Te Riele. Zijn er opmerkingen? De heer Evers, ga uw gang. De heer Evers: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een vraag voor mevrouw Te Riele. Aan welke belangengroepen zit zij precies te denken, die ze hier met dit amendement wil toevoegen? De voorzitter: Mevrouw Te Riele. Mevrouw Te Riele: De belangengroep wind kan zich eventueel in de toekomst dan ook laten adviseren door een externe adviseur. En anders zou dat eventueel niet kunnen. De voorzitter: De heer Evers. De heer Evers: Nou, misschien dat we daar de wethouder zo nog wel over horen of dat niet kan. Maar met dit amendement nogal breed gesteld, worden eigenlijk ook landelijke belangengroepen uitgenodigd om zich in de discussie hier in Deventer te mengen. Voorzien we daar niet een ongewenst effect, wellicht? De voorzitter: Mevrouw Te Riele. Mevrouw Te Riele: Het is voor ons niet de bedoeling om landelijke belangengroepen daarmee te laten vertegenwoordigen. De heer Evers: Maar met de tekst van dit amendement, zoals het nu gesteld is, is dat wel een uitnodiging ook voor allerlei belangengroepen die zich hier in Deventer met onze discussie op gemeenteniveau willen bemoeien.

Mevrouw Te Riele: Dat zou kunnen, maar onze intentie is en blijft dat de belanghebbenden zich vertegenwoordigt kunnen door externe adviseurs.

10 De heer Evers: Ik vraag me dan af of we dat niet met belanghebbenden voldoende hebben afgedekt. Maar ik hoor zo graag de wethouder daarover. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Dank u, voorzitter. Misschien is het een voorstel om een definitie voor belanghebbenden te maken, dan hebben we deze discussie niet, namelijk. Mevrouw Te Riele: Goed. De heer Kleine Schaars: Volgens mij kan deze discussie alle kanten opgaan. Dus als u die definitie, zoals u hem ziet, zou kunnen toevoegen aan het voorstel, dan wordt het misschien een stuk duidelijker. De voorzitter: De heer Akdemir. Mevrouw Te Riele: Heeft u een voorstel voor ons, om dat te definiëren? De heer Kleine Schaars: Dank u, voorzitter. Nou word ik echt uitgedaagd, dit vind ik wel een leuke. Ja, volgens mij kunnen we daar best wel even samen naar kijken zo meteen. De voorzitter: Oké, dat voorzien we voor later. De heer Akdemir. De heer Akdemir: Dank, voorzitter. We hebben inmiddels natuurlijk een batterij aan amendementen en moties, waar iedereen spreekt over belanghebbenden en wellicht ook stakeholders bij eentje, geloof ik. Hoe verhoudt zich dat met dit amendement? Kunt u daar misschien wat duidelijker zijn? De voorzitter: Mevrouw Te Riele. Mevrouw Te Riele: Kunt u wat duidelijker zijn? Ik begrijp het niet helemaal. De voorzitter: De heer Akdemir.

De heer Akdemir: Ik zal verduidelijken, voorzitter. Er is een batterij aan amendementen en moties ingediend, waar iedereen het bijna heeft over belanghebbenden. Dus hoe verhoudt zich dit met dit amendement? De voorzitter: Mevrouw Te Riele. Mevrouw Te Riele: Als we dit zouden kunnen aannemen, dan neem ik aan dat dit bovenaan staat, dat dit, belangengroepen, overal in mee wordt genomen. De voorzitter: De heer Akdemir. Nee, niet? Dank u wel. De heer Zuijdam. De heer Zuijdam: Dank u, voorzitter. Ik heb inderdaad ook nog een vraag voor mevrouw Te Riele. De eerste vraag die u kreeg van de heer Evers, dat ging erover van die belangengroepen, zou dat dan ook landelijk zijn? Dan zegt u, dat is niet de bedoeling. Maar als we nou Extinction Rebellion, afdeling Deventer hebben, is dat wel uw bedoeling? De voorzitter: Mevrouw Te Riele. Mevrouw Te Riele: Dat is zeker niet onze bedoeling en daarom gaan we samen met de heer Kleine Schaars verduidelijken.

11 De voorzitter: We krijgen een verduidelijkingsvoorstel op dit punt. Zullen wij naar de zijde van het college gaan? Wethouder Walder. De heer Walder: Dank, voorzitter. Ik doe het bureau even omhoog, ik heb het idee dat ik hier vaker ga staan vanavond. Ook bij het college rees de vraag, welk probleem lossen we op? Blijkbaar is er een vrees dat als, een voorbeeld wat genoemd wordt, een actiegroep of een bewonersgroepering zich wil laten bijstaan door een externe deskundige, dat die dan niet meer welkom is. Maar natuurlijk is dat niet zo, natuurlijk kun je als partij je laten bijstaan door een deskundige. En die zijn van harte welkom bij de gesprekken. En ook onze angst was dat je landelijke belangengroepen, lobby organen, actiegroepen, daarmee ook toetrekt in een lokaal proces, terwijl we het juist ook met het gebied willen doen. Dus, we zien meer nadelen dan voordelen hiervan. Op het moment dat u denkt, we moeten toch iets hierover afspreken en u bedenkt iets moois met mijnheer Kleine Schaars, gaan we daar natuurlijk gewoon weer opnieuw naar kijken. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Walder. Mevrouw Te Riele nog. Mevrouw Te Riele: U zegt dus eigenlijk aan ons toe dat belangengroepen altijd vertegenwoordigd kunnen worden. De voorzitter: Wethouder Walder. De heer Walder: Ja, belangengroepen kunnen altijd bijgestaan worden.

En als er, weet ik veel, een BVB wil praten en één van de leden die woont net buiten het zoekgebied, die kan gewoon in gesprek, die kan gewoon meedoen. Dus ik heb zelf niet de vrees die u heeft. Ik verwacht niet dat wij mensen de deur gaan wijzen, die gewoon iets met dat gebied hebben en met het gebied willen meepraten. De voorzitter: De heer De Niet. De heer De Niet: Dank u wel, voorzitter. Misschien nog om aan toe te voegen aan deze discussie. Want het gaat erom, met wie gaan we eigenlijk praten? Dat is eigenlijk … En met wie mogen we praten in dit proces? Nou, en daar heb je, wat handig is, daar is een participatieplan heel handig voor om dat vast te stellen. Maar dat is één van de moties die langskomt, dus als die motie wordt gesteund, dan hebben we ook alle tijd om te praten over met wie we eigenlijk willen praten in dit proces. De voorzitter: Oké. Mevrouw Te Riele: Ja? Dan nemen we hem mee terug naar de fractie en zullen we even op terugkomen. De voorzitter: Ik vermoed dat we straks nog schorsen, zodat we nog even dit soort dingen scherp kunnen krijgen. U mag blijven staan, want u gaat ook het tweede amendement, Gezondheidsnormen plaatsing windturbines, toelichten. Mevrouw Te Riele: De gezondheid vinden wij als Gemeentebelang, en ik denk iedereen, ontzettend belangrijk voor onze inwoners.

En wij willen met deze motie laten zien dat we dat ook eigenlijk min of meer wat willen borgen. De toetsingskaders die opgesteld worden, zullen dus altijd getoetst moeten worden aan de milieunorm en gezondheid onderzoeksrapporten, met daarin de landelijke richtlijnen. De voorzitter: Dat als toelichting op dit amendement. Vragen op het amendement Gezondheidsnormen plaatsing windturbines? Mevrouw Visser. Mevrouw Visser: Dank u wel, voorzitter. Wij onderschrijven dat die normen die nog gaan komen heel belangrijk zijn en gaan worden in het proces. Maar ik vraag me af wat u precies bedoelt met het woordje onder voorbehoud?

12 Betekent dat dat we alle activiteiten van de ambtenaren stopzetten totdat die normen er zijn? Of dat we het toetsingskader bijvoorbeeld niet in de raad vaststellen? Dat is een verschil in wél de voorbereiding starten, maar niet vaststellen, of überhaupt niks doen. De voorzitter: Mevrouw Te Riele. Mevrouw Te Riele: Het kan beide. We kunnen doorgaan met toetsingskaders vaststellen en we kunnen ook eerst afwachten op de landelijke richtlijnen. De voorzitter: Mevrouw Visser is nog niet tevreden. Mevrouw Visser: Mijn vraag is wat mevrouw Te Riele hier in dit amendement bedoelt met onder voorbehoud? De voorzitter: Mevrouw Te Riele. Mevrouw Te Riele: Als randvoorwaarde. De voorzitter: Maar dit geeft nog niet het antwoord op de vraag, begrijp ik. Mevrouw Te Riele: Ja, hoe moet ik dat duidelijk … Dus we gaan eerst, we gaan verder met de toetsingskaders allemaal vast te stellen. En als deze allemaal zijn vastgesteld, dan zal het ook duidelijk naar de inwoners toe, willen we dan laten zien dat het toch nog getoetst wordt. Het is ook al een keer door de wethouder min of meer wat toegezegd aan de gezondheid onderzoeksrapporten die in dit najaar of begin volgend jaar openbaar worden. En dat willen we gewoon eigenlijk op papier vast hebben staan. De voorzitter: Mevrouw Visser.

Mevrouw Visser: Hoor ik het dan goed dat u zegt, we kunnen gewoon verder om alvast dat toetsingskader op te stellen? Maar bent u het met mij eens dat we dan in dat toetsingskader gewoon opnemen, de normen die er zijn of komen zijn dan geldig? Is dat wat u bedoelt? De voorzitter: Mevrouw Te Riele. Mevrouw Te Riele: Wij kunnen hier gewoon verder mee gaan, met de toetsingskaders vaststellen. En daarna zullen ze geijkt moeten worden, of langs de lat heen moeten gelegd worden, de gezondheid onderzoeksrapporten met die landelijke richtlijnen. De voorzitter: Helder. De heer Akdemir. De heer Akdemir: Dank, voorzitter. Mevrouw Te Riele zei net dat dit een motie is, maar dit is een amendement, dus dit is een punt dat wij nu gaan besluiten in deze raad. Als ik even de tekst op scherm mag hebben, dan wil ik even een vraag stellen over de laatste zin, deze worden eind 2023 of begin 2024 openbaar. Maar dit kunnen wij toch niet als raad besluiten? Is dit niet meer een toelichting dan een beslispunt? De voorzitter: Mevrouw Te Riele. Mevrouw Te Riele: Dat klopt. De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Laat ik dan, voorzitter, laat ik daar gelijk een schepje bovenop doen. Als je die laatste zin weghaalt, deze worden eind ’23, ‘24 openbaar, dan kunnen we hem steunen. Eigenlijk zouden we zeggen, het

13 is een heel sympathiek amendement, heel sympathiek, als het niet zo'n ongelooflijk serieus onderwerp was. Eigenlijk, misschien is hij wel overbodig, omdat de normen straks sowieso wettelijk kader worden. Maar als je het laatste zinnetje weghaalt, gaan we hem steunen. De voorzitter: Wordt nagedacht over Gemeentebelang over hoe daarmee om te gaan, denk ik. Dan de heer Van den Nieuwenhof, DeventerNU, ga uw gang. De heer Van den Nieuwenhof: Wat de heer Kleine Schaars zegt, geldt ook voor ons. Maar ik heb wel gehoord dat het RIVM pas het tweede kwartaal of het derde kwartaal van ‘24 meer uitsluitsel gaat geven. Dus dan zou je dat eigenlijk moeten veranderen in mijn … De voorzitter: We gaan het niet veranderen, denk ik. De heer Van den Nieuwenhof: Dat weghalen mag ook, prima. De voorzitter: Volgens mij is dat ... Ja? Zullen we naar de zijde van het college gaan? Wethouder Walder. De heer Walder: Dank, voorzitter. Het is een verhelderend debat waarin beter wordt geduid, wat wordt nou precies bedoeld? En eigenlijk, wat er bedoeld wordt, als ik het goed samenvat, is wij gaan geen projecten toetsen, we gaan geen vergunningverlening doen, zonder die nieuwe geluidsnormen. Dus we wachten op de nieuwe geluidsnormen voordat wij projecten kunnen goedkeuren.

En dat heb ik vaker toegezegd, dan denk ik, ja, zeg dat dan, want dit heeft een vraag, waar in het proces ga je remmen en vertragen? Nou, het is niet de bedoeling een toetsingskader te vertragen, dus wat dat betreft kunnen we gewoon door. En ik kan volmondig toezeggen dat wij elk projectvoorstel wat er komt, elke vergunning die we wel of niet gaan verlenen, moeten toetsen aan nieuwe normen. En dat is een toezegging, misschien is die al voldoende. En als u hem wil vastleggen, vind ik dat ook prima, maar doe het dan op een manier die niet leidt tot onduidelijkheid. De voorzitter: De heer De Niet. De heer De Niet: Dank u wel, voorzitter. Ik heb wel een vraag aan de wethouder over deze interpretatie. En ook, ik hoor u zeggen, we kunnen een toetsingskader wel vaststellen en dan later voegen we dit nog toe, maar dan is het toetsingskader toch nog niet af? Want dit is gewoon onderdeel wat ons betreft, moet onderdeel zijn, deze gezondheidsnormen, van dat toetsingskader. Dus we kunnen ook eigenlijk niet verder in het gebiedsproces op moment dat … Dus eigenlijk kunnen we pas de toetsingskader vaststellen als die normen gewoon bekend zijn. En dan pas kun je ook echt je zoekgebieden gaan vaststellen. Waar kunnen wij wind hebben? Dat hangt gewoon af van die toetsingskader. Dus ik zie niet zo goed hoe, welke, hoe u dat dan in de tijd en in de volgorde plaatst.

De voorzitter: Wethouder Walder. De heer Walder: In het toetsingskader komt sowieso te staan, er wordt getoetst aan de nieuwe geluidsnormen van het RIVM. Ongeacht of die dan al bekend zijn of niet, dat zal sowieso een onderdeel worden van het toetsingskader. Net als dat er staat, er moet een plan worden uitgewerkt voor participatie. Dus het is een onderdeel van het toetsingskader dát er voldaan moet worden aan de nieuwe geluidsnormen, dat komt er sowieso in te staan. De voorzitter: De heer Evers. De heer Evers: Dank u wel, voorzitter. Ik ben blij met de duidelijke toevoeging van de wethouder. Gezien het belang van dit onderwerp, die gezondheid en die RIVM normen, zouden we het als CDA het wel aardig vinden om dit in een amendement toch maar gewoon goed vast te leggen. Maar dan wel het amendement eventjes straks

14 iets aanpassen, zodat het iets scherper op papier staat. Maar dan zouden we als CDA wel graag dat amendement mede-indienen. De voorzitter: Akkoord. Verder nog discussie? Niet? Dan stel ik voor door te gaan naar het volgende amendement. Amendement 8.3, Aangescherpt windbeleid Provincie Overijssel. De heer Kleine Schaars heeft het woord. De heer Kleine Schaars: Dank u wel, voorzitter. Ik zal hem even iets omhoog doen, anders wordt het zo krom staan. Wat u van onze fractie gewend bent, is dat wij proberen realistische voorstellen te maken, korte voorstellen, duidelijke voorstellen. En wij vinden, hoe minder woorden, hoe duidelijker. Dat zei onze nestor ook altijd, vandaar. En u ziet een typisch voorbeeld van deze. In het beslis voorstel wat nu voorligt, en dat is ons grootste bezwaar met dit hele voorstel wat nog komt straks, is dat het college eigenlijk de afspraken niet nakomt, die wij eerder gemaakt hebben en waar deze raad consensus over had twee jaar geleden. En dat is de volgordelijkheid om verder te gaan met de windverkenning, want eigenlijk is dit een vervolg op de windverkenning. En in deze windverkenning en het vervolg wat het college heeft afgesproken, is om te gaan participeren met omwonenden. En daarna met toetsingskaders te gaan trechteren naar, waar op het Deventer grondgebied mogelijkheden zouden zijn voor eventuele windturbines.

Het woord molens kan ik tegenwoordig niet meer zo goed hebben bij dit soort plannen. Eigenlijk is het heel simpel voor ons. Zeg je, het bullet zoals er nu staat, de A1 zone die wij moeten herbevestigen, wat absoluut overbodig plan is. De achtergrond is ons nog steeds niet duidelijk. Als wij een zoekgebied moeten aanwijzen dan is er voor ons maar één zoekgebied en dat is de hele Gemeente Deventer. Tot zover. De voorzitter: Reacties? De heer Diepenhorst, ga uw gang. De heer Diepenhorst: Ik was wat verrast door dit amendement, want ik dacht dat Deventer Belang überhaupt tegen windmolens is. Dus waarom beoogt u dan eventueel een plaatsen in heel Deventer? De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Nou, mijnheer Diepenhorst, eerste correctie, we hebben het over windturbines, ja, daar ben ik absoluut tegen. Maar u heeft mijn nestor toen straks ook horen zeggen, als het een slecht plan is, moet je het ook een slecht plan noemen. Dit is een slecht plan, maar om het slechte plan nog ietsje beter te maken, is dit voorstel. De voorzitter: De heer Diepenhorst. De heer Diepenhorst: Oké. Ik heb een vervolgvraag, want het risico is dat de provincie hier niet mee akkoord gaat. En dan brengt u het verhaal nog in voor u nog een slechter geheel. U schiet er minder mee op dan u beoogt. Dus ik begrijp eigenlijk niet zo goed waarom u dit toevoegt.

De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Nou, dat is wel een interessante stellingname. Ik zou niet weten waarom de provincie hier niet mee akkoord moet gaan. Gemeente Deventer moet een zoekgebied vaststellen. Als wij Gemeente Deventer als zoekgebied vaststellen hebben wij een zoekgebied, voldoen wij aan de eisen van de provincie. Dat kunnen we onderbouwen omdat wij destijds met uw eigen portefeuillehouder de heer Verhaar, al een Pondera rapport hebben gehad en dat wordt nu geherijkt. Dat is een van de toezeggingen die dit college heeft gedaan. Dus kunnen we met dat Pondera rapport met de herijking ervan op basis van de nieuwe windturbines kunnen wij prima zien waar het kan. Dan zou ik niet weten waarom de provincie dat niet wil. Want uiteindelijk is het doel van de provincie het behalen van de RES en het invullen van de RES en het plaatsen van turbines. Dat het een slecht plan is daar blijf ik bij.

15 De voorzitter: De heer Diepenhorst. De heer Diepenhorst: Onze inschatting is anders maar ... De voorzitter: De heer Kaya. De heer Kaya: Voorzitter, ik weet dat de heer Kleine Schaars net zoals wij, tegen deze windturbines zijn als het de inwoners schaadt. Als u met dit amendement eigenlijk het gebied veel groter maakt, maakt je ook kans dat de andere inwoners hier last van gaan krijgen. Is het dan niet handiger om een gebied juist te beperken? Door te zeggen alleen dat gebied wijzen we aan zonder dat inwoners hier überhaupt last van gaan krijgen. Want nu hebben een X aantal inwoners last van het gebied, straks hebben we misschien ook andere inwoners last. Dan gaan we misschien dan ook weer zeggen dat willen we niet. Wat vindt de heer Kleine Schaars hiervan? De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Dat is wel een heel interessant gegeven. Ik doe dit dossier van windverkenning al sinds 2010. Destijds de kleine moet ik nu zeggen, de kleine turbinetjes die langs de A1 staan, daarvan is destijds al gezegd er komt een windverkenning aan. Dan gaan we kijken waar het nog meer mogelijk is. Er werd mij al gezegd u bent gewoon een NIMBY, u wil ze niet in uw eigen backyard hebben. Sterker nog, met dit voorstel zeg ik eigenlijk ik woon tussen twee zoekgebieden in. Als ik dit voorstel zou amenderen zoals ik nu voorstel.

Dus ja, er zullen misschien meer mensen last van krijgen. Dat denkt u misschien, maar ik denk dat het minder is. Want als je over Deventer kijkt, waar ze nu gepland staan langs de A1 zone wonen in Deventer wel toch echt de meeste mensen, verreweg de meeste mensen. De voorzitter: De heer Kaya, nee akkoord. Dan de heer Akdemir. De heer Akdemir: Dank voorzitter. Deze discussie gaat ook natuurlijk om het terugkrijgen van de regie. Dat is denk ik wat de heer Kleine Schaars beoogt. Klopt dat? De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Kijk de regie daar hebben we het zo meteen nog over in een verder moties en amendementen die nog komen. Deze zegt heel expliciet wat zijn wij als college aan het doen. Wat stelt het college voor? Het college stelt iets voor en ik heb dat eerder in de Stentor voor de zomer ook een nepbesluit genoemd, het herbevestigen van het zoekgebied A1. Dat zit in de Omgevingsvisie als duiding, niet als vaststaand zoekgebied. Dus wat je eigenlijk zegt, de regie is terug naar wat het college zou moeten doen. Dat is eigenlijk uitvoeren wat ze beloofd hebben, is participeren, trechteren. Dan komen we bij de plekken in Deventer die wij gezamenlijk met inwoners misschien wel geschikt vinden. Niet op voorhand nu een vernauwd gebied vaststellen. De voorzitter: De heer Akdemir. De heer Akdemir: Duidelijk.

Maar is de heer Kleine Schaars dan niet bang dat dit juist averechts kan werken? Als de gemeente geen genoegen neemt, collega van GroenLinks heeft het ook al benoemd. Kunnen we natuurlijk de situatie krijgen dat we juist de regie verliezen en dan provincie alsnog vergunningsaanvraag in behandeling kunnen gaan nemen? Dus kunt u daar misschien een reflectie op doen? De voorzitter: De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: Kijk, dat is natuurlijk lastig. Ik ben niet de bestuurder. De bestuurder is het college. Het college heeft al twee jaar, in dit geval heel veel steken laten vallen. Dus zijn we de regie kwijt? Ja waarschijnlijk zijn we de regie al kwijt. Maar dat neemt niet weg dat je dan als raad heel duidelijk moet stellen wat wij vinden. Ik

16 denk dat, met u waarschijnlijk dat het heel simpel is om heel duidelijk te zijn. Deventer grondgebied is daar waar wij windmolens eventueel plaatsen vanuit de afspraken die we hebben gemaakt als RES. Laten we dan dat doen wat we hebben afgesproken met burgers. Participeren, kaders maken, toetsen trechteren, dan komen we vanzelf op die plek. Als de provincie dan iets anders wil, ook daar hebben we straks nog een motie voor. De voorzitter: Dank u wel. Nog een keer? Ga uw gang. De heer Akdemir: Tot slot, ik zou deze vraag ook aan het college willen vragen. De voorzitter: Wij gaan naar reactie van het college wat mij betreft. Wethouder Walder. De heer Walder: Dank u wel. De afbakening van het gebied zoals het college voorstelt, komt rechtstreeks voort uit onze Omgevingsvisie. Ik proef daar bij de heer Kleine Schaars wat ongemak over. Die dat niet herkent of niet wil concluderen. Ik zou hem willen uitdagen, de heer Kleine Schaars wordt altijd graag uitgedaagd, om dan de Omgevingsvisie te amenderen. Want wij zien de Omgevingsvisie als een kaderstellende uitspraak van de raad en een opdracht aan ons. Net als een RES-bod is ook een opdracht om dat proberen te realiseren. Dus op het moment dat u tegen windmolens bent, amendeer het RES-bod, op het moment dat u tegen een A1-gebied bent, amendeer de Omgevingsvisie.

Dan pakken we het in ieder geval aan bij de bron in plaats van tegenstrijdige beleidslijnen te hanteren. Daarnaast we hebben een zoekgebied nodig. De provincie vraagt dat van ons. Een zoekgebied is een specificatie, is een vernauwing waar je binnen de gemeente denkt windmolens te kunnen plaatsen. Het aanwijzen van de hele gemeente is een gebrek aan een zoekgebied, dat is geen zoekgebied. Provincie zal dat ook niet serieus nemen. We hebben dan dus ook geen ruimtelijke regie. Het college vindt het belangrijk om regie te hebben op het gebied én regie te hebben op inhoud. Er is dan geen ruimtelijke regie meer. Althans ja, er is wel ruimtelijke regie, maar die wordt dan gevoerd vanuit de Luttenbergstraat 2 in Zwolle. Dat moeten we niet willen. Een ander effect is dat met het aanwijzen van dit zoekgebied, wij ook zeggen daarmee dat windmoleninitiatieven buiten dat zoekgebied dat we die daarmee gefundeerd tegenhouden. Omdat we zeggen nee, in die andere gebieden van de gemeenten willen wij geen windmolens. Dat kan ook niet meer op het moment dat je het zoekgebied verruimd, want dan leg je eigenlijk de hele gemeente open voor windmoleninitiatieven. Het college stelt voor dat juist niet te doen. Dus dat was de reactie van het college voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Kleine Schaars. De heer Kleine Schaars: De Omgevingsvisie dat is een hele makkelijke mijnheer de voorzitter.

Volgens mij komt die aan bod in 2025. Dan hebben we daar alle tijd voor, hoeven we nu absoluut niets over te roepen. Dus ik snap ook niet zo goed waarom de portefeuillehouder dat nu naar voren brengt. Het RES-bod amenderen, we hebben tegengestemd. Duidelijker om daartegen te zijn kun je niet zijn, denk ik. Maar volgens mij was dat een heel goed statement van ons als Deventer Belang. Het zoekgebied van Deventer. Dat is ook waar we bij de behandeling ook gevraagd hebben om te herijken van het Pondera rapport, dan zie je dat in Deventer het hele zoekgebied van Deventer, zich resulteert tot een aantal clusterplekken waar mogelijk windmolens komen. Dus het zoekgebied is al heel erg vernauwd op het Deventer grondgebied. Er ligt namelijk een technisch rapport. Wat overigens zo achterhaald is omdat in dat technisch rapport van Pondera 2017-2018, de huidige turbines nog de modernste worden genoemd. Ik kan u helpen, die worden niet eens meer gebouwd omdat ze niet meer rendabel zijn en ze zijn te klein. De huidige, zag u gisteren nog in de Meppeler Courant daar worden ze nu twee 275 meter gedaan. Als je die loslaat op het Pondera rapport wat het college sowieso beloofd heeft om te herijken, dan zie je dat er maar een paar plekken overblijven. Dan heb je vernauwing genoeg. Volgens mij heeft het college zijn eigen oordeel al geveld en zal die waarschijnlijk instemmen met dit verhaal.

De voorzitter: De heer De Niet. De heer De Niet: Ga ik even door voor de heer Kaya. Nu ben ik wel een beetje van mijn à propos. Het gaat over de toewijzing van het zoekgebied. Het hele probleem met die Omgevingsvisie die is op hoofdlijnen en al lang

17 geleden vastgesteld in een tijd inderdaad dat we het over andere typen windmolens of windturbines hadden. Die Omgevingsvisie is ook een visie die richting geeft, om de keuzes van nu te maken, maar is ook een visie die dynamisch is en bijgesteld mag worden. Als we op zoek gaan naar woningbouwlocaties, dan pinnen we ons ook niet vast op de Omgevingsvisie zeg maar die nu geldig is. Uiteindelijk gaan we dan ook op zoek en stellen we ook de keuze die we daarin gemaakt hebben ter discussie. Zo zien wij deze keuze die we hier moeten maken over waar is ruimte op ons grondgebied voor de windopgave die we hebben, voor de RES-opgave die we hebben? Dan begin je niet bij de Omgevingsvisie, dan begin je bij dat toetsingskader vast te stellen en uiteindelijk pas je de Omgevingsvisie daarin aan. Daar voeg je dan een windvisie aan toe daar kom ik zo nog wel op. Maar dat is volgens mij de volgorde. Dan precies wat de heer Kleine Schaars ook zegt, er vallen al een hoop dingen af door keuzes die er zijn. Dus die windverkenning die we hebben uitgevoerd, die geeft al bepaalde richtingen wat er mogelijk is. Maar het hele probleem waarom dit proces zo moeizaam is gestart, is precies dat we zijn begonnen met een hele smalle strook langs de A1, die ook wel vaak gedefinieerd is.