2021-2578 Programmabegroting 2022 MJB 2023-2025 incl bijlagen
Tekst van het document
Begroting 2022 - 2025 Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 1
Goede basis voor sterke toekomst Deventer is financieel gezond en sterk. Ik ben blij dat het college de raad een positieve begroting kan aanbieden. Een begroting die niet alleen invulling geeft aan onze ambities voor een sterke toekomst, maar ook de hondenbelasting afschaft én financiële ruimte biedt voor nieuw beleid voor het volgende gemeentebestuur. Door te investeren in de jeugd, investeren we in een sterke toekomst. Naast de al besloten investeringen in bijvoorbeeld een nieuwe VMBO-school, maken we ook de benodigde miljoenen vrij voor vernieuwing van scholen Splithofstraat, Colmschaterenk, Borgele en Zwaluwenburg. Daarnaast wordt fors geïnvesteerd in jeugd zoals in zorg, ondersteuning in onderwijs en bij werk. Voor nieuwe huisvesting voor het Burgerweeshuis reserveren we bovendien €1,3 miljoen extra zodat er in totaal €4 miljoen gereserveerd staat. Daarnaast investeren we fors in woningbouw en met name in betaalbare woningen voor onze inwoners. Daaraan is grote behoefte. Ook stellen we een visie op over de huisvesting van arbeidsmigranten en investeren we om onze wijken aan te passen aan het veranderend klimaat. We blijven oog houden voor de inwoners die het niet breed hebben. Zo investeren we €250.000 structureel in minimabeleid, zoals bijvoorbeeld in Geldfit. De hondenbelasting wordt afgeschaft zoals de raad het college heeft gevraagd te doen.
Dit betekent een lastenverlichting van €300.000. Daarnaast zijn nog vele andere moties van de raad vertaald naar deze begroting, zoals bijvoorbeeld meer handhavingscapaciteit en meer geld voor bomen. Tenslotte zijn er komend voorjaar weer gemeenteraadsverkiezingen. Onze inwoners kunnen weer richting geven door hun stem uit te brengen. Het college wil daarom financiële ruimte bieden aan het komend gemeentebestuur zodat de gekozen richting vorm kan krijgen. Kortom, met deze begroting leggen we een goede basis voor een sterke toekomst van ons mooie Deventer! Liesbeth Grijsen Wethouder Financiën
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 2
Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................................................................................................................................................ 5 Strategische doelen ............................................................................................................................................................................................................ 6 Financiën ........................................................................................................................................................................................................................................ 14 Financiële uitkomsten ....................................................................................................................................................................................................... 17 Autonome ontwikkelingen ................................................................................................................................................................................................. 18 Uitkomst begroting en ruimte voor nieuw beleid ...............................................................................................................................................................
28 Voorstellen jeugdzorg en veilig en gezond opgroeien ...................................................................................................................................................... 34 Overige voorstellen ........................................................................................................................................................................................................... 39 Totaaloverzicht voorstellen nieuw beleid .......................................................................................................................................................................... 46 Structureel begrotingssaldo .............................................................................................................................................................................................. 47 Investeringsplanning ......................................................................................................................................................................................................... 51 Voorportaal investeringen .................................................................................................................................................................................................
52 Voorstellen ........................................................................................................................................................................................................................ 53 Samenvatting .................................................................................................................................................................................................................... 63 Dekking programmaplan ................................................................................................................................................................................................... 64 Programma's .................................................................................................................................................................................................................................. 69
Burger en bestuur ............................................................................................................................................................................................................. 69 Openbare orde en veiligheid ............................................................................................................................................................................................ 76 Leefomgeving .................................................................................................................................................................................................................... 85 Milieu en duurzaamheid ................................................................................................................................................................................................... 96 Ruimtelijke ontwikkeling................................................................................................................................................................................................. 105 Herstructurering en vastgoed .........................................................................................................................................................................................
115 Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt .......................................................................................................................................................................... 120 Meedoen ......................................................................................................................................................................................................................... 131 Jeugd en onderwijs ......................................................................................................................................................................................................... 142 Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 3
Economie en Internationaal beleid................................................................................................................................................................................. 152 Kunst en cultuur .............................................................................................................................................................................................................. 162 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................................................................................................ 169 Algemene dekkingsmiddelen .......................................................................................................................................................................................... 179 Paragrafen.................................................................................................................................................................................................................................... 182 Paragraaf Bedrijfsvoering ...............................................................................................................................................................................................
182 Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................................................................................................................. 183 Paragraaf Financiering .................................................................................................................................................................................................... 196 Paragraaf Verbonden partijen ........................................................................................................................................................................................ 208 Paragraaf Grondbeleid .................................................................................................................................................................................................... 274 Paragraaf Investeringen .................................................................................................................................................................................................. 282 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................................................................................
290 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement ................................................................................................................................................ 301 Meerjarenbalans en kengetallen ....................................................................................................................................................................... 315 Bijlagen......................................................................................................................................................................................................................................... 320 Bijlage 1 Resultaatbestemming via reserves Bijlage 2 Staat van reserves en voorzieningen Bijlage 3 Overzicht baten en lasten Bijlage 4 Onderbouwingen en uitgangspunten Bijlage 5 Algemene uitkering Bijlage 6 Staat van incidentele baten en lasten Bijlage 7 Staat van subsidies Bijlage 8 Taakveldenmatrix Bijlage 9 Afkortingen en begripsbepalingen Bijlage 10 Lijst met resterende voorstellen Nieuw beleid
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 4
Inleiding In 2018 gingen we “Met lef en liefde voor Deventer” deze collegeperiode van start. Samen met bedrijven, maatschappelijke organisaties, inwoners en uw raad hebben we mooie resultaten geboekt. Daar zijn we trots op. We blijven hard werken om nog meer resultaten te boeken. Het afgelopen jaar hebben we het hoofd geboden aan de impact van corona op de Deventer samenleving. Komend jaar bouwen we verder aan een krachtig Deventer waar het goed toeven is en iedereen gezond, veilig en gelukkig kan opgroeien, wonen, werken en recreëren. Bij de Voorjaarsnota hebben we met uw raad afspraken gemaakt over investeringsmogelijkheden en kansen voor 2022 en verder. Vanwege een financiële meevaller in het Gemeentefonds via de septembercirculaire, kunnen we extra incidentele investeringen doen. Daar doen we voorstellen voor in deze begroting. Alleen een sterk Deventer kan écht sociaal en duurzaam zijn en zich blijvend ontwikkelen. We hebben het voorrecht om in één van de oudste en mooiste steden van Nederland te wonen. Een stad met de omliggende dorpen en het buitengebied, die Deventer een lommerrijk, groen aanzien geven. Als college blijven we ons focussen op de volgende terreinen uit ons bestuursakkoord: 1. Deventer werkt 2. Duurzaam Deventer 3. Oog voor elkaar 4. Levendig Deventer 5.
Samenwerken en samen leven We hebben veel bereikt en werken onverminderd door aan de grote uitdagingen en kansen die voor ons liggen. Daarbij verstevigen en verzilveren onze positie in de regionale samenwerking en versterken we onze lobby richting fondsen en regelingen vanuit onze kernthema’s “Van Poort naar Port”, “Fossielvrij en betaalbaar wonen” en “De Kien, kenniscampus”. In deze begroting vindt u onze beleidsvoornemens en financiële voorstellen. Uitgangspunt daarin is het optimaliseren van onze processen. Daardoor versterken we onze dienstverlening aan de Deventer inwoners, maatschappelijke instellingen en bedrijfsleven met buurtgericht werken, preventie, digitalisering en innovatie. Daar zit onze kracht. Dit draagt bij aan een gezonde en solide begroting. Ook creëert het mogelijkheden om te investeren in de Deventer samenleving. We investeren om onze ambities te realiseren als het gaat om de energietransitie en groeimogelijkheden als aantrekkelijke woon-en werkstad voor creatieve stedelingen.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 5
Strategische doelen Deventer werkt Deventer werkt: een sterke economie met groeiend arbeidsperspectief Het versterken van onze arbeidsmarkt markeert onze woningbouwambitie. Dat lukt als we investeren in het vasthouden en versterken van onze economische positie en werkgelegenheid. Ons economisch beleid richt zich op het aantrekken van nieuwe bedrijven, op het vergroten van mobiliteit op de arbeidsmarkt en op een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Werk draagt bij aan het geluk en gezondheid van onze inwoners. We stellen een agenda op met een samenhangende aanpak om de arbeidsmarkt te versterken. Daarnaast hebben we de ambitie om aantrekkelijk te zijn voor jonge werknemers. Een aantal locaties langs de kennis-as van de Poort van Deventer tot aan het station, zoals de Kien, het gasfabriekterrein en S/Park bieden kansen. Deze ontwikkelingen trekken jong talent aan en behouden die voor Deventer. Ook versterken ze de economische samenwerking tussen bedrijven, onderwijsinstellingen en overheidsinstellingen. Om in de toekomst de economische ontwikkelingen in het gebied niet op slot te zetten, werkt het college een aantal maatregelen uit om de capaciteit en de flexibiliteit van het verkeerssysteem te vergroten. De komende 15 jaar willen we mogelijk zo’n 11.000 nieuwe woningen bouwen.
Bij die nieuwbouw richten we ons ook op jonge mensen om de stad en dorpen vitaal te houden. Voor een sterke economie en goed functionerende arbeidsmarkt zijn deze jongeren hard nodig. We willen onze eigen scholieren en studenten graag binden aan de stad, vaklieden behouden en ook studenten van buiten naar Deventer trekken om te wonen en te werken. Startende jonge huishoudens versterken bestaande wijken. Een grotere differentiatie van het woningaanbod is daarvoor nodig. Daarnaast zijn jongeren belangrijk voor het verenigingsleven en de levendigheid in de binnenstad. Bovendien zijn zij de toekomst voor tal van instellingen en organisaties die Deventer maken en regionaal op de kaart zetten. Een passende woning, goede voorzieningen (vrijetijd, cultureel en openbaar vervoer) en toekomstbestendig werk zorgen dat we jongeren aan Deventer binden en naar Deventer trekken. Dit is een veelomvattende en omvangrijke ambitie en vraagt om een dito strategie en blijvende investering. Bij deze begroting worden dan ook aanvullende middelen beschikbaar gesteld om te investeren in capaciteit voor de uitvoering van de routekaarten en bijbehorende aansturing. Naast nieuwbouw van woningen, komen er in de komende jaren grote uitdagingen op de gemeente af om de wijken en dorpen leefbaar en vitaal te houden.
Het gaat hierbij om de vergrijzing in combinatie met het langer thuis wonen in de eigen sociale omgeving, de inclusieve samenleving en de ongedeelde stad, de energietransitie en klimaatadaptatie. Hierbij willen we de woon- en leefkwaliteit en het voorzieningenaanbod op peil te houden en waar mogelijk te verbeteren. Door alle ambities en opgaven worden stedelijke ontwikkelingen complexer. De projecten kunnen niet meer los van elkaar worden gezien. Maatregelen en activiteiten moeten op elkaar worden afgestemd. De organisatie van belangen, disciplines en allerlei beleidsthema’s is een hele klus. Daarnaast leidt de Omgevingswet tot een andere benadering van ontwikkelingen en aanvullende mogelijkheden om onze kosten te verhalen. De noodzaak om integraal en samenhangend te ontwikkelen neemt toe. Om te voorkomen dat we financiële kansen laten liggen of onvoldoende doelmatig werken investeren we extra in gebiedsmanagement. Ook blijven we inzetten op de goede bereikbaarheid van Deventer, met een ideale ligging tussen Randstad, Oost- Nederland en Duitsland. De IJssel en de havenvoorzieningen vormen daarin belangrijke infrastructuur. We versterken het onderscheidend karakter van Deventer als economisch bolwerk met onze Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 6
ambities op het gebied van innovatieve duurzaamheid, kenniseconomie en IT. We werken samen met onze partners aan een goede aansluiting tussen beroepsonderwijs en bedrijfsleven.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 7
Duurzaam Deventer Duurzaam Deventer: samen op weg naar schone, niet-fossiele energie De twee hoofddoelen uit het Nationale Klimaatakkoord (2019) zijn het lokaal opwekken van duurzame energie door middel van zon en wind en de transitie naar een warmtevoorziening zonder fossiele brandstoffen. In 2020 is het Deventer Energieplan vastgesteld. Daarin zijn de stappen beschreven om tot een energieneutraal Deventer te komen. Daarna is de warmtetransitievisie vastgesteld en is met omringende gemeenten gewerkt aan de Regionale Energiestrategie. Het is een grote uitdaging om de energietransitie in samenhang met andere (ruimtelijke) opgaven en in samenspraak met bewoners en bedrijven gestalte te geven. Participatie door inwoners, bedrijven en andere partners is de sleutel bij de ontwikkeling van plannen voor opwek van duurzame energie. Daar zullen wij in 2022 mee doorgaan. Over de wijze waarop gaan we in gesprek met de raad. Naast de RES met de focus op het realiseren van opwek van elektriciteit middels zon en wind, heeft de gemeente ook de opgave om de warmtetransitievisie te vertalen in wijkuitvoeringsplannen. De warmtevoorziening in nieuwe en bestaande wijken vraagt blijvende inzet vanuit de gemeente. Daarnaast worden er grote programma's voor energiebesparing uitgerold en vanwege de complexiteit en dynamiek vraagt dit extra capaciteit.
Mobiliteit is een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Fossiele brandstoffen maken plaats voor duurzame energiebronnen. Het programmaplan Duurzame mobiliteit beschrijft hoe bewoners en bedrijven worden gestimuleerd om meer gebruik te maken van schone vervoermiddelen. De vier pijlers van het programmaplan ‘duurzame mobiliteit’ zijn: 1. infrastructuur: wegennetwerk en voorzieningen; 2. gedragsverandering: promotie van schone vervoersmiddelen; 3. samenwerking, vooral met bedrijfsleven; 4. innovatie en technologie. Aanvullend werken we aan de logistiek in de binnenstad. De bedoeling is te komen tot zero emissie. Ook rollen we de rode loper uit voor de fiets. Het programma fiets is vastgesteld voor de periode 2021-2025. In de binnenstad investeren we in meer fietsvoorzieningen en bijbehorende dienstverlening. Extreme weersomstandigheden hebben deze zomer in Zuid-Limburg geleid tot veel getroffenen en grote schade door wateroverlast. Het benadrukt de noodzaak om in Deventer blijvend te investeren in klimaatadaptatie. We hebben geconstateerd dat een aantal maatschappelijke ontwikkelingen en thema's zoals droogte, hittestress, biodiversiteit en waarde van bomen nog niet goed verankerd waren in het geldende bomenbeleidsplan. Dit is vertaald naar een nieuw bomenbeleidsplan.
Ook wordt een relatie gelegd met het nieuwe programmaplan klimaatadaptie en stellen we middelen beschikbaar voor klimaatadaptieve maatregelen. Met deze actualisatie is het nieuwe plan 2021 - 2030 toekomstbestendig, ook in het kader van de omgevingsvisie.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 8
Oog voor elkaar Oog voor elkaar: een vitale samenleving waar iedereen mee kan doen Vanuit het Verbindend Kader Sociaal Domein werken we aan een samenhangende aanpak voor het sociaal domein. Op dit moment zien we dat we onze transformatiedoelen financieel hebben bereikt. We waarderen de bijdrage van onze partners hieraan. Eigen regie en oplossingen in de sociale leefomgeving van onze inwoners zijn uitgangspunt. De doorontwikkeling van onze teams in de toegang sluit daar goed bij aan. Door stevig te investeren in preventie hopen we een goede sociale basis te creëren. Als zorg en ondersteuning nodig is, maken we dat mogelijk. Ook helpen we zoveel mogelijk mensen aan het werk of begeleiden hen naar werk-leerroutes door Inzet op Maat. Omdat investeren in preventie helpt, is er de komende drie jaar een investeringsfonds preventie. Met dit fonds ondersteunen we initiatieven die bijdragen aan een sterke basisvoorziening in de wijken en dorpen. Zij zorgen daarbij dat inwoners geen of een kleiner beroep hoeven doen op maatwerkvoorzieningen. Bij succes maken we dit structureel. We bouwen verder aan onze toegang in het sociaal domein. Daarbij bevorderen we samenwerking tussen alle schakels in de levensfasen van onze inwoners “Van Wieg naar Werk”. Verder investeren we in veilig en gezond opgroeien in Deventer.
We sluiten aan bij de ambities die Deventer heeft op gebied van “verjongen en versterken arbeidsmarkt”. We willen een veilige omgeving om op te groeien met een gezonde leefstijl en goed onderwijs, met uitdagende vrijetijdsbestedingen in de buurt of stad en zicht op toekomstbestendig werk in onze gemeente. Dit draagt bij aan een sociaal en economisch sterk Deventer. Door de coronacrisis doet een grotere groep mensen een beroep op onze voorzieningen. We helpen mensen waarbij zij zelf regie houden. We helpen bij het vinden van werk. Werk is belangrijk om volwaardig mee te doen aan de samenleving en maakt mensen gelukkiger. Ook sporten en beweging vinden wij belangrijk, zowel voor de sociale binding als voor de gezondheid. Niet alleen georganiseerd maar ook geïntegreerd en ingepast in onze dagelijkse leefomgeving gaat sporten en bewegen meer een plek krijgen de komende jaren. We werken verder aan het project van vervangende nieuwbouw voor het vmbo in Deventer en de sporthal Keizerslanden. Ook stelt het college voor miljoenen te investeren in vernieuwing van scholen Splithofstraat, Colmschaterenk, Borgele en Zwaluwenburg. Deze projecten dragen bij aan onze ambitie om te investeren in goed onderwijs voor jongeren en sportgelegenheid voor onze inwoners.
Als gemeente Deventer hebben we de ambitie en doelstelling dat: “Alle inwoners van Deventer (van jong tot oud) kunnen rondkomen en meedoen in de samenleving. Dit zonder dat zij stress ervaren van geldzorgen en (problematische) schulden”. We bieden ondersteuning en indien nodig inkomensondersteunende regelingen. We proberen schulden te voorkomen of in een zo vroeg mogelijk stadium op te lossen of beheersbaar te maken. Ook zetten we ons in om overerving van armoede tegen te gaan. We zorgen voor duurzame oplossingen en beseffen dat we hierbij ook de organisaties in de stad heel hard nodig hebben. Gezien alle landelijke en lokale ontwikkelingen is deze inzet nodig. Nog te veel gezinnen hebben geldzorgen en te veel kinderen groeien op in armoede. Wellicht kunnen we nooit alle armoede en schuldenproblematiek in Deventer oplossen, maar dat is wel het uitgangspunt. Dat bereiken we door in te zetten op zowel inkomensondersteunende en participatie-bevorderende regelingen. Maar ook door ondersteuning en advies aan inwoners. Immers, we hebben regelingen die inwoners helpen, maar het streven is om hun situatie te verbeteren zodat ze die regelingen niet of minder nodig hebben.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 9
Levendig Deventer Levendig Deventer: een rijke en verrijkende cultuur Deventer straalt geschiedenis uit en ademt cultuur. Wij vinden kunst en cultuur belangrijk, niet alleen ter verrijking van ons leven, maar ook ter vergroting van onze betrokkenheid bij de samenleving. Een sterk Deventer kan niet zonder cultuur. Cultuur die ons doet ontspannen, vermaken, verbazen en nadenken. Juist deze sector heeft flink geleden onder de coronacrisis. We spannen ons in voor het gelijk houden van de cultuurbegroting en waar mogelijk klappen op te vangen van instellingen die het hoofd tijdelijk niet boven water kunnen houden. In Deventer wordt historie met toekomst verbonden. Op bijzondere erfgoedlocaties ontpoppen initiatieven die ons inspireren. Zij krijgen de ruimte om te experimenteren en te groeien. Cultuur geeft op die manier letterlijk en figuurlijk identiteit, het brengt reuring en jaagt ruimtelijke, economische en sociale ontwikkelingen aan. De Cultuurvisie Boeien en Bloeien wil de volle breedte van het culturele speelveld ondersteunen en financiële ruimte creëren voor het stimuleren van vernieuwende initiatieven. We kijken daarbij ook naar de aantrekkelijkheid voor jongeren. Dit omdat we vanuit onze woonambitie inzetten op verjongen.
Dat betekent dat Deventer de leefomgeving, culturele voorzieningen, evenementen, horeca, sport en schoolgebouwen aantrekkelijk wil maken voor de eigen jongeren, voor studenten en voor de vestiging van jonge gezinnen. We werken een plan uit voor een toekomstbestendig gebruik van het vastgoed aan de Keizerstraat. De Schouwburg, het Kunstcircuit, het voormalige Filmhuis en de Irispanden zijn samengebracht onder de werknaam De Nieuwe Keizer. Deze ontwikkeling geeft een stevige impuls aan de economische ontwikkeling van het gebied. Daarnaast worden met deze ontwikkeling een aantal financiële knelpunten opgelost. Voor het Burgerweeshuis wordt in deze begroting nog eens €1,3 miljoen euro extra gereserveerd zodat de totale reservering €4 miljoen euro bedraagt.. Conform de Leidraad Grote Projecten, wordt eerst de initiatieffase doorlopen met een uitwerking en vergelijking van verschillende scenario's. Bewoners en bezoekers zoeken in de binnenstad sfeer en beleving. Onmisbare ingrediënten hiervoor zijn: een onderscheidend en verrassend aanbod van winkels, horeca, culturele en toeristisch recreatieve voorzieningen, een aangename ambiance en activiteiten. Kwaliteit en uitstraling zijn een voorwaarde. Het merendeel van deze ingrediënten is in Deventer ruim voor handen.
Denk aan het monumentale karakter van de binnenstad, het relatief grote aanbod van winkels met een ‘couleur locale’, de karakteristieke inrichting van de openbare ruimte en landelijk bekende evenementen zoals Deventer op stelten, het Dickens festijn en de boekenmarkt. De binnenstad ondergaat de komende jaren een transformatie van ‘place to buy’ naar ‘place to be’. Als gevolg van de coronacrisis versnelt deze transformatie. Hiervoor is een programma-overstijgende uitvoeringsagenda voor de binnenstad opgesteld.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 10
Samenwerken en samen leven Samenwerken en samen leven: meer verbinding en veiligheid Wij zoeken meer verbinding met de samenleving. Participatie en actief burgerschap zijn onze uitgangspunten. Wij betrekken de inwoners zo goed mogelijk bij het opstellen van beleid en het uitvoeren van plannen. In de communicatie gebruiken we moderne media en sluiten we aan op bestaande kanalen in de verschillende wijken en dorpen. De investering binnen het kader inwoners aan zet zetten we door tot en met 2025. Wijkgericht werken is een belangrijk thema en een goede methode om de veiligheid, duurzaamheid, sociale zorg en gezondheid op wijk – en buurtniveau in te vullen. Het biedt mogelijkheden om investeringen van de gemeente in de wijk te combineren en beter aan te laten sluiten bij wensen van bewoners. Daarnaast is wijkgericht werken de basis voor de integrale aanpak van grote opgaven zoals de energietransitie en klimaatadaptatie. De uitvoering van maatregelen hiervoor vindt plaats in de wijken, direct bij mensen voor de deur. Een integrale benadering biedt mogelijkheden om aan te sluiten bij investeringen van bijvoorbeeld woningbouwcorporaties, netwerkbeheerder, energie- en telecommaatschappijen. Wij stellen voor om de inzet op klimaatadaptatie structureel te maken. Aanvullend willen we een forse investering doen gedurende vier jaar vanuit diverse programma’s in de wijken.
Het gaat hierbij om meekoppelbudgetten bij investeringen voor de warmtetransitie, kwaliteitsimpulsen in de fysieke en sociale leefomgeving, de Deltabuurt en voor klimaatadaptatie. De afgelopen jaren hebben we positieve ervaringen opgedaan met buurtmakers. Zij leveren een belangrijke bijdrage aan de sociale cohesie in de wijken. Zij zijn met aandacht aanwezig in de wijken met oog voor de vraagstukken die daar leven. Vanuit die positieve ervaring zetten we deze aanpak door in 2024 en 2025. Het college stimuleert het integraal werken in de wijken Afgelopen jaren daalden de criminaliteitscijfers en nam het gevoel van veiligheid toe. Het investeren in wijken en buurten vergroot de weerbaarheid van onze inwoners. Het draagt bij aan het voorkomen van ondermijnende criminaliteit. We houden deze lijn vast en blijven investeren in het tegengaan van ondermijning. De komende vier jaar wordt meer geld beschikbaar gesteld.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 11
Financieel gezond Financieel gezond: een structureel sluitende begroting Wij staan voor de belangrijke taken die we willen uitvoeren. Dat vraagt om een solide financieel beleid, waarmee risico’s kunnen worden opgevangen. Onze uitgaven worden aangepast aan de inkomsten van het Rijk. Wij willen geen andere lastenverzwaringen dan de trendmatige verhogingen.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 12
Extra gegevens College van Burgemeester en wethouders: https://www.deventer.nl/college Gemeenteraad: https://gemeenteraad.deventer.nl/ Staat van Deventer: http://www.staatvandeventer.nl/ Waar staat je gemeente: http://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 13
Financiën Inleiding We bieden u een voordelige uitkomst van de begroting 2022-2025 aan. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een verhoging van de bijdragen van het Rijk voor Jeugd. Op basis hiervan is er ruimte voor eenmalig en structureel nieuw beleid. Bij deze begroting doen we voorstellen ter invulling van deze ruimte in de begroting. Een gedeelte van de eenmalige budgetruimte (€1.554.000) kan door het nieuwe college van B en W in volgende jaren worden besteed. Er zijn naast deze nieuwe uitgaven ook onzekerheden voor de komende jaren. Een onzekere factor is hoe de economie gaat draaien, als alle steunmaatregelen wegvallen. Wat kan dit gaan betekenen voor de uitgaven voor de bijstand. Daarom bouwen we naast het vrijmaken van ruimte voor nieuw beleid ook een extra buffer in voor het opvangen van mogelijke nadelen die kunnen gaan ontstaan in de diverse rijksbijdragen. Deze extra buffer was bij de Voorjaarsnota 2021 ingezet ter dekking van de begrotingstekorten. De financiën zijn hiermee op orde en er ligt een solide financiële basis. Bestuursakkoord financiële paragraaf Het college van B en W heeft in het bestuursakkoord 2018-2022 Deventer het volgende opgenomen. "We zorgen voor een structureel sluitende jaar- en meerjarenbegroting, waarbij structurele uitgaven worden gedekt met structurele middelen.
Alleen bij onverwacht externe financiële tegenvallers, die niet op korte termijn structureel gedekt kunnen worden, kan de begroting bij uitzondering met incidentele middelen sluitend worden gemaakt. De uitgaven passen we aan de inkomsten van het Rijk aan (trap op, trap af). Als dit leidt tot ongewenste maatschappelijke effecten, stellen we dit bij en vinden we de middelen elders binnen de gemeentelijke begroting. Voor het benodigde specifieke weerstandsvermogen handhaven we de minimale norm van 1".
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 14
Financieel resultaat Uitgaven In 2022 geeft de gemeente een bedrag van €368,8 miljoen uit aan de verschillende werkzaamheden, exclusief de algemene middelen en inclusief stortingen in reserves. In onderstaande tabel is weergegeven hoeveel de uitgaven per programma bedragen. De lasten van de algemene dekkingsmiddelen, inclusief stortingen in reserves bedragen €39,5 miljoen. Voor een toelichting op dit programma wordt verwezen naar het onderdeel Dekking programmaplan. De totale lasten van de gemeente bedragen €408,3 miljoen.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 15
Inkomsten De uitgaven zijn gedekt door inkomsten. De gemeente kent verschillende bronnen van inkomsten. De belangrijkste zijn de algemene dekkingsmiddelen, waaronder de algemene uitkering (bijdrage van het rijk) en de onroerende zaakbelasting, inkomsten direct gerelateerd aan de programma’s (bijvoorbeeld bijdragen van het rijk voor bijstandsuitkeringen of verkoopopbrengsten van gronden) en de overige heffingen die inwoners en bedrijven betalen, zoals afvalstoffenheffing, rioolheffing, maar ook bijvoorbeeld leges voor reisdocumenten. Het onderstaande figuur geeft de inkomsten uit de verschillende bronnen schematisch weer. De totale inkomsten van de gemeente bedragen €409,4 miljoen. Hiervan wordt €30,5 miljoen geput uit reserves.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 16
Financiële uitkomsten Uitkomsten Voorjaarsnota 2021 Door de raad werd op 7 juli de Voorjaarsnota 2021 vastgesteld. De uitkomst van de begroting na de Voorjaarsnota was: (bedragen x €1.000) Uitkomst Voorjaarsnota 2021
2022 0
2023 0
2024 0
2025 0
2e Kwartaalrapportage 2021 Op basis van de 2e kwartaalrapportage was er voor 2021 een voordelige uitkomst van €6,8 miljoen. Dit voordeel is gestort in de generieke weerstandreserve en wordt bij de begroting 2022 gebruikt voor dekking eenmalig nieuw beleid in 2022-2025.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 17
Autonome ontwikkelingen Door nieuwe autonome ontwikkelingen, die worden gedekt uit de algemene middelen, verandert de uitkomst van de begroting. De autonome ontwikkelingen zijn: (bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Nr.
Programma
Omschrijving
1 Grondexploitaties winstgevend 2 Uitbreiding team Inkomensondersteuning 3 Bewindvoering 4 Oude boekwaarde sporthal Uutvlog 5a Sporthal Bathmen 5b Storting in generieke weerstandsreserve 6 Onderwijshuisvesting IHP 2022 7 Onderwijshuisvesting IHP na 2022 (kapitaallasten) 8 Onderwijshuisvesting IHP na 2022 (afboeken boekwaarde) 9 Opstalverzekering scholen 10 Rente boekwaarde school Sancta Maria 11 Opbrengsten billboards 12 Brandveiligheid monumenten 13a Uitruil laptops 13b Dekking uit stelpost ICT 14a Toekomstgericht werken (onderdeel ICT) 14b Dekking uit stelpost ICT 15 Verkoop obligaties 16 Meicirculaire 2021 algemene uitkering 17 Stelposten prijzen/lonen (meicirculaire) 18 Aanvulling stelpost lonen/prijzen 19 Extra middelen jeugd Saldo
Herstructurering en vastgoed Inkomensondersteuning en arbeidsmarkt Inkomensondersteuning en arbeidsmarkt Meedoen Meedoen Jeugd en onderwijs Jeugd en onderwijs Jeugd en onderwijs Jeugd en onderwijs Jeugd en onderwijs Economie en internationaal beleid Kunst en cultuur Bedrijfsvoering Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 18
2022
2023
2024
2025
1.200 -210 -27 0 0 0 0 9 -1.241 -53 -33 -131 -66 -50 50 -55 55 -2 313 790 -50 9.576 10.075
550 0 -7 -82 0 0 -16 -94 0 -53 0 -131 -66 0 0 -44 44 -2 -465 506 -100 5.778 5.818
600 0 -7 0 252 0 -16 -163 -1.707 -53 0 0 -66 0 0 -44 44 -2 -1.038 473 -140 5.292 3.425
0 0 -7 0 173 -270 -16 -286 0 -53 0 0 -66 0 0 -44 44 -2 -1.176 300 -167 4.678 3.108
Toelichting 1. Grondexploitaties winstgevend Voor een aantal grondexploitaties (Steenbrugge, Eikendal, Tuinen van Zandweerd, Vijfde Hoek en Looweg) zijn winstgevende uitkomsten te verwachten. Conform het BBV (besluit begroting en verantwoording) mogen deze winsten voor een deel worden ingeboekt. Deze baten nemen we voorzichtigheidshalve voor 50% mee in de begroting. Het betreft in 2022 €1,2 miljoen, in 2024 €550.000 en in 2024 €600.000. Zie ook paragraaf grondbeleid. 2. Uitbreiding team Inkomensondersteuning Elk jaar wordt op basis van het formatie calculatiemodel bekeken welke formatie nodig is voor de uitvoering van de bijstand. In de 1e kwartaalrapportage is besloten de formatie tijdelijk uit te breiden met eenmalige dekking (3e corona steunpakket). Voor 2022 wordt wederom uitgegaan van een eenmalige uitbreiding van de formatie met 3 fte. Zo is er een flexibele formatie beschikbaar die weer kan worden afgebouwd als de aantallen bijstandsuitkeringen zouden dalen. 3. Beschermingsbewind Om uitvoering te geven aan de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport beschermingsbewind worden de lasten in 2022 eenmalig met €27.000 verhoogd voor de aanschaf en implementatie van een nieuw softwarepakket specifiek voor beschermingsbewind. De structurele lasten hiervan bedragen vanaf 2023 €7.000. 4.
oude boekwaarde sporthal de Uutvlog Door de raad is in december 2020 het krediet voor de nieuwbouw van de sporthal de Uutvlog beschikbaar gesteld. De boekwaarde per 31-12-2023 van de oude investeringen dient nog wel te worden afgeboekt. Dit is in de berekening niet meegenomen. Het gaat om een boekwaarde van €82.259. 5a Sporthal Bathmen De oplevering van de nieuwe sporthal Bathmen schuift door naar 2025 (oorspronkelijk 2023). De verschuiving in de tijd en de piekinflatie in de bouwkosten zorgen voor een stijging van de investeringskosten van €850.000 inclusief btw. De kapitaalslasten stijgen hierdoor structureel met €52.000 vanaf 2026. Daartegenover staat een eenmalige vrijval van kapitaalslasten (na aftrek van de bouwrente) van €297.000 in 2024 en €218.000 in 2025. Verder was in de oorspronkelijk berekening van de projectgroep Sportvoorzieningen Bathmen rekening gehouden met een exploitatievoordeel. Uit het onderzoek van M3V blijkt dat dit niet realistisch is. De geraamde verlaging van de exploitatie van €45.000 per jaar vanaf 2024 moet daarom worden teruggedraaid. 5b. Storting in generieke weerstandsreserve Het verschil tussen het bedrag in 2025 en in 2026 wordt in 2025 eenmalig gestort in de generieke weerstandreserve. Zo wordt voorkomen dat er in 2026 geen dekking is voor de hogere kapitaallasten. 6.
Onderwijshuisvesting IHP 2022 Op basis van de verordening voorzieningen huisvesting onderwijs, zijn de aanvragen van de Olijfboom, Slingerbos en De Zonnewijzer autonoom. Deze drie investeringen zitten in het programma onderwijshuisvesting 2022. De totale investering bedraagt €308.000 met kapitaallasten van €16.000 in 2022 De investering voor Slingerbos betreft de in gebruik name in verband met medegebruik door een andere school (Zonnewijzer). Deze investering is afhankelijk van een gezamenlijk in te dienen aanvraag.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 19
7. Onderwijshuisvesting IHP na 2022 (kapitaallasten) Voor onderwijshuisvesting IHP worden de volgende investeringen in de begroting opgenomen. Omschrijving geraamde investering Tijdelijke uitbreiding bij het Kindcentrum Borgele voor de Borgloschool en de Linde. Vervangende nieuwbouw voor de ZMOK-locatie op de Splithofstraat. Vervangende nieuwbouw Kindcentrum Kleurrijk, Zwaluwenburg inclusief gymzalen Vervangende nieuwbouw Colmschaterenk inclusief gymzaal
Jaar 2022 2023 2022 2025
Investering €602.000 €3.495.000 €6.521.214 €6.026.715
Gezien de wettelijke zorgplicht tot onderwijshuisvesting voor scholen gevestigd in een gemeente, worden investeringen in vervangende nieuwbouw gezien als autonoom. Er zit alleen enige beleidsruimte in het moment van investering. De uitbreiding Kindcentrum Borgele is wettelijk verplicht in verband met een capaciteitstekort. Bij de uitbreiding van het kindcentrum wordt vooralsnog vanuit gegaan dat het een tijdelijke uitbreiding betreft (€602.000). In 2022 wordt de aanvraag behandeld. Als uit de beoordeling van de aanvraag blijkt dat het toch permanente uitbreiding moet zijn, bedraagt de investering €1,1 miljoen. De vervangende nieuwbouw voor de ZMOK-locatie betreft ook een uitbreiding. Niet uitbreiden is geen optie omdat de huidige omvang (circa 30 leerlingen) niet voldoende is voor het bieden van de vereiste onderwijskwaliteit en voor de exploitatie. Voor de nieuwe ZMOK-locatie is rekening gehouden met een gebouw voor tussen de 50 en 100 leerlingen. Bij de berekening van de kapitaallasten is uitgegaan van 75 leerlingen. Momenteel wordt onderzoek gedaan naar de verwachte leerlingaantallen. Het niet vergroten van de ZMOK-locatie zal dan tot de situatie leiden dat er helemaal geen huisvesting kan worden geboden, waarmee de gemeente niet aan haar zorgplicht voldoet. Toename van het aantal leerlingen leidt overigens tot een afname van de kosten in het leerlingenvervoer.
De investering voor tijdelijke uitbreiding bij Kei13 is wel een beleidskeuze. Er is namelijk vervangende ruimte binnen het zoekgebied voor de komende jaren. Deze keuze is echter wel onwenselijk gezien de afstand tussen Kei13 en de school met leegstand en de toename van het aantal huizen in de nieuwbouwwijk Steenbrugge. Bij de begroting 2022 wordt voorgesteld deze investering wel te prioriteren bij de afweging nieuw beleid van deze begroting. Het geraamde investeringsbedrag bedraagt €789.000. Voor de voorportaallijst resteert hiermee een bedrag van €8.450.000. Ook hiervoor geldt dat de investering voor vervangende nieuwbouw of renovatie op het moment dat de gebouwen daadwerkelijk technisch zijn afgeschreven als autonoom moet worden aangemerkt. Op sommige gebouwen die voor vervangende nieuwbouw in aanmerking komen, rust nog een resterende boekwaarde die in één keer moet worden afgeboekt als de oude gebouwen worden gesloopt. De oorzaak van de hoge restboekwaarden ligt in het feit dat het Rijk begin jaren ‘80 heeft besloten gemeenten bekostiging te verlenen op basis van een lineaire afschrijving van schoolgebouwen in 60 jaar in plaats van 40 jaar. Resterende boekwaarden investeringen Tijdelijke uitbreiding bij het Kindcentrum Borgele voor de Borgloschool en de Linde. Vervangende nieuwbouw voor de ZMOK-locatie op de Splithofstraat.
Vervangende nieuwbouw Kindcentrum Kleurrijk, Zwaluwenburg inclusief gymzalen Vervangende nieuwbouw Colmschaterenk inclusief gymzaal Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 20
Jaar 2022 2023 2022 2025
Investering €0 €118.680 €1.240.700 €1.707.000
8. Onderwijshuisvesting IHP na 2022 (afboeken boekwaarde) Er wordt uitgegaan dat gebouwd wordt op de bestaande locaties. Dit betekent dat oude boekwaarden moeten worden afgeboekt. Zie voor de toelichting onderwijshuisvesting IHP na 2022 (kapitaallasten). 9. Opstalverzekering scholen De aanbesteding van de gemeente brede verzekering heeft geleid tot een stijging van de premie voor de komende drie jaar. Dit betekent een premieverhoging van de opstalverzekering voor de scholen. Bedrag €53.000. 10. Rente boekwaarde Sancta Maria Voor de uitvoering van het programma onderwijshuisvesting 2021 is door de raad voor de vervangende nieuwbouw van de basisschool Sancta Maria €1.750.000 beschikbaar gesteld. Hierbij is een fasering van het krediet toegepast. Voor het jaar 2021 €1.500.000 en voor 2022 €250.000. Hierbij is echter ten onrechte geen rekening gehouden met de bouwrente ad €33.000 (2,2 % van €1.500.000). 11. Opbrengsten billboards Eind 2021 loopt de huidige concessie voor reclame op billboards in de openbare ruimte af. Dit betreft de 17 analoge vitrinekasten langs de drukste wegen in Deventer. Om te voorzien in opvolging daarvan is een aanbesteding opgestart. Vanwege gewijzigde marktomstandigheden worden de analoge billboards opgevolgd door digitale varianten. Hoewel zes aanbieders zijn uitgenodigd, hebben slechts 2 partijen een aanbieding gedaan.
De winnende partij biedt €40.600 per jaar bij de plaatsing van 10 digitale billboards. De looptijd van de concessie is 10 jaar + 1 jaar verlenging. Dit is een tegenvallende opbrengst gelet op de €130.000,- die we op dit moment als baten in de begroting hebben opgenomen op basis van de huidige (aflopende) overeenkomst. Het College heeft ervoor gekozen om op dit moment niet te gunnen. Dit betekent dat over 2 à 3 jaar een nieuwe aanbestedingsprocedure kan worden gestart vanuit de verwachting dat de inschrijvingen dan aanzienlijk voordeliger zijn voor de gemeente. Voorlopig wordt uitgegaan van eenmalig nadeel in 2022 en 2023 van elk jaar €131.000. 12. Brandveiligheid monumenten De sprinklerinstallaties van de Lebuinuskerk en -toren en de Bergkerk zijn aangesloten op een permanente waterbron om een eventuele brand effectief te kunnen bestrijden. Er is geen wettelijke eis, maar op deze manier worden deze Deventer monumenten beter beschermd bij brand. Daarnaast kan de brandweer de waterbronnen ook gebruiken bij branden in de omgeving van de bron (tot 350 meter), wat de veiligheid van de binnenstad vergroot. In het najaar 2021 zal worden gestart met de uitvoering. Voor de Lebuinuskerk en -toren gaat het om een investering van €400.000 (structurele last €34.000) en voor de Bergkerk €364.000 (structurele last €32.000).
Conform de tweede kwartaalrapportage worden de lasten gedekt uit de algemene middelen. 13a en b. Uitruil laptops In het kader van het Toekomst Gericht Werken (TGW) worden bestaande laptops versneld vervangen. Daardoor vindt een vervangingsinvestering, die voorzien was in 2023, al plaats in 2022. Dit leidt tot een eenmalige extra kapitaallast in 2023 van €50.000,-. Deze kan worden gedekt uit de stelpost ICT. 14a. en b. Toekomstgericht werken (onderdeel ICT) In het kader van het Toekomst Gericht Werken (TGW) wordt er per 2022 een definitieve thuiswerkregeling ingevoerd voor het personeel van de gemeente Deventer. Bij ICT gaat het om de aanschaf van een beeldscherm, toetsenbord en muis. De kosten van €55.000 in 2022 en €45.000 vanaf 2023 kunnen worden gedekt uit de stelpost ICT, gestald onder de Algemene dekkingsmiddelen. Het restant van deze stelpost, €165.000 structureel, blijft beschikbaar voor het opvangen van extra prijsstijgingen binnen de ICT-begroting. Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 21
15. Verkoop staatsobligaties In de jaarrekening 2020 is gemeld dat de gemeente beschikt over twee beleggingsrekeningen bij ABN Amro en Rabobank met hieraan gekoppeld een aantal langlopende obligaties van het “Grootboek der Nationale schuld” van de staat. De verkoop van deze obligaties heeft plaatsgevonden en heeft €735.000 opgebracht. Na aftrek van de boekwaarde van €239.000 resulteert dit in een eenmalig verkoopresultaat van €496.000. Dit is meegenomen in de 2e kwartaalrapportage 2021. Als gevolg van de verkoop vervalt het jaarlijkse rendement van circa €7.000. Daarnaast vervallen er ook jaarlijkse servicekosten ad €5.000. Per saldo een nadeel van €2.000. 16. Meicirculaire Algemene uitkering Dit is de uitkomst van de meicirculaire 2021 Algemene uitkering. De raad is hiervan via een raadsmededeling van op de hoogte gesteld. 17. Stelpost lonen en prijzen Op basis van actuele indexcijfers prijzen en lonen moet ook de stelpost prijzen/lonen worden aangepast. In de raadsmededeling van de meicirculaire AU is de raad hiervan op de hoogte gebracht. 18. Aanvulling stelpost lonen/prijzen Op basis van de berekening van de compensatie die de programma’s in de begroting 2022-2025 op basis van de begrotingsrichtlijnen 2022 hebben berekend moet de stelpost lonen/prijzen worden verhoogd. 19. Extra middelen Jeugd - 2022 Op 18 mei jl.
heeft de Commissie van Wijzen uitspraak gedaan en advies gegeven over het geschil tussen Rijk en gemeenten over de structurele financiering van de jeugdzorg. Naar aanleiding van de uitspraak is het Kabinet in gesprek gegaan met gemeenten waarna besloten is dat het Kabinet in 2022 eenmalig €1,314 miljard extra beschikbaar stelt aan gemeenten voor de tekorten vanwege de jeugdzorg. Het betreffen algemene middelen. Voor Deventer is dit een bedrag van €9,6 miljoen. In de raadsvergadering van de Voorjaarsnota 2021 is al medegedeeld dat deze middelen naar de gemeente zouden komen. - 2023 en verder Na de raadsvergadering van de Voorjaarsnota is ook bekend geworden dat in de begroting vanaf 2023 rekening mag worden gehouden met extra structurele middelen Jeugd. Rijk, VNG en IPO hebben afgesproken dat alle gemeenten in de jaarschijven 2023 tot en met 2025 van de meerjarenraming, de bedragen uit de Hervormingsagenda van de Commissie van Wijzen als stelpost mogen opnemen in de begroting. Vanuit behoedzaamheid en in het licht van de afspraken rond de Hervormingsagenda dat gemeenten ook zelf kostenbesparende maatregelen kunnen nemen, geldt hiervoor een maximum van 75% van het deel dat gemeenten op basis van de verdeling zouden krijgen. Hierbij is ruimte om rekening te houden met de lokale situatie en de mogelijkheden om te besparen.
De stelpost geeft een indicatie van de ruimte die op de begroting kan ontstaan door een combinatie van noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel om de jeugdzorg in de toekomst effectief en beheersbaar te houden en de structurele financiën. Hierover zal het nieuwe kabinet beslissen. De uitspraak van de Commissie van Wijzen dient daarbij als zwaarwegende inbreng. Het zijn algemene middelen. Het zijn vanaf 2023 tot 2028 aflopende structurele middelen die voor 75% in de begroting mogen worden opgenomen.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 22
(bedragen x €1.000 -/- = nadeel) 2023
2024
2025
2026
2027
2028
Indicatie hogere raming extra structurele middelen Jeugd
10.588
9.940
9.161
6.313
5.905
5.905
75% toegestane raming
7.947
7.461
6.847
4.735
4.429
4.429
Af: geraamde baten stelpost
-2.169
-2.169
-2.169
-2.169
-2.169
-2.169
Saldo
5.778
5.292
4.678
2.566
2.260
2.260
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 23
Financiële soliditeit Financiële soliditeit (financieel solide huishouding) is een onderdeel van een structureel sluitende (meerjaren)begroting. Hierbij wordt ook gekeken of er voldoende buffers beschikbaar zijn om op korte termijn risico’s en nadelen te kunnen dekken. We voldoen aan deze eisen en lichten dat toe in de volgende paragrafen. Weerstandsratio Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken) en de benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s waarvoor geen voorzieningen of verzekeringen zijn afgesloten). Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent kunnen worden ingezet om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de programma's. In het bestuursakkoord is afgesproken dat de ratio van het weerstandsvermogen 1,0 dient te bedragen. In de Voorjaarsnota 2021 bedroeg de ratio 1. In de begroting 2022 bedraagt het ratio weerstandsvermogen: €16.665.000/€15.800.000 = 1,055. De totale omvang van de benodigde weerstandscapaciteit (noemer) is €15.800.000. Ten opzichte van de Voorjaarsnota 2021 is dit €100.000 lager. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een lager risico in de grondexploitaties (o.a.
Steenbrugge en Leisurestrip Holterweg - zie paragraaf grondbeleid) en een hoger risico rondom de aardgasvrije wijk (Slim Warmtenet Zandweerd). Het beschikbare weerstandsvermogen is gestegen van €15,9 miljoen naar €16,7 miljoen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de storting van €750.000 voor het dekken van het risico slim warmtenet (zie 2e kwartaalrapportage 2022). Het voordeel boven ratio 1 (€865.000) wordt conform de geldende regel gestort in de generieke weerstandreserve. Zie voor verdere toelichting paragraaf Weerstandsvermogen en risicomanagement.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 24
Generieke weerstandsreserve Naast de specifieke weerstandsreserve is er ook een generieke weerstandsreserve. Deze reserve dient als dekkingsmiddel voor het opvangen van nadelen die op verschillende terreinen kunnen ontstaan zoals: opvangen verliesvoorzieningen/afwaarderingen grondexploitaties (groter dan aanwezig in specifiek weerstandsvermogen), risico’s gemeentegarantie, mutaties Algemene uitkering, faseringsverschillen taakstellingen, frictiekosten heroverwegingen en taakstellingen, rentemutaties, knelpunten sociaal domein en afdekken eenmalige begrotingstekorten. Onderstaande tabel toont de stand van de generieke weerstandsreserve. (bedragen x €1.000 (-/- = nadeel) 2021
2022
2023
2024
2025
Stand 01-01
6.790
21.985
14.514
10.531
12.431
Conform eerdere besluiten
-623
2.180
2.246
1.514
3.103
Schouwburg
-350
0
0
0
0
Voeding voorziening bouwaanvragen m.b.t. Sluiskwartier (Rb 31-05-2017)
0
-700
-700
0
0
Storting uit specifieke weerstandsreserve
0
986
0
0
0
Storting ruimte voor nieuw beleid VJN 2021
8.728
0
0
0
0
Putting voor nieuw beleid VJN 2021
-470
-2.573
-5.355
-230
-100
Begrotingsuitkomst VJN 2021
1.218
401
80
553
-334
Lening NV MVD-CC (nieuw beleid Nieuwe Keizer VJN)
-111
-105
-99
-92
-85
0
-2.000
0
0
0
6.803
0
0
0
0
Putting i.v.m. nieuw beleid (uitkomst Q2)
0
-6.803
0
0
0
Storting uit specifiek weerstandsvermogen (boven ratio 1) begroting 2022
0
865
0
0
0
Storting i.v.m. egaliseren uitkomst sporthal Bathmen
0
0
0
0
434
Verbetering van het rente resultaat op basis van renteomslag 2,2%
0
278
-155
155
853
21.985
14.514
10.531
12.431
16.332
Burgerweeshuis (amendement VJN 2021) Voordelige uitkomst 2e kwartaalrapportage 2021
Saldo 31-12
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 25
Stelposten In de begroting zijn stelposten opgenomen die dienen voor de opvang van eenmalige en structurele nadelen. a. Stelpost accres In de begroting is een structurele stelpost opgenomen om de nadelen op te vangen van lagere accres bijdragen in de AU door vertragingen uitgaven Rijk en het opvangen van kortingen in de algemene uitkering. (bedragen x €1.000 (-/- = nadeel) 2021
2022
2023
2024
2025
Stelpost accres AU eenmalig
0
750
750
750
750
Stelpost accres AU structureel
0
900
1.200
1.500
1.800
b. Stelpost autonome ontwikkelingen Voor het opvangen van autonome ontwikkelingen, anders dan nadelen in het accres Algemene uitkering, is jaarlijks een structurele stelpost beschikbaar. De bestendige gedragsregel is dat elk jaar wordt bekeken of de eerste jaarschijf van de stelpost eenmalig of structureel met worden ingezet ter dekking van de autonome nadelen. Na de Voorjaarsnota 2021 bedraagt de stand van de stelpost: (bedragen x €1.000 (-/- = nadeel) Stelpost autonome ontwikkelingen Aanvullingen (zie hoofdstuk omvang nieuw beleid) Saldo
2021
2022
2023
2024
2025
1.000
350
725
1.105
1.490
0
1.000
1.000
1.000
1.000
1.000
1.350
1.725
2.105
2.490
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 26
Afwegingskader Het volgende afwegingskader wordt naast hetgeen staat in het bestuursakkoord met betrekking tot het financiële beleid gebruikt voor het bepalen van de ruimte voor eenmalig en structureel nieuw beleid. Opschalingskorting Gemeentefonds
Terughoudend te zijn met het anticiperen op meer financiële ruimte voor afname van de opschalingskorting. De opschalingskorting conform de huidige ramingen door laten lopen tot het maximum is bereikt. Niet te anticiperen op een positief herverdeeleffect van het gemeentefonds. De herverdeeleffecten zijn geactualiseerd naar de stand uitkeringsjaar 2019 en hebben nog steeds een voorlopig karakter. Na definitieve besluitvorming over het verdeelvoorstel zal met de dan bekende gegevens nog een actualisatie plaatsvinden naar 1 januari 2023, het beoogde moment van invoering van de nieuwe verdeling. Op die stand zal ook het in groeipad worden berekend. Het is aan een volgend kabinet om te besluiten over de invoering van het nieuwe verdeelmodel voor het gemeentefonds, vooralsnog is de invoerdatum 1-1-2023. Het voordeel voor Deventer bedraagt op dit moment €20 per inwoner. De accresreeksen uit de meicirculaire 2021 worden aangehouden. De loon/prijsontwikkeling uit het centraal economisch plan overnemen.
Herverdeling Gemeentefonds
Accres 2022 Loon/prijsontwikkeling Sociaal domein • Abonnementstarief • Beschermd wonen Nieuwe taken • Omgevingswet
Geen extra baten vanuit het Rijk te ramen. Lasten ramen vanuit de eigen ontwikkeling. De cijfers te volgen, zoals die via de herijking en de WLZ-uitname bekend zijn per gemeente.
•
Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB)
•
Klimaatakkoord
•
Risico’s en kansen
Alleen incidentele kosten van de transitie opnemen in de begroting en nog geen rekening houden met structurele effecten van de Omgevingswet in afwachting van de effecten van lokale keuzes en de uitkomsten van de art.2 onderzoeken/financiële consultatie. Geen structureel voordeel of nadeel op te nemen in de meerjarenbegroting in afwachting van de uitkomsten van het art.2-onderzoek. In de begroting 2022 niet meer budget op te nemen voor de uitvoering dan de feitelijke bijdrage van het rijk en aan de investeringskant vooralsnog geen baten hiervoor op te nemen. Er zijn naast de risico’s zoals opgenomen bij de berekening van de ratio voor het specifiek weerstandsvermogen ook nog andere risico’s. Hiervoor dienen mogelijk als dekking de weerstandsbudgetten zoals de stelpost autonome ontwikkelingen en de generieke weerstandsreserve. Daarnaast zijn er natuurlijk ook nog kansen.
Programmabegroting 2022 - 2025 | Gemeente Deventer | 27
Uitkomst begroting en ruimte voor nieuw beleid Zowel op basis van de afspraken in het bestuursakkoord over de uitkomsten van de begroting en als de punten van het afwegingskader wordt voorgesteld eenmalig en structureel budget voor nieuw beleid vrij te geven. Hierna moet er sprake van een structureel sluitende begroting 2022 en een structureel sluitende meerjarenbegroting 2023-2025 met voldoende weerstandvermogen. Ruimte voor nieuw beleid In het overzicht structurele extra middelen Jeugd is aangegeven dat deze middelen in de jaren 2026 tot en met 2027 gaan afnemen. Dit betekent dat in 2026 de begroting voor de bijdrage Jeugd neerwaarts moet worden bijgesteld met structureel €2,1 miljoen en vervolgens in 2027 daar nog bovenop een structureel nadeel van €300.000. De verwachting is dat we deze nadelen kunnen dekken met de verbetering voor Deventer met betrekking tot de uitkomsten herijking Gemeentefonds. Dit voordeel is voorlopig berekend op €20 per inwoner (zie ook afwegingskader). Bij de Voorjaarsnota 2021 is voor het sluitend maken van de begroting de stelpost autonome ontwikkelingen structureel verlaagd met €1,0 miljoen.
Voor het risico dat de verbetering van het Gemeenfonds lager wordt en gegeven dat er ook nog andere risico’s zijn waar we mogelijk de komende jaren mee te maken kunnen krijgen, stellen we voor de stelpost autonome ontwikkelingen vanaf 2022 structureel met €1,0 miljoen te verhogen. De risico’s betreffen o.a.: kosten BUIG, Integraal huisvestingplan onderwijs, stijging diverse bouwkosten Dit betekent dat er vanaf 2022 ruimte voor structureel nieuw beleid is van €2,1 miljoen. Dit is het bedrag wat in het laatste jaar 2025 van de meerjarenbegroting de structurele uitkomst van de begroting is. Voor eenmalig nieuw beleid is dan opgeteld voor de jaren 2021 tot en met 2025 beschikbaar €16,8 miljoen (2021 uitkomst 2e kwartaalrapportage € 6,8 miljoen en in begroting 2022-2025 €10 miljoen). (bedragen x €1.000 (-/- = nadeel) 2022