2021-2333 Initiatieffase Toekomst Cultureel Centrum def

Informatiedocument Initiatieffase Toekomst Cultureel Centrum

September 2021

1

Inhoud 1.

Inleiding............................................................................................................................................. 3 Waarom dit document? .................................................................................................................... 3 Aanleiding ......................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ......................................................................................................................................... 4

2.

Huidige situatie ................................................................................................................................. 4 2.1 Cultureel aanbod ............................................................................................................................ 4 2.2 Vastgoed ........................................................................................................................................ 5 2.3 Omgeving ....................................................................................................................................... 8 2.4 Financieel ...................................................................................................................................... 9

3.

Scenario’s .......................................................................................................................................11 Scenario 1: Huidige situatie handhaven ............................................................................................11 3.1.1

Cultureel aanbod ................................................................................................................11

3.1.2

Vastgoed ............................................................................................................................12

3.1.3

Omgeving ...........................................................................................................................13

3.1.4

Financieel ...........................................................................................................................14

Scenario 2: Huidig financieel kader leidend voor cultureel aanbod ...................................................16 3.2.1

Cultureel aanbod ................................................................................................................16

3.2.2

Vastgoed ............................................................................................................................17

3.2.3

Omgeving ...........................................................................................................................19

3.2.4

Financieel ...........................................................................................................................19

Scenario 3: Transformatie pand en plek ............................................................................................21 3.3.1

Cultureel aanbod ................................................................................................................21

3.3.2

Vastgoed ............................................................................................................................22

3.3.3

Omgeving ...........................................................................................................................22

3.3.4

Financieel ...........................................................................................................................22

Scenario 4: Transformatie naar functieverbreding .............................................................................23

4.

2

3.4.1

Cultureel aanbod ................................................................................................................23

3.4.2

Vastgoed ............................................................................................................................24

3.4.3

Omgeving ...........................................................................................................................25

3.4.4

Financieel ...........................................................................................................................25

Conclusie en vervolg ......................................................................................................................26

1. Inleiding Waarom dit document? In de VJN 2021 is een reservering opgenomen om voor het project De Nieuwe Keizer de verkenningsfase te starten. Bij besluitvorming over de VJN is amendement 10b.1 aangenomen, waarmee opdracht is gegeven om een informatiedocument op te stellen waarin de samenhang wordt geschetst tussen de plannen voor de Kien, het Plan van Aanpak Wonen en Voorzieningen en de Cultuurvisie 2019. In het document wordt ook de informatie opgenomen die is verkregen tijdens de onderzoeken naar aanleiding van de bedrijfsvoering van de schouwburg. Om het door de Schouwburg ontwikkelde plan voor De Nieuwe Keizer op meerdere aspecten te kunnen vergelijken met alternatieven wordt voorgesteld om aan te sluiten bij de systematiek van de Leidraad grote projecten. De Leidraad Grote Projecten beschrijft een werkwijze die ons helpt om grip te krijgen op projecten. De Leidraad Grote Projecten kent verschillende fases, te weten een initiatieffase, een verkenningsfase, een realisatiefase en een nazorgfase. In de eerste fase, de initiatieffase, is er sprake van visie- en gedachtenvorming; het exploreren van mogelijkheden en het bepalen van nut en noodzaak.

Hoewel de start van de gedachtenvorming al geruime tijd achter ons ligt; zijn de doelstellingen in de initiatieffase; te weten visievorming, exploreren van mogelijkheden en het bepalen van nut en noodzaak wel de rode draad geweest in de afgelopen jaren. Het resultaat van deze sporen is in dit document weergegeven en heeft geleid tot een voorkeursscenario. Het besluit om de verkenningsfase te starten voor dit voorkeursscenario ligt nu voor.

Aanleiding De aanleiding om onderzoek te doen naar verschillende toekomstscenario’s voor het Cultureel Centrum komt aanvankelijk voort uit twee invalshoeken: vastgoed en cultuur. Het nadenken over de toekomst van de schouwburg en de problematiek ten aanzien van de niet sluitende exploitatie is het afgelopen decennium een doorgaand proces geweest. In eerste instantie door de terugkerende exploitatietekorten van de Deventer Schouwburg (DS), later aangevuld door de exploitatietekorten van het Kunstcircuit, de leegstand van het Filmhuis en de leegstand van de ‘tussenliggende’ Iriskantoren. Ook spelen de vervangingsinvesteringen voor een deel van de installaties een rol. De installaties zijn functioneel verouderd, kijkend naar onder andere gebruiks- en duurzaamheidseisen. In de Cultuurvisie (2019) staat opgenomen dat de reguliere exploitatie van de Deventer Schouwburg onder druk staat. Daarnaast vraagt financiering van benodigde investeringen in het gebouw van de Deventer Schouwburg aandacht. Met de vaststelling van de Cultuurvisie is de structurele financiële ruimte voor DS gelijk gebleven. Met incidentele extra subsidie is de afgelopen jaren ingezet op behoud van het prestatieniveau. Dit is later in deze notitie beschreven als scenario 1. Voor het afschalen naar minder programma is afgelopen jaren niet gekozen. Deze mogelijkheid is in deze notitie terug te vinden als scenario 2.

Het college heeft de Schouwburg eind 2019 de opdracht gegeven om een verkenning te doen naar het toekomstperspectief van de schouwburg, op basis van de Cultuurvisie. Het financiële subsidiekader was daarmee duidelijk. Ook de ambities voor samenwerking binnen en buiten de culturele programmalijnen staan daarin benoemd. Deze verkenning heeft geresulteerd in het plan De Nieuwe Keizer d.d. mei 2021. Dit plan past bij de verschillende ambities voor onze stad en sluit aan bij ontwikkelingen op het gebied van cultuur, ruimtelijke ontwikkeling, economie, demografie, onderwijs en bedrijfsleven die de afgelopen jaren zijn ingezet en ook meer en meer samenkomen in de directe omgeving van de Keizerstraat; het gebied bekend als stadscampus De Kien. In deze notitie is het plan De Nieuwe Keizer terug te vinden als scenario 4. Tenslotte is (in beperkte mate) nagedacht over de mogelijkheden voor transformatie van het gebouw en de plek; (gedeeltelijke) sloop/nieuwbouw op de huidige locatie. Deze is in deze notitie beschreven als scenario 3. Daar het college dit scenario zeer onwaarschijnlijk acht, zijn alleen de andere drie bovengenoemde scenario’s op diverse momenten in de afgelopen jaren met uw raad gedeeld en besproken (zie bijlage 1). Voor de volledigheid is scenario sloop/nieuwbouw wel opgenomen in deze notitie.

3

Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige situatie en geeft de probleemanalyse weer. In hoofdstuk 3 volgt de uitwerking van 4 scenario’s op de volgende onderdelen:  consequenties Deventer Schouwburg;  consequenties Kunstcircuit;  consequenties (overig) Vastgoed; Filmzalen en Iriskantoor;  consequenties omgeving; de relatie met ontwikkelingen de Kien; de ambities neergelegd in het Plan van Aanpak Wonen en Voorzieningen en het Economische beleid;  consequenties financieel. Hoofdstuk 4 beschrijft de keuze voor het voorkeursscenario; de betrokkenheid van partners bij de totstandkoming, de benodigde middelen voor een verdere verkenning van het voorkeursscenario, bijbehorende projectorganisatie en de betrokkenheid en bevoegdheden van de raad in de verkenningsfase, conform artikel 3.2. van de Leidraad Grote Projecten.

2. Huidige situatie In dit hoofdstuk beschrijven we de huidige situatie ten aanzien van het culturele aanbod, het gemeentelijke vastgoed aan de Keizerstraat en de ontwikkelingen in de directe omgeving; de Kien; passend bij de ambities in het Plan van Aanpak Wonen en Voorzieningen; concept routekaart “wonen en voorzieningen, versterken arbeidsmarkt en verjongen!” In de Structuurvisie Stadszone Deventer en Omgevingsvisie van december 2019 is de ambitie verwoord om de zone rondom het Stationsplein, de Handelskade en Verzetslaan uit te laten groeien tot de Stadscampus Deventer. Een inspirerende omgeving voor kennisintensieve bedrijven en onderwijsinstellingen, waar nieuwe concepten, producten en diensten worden ontwikkeld. Onder de naam de Kien wordt de samenwerking in het gebied steeds verder uitgewerkt waar het streven naar levendig milieu dat stimuleert tot interactie en innovatie centraal staat. De Deventer Schouwburg en het vastgoed aan de Keizerstraat maken onderdeel uit van de samenwerking en ruimtelijke begrenzing van de Kien.

2.1 Cultureel aanbod Deventer Schouwburg In de Cultuurvisie Boeien en Bloeien, vastgesteld door de raad in juni 2019, staat podiumkunsten & evenementen benoemd als eerste programmalijn. Deze programmalijn kent een groot aantal bezoekers, activiteiten en verscheidenheid qua organisaties in de gemeente. De Deventer Schouwburg is één van de drie professionele podia in Deventer. Aanvullend in programmering op MIMIK en Burgerweeshuis, biedt de Deventer Schouwburg podiumkunsten in al haar verschijningsvormen en geeft onderdak aan evenementen makers uit de stad, zowel amateurs als professionals. De Schouwburg zet zich als Podium van de stad in om theater dichter bij de inwoners te brengen. De Deventer Schouwburg draagt succesvol bij aan de gemeentelijke beleidsdoelen op het gebied van kunst en cultuur (taakveld 5.3). De schouwburg bereikt vrijwel alle inwoners die jaarlijks een of meer culturele instellingen bezoeken - dat is 80% van onze bevolking. De amateurkunstlocatie van het Kunstcircuit bereikt hierbinnen een op de vijf inwoners (rapportage Cultuurparticipatie, raadsvoorstel Uitvoeringsprogramma 2021-2024). Kerntaak van DS is het zijn van een theater, gericht op het aanbieden van alle genres van podiumkunsten aan het publiek en het verder ontwikkelen van dat (Deventer) publiek.

Ze heeft hiervoor een grote theaterzaal ter beschikking (circa 800 stoelen) en een kleine zaal (circa 200 stoelen), horeca en een foyer. Uitgegaan wordt van 175 ‘titels’ verspreid over alle genres. Verbinding met de stad en verdieping van het programma staan centraal. Secundair biedt de schouwburg ook faciliteiten voor het organiseren van zakelijke bijeenkomsten, verhuren van studio’s, horeca, ed. De Deventer Schouwburg ontvangt een structurele subsidie van circa €1.8 miljoen euro. Deze is niet voldoende om de huidige functie te exploiteren.

4

In de Cultuurvisie (2019) staat opgenomen dat de reguliere exploitatie onder druk staat. Daarnaast vraagt de Cultuurvisie aandacht voor financiering van benodigde investeringen in het gebouw van de Deventer Schouwburg. De routing in het gebouw waar het garderobe en horeca betreft is erg onpraktisch, ook het interieur heeft een update nodig om aantrekkelijk te blijven. Verhuur aan derden, separaat van de voorstellingen, is daardoor erg lastig. De structurele subsidie is niet toereikend om het huidige prestatieniveau te behouden. De financiële tekorten zijn de afgelopen jaren opgevangen met incidentele subsidies. Het college heeft de Schouwburg eind 2019 de opdracht gegeven om een verkenning te doen naar het toekomstperspectief van de schouwburg, op basis van het structurele financiële subsidiekader en de ambities voor verdere samenwerking binnen en buiten de culturele programmalijnen. Deze verkenning is door de Schouwburg in samenspraak met Kunstcircuit opgeleverd als het plan De Nieuwe Keizer en in het tweede kwartaal van 2021 gepresenteerd. Deze uitwerking is in deze notitie terug te vinden onder scenario 4. Kunstcircuit In de Cultuurvisie staat cultuureducatie en -participatie opgenomen als vijfde programmalijn.

Kunstcircuit voert binnen deze programmalijn de intermediaire en facilitaire functie uit, conform Functie Uitwerking Cultuureducatie (vastgesteld door de raad medio 2018). Als onafhankelijke intermediaire organisatie ontwikkelt en organiseert Kunstcircuit cultuureducatie programma’s binnen de domeinen Onderwijs, Amateurkunst, Vrije Tijd en Talentontwikkeling en het Sociaal Domein. Dit doet zij samen met partners in de stad en ontvangt naast structurele subsidie vanuit de gemeente Deventer ook meerjarige financiering vanuit o.a. de Provincie Overijssel en het Fonds Cultuurparticipatie. Zoals in het meerjarenbeleidsplan ‘Samen Mogelijk Gemaakt’ en bijbehorende meerjarenbegroting 2021-2024 is te lezen, draait de intermediaire functie goed en is financieel gezond. Momenteel worden gesprekken gevoerd over mogelijk samengaan van de intermediaire functie van Kunstcircuit met de Bibliotheek. Als facilitaire organisatie draagt Kunstcircuit zorg voor het beschikbaar stellen van ruimtes aan de Keizerstraat 70 en in de Polakkers aan docenten en verenigingen. De ruimtes zijn specifiek ingericht voor dit doel. Het pand aan de Keizerstraat kent o.a. een keramiek-, glaskunst- en schilderlokaal met specifieke installaties, een theaterzaal, danszalen, muzieklokalen, opslag en bijna 200 instrumenten.

Het pand kent niet of nauwelijks leegstand, in die zin dat alle ruimtes een deel van de week worden verhuurd. ‘Er is een gebrek aan betaalbare oefenruimte (buiten)locaties en presentatieplekken voor amateurverenigingen,’ zo staat geschreven in de Cultuurvisie. Specifieke ruimtes voor de beoefening van cultuureducatie en amateurkunst, talentontwikkeling en vrije tijd zijn schaars in Deventer. De bezettingsgraad aan de Keizerstraat is de afgelopen jaren gestegen. Kunstcircuit kent (voor corona) circa 100 vaste huurders en ca 300 incidentele verhuringen per jaar. Voor de uitvoering van de facilitaire functie ontvangt Kunstcircuit structurele subsidie vanuit de gemeente Deventer. Deze is, in combinatie met de te realiseren inkomsten door verhuur, echter niet voldoende om de exploitatie van deze functie sluitend te krijgen. In 2019 staat in de Cultuurvisie te lezen dat: ‘Het pand aan de Keizerstraat 70 flink drukt op het beschikbare budget voor cultuureducatie.’ Kunstcircuit heeft zich samen met de NV maatschappelijk vastgoed en de Deventer Schouwburg ingespannen om toekomstscenario’s te onderzoeken. Op dit moment wordt verkend of het mogelijk is de facilitaire functie onder te brengen bij de Deventer Schouwburg. Het structurele tekort vanaf 2021 is circa €140.000,-, terug te vinden in de Toelichting Financiën bij het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021-2024, vastgesteld eind 2020.

2.2 Vastgoed Het pand is in 1996 gebouwd als één geheel, een cultureel centrum op een prominente plek in de entree van de binnenstad. Het pand bestaat uit vier, onderling nauw verbonden gebouwdelen, die weer zijn verdeeld over zes bouwlagen: • Het Irispand, bestaande uit vier verdiepingen (509 m2 bvo) • De filmzalen van het voormalige Filmhuis De Keizer (827 m2 bvo) • Het huidige Kunstcircuit (2.006 m2 bvo) • Deventer Schouwburg (6.617 m2 bvo).

5

Er is een aantal tekortkomingen aan het pand: • De gebouwdelen zijn installatietechnisch verweven en verouderd • De gebouwdelen zijn ruimtelijk functioneel verweven en verouderd • Er is op dit moment leegstand De meest concrete tekortkoming van het pand is dat de installaties technisch en functioneel zijn verouderd en toe zijn aan vervanging. Daarnaast zijn lay-out, inrichting en routing niet meer passend bij de huidige wensen van gebruikers. Ook het interieur is verouderd en het pand voldoet niet aan hedendaagse duurzaamheidseisen. De uitstraling en zichtbaarheid van het gebouw met name in een deel van de plint aan de Keizerstraat is een aandachtspunt. Installatietechnische verwevenheid en veroudering Het totale pand heeft een boekwaarde van €13,1 miljoen (circa € 1.300 per m2/bvo) met een resterende afschrijvingstermijn van 14 jaar tot een restwaarde van €2,6 miljoen. De totale afschrijvingstermijn van het gebouw komt daarmee op 40 jaar. Aanvankelijk is voor het gebouw 30 jaar gehanteerd. In 2015 is de levensduur van het pand verlengd en in dat kader is herfinanciering van het leningenpakket gerealiseerd en is verlenging daarvan met 10 jaar besloten. Een groot deel 6

van de installaties is 25 jaar oud. Technisch voldoen de installaties in die zin dat met het vervangen op het niveau van losse componenten de installaties vooralsnog in functie kunnen blijven. Daar is in het meerjarenonderhoudsplan rekening mee gehouden. Verwachting is wel dat gezien de leeftijd binnen enkele jaren volledige vervanging van installaties nodig zal zijn. Daarnaast zijn de installaties functioneel verouderd, kijkend naar onder andere de duurzaamheidseisen (bijv. warmteterugwinning) en de mogelijkheid de warmte en luchttoevoer per zaal en gebouwonderdeel zelfstandig aan te kunnen sturen. Zo zijn bijvoorbeeld de foyers niet zelfstandig gekoeld. Voor koeling van deze ruimten moeten de deuren van de zalen opengezet worden om gebruik te maken van de zaal koeling. Binnen de huidige onderhoudsbegroting zijn geen middelen beschikbaar voor grootschalige vervanging en verduurzaming van de installaties en functionele verbetering van het Cultureel Centrum. Naast technische en functionele veroudering zijn de installaties van de verschillende gebouwdelen sterk met elkaar verweven. Zo staan bijvoorbeeld installaties van het ene bouwdeel op het andere of worden installaties voor meerdere gebouwdelen gebruikt. Het pand heeft op dit moment een energielabel C (een deel zelfs D).

Op 18 november 2020 heeft de Raad de Routekaart Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed vastgesteld, waarmee richting is gegeven aan het langetermijnperspectief en keuzes die gemaakt moeten worden om te komen tot een duurzame energie neutrale maatschappelijk vastgoedportefeuille. Dit is uitgewerkt in een portefeuillestrategie en investeringsprogramma, die op 18 mei 2021 ter informatie aan de raad zijn aangeboden. Om op koers te liggen voor een nagenoeg energie neutrale vastgoedportefeuille in 2050 (conform Klimaatwet) is jaarlijks een CO2-reductie van ongeveer 3,3% nodig. In de routekaart is opgenomen dat de verduurzaming van het vastgoed gekoppeld wordt aan logische momenten. Deze logische momenten kunnen bijvoorbeeld voortkomen vanuit het onderhoud of vanuit wensen in het gebruik. Voor de realisatie van duurzaamheidsdoelen is het nadenken over het toekomstperspectief van het Cultureel Centrum hét logische moment voor realisatie van verduurzaming. Ruimtelijk functionele verwevenheid en veroudering Naast de technische verwevenheid is het gebouw ook functioneel verweven, ondanks dat het constructief drie gebouwdelen zijn. Extra complicerend daarbij is dat de verwevenheid er vanuit technische perspectief weer anders uitziet dan vanuit functioneel perspectief.

Naast de genoemde technische verwevenheid is het ook zo dat vluchtwegen en trappenhuizen voor meerdere gebouwdelen in gebruik zijn. Als gevolg van deze verschillende vormen van verwevenheid is het in ieder geval erg kostbaar (het gaat dan om tonnen) om bouwdelen te splitsen ten behoeve van verhuur of verkoop aan derden. Bij verkoop aan derden moet die splitsing gerealiseerd worden. Bij verhuur is het nog denkbaar dat niet gesplitst wordt maar dat beperkt wel de gebruiksmogelijkheden van het gebouw en daarmee beperkt het de verhuurbaarheid. Maar ook na eventuele splitsing is het nagenoeg onmogelijk om een optimaal functioneel resultaat te behalen voor wat betreft de indeling van het gebouw. Daarnaast kent het deel dat de Schouwburg huurt op dit moment een aantal tekortkomingen.  Vanwege de huidige locatie van de garderobe is de routing in het gebouw (dwars door het horecadeel) niet efficiënt en onhandig en heeft consequenties voor het horecagebruik/omzet. Tevens is de huidige capaciteit van de garderobe beperkt. Dit zijn veel genoemde ergernissen door bezoekers.  Door de huidige maatvoering van trailers is aanpassing van het loading dock aan de achterzijde en een verhoogde opslagvloer op het zijtoneel gewenst.  Voor mindervaliden is een betere toegang tot de zalen middels een hellingbaan gewenst.

 De huidige installaties, met name de koeling, zijn niet per zaaldeel aan te sturen. Voor een optimaal binnenklimaat en vanuit duurzaamheid (energiebesparing en CO2-reductie) zou dat een verbetering zijn. Bestaande leegstand Sinds het vertrek van eerst Iris (kantoor Iriszorg Deventer voor crisisopvang) en daarna het Filmhuis staat het pand gedeeltelijk leeg; van de bijna 10.000 m2 bvo staat circa 12% leeg. Sinds het gereedkomen van theater Mimik in september 2020 zijn de ruimten van het Filmhuis in het Cultureel Centrum leeg komen te staan. De filmzalen liggen in de kelder en zijn toegankelijk vanaf de begane grond. De zichtbaarheid en toegankelijkheid van deze ruimten is beperkt. Het Irispand bestaat uit vier verdiepingen. De eerste verdieping wordt verhuurd als foyerruimte aan de Schouwburg. Het Filmhuis had voorheen de kantoorruimte op de tweede verdieping in gebruik en staan na de verhuizing leeg. 7

De kantoorruimten op de derde en vierde verdieping staan al een aantal jaren leeg. Alle kantoorverdiepingen zijn weinig zichtbaar, lastig toegankelijk, verouderd en zijn daardoor lastig te verhuren zoals blijkt uit de langdurige leegstand. Op dit moment is een deel van de leegstaande kantoorverdiepingen tegen een beperkte vergoeding in gebruik gegeven bij de organisatie van de Kien. De structurele kosten als gevolg van de leegstand bedragen op dit moment in totaal € 65.000; voor het voormalige Filmhuis €30.000 en voor het Irispand €35.000. De gemeente voert een vastgoedbeleid dat erop gericht is dat wij alleen vastgoed in bezit hebben wanneer dat nodig is om onze maatschappelijke doelstellingen te realiseren. Gezien de langjarige leegstand en dat deze lastig oplosbaar is in de huidige situatie, betekent dit dat wij de leegstaande delen zouden moeten afstoten. Vanwege de installatietechnische en ruimtelijk functionele verwevenheid van het gebouw is dit zonder gemeentelijke investeringen nauwelijks mogelijk.

2.3 Omgeving De afgelopen twee jaar hebben de ontwikkelingen in de nabije omgeving van de Keizerstraat een vlucht genomen. De stadscampus krijgt onder de naam De Kien meer vorm, het bedrijfsleven en het onderwijs zijn groeiende en hebben ambities in Deventer. Mede hierdoor heeft de gemeente bij het vaststellen van de ambitie Wonen en Voorzieningen gekozen voor strategie 4 die uitgaat van “versterken arbeidsmarkt… en verjongen”. De jongere beroepsbevolking is belangrijk voor Deventer en haar bedrijfsleven. Een aantrekkelijke werk- en verblijfomgeving is daarbij van groot belang. Een binnenstad waar je graag verblijft en een interessant cultuur- en vrijetijdsaanbod dichtbij vindt. De stad verandert van place to buy naar place to be; voor bezoekers en voor hen die zich in Deventer willen vestigen. Het versterken van de arbeidsmarkt en verjongen is een omvangrijke en veelomvattende strategie met een stevige ambitie. Daar komt veel bij kijken. De ambitie gaat langzaam maar gestaag vorm krijgen. Het gaat immers niet alleen over woningbouw van naar schatting 11.000 woningen, en ruimtelijke ontwikkelingen. Het gaat ook om een economisch beleid voor het aantrekken van nieuwe bedrijven, extra arbeidskrachten, meer mobiliteit op de arbeidsmarkt en een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.

Daarbovenop komt dan nog de ambitie om te verjongen, zodat Deventer een gezonde leeftijdsopbouw kent en met voldoende aanwas van jongeren het onderwijs op peil kan houden, te zorgen voor balans op de arbeidsmarkt en levendigheid in de stad. Dit alles betekent dat Deventer een beleid moet gaan voeren om Deventer aantrekkelijker te maken voor eigen jongeren, voor studenten van elders en voor starters. Dit vraagt om een versterking van de positie van jongeren op de arbeidsmarkt, de woningmarkt en bij de betrokkenheid van de Deventer Samenleving. Dit heeft ook gevolgen op diverse terreinen, zoals culturele voorzieningen, evenementen en andere vrijetijdsactiviteiten, horeca en sport. De grote ingenieursbureaus in de Kien (en de kleinere bedrijven in de Leeuwenbrug) ervaren de problematiek van het aantrekken en binden van professionals die in de banen van de toekomst werkzaam zullen zijn dagelijks aan den lijve. De kenniseconomie in de Kien staat voor ongeveer 20% van de werkgelegenheid in Deventer en op het gebied van tech en ict zien de bedrijven en onderwijsinstellingen een groeiend tekort aan beschikbare medewerkers die o.a. met behulp van digitale technieken aan de maatschappelijke opgaven van vandaag en morgen kunnen werken.

Door de snelle ontwikkelingen op het gebied van ICT en Techniek wordt gezamenlijk gezocht met de onderwijsinstellingen naar de juiste aansluiting tussen MBO en HBO; een leer-/ werkpraktijk die diverse smaken en vormen kent en de mogelijkheden om de loopbaan vanuit één bedrijf uit te breiden naar de mooie bedrijven die Deventer en Oost-Nederland rijk is op het snijvlak van ICT en Tech. Jongeren zijn daarin van belang, maar ook het om- en bijscholen van andere doelgroepen is van belang om aan de groeiende vraag te voldoen. Een leven lang leren en het leren afgestemd op de directe werkpraktijk vraagt om een constante afstemming in vraag en aanbod. Het letterlijk openzetten van de deuren en bij elkaar in de keuken kijken moet gemeengoed worden. Voor het realiseren van bovenstaande ambitie, hebben we ook te maken met beslissingen van anderen; van bedrijven, van investeerders, van besturen van partners. Al deze partijen nemen beslissingen op basis van hun parameters. De gemeente kan hier deels invloed op uitoefenen door goede samenwerking in de opzet en de uitwerking van plannen en door aan te geven waar ze heen 8

wil met de stad en de dorpen. Met het neerzetten en vasthouden door de gemeente van een heldere koers, krijgen anderen zekerheid over hun perspectief. In het Ontwikkelperspectief voor de Kien wordt ingezet op een inspirerende woon-, werk en vernieuwende leeromgeving; faciliteren van ontmoeting, creativiteit en experiment; willen partners en betrokkenen in toenemende mate faciliteiten en voorzieningen delen; slimmer met menskracht en ruimte omgaan; mono-functionaliteit en leegstand (in plinten, maar ook bijvoorbeeld op de parkeervoorzieningen) tegengaan. Leegstand symboliseert het gebrek aan levendigheid en zorgt voor verlies aan kracht en aantrekkelijkheid. Door zowel de bedrijven als de onderwijsinstellingen is aangegeven dat aantrekkelijke ruimtes in het culturele complex benodigd zijn en blijven in de toekomst. Vanuit de economische partijen in de stad leeft al langer de wens om Deventer op de kaart te zetten door middel van destinatiemarketing. Door Deventer Marketing wordt momenteel ingezet op een (pilot) congresbureau, een bemiddelende functie in samenwerking met de Deventer horeca, zalenaanbieders, provincie en gemeente. Deventer heeft momenteel voornamelijk kleinere locaties (48) voor (zakelijke en leisure) bijeenkomsten.

Een congresbureau kan bijdragen aan het vergroten van het marktaandeel voor (grotere) congressen en zakelijke bijeenkomsten die passend zijn bij Deventer. De markt voor zakelijke bijeenkomsten, congressen en beurzen is kansrijk vanwege de grote economische waarde van zakelijke bijeenkomsten en het binnenhalen van de juiste zakelijke evenementen draagt bij aan de economische positionering en bekendheid van Deventer. Een extra aanbod direct bij het openbaar vervoer gelegen in een inspirerend pand, met de binnenstad op loopafstand voegt daarbij iets toe aan het bestaande aanbod. Ook hierin kunnen de partners op de Kien elkaar ondersteunen en aanvullen; het “Toekomstmakersfestival” met o.a. Jan Terlouw was daar een goed voorbeeld van. Samenwerking met Deventer Marketing en DevEnter is daarbij vanzelfsprekend. De centrumschil is als ontwikkelgebied gedefinieerd, de infrastructuur is gemoderniseerd (Keizerstraat en Singel) en de wens naar prettige openbaar toegankelijke ontmoetingsruimte groeit. Met de gastvrije entree ligt de rode loper uit voor bewoners en bezoekers van Deventer.

2.4 Financieel Deventer Schouwburg Exploitatie: Naast de reguliere budgetsubsidie heeft de schouwburg in 2020 een aanvullende subsidie van €200.000,- ontvangen voor behoud prestatieniveau (B&W besluit en raadsmededeling 17-12-2019, eerste kwartaalrapportage 2020) en een eenmalige bijdrage van €90.000,-. De concept jaarrekening 2020 van de schouwburg sluit met een negatief resultaat van afgerond €95.000,-. Voor dit bedrag is een beroep gedaan op gemeentelijke coronasteun. Bij besluit van 13 juli 2021 heeft het college die steun ad afgerond €95.000 conform het gemeentelijke Afwegingskader Corona 2020 verstrekt. Dit steunbedrag is in de vorm van kwijtschelding op de huur(achterstand) 2020 verstrekt. Met kwijtschelding van de huur wordt voorkomen dat een negatief financieel effect ontstaat op de terug te betalen NOW. De schouwburg heeft in 2020 €133.000,- ontvangen vanuit de NOW-regeling. In 2020 heeft de schouwburg tevens €300.000,- gemeentelijke liquiditeitssteun ontvangen (3e kwartaalrapportage 2020) waarbij is overeengekomen dat dit bedrag in juni 2021 terug zou worden betaald. Op dit moment is de liquiditeitspositie van de schouwburg nog steeds zeer broos en mede als gevolg van onzekerheid over de vaststelling van de rijksregelingen NOW en TVL, de kaartverkoop onvoldoende om aan deze afspraak te kunnen voldoen.

De schouwburg heeft een verzoek ingediend tot uitstel van betaling tot december 2021 en op dat moment de liquiditeitspositie opnieuw te beoordelen. Op 13 juli 2021 heeft het college dit verzoek gehonoreerd (zie ook Tweede kwartaalrapportage 2021). Om de impact van Corona op de begroting 2021 in beeld te brengen heeft de schouwburg haar begroting 2021 in juni 2021 geactualiseerd. De exploitatiebegroting, waarin rekening wordt gehouden met (gedeeltelijke) coronasteun van het rijk ad €465.000,-, sluit in 2021 met een tekort van €280.000. Dit tekort is voornamelijk het gevolg van het niet doorgaan van voorstellingen en gederfde horeca omzet en sponsoring. Hier tegenover staat dat door de schouwburg diverse bezuinigingsmaatregelen zijn doorgevoerd o.a. m.b.t. schoonmaakkosten en op de post (flexibel) personeel. Voor het tekort van €280.000,- heeft de schouwburg aanvullende gemeentelijke coronasteun aangevraagd. Op 13 juli 2021 heeft het college besloten deze aanvullende subsidie te verlenen en te dekken uit de middelen 9

die voor 2021 van het Rijk zijn ontvangen t.b.v. ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur in het kader van corona (circa €1,2 miljoen). Dit is financieel vertaald via de tweede kwartaalrapportage 2021. Deze aanvullende gemeentelijke subsidie komt bovenop een eerder verstrekte aanvullende eenmalige gemeentelijke subsidie van €91.000 voor behoud van het prestatieniveau in 2021 (B&W besluit en Raadsmededeling 17-12-2019, eerste kwartaalrapportage 2020). Hiermee is de verwachting dat het exploitatietekort voor 2021 is opgelost. Echter de liquiditeit van de schouwburg vormt nog een risico. Als gevolg van Corona zijn 2020 en 2021 geen representatieve jaren voor een goed beeld van de exploitatie van de schouwburg. Het structurele tekort bij een reguliere programmering is hoger dan de incidentele bijdragen die de afgelopen jaren vanuit de gemeente zijn gedaan. Het structureel tekort van de schouwburg bedraagt €463.000 (zie daartoe de gemeentelijke Cultuurvisie en de raadsmededeling van 27 november 2018 over de financiële problematiek van de schouwburg). Bij scenario 1 staat dit structurele tekort centraal. Overigens wordt in de Voorjaarsnota 2021 gemeld dat het structureel tekort van de schouwburg €550.000 is. Dit is hoger dan de eerder vermelde €463.000. Dit heeft met name te maken met het effect van coronamaatregelen op sponsorgelden/gelden derden die achterblijven.

We kiezen ervoor in om in dit document aan te sluiten bij het eerder vastgestelde meerjarige tekort van €463.000. Naast het verstrekken van eenmalige subsidies voor de jaren 2019, 2020 en 2021 heeft het college op 19 februari 2019 (en de wensen en bedenkingen in de Raadstafel van 21 april 2019) een voorlopig besluit genomen voor het verstrekken van gemeentelijke financiering van vervangingsinvesteringen van de schouwburg van €1.254.650. Een definitief collegebesluit wordt pas genomen als ook een vastgestelde sluitende meerjarige begroting van de schouwburg wordt ontvangen. In mei 2019 heeft de schouwburg verzocht om een gemeentelijke bijdrage voor het aanvullen van haar weerstandsvermogen. Daarvoor is in 2019 binnen het generiek weerstandsvermogen van de gemeente een bedrag van €260.000 gereserveerd maar nog niet uitgekeerd. Een definitief besluit voor het verstrekken van €260.000 voor aanvulling van het weerstandsvermogen wordt genomen als ook een vastgestelde sluitende meerjarige begroting van de schouwburg wordt ontvangen. Gezien bovenstaande is constatering dat de schouwburg zonder aanvulling vanuit gemeentelijke middelen in feite technisch failliet is. Kunstcircuit Medio 2021 is een herziene exploitatiebegroting voor 2021 aangedragen. Een exploitatienadeel van €121.500 wordt begroot. Oorzaak is onder andere de tegenvallende exploitatie van de verhuurfunctie.

Kunstcircuit heeft zelf onvoldoende reservepositie om dit nadeel op te kunnen vangen. Het college heeft op 13 juli 2021 besloten eenmalig een aanvullende subsidie te verlenen om dit nadeel te dekken ten laste van het resterende gemeentelijk budget van de programmaregeling cultuureducatie waar als gevolg van Corona in 2021 minder beroep op wordt gedaan. Kunstcircuit geeft aan dat het structureel nadeel op haar verhuurfunctie €140.000 bedraagt (zie Toelichting Financien Uitvoeringsprogramma 2021-2024). De huur voor Kunstcircuit bedraagt 283.000,- Hiervan wordt een groot deel gecompenseerd in de subsidie. Bij de realisatie van het Cultureel Centrum zijn destijds afspraken met de belastingdienst gemaakt waarbij is gekozen voor belaste huur om zodoende teruggave van de omzetbelasting over de investering mogelijk te maken. Voorwaarde hierbij is dat sprake moet zijn van een commerciële huurprijs. De huurprijs is toen verhoogd met 217.000,- (prijspeil 2021) en deze verhoging is volledig gecompenseerd in de subsidie. Hierbij is rekening gehouden met een doorgevoerde huurkorting in 2015 van €48.000 door de NV Maatschappelijk Vastgoed Deventer. Die huurkorting kon worden gegeven omdat de levensduur van het gebouw werd verlengd en de rente op de lopende lening werd verlaagd. Circa 77% van de huur wordt dus gecompenseerd in de subsidie.

Dit aandeel in de subsidie is specifiek gebonden aan de huidige huisvesting. Dat wil zeggen dat bij een eventueel vertrek van Kunstcircuit uit het Cultureel Centrum dit subsidiebestanddeel niet beschikbaar blijft voor dekking van nieuwe huisvestingskosten van Kunstcircuit maar behouden blijft als dekking voor de structurele (vastgoed)kosten van het Cultureel Centrum en / of nieuw hergebruik van Het Cultureel Centrum of dekking van frictiekosten van vastgoedbeheer van het Cultureel Centrum na vertrek van het Kunstcircuit.

10

Huidige financiële knelpunt samengevat:  Schouwburg - Structureel exploitatietekort van €463.000,- Benodigde financiering van vervangingsinvesteringen op korte termijn €1.254.650,- en op lange termijn moet de financieringsbehoefte nog nader worden bepaald. - Eenmalige bijdrage van €260.000,- benodigd om het weerstandsvermogen aan te vullen.  Kunstcircuit - Structureel exploitatietekort van €140.000, Vastgoed - Structureel nadeel als gevolg van leegstand €65.000 - Investeringen functionele verbeteringen schouwburgdeel worden niet gerealiseerd - Investeringen oplossen technische en functionele verwevenheid t.b.v. verkoop / verhuur leegstand worden niet gerealiseerd. Verkoop lijkt dan nauwelijks mogelijk en verhuurbaarheid van de leegstand maar heel beperkt mogelijk.

3. Scenario’s Er is een aantal scenario’s opgesteld en nader onderzocht: 1. 2. 3. 4.

Huidige situatie handhaven Huidig financieel kader leidend voor cultureel aanbod Transformatie pand en plek Transformatie naar functieverbreding

Deze scenario’s worden in dit hoofdstuk toegelicht.

3.1 Scenario 1: Huidige situatie handhaven 3.1.1 Cultureel aanbod Deventer Schouwburg In oktober 2018 heeft de Schouwburg twee toekomstscenario’s aan het college gepresenteerd, welke zijn gevalideerd voor Finance Ideas. Het betrof het scenario ‘continuering bestaand beleid’ (in deze notitie scenario 1) en het scenario ‘Structureel minder podium’ (in deze notitie scenario 2). We leggen in dit hoofdstuk 3.1 het meerjarenplan ‘Continuering huidige situatie’ (en de conclusies van de toetsing daarvan destijds door Finance Ideas) naast de ambities uit de Cultuurvisie. Met de Cultuurvisie Boeien en Bloeien is vastgesteld dat we de komende jaren inzetten op 1. We denken in programmalijnen 2. Ruimte voor vernieuwing 3. Bestaande faciliteiten optimaal inzetten 4. Deventer kenmerkt zich door een breed cultureel palet 5. Toewerken naar meerjarige afspraken Daarnaast staan in de Cultuurvisie naast bovenstaand o.a. de volgende aandachtspunten benoemd ten aanzien van de Schouwburg:   

Financiering benodigde investeringen in het gebouw van de Schouwburg Reguliere exploitatie van grote instellingen als de Schouwburg staat door verschillende ontwikkelingen onder druk. Er is gebrek aan betaalbare oefenruimte, (buiten)locaties en presentatieplekken voor amateurverenigingen

Het uitvoeren van scenario 1, het handhaven van de huidige situatie, zoals omschreven in hoofdstuk 2, voor de Deventer Schouwburg, draagt hier slechts ten dele aan bij. Inhoudelijk kan de Deventer 11

Schouwburg, bij continuering van de huidige situatie, haar kerntaak als podium met twee specifieke zalen binnen de programmalijn Podiumkunsten en evenementen blijven uitvoeren. De huidige prestatieafspraken, bijbehorende programma’s, aantallen voorstellingen, aantallen FTE en personeelskosten en huurkosten blijven doorlopen zoals voorheen. Er is beperkt ruimte voor vernieuwing en het uitbouwen van de productiehuisfunctie. De schouwburg kan haar faciliteiten inzetten voor gebruik door andere partijen, zij het beperkt. De culturele sector weet haar nu goed te vinden voor samenwerking, maar voor optimaal gebruik van de faciliteiten (ook door andere domeinen) is meer nodig. Er is in dit scenario geen ruimte voor de benodigde investeringen in het gebouw. De beperkte aantrekkelijkheid en verhuurbaarheid van het huidige pand is (commercieel) weinig interessant voor derden. Het exploitatietekort van structureel €463.000,- blijft bestaan. Dit scenario is enkel uit te voeren wanneer voor dit tekort structureel aanvullende middelen komen. Het maken van meerjarige afspraken is anders onmogelijk. Kunstcircuit In de Cultuurvisie staan o.a. de volgende aandachtspunten benoemd ten aanzien van de Kunstcircuit en educatie: - Het pand aan de Keizerstraat 70 drukt flink op het beschikbare budget voor cultuureducatie.

- Herinvulling van het cultureel centrum aan de Keizerstraat na vertrek van het Filmhuis en met de nieuwe rolinvulling van Kunstcircuit wordt momenteel onderzocht (2019, door KC, DS en vastgoed). Er wordt inzichtelijk gemaakt of de bezettingsgraad (voor het deel dat Kunstcircuit huurt) de subsidie voor dit pand rechtvaardigt. De behoefte aan dit type ruimte, de beschikbaarheid ervan in Deventer en de betaalbaarheid wegen mee in de keuze voor de toekomst van het pand. Daarbij worden ook financieringsafspraken, beheersstructuur en toegankelijkheid meegenomen. - Er is gebrek aan betaalbare oefenruimte, (buiten)locaties en presentatieplekken voor amateurverenigingen Het uitvoeren van scenario 1, het handhaven van de huidige situatie zoals beschreven in hoofdstuk 2, draagt hier slechts ten dele aan bij. We vragen Kunstcircuit om het specifieke beleid voor cultuureducatie, zoals dat in 2018 is vastgesteld en onderdeel is geworden van de Cultuurvisie in 2019, uit te blijven voeren. Het betreft het uitvoeren van de intermediaire en facilitaire functie binnen de programmalijn educatie en participatie. Voor de intermediaire organisatie levert continuering van de huidige situatie financieel en inhoudelijk weinig problemen op. Op dit moment worden gesprekken gevoerd over het onderbrengen van de intermediaire functie bij de Bibliotheek organisatie.

Er is meerjarige subsidieruimte aanwezig in de programmabegroting. De verhuurorganisatie continueren we in dit scenario op de huidige wijze. Bestaande ruimtes aan de Keizerstraat 70 blijven beschikbaar voor de sector op de manier zoals omschreven in hoofdstuk 2. In de verkenningen die de afgelopen jaren gedaan zijn naar bezettingsgraad, behoefte aan ruimte en betaalbaarheid (die onderdeel zijn geworden van het toekomstperspectief De Nieuwe Keizer, scenario 4 van deze notitie) komt naar voren dat de vraag dat de vraag en aanbod goed is, de bezettingsgraad van het pand passend bij de functie (zeer intensief op de uren ‘buiten school- en werktijd’). De voorzieningen zijn goed en de huurprijzen passend voor de freelance docenten/zzp-ers. Het exploitatietekort van €140.000,- bij de verhuurorganisatie blijft bestaan en zal structureel moeten worden gedekt om meerjarige afspraken te kunnen maken en dit scenario uit te kunnen voeren.

3.1.2 Vastgoed Deventer Schouwburg In dit scenario worden geen investeringen in het vastgoed gedaan. We blijven groot onderhoud uitvoeren conform het MJOP. Dat betekent dat de verouderde installaties niet vervangen worden en er geen verduurzamingsslag wordt gemaakt. Het risico is dat het functioneren van de installaties binnen afzienbare termijn verder afneemt. Dat betekent meer kans op storingen met hogere kosten 12

voor het dagelijkse en preventieve onderhoud tot gevolg. Verwachting is dat gezien de leeftijd van de installaties binnen enkele jaren volledige vervanging nodig zal zijn. Daar is in het meerjarig onderhoudsplan op dit moment geen rekening gehouden. Tegelijkertijd is er een risico dat bij het uitblijven van een toekomstplan componenten/ installaties op basis van verouderde technieken teruggeplaatst moeten worden en de technische verwevenheid blijft bestaan. Het Cultureel Centrum op een prominente plek in de binnenstad draagt op deze manier niet bij aan de duurzaamheidsambities. Daarnaast worden er de komende jaren geen functionele aanpassingen gedaan. Dat betekent dat de knelpunten ten aanzien van de routing in het gebouw (garderobe), de mindervaliden toegang, de toegankelijkheid van het loading dock aan de achterzijde en de opslagvloer op het zijtoneel en de zelfstandige aansturing van de installaties voor verschillende ruimten niet gerealiseerd worden. Dit kan effect hebben op de aantrekkelijkheid van de schouwburg voor bezoekers en artiesten. De levensduur van het pand is 14 jaar. Dat betekent dat over ongeveer 10 jaar alsnog besluitvorming over de toekomst en en investeringen voor upgrading van het gebouw noodzakelijk zal zijn.

Kunstcircuit Ook voor het gebouwdeel dat gehuurd wordt door het Kunstcircuit geldt dat geen investeringen worden gedaan en het groot onderhoud uitgevoerd wordt conform het MJOP. Ook hiervoor geldt het risico op afnemende functionaliteit en hogere kosten preventief onderhoud. Duurzaamheidsambities worden niet gerealiseerd met het Cultureel Centrum. Voormalige Filmzalen Deze ruimten in de kelder staan op dit moment leeg en zullen naar verwachting leeg blijven staan. De zichtbaarheid en toegankelijkheid van deze ruimten is beperkt, waardoor het lastig is de zalen als zelfstandige ruimten te verhuren. Dat er in de ruimten geen daglicht aanwezig is, maakt de ruimten onaantrekkelijk. Verhuur als oefenruimten zou een optie kunnen zijn. Om de ruimten geschikt te maken voor verhuur voor andere functies zijn wel investeringen nodig. Indien er geen andere geschikte functie gevonden kan worden is gezien de complexiteit en verwevenheid van deze ruimten is structurele leegstand in dit scenario aannemelijk. De ruimten zijn namelijk zelfstandig niet of nagenoeg niet verkoopbaar. Investeringen in ontvlechting zouden dan noodzakelijk zijn, die waarschijnlijk niet terugverdiend kunnen worden uit de verkoopopbrengst. Dat betekent dat structurele leegstandkosten van €30.000 aannemelijk zijn. Irispand Dit gebouwdeel bestaat uit drie leegstaande kantoorverdiepingen.

De gemeente voert een vastgoedbeleid dat erop gericht is dat wij alleen vastgoed in bezit hebben wanneer dat nodig is om onze maatschappelijke doelstellingen te realiseren. Gezien de langjarige leegstand en dat deze lastig oplosbaar is in de huidige situatie, betekent dit dat wij de leegstaande delen zouden moeten afstoten. Vanwege de installatietechnische en ruimtelijk functionele verwevenheid van het gebouw is dit erg lastig, zo niet onmogelijk. Dat zou namelijk betekenen dat wij eerst moeten investeren in ontvlechting van de installaties om het pand geschikt te kunnen maken voor verkoop. Het terugverdienen van de boekwaarde en investeringen uit verkoop wordt daarmee lastig. Daarom zou in de eerste plaats gekeken kunnen worden naar verhuur als kantoorruimte voor een maatschappelijke functie. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan zorg en welzijn. Afgelopen jaren is gezocht naar een dergelijke functie, maar tot op heden niet gevonden. Daarom is het pand tegen een beperkte vergoeding in gebruik gegeven aan De Kien. Indien geen maatschappelijke functie gevonden kan worden is commerciële verhuur een optie. Dit past niet binnen de gemeentelijke doelstellingen, maar is te beargumenteren vanwege de technische en functionele complexiteit van het gebouw.

Om deze drie verdiepingen geschikt te maken voor verhuur als kantoorruimte is een investering van naar schatting €100.000 tot €200.000 noodzakelijk. Vanwege de verwevenheid is de investering in installaties buiten beschouwing gelaten. Dat vraagt specifiek onderzoek. Ook voor dit gebouwdeel geldt dat de gemeentelijke duurzaamheidsambities niet gerealiseerd worden. Aangezien deze ruimten al langjarig leegstaan is de verwachting dat deze leegstand voortduurt met een knelpunt van € 35.000.

3.1.3 Omgeving Cultureel aanbod is belangrijk om een boeiende stad te zijn voor de jonge werknemer van de toekomst; De culturele functies blijven bestaan en de Kien partners zullen in dit scenario beperkt gebruik blijven maken van de beschikbare ruimte; met name voor grotere bedrijfsbijeenkomsten en/of te organiseren grootschaliger activiteiten zoals een kenniscongres. Ook het onderwijs zal waar nodig 13

incidenteel gebruik maken van de kleine of grote zaal, zoals in de afgelopen jaren ook al het geval is geweest. De Kienpartners onderkennen de noodzaak om te investeren in de Kien, zowel in het (eigen) vastgoed als in samenwerking op economie en arbeidsmarkt. Dit betreft grotere binnenstedelijke ontwikkelingen zoals het Topicuscarré, maar ook de verduurzaming en vergroening van het hoofdkantoor van Witteveen en Bos springt in het oog of de uitbreiding van Aventus aan de Snippelingsdijk. Investeringen door de gemeente in het eigen vastgoed en/of de openbare ruimte versterken deze ontwikkelingen en bieden ook kansen voor cofinanciering vanuit hogere overheden, zoals de Provincie. Bij continuering van het huidige beleid zal er naar andere mogelijkheden gezocht moeten worden om de gezamenlijke gewenste investering in het gebied verder vorm te geven.

3.1.4 Financieel Deventer Schouwburg Exploitatie: Bij raadsmededeling van 27 november 2018 heeft de schouwburg meerjarige begrotingen voor twee toekomstopties aangeboden: 1. Continuering van beleid en prestatieniveau en 2. Minder podium binnen het nu beschikbaar budgettaire kader. Bij continuering van het huidige beleid (scenario 1) is er een structureel tekort van €463.000. Met vaststelling van de Cultuurvisie in 2019 is de structurele subsidie voor de schouwburg gelijk gebleven. Voor scenario 1 is geen gemeentelijk budget beschikbaar. Bij keuze voor scenario 1 is de budgetvraag €463.000 structureel. Vervangingsinvesteringen (en financiering): De schouwburg heeft zelf geen liquiditeit voor financiering van vervangingsinvesteringen. Het college heeft op 19 februari 2019 (en de wensen en bedenkingen in de Raadstafel van 21 april 2019) een voorlopig besluit genomen voor het verstrekken van gemeentelijke financiering van vervangingsinvesteringen van de schouwburg. Het betreft het verstrekken van twee leningen van in totaal €1.254.650. Ook voor verdere toekomstige vervangingsinvesteringen gaat de schouwburg dan beroep doen op gemeentelijke financiering. Een definitief besluit over het verstrekken van leningen aan de schouwburg neemt het college als ook vaststelling van een sluitende meerjarige begroting voor de schouwburg kan worden genomen.

Bij continuering van de huidige situatie kan geen structureel sluitende begroting worden gepresenteerd zonder aanvullende gemeentelijke budgetsubsidie. Weerstandsvermogen: In mei 2019 heeft de schouwburg verzocht om een gemeentelijke bijdrage voor het aanvullen van haar weerstandsvermogen. Daarvoor is in 2019 binnen het generiek weerstandsvermogen van de gemeente een bedrag van €260.000 gereserveerd maar nog niet uitgekeerd. Een definitief besluit voor het verstrekken van €260.000 voor aanvulling van het weerstandsvermogen wordt genomen als ook vaststelling van een sluitende meerjarige begroting van de schouwburg wordt ontvangen. Kunstcircuit Medio 2021 is een herziene exploitatiebegroting voor 2021 aangedragen. Een exploitatienadeel van €121.500 wordt begroot. Oorzaak is o.a. de tegenvallende exploitatie van de verhuurfunctie. Kunstcircuit heeft zelf geen reservepositie meer om dit nadeel op te kunnen vangen. Het college heeft op 13 juli 2021 besloten dit nadeel ten laste te brengen te brengen van het resterende gemeentelijk budget van de programmaregeling cultuureducatie waar als gevolg van Corona in 2021 minder beroep op wordt gedaan. Kunstcircuit geeft aan dat het structureel nadeel op haar verhuurfunctie €140.000 bedraagt. Vastgoed Zonder investering in functionele – en technische aanpassingen van de voormalige filmzalen en het vm.

Irispand blijft er gedeeltelijke leegstand met een structureel tekort van €65.000. Het tekort kan mogelijk beperkt worden door verhuur aan derden voor maatschappelijke functies, maar is lastig. Risico bij langdurige leegstand is dat de boekwaarde van het voormalige filmhuisdeel van het Cultureel Centrum alsnog moet worden afgeboekt (inschatting €900.000). De voormalige filmzalen zijn zelfstandig niet of nauwelijks verhuur- of verkoopbaar. 14

Om de kantoren van het vm. Irispand geschikt te maken voor verkoop moet geïnvesteerd worden in ontvlechten van de installaties, wat enkele tonnen zal gaan kosten. Het is zeer de vraag of de boekwaarde van het gedeelte leegstand van bijna €600.000 én deze investeringen terugverdiend kunnen worden uit verkoop. Alternatief is doorverhuren, maar om de kantoren geschikt te maken zal €100.000 tot €200.000 geïnvesteerd moeten worden. Ook dan is het onzeker of de kantoorruimte verhuurd kan worden. Verduurzaming op korte termijn niet logisch omdat geen win-win behaald kan worden met functionele aanpassingen. Samenvattend: 

Schouwburg: o Exploitatietekort structureel €463.000 o Financiering van vervangingsinvesteringen:  Op korte termijn: €1.254.650  Op lange termijn: nog nader te bepalen o Aanvullen weerstandsvermogen €260.000 eenmalig.



Kunstcircuit (verhuurorganisatie): o Exploitatietekort structureel €140.000



Vastgoed: o Leegstand structureel nadeel €65.000 voor Irispand en voormalige Filmzalen o Investering van enkele tonnen in ontvlechten installaties bij verkoop Irispand (nog niet exact te berekenen) of bij verhuur een investering van €100.000 tot €200.000 om het pand geschikt te maken voor verhuur voor een niet-maatschappelijke functie. o Financieel risico: Terugverdienen boekwaarde €600.000 mln. vm. Irispand en investering uit verkoop is erg onzeker. o Financieel risico is dat bij langdurige leegstand de boekwaarde van de voormalige filmzalen alsnog afgeboekt moet worden (naar inschatting €900.000). Totaal: o Structurele budgetbehoefte voor sluitende exploitaties is €668.000 o Eenmalige budgetbehoefte is €260.000 voor het aanvullen van weerstandsvermogen schouwburg o Gemeentelijke financiering vervangingsinvesteringen schouwburg:  Op korte termijn €1.254.650  Meerjarig nog nader te bepalen. o Investeringen:  Ontvlechten installaties bij verkoop Irispand: enkele tonnen euro’s of het geschikt maken van het gebouw voor verhuur voor een niet maatschappelijke functie €100.000 tot € 200.000. o Financieel risico: Terugverdienen boekwaarde €0,6 mln. vm. Irispand en investering uit verkoop is erg onzeker. o Financieel risico bij langdurige leegstand in de situatie van verhuur is het moeten afboeken van de boekwaarde voormalige filmzalen €900.000.

Scenario 1 geeft met een aanvullende bijdrage zicht op een gezonde exploitatie. Het sluit aan bij de inhoudelijke doelstellingen vanuit cultuur, het biedt beperkt mogelijkheden om de mogelijkheden ten aanzien van zakelijke verhuur te benutten. Er blijft een discrepantie bestaan tussen de ambities van partners en investeerders in de Kien gericht op het mengen van functies; het open en uitnodigende karakter en de ambities op duurzaamheid en vergroening. De ambities van de gemeente zijn in dit scenario solitair gericht op behoud van het culturele aanbod en niet op versterking van het zakelijke aanbod.

15

Scenario 2 Huidig financieel kader leidend voor cultureel aanbod 3.2.1 Cultureel aanbod Deventer Schouwburg In oktober 2018 heeft de Schouwburg twee toekomstscenario’s aan het college gepresenteerd, welke zijn gevalideerd door Finance Ideas. Het betrof het scenario ‘continuering bestaand beleid’ (in deze notitie scenario 1) en het scenario ‘Structureel minder podium’ (in deze notitie scenario 2). We leggen in deze paragraaf het meerjarenplan ‘Structureel minder podium’ (en de conclusies van de toetsing daarvan destijds door Financie Ideas) naast de ambities uit de Cultuurvisie. In de Cultuurvisie staan o.a. de volgende aandachtspunten benoemd ten aanzien van de Schouwburg:   

Financiering benodigde investeringen in het gebouw van de Schouwburg Reguliere exploitatie van grote instellingen als de Schouwburg staat door verschillende ontwikkelingen onder druk. Er is gebrek aan betaalbare oefenruimte, (buiten)locaties en presentatieplekken voor amateurverenigingen

Door afname van het aanbod kunnen de tekorten bij de Schouwburg worden teruggedrongen totdat een sluitende exploitatie wordt bereikt. De financiële uitgangspunten voor de Schouwburg zijn daarbij als volgt: Gelijkblijvende subsidie Kostprijsdekkende huur Lagere bedrijfskosten: reorganisatie van de instellingen Lagere inkomsten uit voorstellingen, horeca en verhuur In haar aanbiedingsbrief en meerjarenplannen eind 2018 schetst DS het scenario ‘Minder Podium’. Wanneer de budgetsubsidie gelijk blijft en er geen incidentele dan wel structurele verhoging van subsidie komt, zullen de autonome stijging van lasten, de daling van directe baten voor Podium van de Stad en eventuele stijgingen in de beheerlasten door DS zelf zullen moeten worden opgevangen. Dit kan enkel door substantieel op een lager niveau te programmeren dan nu. Hetgeen betekent een vermindering van het aantal ‘titels’ en speelavonden, stoppen met het Podium van de Stad en het verkleinen van de personele organisatie. Het basisprogramma zal worden teruggebracht naar 90 voorstellingen per jaar, 60 in de grote zaal en 30 in de kleine. Vermindering van het programma zal ook leiden tot verkleining van de kansen op sponsoring. Ook zullen de inkomsten van de horeca teruglopen. De personele formatie moet worden verkleind naar ruim 11 FTE.

Finance Ideas acht het geschetste scenario en consequenties realistisch, maar noemt enkele risico’s ten aanzien van het aantal voorstellingen en mogelijkheden om extra inkomsten te genereren. Dit scenario komt niet overeen met de ambities uit de Cultuurvisie. De Schouwburg kan zijn rol binnen de programmalijn Podiumkunsten en evenementen niet meer vervullen. Het huidige aanbod neemt drastisch af. Het aantal activiteiten buiten voorstellingen, producties en podium van de stad, zal worden gestaakt. Dit staat haaks op de wens uit de Cultuurvisie naar meer vernieuwing, evenementen en denken in programmalijnen met cross-overs in de culturele sector. Afname van voorstellingen en personeel maakt de Schouwburg, en daarmee Deventer, minder aantrekkelijk voor professionals voor en achter de schermen van de culturele sector. Deze zullen zich eerder vestigen in andere steden, hetgeen leidt tot een verschraling van het Deventer culturele klimaat. Dit klimaat is van belang voor de ontwikkeling van de stad de komende jaren. We kunnen wel meerjarige afspraken maken, zij het minder ambitieus en dus minder aanlokkelijk voor andere partijen om zich te verbinden aan podiumkunsten Deventer en specifiek de Schouwburg. In dit scenario blijft de subsidie ruimte voor de Schouwburg gelijk. Daarnaast eenmalige frictiekosten om de organisatie te laten inkrimpen (eind 2018 geschat op €221.000,-).

Kunstcircuit

16

In de Cultuurvisie staan o.a. de volgende aandachtspunten benoemd ten aanzien van de Kunstcircuit en educatie: - Het pand aan de Keizerstraat 70 drukt flink op het beschikbare budget voor cultuureducatie. - Her invulling van het cultureel centrum aan de Keizerstraat na vertrek van het Filmhuis en met de nieuwe rolinvulling van Kunstcircuit wordt momenteel onderzocht (2019, door KC, DS en vastgoed). Er wordt inzichtelijk gemaakt of de bezettingsgraad (voor het deel dat Kunstcircuit huurt) de subsidie voor dit pand rechtvaardigt. De behoefte aan dit type ruimte, de beschikbaarheid ervan in Deventer en de betaalbaarheid wegen mee in de keuze voor de toekomst van het pand. Daarbij worden ook financieringsafspraken, beheersstructuur en toegankelijkheid meegenomen. - Er is gebrek aan betaalbare oefenruimte, (buiten)locaties en presentatieplekken voor amateurverenigingen Het handhaven van het huidige financiële kader voor de facilitaire functie betekent dat Kunstcircuit, om de exploitatie sluitend te krijgen drie maatregelen zou kunnen toepassen: 1. een deel van het pand teruggeven aan de verhuurder, 2. minder personeel inzetten of 3. hogere huur vragen aan de huurders. 1. Het verlagen van de huurlast van Kunstcircuit door teruggeven van een deel van het pand leidt maar in zeer beperkte mate tot het terugdringen van het tekort van 140.000,-.