2021-1184 Beeldkwaliteitsplan Steenbrugge dd 2021-04-19
Tekst van het document
Boerderij aan het Sallands bosje Schuren
• • • • • • • • • • • 51
• • • • • • • • • • • 50
Tegen de bosrand is een grote boerderij gesitueerd. Daarin zijn in twee lagen appartementen opgenomen. Deze boerderij maakt onderdeel uit van de buurtschap en raakt aan de oostzijde de open ruimte van de groene wig.
Inrichting openbare ruimte stabilizers erven De inrichting van de “oorspronkelijke” erven zijn aangemerkt als ankerpunt. Het doel is om het boerenerf als inspiratie te gebruiken voor de inrichting van de openbare ruimte. Daarmee wordt de beleving van de erven samenhangend in zowel materialisatie en inrichting van de openbare ruimte als de gebouwen. Het geheel ademt de sfeer van het Sallandse erf. In bijgaande schetsen is dit als voorbeeld uitgewerkt.
periode 6 periode 7
Ter inspratie, uitwerking erf
Ter inspratie, uitwerking erf
Inspiratie erven
• • • • • • • • • • • 53
• • • • • • • • • • • 52
De Erven De oorsprong van de buurtschappen is het erf met bebouwing. Dit is het hart van iedere buurtschap en dient herkenbaar te zijn in uitdrukking van de bebouwing en de inrichting van de openbare ruimte. De erven als ankerpunt zijn ontstaan in de periodes 6 en 7. Daarmee is de kleurstelling en materialisatie vastgelegd in het Steenbrugger pallet. De architectonische uitwerking verwijst duidelijk naar de oorsprong van de erven; agrarische bebouwing zoals schuur, hooimijt en kapschuur. De verdere groei van de erven tot buurtschappen onderscheid zich van de erven in periode 8: een modernere vertaling van de agrarische bebouwing in de kleurstelling van het Steenbrugger palet.
5 Kader beeldkwaliteit Zwermdorp Zwermdorp Deze buurt Zwermdorp is geïnspireerd op verstrooid in het Sallands landschap voorkomende huisjes; zoals een zwerm woningen. De buurt bestaat uit drie gebogen straatjes tussen het Sallands bosje en het Zandweteringpark. De randen van het Zwermdorp grenzen aan enerzijds aan het Zandwetering park en anderzijds aan het bos. De woningen in deze randen gaan een ruimtelijke relatie aan met de omgeving. De typologie van deze woningen past bij de kleinschaligheid van de dorpsrand waarbij een verweving met landschap aanwezig is. Dit zijn de Hallehuizen; het Sallands type boerderij, en de houten huizen aan de “natuurlijke” bosrand. De hallehuizen staan deels in de boomgaard van het park. De houten huizen zijn verweven met de wadizone tegen de eikenlaan van het Sallands bosje.
Uit het Verhaal Het gebied ten noordwesten van boerderij Steenbrugge wordt verder verkaveld. Hier vindt verdere planmatige uitleg plaats op verzoek van een groep mensen die al snel de tegenhangers van de “eigenwijzen” worden genoemd. Ze bouwden ieder voor zich een dorpsvilla. De één nog fraaier dan de ander in verschillende architectuurstijlen. In de boerderijen langs de rand komt woonfunctie. De rand langs het bos wordt bezet door natuurmensen die ecologisch willen bouwen. Een ontsluitingsweg met lussen wordt aangelegd. Het is een eigen enclave, een minidorpje gaan vormen, waar vroeger de boerderijen nog verspreid stonden. De naam Zwermdorp ontstond als een verwijzing naar wat ooit zo was.
Buurtschappen
Zwermdorp Dorp Dorp
bestaand Dorp
Inspiratie Sallands zwermdorp Zandwetering
• • • • • • • • • • • 55
• • • • • • • • • • • 54
5.1 Inspiratiekader Zwermdorp
Groeiperiode 3
Groeiperiode 4
Groeiperiode 6
Hallehuizen aan de rand van het Zand-
Schuur bij boerderij – het “theehuis”
Bouw van vrijstaande woningen en
Vervolg van bouw van vrijstaande wonin-
tweekappers in randzone zandweteringpark
gen en tweekappers in randzone zandwe-
en Borgeler leide; tevens wordt het hofje
teringpark en Borgeler leide
weteringpark
gebouwd
Groeiperiode 9 Houtbouw langs bosrand
Groeiperiode 10 Middengebied met vrijstaande woningen en tweekappers in compacte setting aan gebogen straatjes
Groeiperiode 7
• • • • • • • • • • • 57
• • • • • • • • • • • 56
5.2 De groeiperiodes van het Zwermdorp
Groeiperiode 4
6.1 Groeiperiode en nokrichting
Groeiperiode 6
Voor de groeiperiodes 3, 4, 6, 7 en 10 geldt de voorgeschreven nokrichting van het hoofdvolume op de kavel (zie bijgaande kaart). Alle woningen in het Zwermdorp voor periode 3,4,6 en 7 hebben een kap; een plat dak voor de woningen in periode 9 en 10 is toegestaan op voorwaarde van toepassing van een kroon- of deklijst. Het doel hiervan is een samenhang en harmonie in ruimtelijke beleving te bereiken. Voor de periode 6 , 7 en 10 geldt orthogonaal, uitgezonderd het hofje; voor de groeiperiode 9 is de nokrichting vrij.
Groeiperiode 10
9. 14 0. 12
2
100 .36.
13
RGB
.69
.69
85
.63.50
RGB 139
2
Groeiperiode 9
7
RG B
B
RG
3
4
6
Groeiperiode 7
36
4.39
5
RGB 65.3
RG
B
.9 17 3.1 19
3
• • • • • • • • • • • 58
Het Zwermdorp als woongebied is ontstaan in groeiperiodes 6, 7, 9 en 10. Voor het Zwermdorp is een kleurenpallet van toepassing voor de hoofdkleuren. Het palet bestaat uit de kleuren: periode 6: rood/paars; periode 7: ossenrood, periode 9: hout-naturel of zwart en periode 10: vrije keuze bewoners uit de groeiperiodes 2 tot en met 8. Voor de gevels zijn de kleuren toegedeeld vanuit de groeiperioden uit het Verhaal. Voor het dak zijn twee kleuren, licht- en donkergrijs van toepassing.
8
9
dak
1 B1
Groeiperiode 9 Hout; naturel of zwart
RGB 68. 68. 68
Groeiperiode 10 Keuze uit periode 2 t/m 8
RG
dak
Afbeelding kleurenwaaier
11 19. 9. 1
• • • • • • • • • • • 59
Groeiperiode 3
6 Regels beeldkwaliteit Zwermdorp
5.3 Steenbrugger palet
Kavelpaspoorten Voor de door particulieren te ontwikkelen kavels wordt een kavelpaspoort meegegeven. Daarin staan regels voor de toegestane maximale bouwmassa, bijgebouwen en inrichting van de kavel, zoals parkeerruimte en erfscheidingen. Op het kavelpaspoort staat het te bebouwen deel van de kavel aangegeven en de vrij van bebouwing te houden ruimte tot aan de kavelgrens. Voor iedere particulier te ontwikkelen kavel wordt een op de situatie afgestemd kavelpaspoort gemaakt. De regels voor de erfscheidingen zijn beschreven in 6.5 Overgangen openbaar-privé (pagina 63) en zijn van toepassing voor het kavelpaspoort.
Groeiperiodes en nokrichtingen hoofdgebouw
Voorbeeld kavelpaspoort
regels orientatie en omgeving
regels grondgebruik
RGB
165.
140.
133
6.3 Groeiperiode 9
Langs de zuidelijke en westelijke randzone is de beleving vanuit het Zandweteringpark en omgeving naar Steenbrugge van belang als dorpssilhouet. Om die reden is kleurgebruik en oriëntatie van hoofdmassa vastgelegd voor periode 6 en 7. De kap is beeldbepalend. De oriëntatie van de voorgevel op openbare ruimte en het landschap is van belang in de beleving van de dorpsrand vanuit het landschap. De monsterborden die zijn ontworpen in de buurtschappen voor de periodes 6 en 7 gelden in het Zwermdorp als uitgangspunt voor de referentie van steenkeuze.
Langs de noordelijke rand van het Zwemdorp grenst de bebouwing direct aan de wadi en aan de bosrand met het laantje naar het theehuis. In deze periode geldt in aansluiting op de natuurlijke situatie dat de woningen een natuurlijke uitstraling krijgen. In aansluiting op de natuurlijke situatie aan de wadi en de bosrand wordt hier in periode 9, als regel uitgegaan van natuurlijk materiaal in casu hout in naturel of zwart.
Groeiperiode 9
Voor het hofje geldt maximaal één bouwlaag met een kap.
voorbeeld hout zwart
voorbeeld hout naturel
• • • • • • • • • • • 61
• • • • • • • • • • • 60
6.2 Groeiperiode 6 en 7
6.5 Overgangen openbaar-privé
In periode 10 wordt het middengebied van het Zwermdorp bebouwd met dorpse woningen in diverse architectuurstijlen. De voorgevels van de woningen worden uitgevoerd als type topgevel met een oriëntatie van de voorgevel op de openbare ruimte. Voor periode 10 is de regel voor kleur en materiaal de keuze van de bewoners uit de bestaande periodes van Steenbrugge: te weten periode 2 tot en met 8; andere kleuren zijn niet toegestaan. Voor het dak zijn twee kleuren, licht- en donkergrijs van toepassing, zoals is aangegeven in de kleurenwaaier (pg 58).
Tuin en hagen De ruimtelijke drager van het Zwermdorp is het karakter van bochtige straatjes met groene omzoming bestaande uit hagen en groene bermen met aan één zijde bomen. De erfscheidingen die grenzen aan de openbare ruimte van de straat dienen te bestaan uit hagen van beuk of taxus.
LEGENDA haag; beuk of taxus landschappelijke gemengde haag
Landschappelijke erfscheiding De erfscheidingen die grenzen aan het Zandweteringpark en aan de wadi zijn landschappelijke hagen. Dit is een beeldbepalend onderdeel in het Zwermdorp en dient daarom landschappelijk ontworpen te worden in samenhang met het inrichtingsplan openbare ruimte. Er moet gezocht worden naar een landschappelijke oplossing die eenheid en samenhang tot stand brengt en aansluit bij het omringende landschap. In het inrichtingsplan openbare ruimte wordt dit verder uitgewerkt. De landschappelijk haag op particuliere grond is een gemengde haag en bestaat uit een mengsel van ten minste vier soorten. Daarbij wordt in groepen van drie tot zeven stuks per soort geplant. De hagen bestaan uit minimaal twee rijen planten op de erfgrens en 50 cm daarbinnen. Het mengsel waaruit vier worden gekozen is: meidoorn, veldesdoorn, gele kornoelje, krentenboompje, gewone sering, liguster en haagbeuk. Eventueel kan worden gemengd met een inheemse roos; zoals hondsroos of egelantier.
• • • • • • • • • • • 63
• • • • • • • • • • • 62
6.4 Groeiperiode 10
Voorbeeld profiel met hagen en grasbermen
6.7 Ankerpunt Schuur
Het type Hallehuis uit groeiperiode 3 wordt gekenmerkt door een langgerekt volume; een steile kap die laag, bij de eerste verdieping begint en kleine vensters. Het programma van iedere eenheid bestaat bijvoorbeeld uit één vrijstaande woning en twee twee-onder-één kapwoningen. De overgang van openbaar naar privé is afgebakend door een haag.
Aan de noordzijde van de boerderij Steenbrugge “het theehuis”, tevens de entree van het Zwermdorp, is een grote schuur gelegen die samen met de boerderij Steenbrugge een “agrarische” eenheid vormt. De grote schuur is in de vierde groeiperiode van Steenbrugge gebouwd. Het ensemble is ruimtelijk onderdeel van het boerderijerf Steenbrugge “het theehuis”. Dit komt mede tot uiting in de inrichting van de openbare ruimte tussen de schuur en de boerderij Steenbrugge met kapschuur. Hierdoor krijgt de entree van het Zwermdorp het karakter van een erf. Tevens is vanaf dit erf een entree tot het Zandweteringpark voor langzaam verkeer (fiets en voetgangers).
Uit het Verhaal: In de derde periode worden aan de rand van de Zandwetering drie eenheden van type hallehuizen gebouwd. De drie zoons van de boerderij Steenbrugge gaan hier wonen met hun gezin. De woningen zijn sterk georiënteerd op het park Zandwetering en vormen een belangrijk onderdeel van het dorpssilhouet van Steenbrugge. De drie zoons van boerderij Steenbrugge hebben nog steeds het grootste deel van het land in bezit en bouwen er naast elkaar een drietal boerderij-stal combinaties. Eén van de broers start ook een fruitgaard tussen deze boerderijen en de Zandwetering in. Beide andere broers gebruiken de grond met name voor landbouw.
De schuur bestaat uit een volume van twee verdiepingen met een zadeldak en is verticaal gericht.
• • • • • • • • • • • 65
• • • • • • • • • • • 64
6.6 Stabilizer Hallehuizen
7 Kader beeldkwaliteit Zandweteringpark In het Zandweteringpark is de oostzijde van de het dorp Steenbrugge een tweetal clusters op verhogingen in het “ribbel”-landschap gelegen. Het parklandschap van de Zandwetering behoudt haar eigen kwaliteit: de clusters “te gast” in het park. De clusters bestaan typologisch uit hoven met doorzichten naar het omringende landschap van park en begraafplaats. De woningen zijn georiënteerd op het landschap. De entreezijde van de woningen is gelegen in de hoven rondom een gemeenschappelijk plek van waaruit een toegang is naar de daaronder gelegen parkeerruimte.
Buurtschappen
Zwermdorp Dorp Dorp
bestaand Dorp
Zandwetering
Uit het verhaal “het nog niet vertelde verhaal” van de bebouwingsclusters in het Zandweteringpark. Groeiperiode 11 is het “slotakkoord” van het verhaal van Steenbrugge. De burgemeester uit periode 5 van Steenbrugge Dorp had een vooruitziende blik.
• • • • • • • • • • • 67
• • • • • • • • • • • 66
7.1 Inspiratiekader Zandweteringpark
• • • • • • • • • • • 69
• • • • • • • • • • • 68
7.2 De groeiperiode van het Zandweteringpark
Groeiperiode 11: Het “slotakkoord” van Steenbrugge
Twee heuvels aan zuidzijde begraafplaats worden bebouwd: “het nog niet vertelde verhaal van Steenbrugge”
8 Regels beeldkwaliteit Zandweteringpark
7.3 Steenbrugger palet
8.1 Uitnodigingsdocument De bebouwing in het Zandweteringpark maakt onderdeel uit van periode 11: “het nog vertelde verhaal”. Regels voor beeldkwaliteit worden opgesteld in het kader van een uitvraag door de gemeente Deventer.
• • • • • • • • • • • 71
6 .36.3
22
100
13
9.
14 0. 1
RGB
7
B
.69
.69
85
63.50
RGB 139.
2
4
6
Inspiratiebeelden bebouwingsclusters
RG
RG B
3
5
RGB 65.3
B RG
19
17 3.1
.93
4.39
• • • • • • • • • • • 70
De bebouwingsclusters staan als objecten in het landschap en gaan door kleur en materiaal een harmonische relatie aan met het park. Uitgangspunt voor de bebouwing is periode 11: één kleur voor alle bebouwing. De kleur- en materiaalkeuze wordt nader bepaald in de planontwikkeling.
De uitvraag wordt geformuleerd in een te zijner tijd op te stellen uitnodigingsdocument. De uitnodiging zal in stedenbouwkundig opzicht draaien om het antwoord op de vraag: “wat is het nog niet vertelde verhaal?”
8 dak
B RG
dak
Afbeelding kleurenwaaier
. 119
. 119
119
RGB 68. 68. 68
periode 9 Hout; naturel of zwart periode 10 Keuze uit periode 2 t/m 8
Inspiratiebeelden bebouwingsclusters
RGB
165.1
40.1
33
Bijlagen
Bijlagen
1.
Beeldkwaliteitplan Steenbrugge Dorp, oktober 2015
2.
Het verhaal van de groei van Steenbrugge
3.
Kavelpaspoorten Zwermdorp en overige PO kavels in Buurtschappen
4.
Uitnodigingsdocument ontwikkelvelden Zandweteringpark
5.
Tabel puntensysteem Natuur Inclusief Bouwen Steenbrugge
• • • • • • • • • • • 73
• • • • • • • • • • • 72
afzonderlijke documenten
Bronvermelding
Colofon
• • •
Deze rapportage Beeldkwaliteitplan Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig plan Steenbrugge vervolg is opgesteld door Luc Bos Stedenbouwkundige in samenwerking met en in opdracht van de gemeente Deventer.
Steenbrugge Deventer, beeldkwaliteitplan, een narratieve benadering, Luc Bos Stedenbouwkundigen, 7 april 2010 Beeldkwaliteitplan Steenbrugge Dorp, oktober 2015 Voorlopig Ontwerp Stedenbouwkundig plan Steenbrugge vervolg, schetsontwerp openbare ruimte, 25 februari 2021
Luc Bos – stedenbouwkundige/architect Aranxtha van der Lee – ontwerper-tekenaar Hankie Hol – landschapsarchitect Evelien de Mey – landschapsarchitect Gert-Jan Lith – stedenbouwkundig tekenaar Chris Rodenburg – kunstenaar-vormgever In samenwerking met: Rob Smetsers – stedenbouwkundige gemeente Deventer
© Luc Bos Stedenbouwkundige
Alles uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt mits de bron en auteur wordt vermeld.
Leusden, 19 april 2021
• • • • • • • • • • • 75
• • • • • • • • • • • 74
Werkteam Luc Bos Stedenbouwkundige
• • • • • • • • • • • 76