Vergunningverlening, toezicht en handhavingsbeleid 2019-2021, gemeente Den Helder.pdf

Vergunningverlening, toezicht en handhavingsbeleid 2019-2021 Gemeente Den Helder

Inhoud 1. Inleiding ................................................................................................................................................... 4 1.1 Aanleiding .......................................................................................................................................... 5 1.2 Terugblik periode 2015-2018 ............................................................................................................ 5 1.3 Reikwijdte en wettelijk kader ............................................................................................................... 6 1.4 Toekomstige ontwikkelingen ............................................................................................................. 8 2. Ambitie, visie, uitgangspunten en operationele doelen ........................................................................... 11 2.1 Bestuurlijke ambities ....................................................................................................................... 11 2.2 Visie op de uitvoering van VTH-taken ............................................................................................. 12 2.2.1 Ambitie .......................................................................................................................................

12 2.3 Gemeenschappelijke uitgangspunten ............................................................................................ 13 2.4 Uitgangspunten vergunningverlening ............................................................................................... 14 2.5 Uitgangspunten toezicht en handhaving ........................................................................................ 15 2.6 Doelen vergunningverlening, toezicht en handhaving ...................................................................... 15 3. Omgevings- en probleemanalyse, prioriteiten en capaciteit ................................................................... 17 3.1 Omgevings- en probleemanalyse ..................................................................................................... 17 3.2 Prioriteiten ......................................................................................................................................... 17 3.2.1 Prioriteiten beleidsplan .............................................................................................................. 19 4. Nalevingsstrategie ...................................................................................................................................

22 4.1 Preventiestrategie, wat is dat? .......................................................................................................... 24 4.2 Toetsingsstrategie ............................................................................................................................. 25 Toetsingsmatrix Bouwbesluit 2012 ..................................................................................................... 26 4.3 Handhavingsstrategie ....................................................................................................................... 27 4.3.1 Toezichtstrategie ............................................................................................................................ 28 Prioriteiten stellen ............................................................................................................................... 28 Toezicht naar aanleiding van klachten ............................................................................................... 29 4.3.2 Sanctiestrategie ............................................................................................................................. 30 Hoe treedt de gemeente op bij overtredingen? ..................................................................................

30 Toepassen Interventiematrix en sancties ........................................................................................... 31 Begunstigingstermijn – hoogte dwangsom ......................................................................................... 32 4.3.3.Gedoogstrategie ............................................................................................................................. 32 5. Van Beleid naar uitvoering ...................................................................................................................... 34 5.1 Inleiding ............................................................................................................................................. 34 5.2 Programmering.................................................................................................................................. 34 5.3 Uitvoering conform kwaliteitseisen .................................................................................................... 34 5.4 Monitoring en evaluatie ..................................................................................................................... 35 5.5 Hoe en wanneer rapporteren we de gemeenteraad? ....................................................................... 36 Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

2

BIJLAGE 1. Omgevings- en probleemanalyse ....................................................................................... 37 Bijlage 2. Risicoanalyse .......................................................................................................................... 44 Bijlage 2a. Risicomatrix Vergunningverlening ......................................................................................... 46 Bijlage 3. Wijze van vergunningverlening ............................................................................................... 56 Bijlage 4. Wijze van toezicht ................................................................................................................... 60 Bijlage 5. Wijze van sanctioneren ........................................................................................................... 64 Bijlage 6. Toelichting bestuurlijke en strafrechtelijke instrumenten ........................................................ 72 Bijlage 7. Input gemeenteraad ................................................................................................................ 74 Bijlage 8. Input inwoners ......................................................................................................................... 76 Bijlage 9.

Input ondernemers .................................................................................................................. 84

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

3

Samenvatting Voor u ligt het VTH-plan 2019-2021 van de gemeente Den Helder. VTH staat voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Het VTH-plan is ons beleidsplan waarin we voor 2019 tot en met 2021 met betrekking tot de fysieke leefomgeving:  het vergunning-, toezicht- en handhavingsbeleid van de gemeente Den Helder beschrijven;  de prioriteiten en doelen vaststellen voor onze werkzaamheden;  de strategieën beschrijven die wij gebruiken voor het uitvoeren van onze werkzaamheden en  inzicht bieden in de instrumenten die de gemeente inzet om naleving van de regels te bereiken en te bevorderen. Dit beleidsplan beschrijft alle VTH-taken en is daarom vrij uitgebreid met talrijke juridische richtlijnen en gedetailleerde informatie. Het is een wettelijke verplichting voor de gemeente om de gemeentelijke juridische VTH-kaders vast te leggen in het beleidsplan. Hierdoor krijgen deze rechtskracht. Het is tot stand gekomen middels input van inwoners, ondernemers en raadsleden. Uit deze input en de analyses is naar voren gekomen dat voor de komende drie jaar met name ingezet dient te worden op onder andere: jeugdoverlast/hangjongeren (mede vuurwerk), toezicht bij evenementen, onjuist parkeren, overlast van honden, zwerfaval en alcoholische drank verstrekken aan minderjarigen. De praktische uitvoering van het VTH-plan regelen we in de jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s.

Hierin staat hoe wij dat jaar de in dit VHT-plan vastgestelde doelen gaan bereiken en waar wij dus dat jaar onze capaciteit en geld voor inzetten.

1. Inleiding Een veilige en gezonde leefomgeving is een groot goed, maar niet vanzelfsprekend. Het vraagt de nodige inspanning om de kwaliteit van de leefomgeving te behouden en waar mogelijk te versterken. De overheid, en in belangrijke mate de gemeente, heeft een belangrijke taak in het bewaken en bevorderen ervan. Hiervoor worden tal van middelen ingezet, waaronder vergunningen, toezicht en handhaving. Het verlenen van vergunningen, het houden van toezicht en indien nodig handhavend optreden zijn belangrijke instrumenten om de veiligheid, gezondheid en leefbaarheid in de fysieke leefomgeving op het juiste niveau te houden. Echter, de overheid kan niet altijd en overal en in dezelfde mate aanwezig zijn. De beschikbare capaciteit zal weloverwogen, gericht en effectief moeten worden ingezet om de bijdrage aan de leefomgeving zo groot mogelijk te maken. Dit beleidsplan Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving 2019-2021 (hierna: VTH-plan) is het integrale beleid voor de gemeente Den Helder op het gebied van de vergunningverlenende, toezichthoudende en handhavingstaken ten aanzien van de fysieke leefomgeving. Deze taken zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en de Wet

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

4

Vergunningenverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). Daarnaast zijn gemeentelijke toezicht- en handhavingstaken die niet direct vallen onder het regime van de Wabo zoveel mogelijk meegenomen1. Met dit VTH-beleid wordt beoogd: De kwaliteit van de fysieke leefomgeving te beschermen en waar mogelijk te versterken, door risico gestuurd te werken en in te zetten op naleving (waaronder door preventie). De beschikbare capaciteit wordt gericht ingezet daar waar de meeste aandacht naar moet uitgaan. Door dit vast te stellen is voor inwoners en bedrijven duidelijk waar de prioriteiten liggen.

1.1 Aanleiding Het eerste integrale handhavingsbeleid van de gemeente Den Helder “Meer (dan) Handhaving” liep tot en met 2014, daarna kwam het Handhavingsbeleid 2015-2018. Vanaf 2019 is daarom een nieuw beleidskader gewenst. Hierin is, in afwijking op de voorgaande beleidsnota’s naast toezicht en handhaving, ook het onderwerp vergunningen opgenomen. Dit in navolging op de Nota strategisch vergunningenbeleid 2017-2018. Gezien de invoering van de Omgevingswet in 2021 is in plaats van de standaard vier jaar gekozen voor een periode van 3 jaar. De gevolgen van de invoering van de Omgevingswet voor de verschillende VTH-taken zijn nog niet concreet genoeg om nu al een juiste inschatting te maken en nu ook al een zogenaamd ‘omgevingswet proof’ beleidsplan op te stellen.

1.2 Terugblik periode 2015-2018 In de periode 2015-2018 is gewerkt aan: - Het bevorderen van het naleefgedrag van wet- en regelgeving ten behoeve van een veilige, schone en gezonde woon-, werk- en leefomgeving; - De gemeentelijke organisatie te laten voldoen aan de geldende kwaliteitseisen, door  een gedegen handhavingscyclus met een adequate planning en verantwoording en  een verdere professionalisering van de organisatie Er is op diverse manieren gewerkt aan het bevorderen van het naleefgedrag en het professionaliseren van de organisatie. Veel vergunning- en ontheffingsaanvragen zijn gedigitaliseerd. Onze doelstelling voor komende beleidsperiode is om een verdere digitaliseringsslag te maken. Door de inzet van preventieve bijeenkomsten (waaks-bijeenkomsten), witte voetjes acties, bijeenkomsten op het gebied van veilig wonen in wooncomplexen waar veel ouderen wonen en door overeenkomstig de afgesproken toezicht en handhavingsstrategie te werken is gewerkt aan het veiliger, schoner en gezonder maken van Den Helder. Ook heeft een uitbreiding plaatsgevonden van het aantal toezichthouders openbare ruimte om niet alleen overdag, maar ook in de avonduren toezicht te kunnen houden in de verschillende wijken van Den Helder. Door de uitbreiding van het aantal taken van de toezichthouders openbare ruimte en de enorme stijging van het aantal ingediende meldingen (o.a.

door de intreding van de makkelijk melden app), is het in de afgelopen periode niet gelukt om ook veel meer zichtbaar aanwezig te zijn op straat om ook de rol van gastheer op te kunnen pakken.

1 Het gaat dan om een breed scala aan wet- en regelgeving o.a.: de Wet milieubeheer en hieruit voortvloeiende

besluiten, de Wet bodembescherming, de Wet ruimtelijke ordening, de Woningwet (incl. Bouwbesluit, Gebruiksbesluit en Bouwverordening), de Monumentenwet, welstandsnota, de Algemene plaatselijke verordening van Den Helder (APV), de Drank- en Horecawet, de Wet op de Kansspelen, Wet Kinderopvang en peuterspeelzalen, Opiumwet.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

5

Wel is in deze periode het jongeren interventieteam (JIT) opgestart om de overlast van jeugd aan te pakken en dit met succes. Gestart is in de wijk Julianadorp waar na een jaar de overlast aanzienlijk was verminderd. Met ingang van 2018 maakt het JIT onderdeel uit van het Flexteam die bredere problematieken in de wijken oppakt. Hierbij moet gedacht worden aan horecacontroles, jeugdcontroles, witte voetjes acties, donkere dagen offensief, zichtbaar aanwezig tijdens koopavonden, toezicht rondom (grotere) evenementen, en dergelijke. Ook is in de afgelopen periode social media ingezet om mensen bewust te maken van het werk van de toezichthouders en hun aanpak van hinder en overlast in de gemeente Den Helder. De reacties hierop zijn zeer positief. Op het gebied van de Wabo-taken is naast het reguliere toezicht op verleende omgevingsvergunningen ook projectmatig toezicht gehouden. In de afgelopen jaren is veel aandacht besteedt aan de huisvesting van seizoenarbeiders bij agrarische bedrijven. Door de toezichthouders brandveiligheid is zoals hiervoor al benoemd de nadruk gelegd op de woonsituaties van ouderen in relatie tot brandveiligheid. Een ander aandachtstaak is de aanpak van ondermijnende activiteiten. Gelijk aan de landelijke trend is hierop veel inzet gepleegd in de afgelopen jaren.

De zojuist beschreven activiteiten betreft geen limitatieve opsomming, het is slechts een indicatie van de activiteiten die zijn uitgevoerd. De afgelopen periode is het een opgave gebleken om gekwalificeerd personeel met ervaring te vinden. De krapte op de arbeidsmarkt is voelbaar op alle gebieden van de VTH-taken. Het vraagt een grote inspanning om goed personeel te verwerven en te behouden. Investeren in het behoud en opleiden van gekwalificeerd personeel en werving is daarom noodzakelijk. Voor de afgelopen periode heeft deze situatie als gevolg gehad dat gedurende bepaalde periodes er sprake was van onderbezetting (mede als gevolg van ziekte). Daarnaast was het daardoor moeilijk om aan de landelijke kwaliteitscriteria volledig te voldaan. De komende jaren gaat hieraan gewerkt worden om dit op niveau te krijgen, waarbij rekening wordt gehouden met de landelijke ontwikkelingen zoals de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging. Door taakverschuivingen en bovengenoemde onderbezetting moesten de afgelopen jaren vaak prioriteiten worden gesteld in de taken die wel of niet konden worden uitgevoerd. Als gevolg hiervan lag er voor het jaar 2018 alsook voor 2019 geen uitvoeringsprogramma en is ook onderhavig VTH-plan niet tijdig vastgesteld.

Het gevolg hiervan is dat wij de adequate beoordeling die afgegeven wordt door de Provincie voor de uitvoering van de VTH-taken niet hebben kunnen continueren. Onze doelstelling om de komende beleidsperiode deze beoordeling weer terug te krijgen.

1.3 Reikwijdte en wettelijk kader Gemeenten zijn verplicht om, op grond van het Besluit omgevingsrecht (Bor), ten aanzien van vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van omgevingsrecht beleid op te stellen. Daarnaast gelden er kwaliteitseisen voor de uitvoering van de VTH-taken. Deze wettelijke eisen maken een programmatische, strategische en onderling op elkaar afgestemde uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhavingstaken noodzakelijk. Het VTH-beleid heeft betrekking op diverse wettelijke taken. De uitvoering van deze taken is ondergebracht in verschillende teams en voor bepaalde taken gemandateerd aan omgevingsdienst. Binnen de gemeentelijke organisatie zijn de volgende teams betrokken:

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

6

1. Omgeving Door team Omgeving worden de aanvragen omgevingsvergunning (Wabo) beoordeeld. Binnen dit team zijn inhoudelijke kwaliteit en procesdeskundigheid aanwezig. 2. Openbare Orde en Veiligheid (OOV) Alle aanvragen op grond van bijzondere wetten worden door het team OOV beoordeeld, zoals de Dranken Horecavergunning (DHW), de exploitatievergunning (APV), de artikel 35 ontheffing, de ontheffing voor het rijden op het strand en dergelijke. Binnen dit team zijn inhoudelijke kwaliteit en procesdeskundigheid aanwezig. Naast vergunningen en ontheffingen vallen de volgende taken in dit team:  Toezicht op het gebied van de bouwen en gebruik,  Toezicht brandveiligheid zowel tijdens de realisatie van de vergunningen maar ook preventief,  Toezicht inrichtingseisen van een horecazaak,  Bestuursrechtelijke handhaving,  Gastheerschap en het toezicht in de openbare ruimte. Het betreft hier toezicht- en handhavingstaken die voortvloeien uit bijvoorbeeld de APV, parkeren, jeugdoverlast en de afvalstoffenverordening,  Toezicht op de correctheid van de Basisregistratie personen (woonfraude);  Toezicht op de naleving van de Drank- en Horecawet; en  Toezicht op het gebied van ondermijning. 3. Bestuur en Organisatie De jurist die de bezwaar- en beroepszaken behandelt van de verleende vergunningen maakt onderdeel uit van team Bestuur en Organisatie.

Ook binnen dit team zijn inhoudelijke kwaliteit en procesdeskundigheid aanwezig. 4. Omgevingsdiensten / Provincie Milieugerelateerde VTH-taken (inclusief de ontheffing geluid) worden uitgevoerd door de Regionale Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (ODNHN). De gemeente is als bevoegd gezag verantwoordelijk voor de uit te voeren taken en stuurt op basis van een dienstverleningsovereenkomst (DVO) via opdrachtgever op de uitvoering van taken. Uitvoeringsbeleid dat door omgevingsdiensten wordt opgesteld moet door het college van Den Helder worden vastgesteld. Een aantal grote bedrijven binnen de gemeente Den Helder vallen onder de bevoegdheid van de Provincie. De milieugerelateerde VTH-taken worden dan door de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) uitgevoerd. 5. GGD Het toezicht op de kinderopvang is uitbesteedt aan de GGD. Kader Dit VTH-beleid is het strategisch kader voor de uitvoering van VTH-taken in de fysieke leefomgeving voor de periode 2019-2021. De concrete inzet per jaar wordt uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma VTH. Door de zogenaamde ‘dubbele regelkring’ of ‘BIG-8’ te volgen houden we grip op de te bereiken resultaten. De ‘big 8’ is een dubbele plan-do-check-act cyclus waarbij beleid en uitvoering twee cirkels vormen die in elkaar grijpen en daardoor verbonden zijn. In figuur 1 staan de processtappen.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

7

Vanuit een strategisch kader wordt de vertaling naar operationeel beleid gemaakt ten behoeve van kwaliteitsborging, samen met een sluitende planning en control cyclus. Door vanuit de uitvoering te monitoren en vervolgens te evalueren wordt zorg gedragen dat het beleid blijft aansluiten op de uitvoeringspraktijk en andersom. De strategische doelen en prioriteiten vormen het kader voor het uitvoeringsprogramma en dus voor de programmering van de jaarlijkse VTH inzet. Figuur 1. Dubbele regelkring oftewel BIG-8-cyclus VTH

De kern van het VTH-beleid wordt gevormd door een probleem- en risicoanalyse, ook wel omgevingsanalyse genoemd. Door het invullen van een risico- en prioriteringsmodel, is een inschatting gemaakt van de impact die mogelijke activiteiten kunnen hebben op de fysieke leefomgeving (in termen van veiligheid, gezondheid, financiën, leefomgeving en bestuurlijk imago). Door risico’s te duiden en te prioriteren kan de beschikbare capaciteit voor uitvoering van de VTH-taken risicogericht worden ingezet. De meeste aandacht gaat uit naar activiteiten met een hoge prioriteit en minder of geen aandacht naar activiteiten met een gemiddelde of lage prioriteit. Bestuurlijke keuzes kunnen ervoor zorgen dat bepaalde activiteiten met een lage prioriteit toch aandacht krijgen. Dit heeft gevolgen voor de beschikbare capaciteit en kan ten koste gaan van andere taken met een hogere prioriteit. De inzet wordt inzichtelijk gemaakt in jaarlijkse uitvoeringsplannen die door het college worden vastgesteld en ter informatie aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. De uitvoering vindt plaats binnen de uitgangspunten en uitvoeringsstrategieën die in dit beleid zijn vastgesteld. Door de kwartaalrapportages en het jaarverslag vindt verslaglegging plaats. Deze verslagen vormen tevens de grondslag voor (tussentijdse) bijsturing.

1.4 Toekomstige ontwikkelingen Een aantal ontwikkelingen in wet- en regelgeving of in organisatie(s) van VTH-taken is van invloed op de werkzaamheden en/of benodigde capaciteit van de VTH-taken. Als organisatie is het van belang om nationale en regionale ontwikkelingen te volgen en te anticiperen op de (mogelijke) gevolgen. Landelijke ontwikkelingen Omgevingswet 2021 Het huidige omgevingsrecht is verbrokkeld en verdeeld over tientallen wetten. Er zijn aparte wetten voor ruimtelijk toezicht, bodem, waterbeheer, milieu, mijnbouw, monumentenzorg, natuur, geluid, bouwen en infrastructuur. Deze verbrokkeling leidt tot afstemmings- en coördinatieproblemen en verminderde kenbaarheid en bruikbaarheid voor alle gebruikers. De Omgevingswet beoogt om te komen tot één afgestemd instrumentarium voor de integrale aanpak van nieuwe initiatieven en de duurzame ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. De ontwikkelingen rond de Omgevingswet zijn nog niet concreet genoeg om een juiste inschatting te maken wat deze wet betekent voor de VTH-taken. De Omgevingswet zal wel van invloed zijn op zowel de Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

8

vergunningverlening, toezicht als de handhaving van de bebouwde omgeving. Zo voorziet de Omgevingswet in minder toetsing vooraf en meer toezicht achteraf. Ook wordt onder de Omgevingswet het bestuursorgaan geacht te redeneren vanuit mogelijkheden en niet vanuit beperkingen. De verwachting is dat dus dat zowel voor vergunningen, toezicht als handhaving meer maatwerk geleverd zal moeten worden. We zijn ons reeds aan het voorbereiden op de komst van de wet middels verschillende uit gezette pilots. Wet Kwaliteitsborging in 2021 De toetsing aan het Bouwbesluit zal in de nabije toekomst worden verricht door gecertificeerde bedrijven, middels de recent aangenomen Wet kwaliteitsborging. Naar verwachting gelijk met de omgevingswet in 2021 in werking treden. Na invoering van de private kwaliteitsborging is er geen exclusieve rol meer weggelegd voor de lokale overheid voor wat betreft de toetsing aan het Bouwbesluit van vergunningsaanvragen en op het toezicht hierop. De gemeente behoudt wel de exclusieve bevoegdheid om de ruimtelijke vergunning te verlenen. Hierbij wordt getoetst op het bestemmingsplan, welstand, milieu en monumenten etc. De verwachting is dat met het mogelijk maken van de private kwaliteitsborging de gemeente eerst de ruimtelijke vergunning verleent en de markt pas daarna het Bouwbesluit zal gaan toetsen en hier toezicht op zal gaan houden.

De gemeente komt dan weer in beeld bij eventuele handhavingskwesties. We gaan binnenkort starten met het voorbereiden op de komst van deze wet. Wet Natuurbescherming Op 1 januari 2017 is de nieuwe Wet Natuurbescherming in werking getreden. Deze wet vervangt drie wetten: de Natuurbeschermingswet 1998, de Boswet en de Flora- en Faunawet. De taken die voorheen bij het rijk lagen, worden gedecentraliseerd naar de provincies. Deze aspecten van de nieuwe wet maken het voor inwoners wat gemakkelijker. Tegelijk wordt het ook complexer doordat provincie zelf plant- en diersoorten mogen beschermen, waardoor de praktijk ontstaat dat soorten in deze ene provincie wel beschermd zijn en in de andere niet. Voor gemeenten heeft de nieuwe wet formeel gezien nauwelijks gevolgen, maar in de praktijk treden er wel degelijk veranderingen op voor de inwoners/ondernemers. Handhaver 2020 - Buitengewoon opsporingsambtenaar (Boa) De VNG heeft in maart 2016 zijn visie op de gemeentelijke handhaver 2020 naar buiten gebracht. Daarin staat dat Boa’s zich de afgelopen jaren ontwikkeld hebben tot professionele handhavers en dat deze professionalisering zich ook de komende jaren zal doorzetten.

Redenen zijn volgens de VNG: een sterkere vraag uit de samenleving, een politie die zich verder terugtrekt en de decentralisaties in het sociaal domein waardoor Boa’s meer te maken krijgen met overlastsituaties op straat. Om te komen tot de gemeentelijke handhaver 2020 moet volgens de VNG ook aan een aantal randvoorwaarden worden voldaan. Zo moeten gemeenten onder andere een strategische visie op handhaving hebben en van daaruit nadenken over de daaruit voortvloeiende taken en bevoegdheden voor handhavers. Met dit beleidsplan en de uitvoeringsplannen voldoet de gemeente Den Helder hieraan. Regionale ontwikkelingen Opdrachtgeverschap omgevingsdienst Het opdrachtgeverschap van de omgevingsdienst, de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord, wordt mede vormgegeven in de regionale regievoerders overleggen. Het voldoen aan de kwaliteitscriteria van de Wet VTH is hierbij een belangrijk bespreekpunt. Een opgave voor deze regievoerders overleggen is het verder professionaliseren van het opdrachtgeverschap. Toezicht op regelgeving prostitutie Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

9

Er wordt gewerkt aan een regionaal convenant om het toezicht op de bepalingen inzake prostitutie onder te brengen bij een pool van Boa’s van verschillende gemeenten waaronder die van Den Helder. Er wordt daarnaast hard gewerkt om het toezicht op een adequaat niveau te krijgen. Dit is de uitdaging voor de komende jaren alsmede het verkennen van andere middelen om tot een goed naleefgedrag te komen.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

10

2. Ambitie, visie, uitgangspunten en operationele doelen Naast de verplichte uitvoering van wet- en regelgeving is de bestuurlijke ambitie en de visie op vergunningverlening, toezicht en handhaving bepalend voor de wijze waarop het werk wordt gedaan. Om dit concreet te maken zijn uit de hierna omschreven ambitie en visie uitgangspunten gedestilleerd die leidend zijn bij de uitvoering van de VTH-taken in Den Helder. Daarnaast is, om voortgang te monitoren en effecten inzichtelijk te maken, een aantal concrete operationele doelstellingen geformuleerd.

2.1 Bestuurlijke ambities In het coalitieprogramma dat is opgesteld voor de periode 2018-2022 zijn de ambities die zijn neergelegd door het college gekoppeld aan concrete acties. De ambities die zijn geformuleerd ten aanzien van de thema’s waar dit VTH- beleid aan kan bijdragen zijn door ons gegroepeerd in dienstverlening, algemene ambities en wat concreter benoemde ambities. Dienstverlening De dienstverlening vanuit de gemeente moet optimaal zijn. Dit betekent onder andere duidelijke, adequate en transparante communicatie met inwoners, instellingen en bedrijven. Inwoners van de gemeente worden actief betrokken, waarbij de gebiedsgerichte aanpak en wijkgericht werken het centrale uitgangspunt is. Ook ligt er de ambitie om de (digitale) dienstverlening verder te verbeteren, ruimte te geven aan ondernemers en hun te faciliteren. Vergunningen die eenvoudig zijn worden of in het kader van deregulering afgeschaft of indien deze wel noodzakelijk zijn sneller verleend. Overbodige, tegenstrijdige niet nuttige en niet handhaafbare regels worden bestreden. Het credo is handhaven waar het echt moet en toezicht houden daar waar het kan. Handhaven is namelijk geen doel opzicht maar een middel om de openbare ruimte veilig en schoon te houden. Klachten of meldingen over de directe leefomgeving zullen dus voortvarend en zichtbaar worden aangepakt.

Toezicht betekent aanwezig zijn in de openbare ruimte, tijdens evenementen en festiviteiten, zichtbaar en het gezicht van de gemeente. De handhavers hebben daarnaast een signalerende en adviserende rol. Ze zijn dienstbaar waar dit kan. Ze gaan het gesprek aan waarbij handhaven het laatste middel is. Maar wanneer sprake is van overlast en geweld bij evenementen dan zal hier wordt stevig opgetreden. Daarnaast zal geëxperimenteerd worden met pre-mediation. Als laatste wordt de beschikbare formatie effectiever ingezet voor nader gestelde prioriteiten. Algemene ambities De inwoners hebben recht op een stad die schoon, heel en veilig is. Duurzaamheid en het milieu staan extra hoog in het vaandel. Daarnaast wordt het cultuurhistorisch erfgoed gekoesterd en de toeristische sector gestimuleerd. Dit door de verblijfsrecreatie naar hoger niveau te tillen met behoud van natuurschoon en culturele waarden, maar ook door evenementen maximaal te ondersteunen. Op Willemsoord zijn de pijlers horeca, cultuur en evenementen. Ook wordt de gevelverbetering gecontinueerd om zo de stad zijn uitstraling te laten behouden en te versterken. Als laatste is een goede ontwikkeling van kinderen en jongeren thuis en op school van belang. Concrete ambities Door de coalitie zijn ook hele concrete zaken benoemd die opgepakt moeten worden.

Zo moet de overlast van geparkeerde fietsen afnemen, is een goed gebruik van parkeervoorzieningen van belang en moet de overlast van afval op straat worden aangepakt. Op het gebied van openbare orde en veiligheid ligt het accent op o.a. misdaadbestrijding, ondermijning, terrorismebestrijding, evenementen en drugs en alcohol. Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

11

Deze ambities zijn hierna in dit hoofdstuk uitgewerkt in een visie, uitgangspunten en doelstellingen ten aanzien van vergunningverlening, toezicht en handhaving.

2.2 Visie op de uitvoering van VTH-taken Zoals blijkt uit de Strategische Visie 2020 wil Den Helder een gemeente zijn met goede en diverse werkmilieus, plezierige en veilige woonmilieus met een breed en kwalitatief goed voorzieningenniveau, een aantrekkelijk en levendig stadshart en een adequate infrastructuur. Dit sluit aan bij de ambities van de coalitie die in paragraaf 2.1 staan benoemd. De visie ten aanzien van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving van de gemeente Den Helder is: Wij dragen bij aan een veilige, duurzame, schone en leefbare gemeente waarin iedereen prettig en gezond woont, werkt en recreëert.

2.2.1 Ambitie

Kwalitatief goede dienstverlening De dienstverlening van de gemeente moet voor iedereen toegankelijk en begrijpelijk zijn. Bij gemeentelijke beleidsvrijheid wordt altijd gekeken naar nut en noodzaak ten aanzien van het vergunning- en handhavingsproces. Overbodige kaders, procedures, brieven en indieningsvereisten worden geschrapt indien deze niet noodzakelijk zijn voor een objectieve en adequate afhandeling. Vergunningen gaan we zoveel mogelijk digitaliseren, standaardiseren en vereenvoudigen. We gaan ervan uit dat wat inwoners zelf kunnen doen, dit ook door hen zelf wordt gedaan. Als er ondersteuning nodig is, is dit niet automatisch een gemeentelijke taak. Dit betekent dat we niet alles (automatisch/meteen) leveren of doen voor de inwoners. We proberen daar waar dit mogelijk is ook in onze dienstverlening de zelfredzaamheid te stimuleren door inwoners en bedrijven te stimuleren om gezamenlijk problemen op te lossen, bijvoorbeeld door overleg of mediation. Oplossingen die in gezamenlijkheid worden gevonden hebben de voorkeur boven de oplossingen die zijn afgedwongen. Inwoners en bedrijven zijn medeverantwoordelijk voor een efficiënte afhandeling van de zaken die ze met de gemeente regelen. Wij verwachten van hen dat ze zelf relevante informatie verzamelen en dat ze aanvragen zo compleet en correct mogelijk indienen.

Ingezet wordt op zoveel mogelijk voorafgaand aan een aanvraag tot een plan te komen waarvoor vergunning verleend kan worden. Er zal daarom met name gestuurd gaan worden op vooroverleg. Tevens zal van de aanvrager gevraagd worden om inzicht te geven in het participatietraject dat hij gevolgd heeft (vooruitlopend om de Omgevingswet). Voordat een aanvraag wordt ingediend gaan we zoveel mogelijk de informatieve vragen (van de aanvrager) beantwoorden en geven we randvoorwaarden mee. Klanten worden op deskundige en vriendelijke wijze gevraagd en ongevraagd van informatie voorzien over zaken. Zowel op het vlak van kennis als op het vlak van kunde verstaan de medewerkers hun vak. Ze zijn in de gelegenheid zich blijvend te ontwikkelen en worden hierin ook gestimuleerd. Ze zijn betrokken bij hun werk, de organisatie en elkaar. Transparant en aanspreekbaar Wij verwachten veel van onze inwoners en bedrijven en tegelijkertijd mag hij of zij veel van ons verwachten. De gemeente is verantwoordelijk voor het tijdig afgegeven van kwalitatief goede vergunningen en het inzetten van adequaat toezicht en handhaving. Degene die een vergunning krijgt Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

12

moet ervan uit kunnen gaan dat deze stand houdt bij eventueel bezwaar en beroep dat wordt ingesteld door derden. Wij streven er dan ook naar vergunningen te verstrekken die voor eenieder volstrekt helder, duidelijk, handhaafbaar en niet voor meerdere uitleg vatbaar zijn. Ook de handhaving is transparant. De toezichthouders en Boa’s zijn zichtbaar op straat en aanspreekbaar voor eenieder. Wanneer inwoners en bedrijven de regels niet naleven zullen wij hun hierop aanspreken. Het werk wordt zo uitgevoerd dat betrokkenen weten waar ze aan toe zijn. Dit geldt voor aanvragers en overtreders maar ook voor andere betrokkenen. Gelijke gevallen worden gelijk behandeld. De gemeente wil ook transparant en helder toezicht houden. Dit betekent dat wij duidelijk willen zijn over wat wel en niet is toegestaan. Maatwerk en ruimte waar het kan, strikt en duidelijk waar nodig Eenduidigheid betekent dat de gemeente bij geconstateerde overtredingen consequent en voorspelbaar handelt. Een eenmaal ingezet handhavingstraject zet de gemeente ook door. Vergelijkbare situaties handelt de gemeente op vergelijkbare wijze af. Hiermee wordt willekeur en rechtsongelijkheid voorkomen. Het landelijke wettelijke kader, of gemeentelijke regels worden gevolgd en zijn bepalend. Anderzijds is er wel ruimte voor maatwerk.

Bij de behandeling van aanvragen en handhavingszaken ligt de focus niet op de beperkingen ervan, maar juist op het zoeken naar wegen en oplossingen om daarbinnen. Dit rekening houdend met de wensen van aanvrager én omgeving te zoeken naar mogelijkheden, waar mediation soms een van de mogelijkheden is. Om de juiste aanpak te kunnen kiezen kan een doelgroep analyse een goed hulpmiddel zijn. Deze analyse kan in beeld brengen in hoeverre bij overtredingen sprake is van onwetendheid, gemakzucht, calculerend gedrag of criminaliteit. Afhankelijk van de houding en motieven van de overtreder(s) kunnen de juiste handhavingsmiddelen worden gekozen. Daarbij heeft de inzet van preventieve handhavingsmiddelen, zoals voorlichting, indien mogelijk en effectief, de voorkeur boven de repressieve (sanctionerende) handhavingsmiddelen.

2.3 Gemeenschappelijke uitgangspunten De in 2.2 genoemde visie op vergunningverlening, toezicht en handhaving leidt tot een aantal ‘gemeenschappelijk’ uitgangspunten die leidend zijn bij de uitvoering van de VTH-taken.       

Risicogerichte benadering; Vertrouwen waar het kan, controle waar het moet; De big-8 cyclus is de basis voor de beleidscyclus; Digitale dienstverlening is het uitgangspunt, ook bij toezicht en handhaving; Efficiënte en effectieve uitvoering VTH is richting gevend voor de ruimtelijke keten; Integrale aanpak Integriteit van de gemeente(lijke organen) staat hoog in het vaandel.

Risicogerichte benadering De beschikbare personele en financiële middelen voor de uitvoering van de VTH–taken zijn beperkt. Dit betekent dat in de taakuitvoering – in het kader van het uitvoeringsprogramma – keuzes gemaakt moeten worden. Vergunningverlening, toezicht en handhaving worden daarom risicogericht benaderd. Dit betekent dat mede op basis van een inschatting van risico’s de prioriteiten worden bepaald. Bij het maken van keuzes in de taakuitvoering wegen veiligheid en gezondheid zwaar. Ook leefbaarheid, duurzaamheid en omgevingskwaliteit wegen mee. Daarnaast krijgen signalen van inwoners en bedrijven een plaats bij het bepalen van prioriteiten.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

13

Vertrouwen waar het kan, controle waar het moet De gemeente Den Helder vertrouwt erop dat de inwoners en ondernemers de verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen omgeving en activiteiten. Handhaven gebeurt dan ook vanuit vertrouwen. Loslaten waar het kan en focussen op zaken die echt belangrijk zijn. Uitgangspunt is de verwachting dat de meeste ondernemers en inwoners deze verantwoordelijkheid aan kunnen. Maar daar waar dit niet het geval is en leidt dit tot onacceptabele risico’s dan zal zo nodig stevig handhavend worden opgetreden. Bij ondermijning of drugsproblematiek treedt de gemeente direct handhavend op. Dit doen we door het toepassen van lik-op-stuk beleid en het actief toepassen van BIBOB-onderzoeken en door drugswoningen/panden te sluiten. De big-8 cyclus is de basis voor de beleidscyclus De gemeente pakt vergunningverlening, toezicht en handhaving op basis van het big-8 principe, planmatig en cyclisch op. Dit resulteert in (twee)jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s en verantwoording aan de gemeenteraad. Efficiënte en effectieve uitvoering VTH is richting gevend voor de ruimtelijke keten Naast de focus op risico’s zal een efficiënte en effectieve uitvoering VTH ook bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit van Den Helder. Zo zal bij alle nieuwe ruimtelijke plannen voortaan rekening moeten worden houden wat dit voor invloed heeft op de uitvoering van toezicht en handhaving.

Handhaving zal daardoor vroegtijdig bij kunnen sturen in ontwikkelingen die voorzienbaar problematisch kunnen worden. Zo zal handhaving vooraf meer worden betrokken bij de planvorming. Bijvoorbeeld als het gaat om de vestiging van bedrijvigheid aan huis, initiatieven van burgers, bedrijven/verenigingen, buurten of dorpen rond (zorg)voorzieningen, veranderend gebruik van vrijkomende bebouwing of renovatie en verbouwing van bestaande gebouwen (in verband met brandveiligheid). Door bewoners meer te betrekken bij het ontwikkelen van ruimtelijke kwaliteit zal dit ook meer tot de verbeelding en verantwoordelijkheid spreken. Integrale aanpak Waar mogelijk worden zowel initiatieven als handhavingszaken integraal opgepakt. Op deze wijze worden alle relevante aspecten van een initiatief of een probleem in samenhang bezien en behandeld. Samenwerking met interne en externe partners is hierbij essentieel.

2.4 Uitgangspunten vergunningverlening      

Initiatiefnemers worden er op gewezen en gestimuleerd om overleg met belanghebbenden te voeren om draagvlak voor de activiteit te krijgen. Bij de behandeling van aanvragen staat adequate en professionele dienstverlening voorop. De klanttevredenheid blijft daarbij van groot belang. De vergunningen die worden verleend geven rechtszekerheid doordat ze tijdig (niet van rechtswege) zijn verleend en de rechterlijke toets kunnen doorstaan. Bij vergunningaanvragen wordt zo ver mogelijk actief meegedacht in mogelijkheden en oplossingen om, rekening houdend met de initiatiefnemer én de omgeving, activiteiten mogelijk te maken. Er wordt niet meer informatie gevraagd dan nodig voor het beoordelen van de aanvraag. Vergunningen en ontheffingen zijn begrijpbaar voor eenieder.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

14

2.5 Uitgangspunten toezicht en handhaving  







 

Toezicht en handhaving dienen ter voorkoming van gevaar, hinder en overlast. De grondslag van toezicht en handhaving is positief. Er wordt niet alleen gekeken naar wat niet mag, maar ook naar wat wel mogelijk is. Natuurlijk neemt dit niet weg dat de gemeente doorpakt daar waar dit nodig is. Naleving wordt bevorderd door de inzet van diverse middelen en een combinatie van preventieve (communicatie, overleg, vergunningverlening, toezicht) en repressieve instrumenten. Preventieve instrumenten hebben de voorkeur boven repressieve. Correct gedrag is de norm, zowel voor de gemeente als voor burgers. Er wordt niet geaccepteerd dat medewerkers worden geconfronteerd met (verbale) agressie of geweld. Bij dergelijke incidenten wordt altijd aangifte gedaan. Een goede naleving van wet- en regelgeving staat centraal. Naleving gaat om gedrag van mensen en bedrijven. Ingezet wordt daarom op effectieve manieren van gedragsbeïnvloeding. Hier wordt ook mee geëxperimenteerd; Toezicht tijdens de realisatiefase op maat afgestemd op gedrag aannemer. Op basis van ervaringen met specifieke aannemers wordt er een toezichtstrategie bepaald; Gebiedsgericht en wijkgericht aanpakken van overlast. Op basis van informatie van meldingen van inwoners, politie, eigen waarnemingen en informatie uit onze datasystemen voeren de toezichthouders openbare ruimte/orde hun werkzaamheden uit.

Wij willen daarbij aanwezig zijn op ‘hotspots’ / hot times’; daar waar de kans op overtredingen groter is om zo de overlast aan te kunnen pakken.

2.6 Doelen vergunningverlening, toezicht en handhaving Onderstaande doelen zijn van toepassing voor de periode 2019-2021 Algemeen doel - Voldoen aan de kwaliteitseisen voor de uitvoering van de VTH-taken. Aan het einde van de beleidsperiode zijn alle verbeterpunten uit de Big-8-scan uitgevoerd en voldoet de gemeente aan de kwaliteitseisen uit het Besluit omgevingsrecht en daarmee is de beoordeling van de provincie adequaat. Doelstellingen vergunningen - Vergunningen, meldingen en ontheffingen worden op een kwalitatief hoog en adequaat niveau afgehandeld. Het effect hiervan is dat de vergunningen en ontheffingen binnen de wettelijke termijn zijn verleend en in stand blijven bij bezwaar en beroep die door een derde is ingesteld. - Het stimuleren van een digitale afwikkeling van aanvragen. - Het stimuleren dat bouwwerken zodanig worden gebruikt dat en activiteiten zodanig worden uitgevoerd dat zij zo min mogelijk belastend zijn voor hun omgeving. - Het stimuleren dat bouwwerken brandveilig worden gebruikt. - Het stimuleren van duurzaam en energiezuinig bouwen. - Het stimuleren van een veilige openbare weg. - Het stimuleren van het eigen verantwoordelijkheidsgevoel bij de opdrachtgever/aanvrager. - Goede afweging van alle belangen.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

15

Doelstellingen toezicht en handhaving - Het toezicht en de handhaving van de VTH-taken wordt op een professionele wijze en op een kwalitatief hoog en adequaat niveau uitgevoerd. Het effect hiervan is dat het naleefgedrag wordt verhoogd en dat het aantal incidenten, klachten en handhavingsverzoeken vermindert. - Eenvoudig kunnen doen van meldingen en adequaat afhandelen van meldingen. Streven is dat er snel contact wordt gelegd met de melder en dat er duidelijkheid wordt gegeven over de afhandeling (of, hoe en wanneer). - Inzetten op preventie. - Het bevorderen van een veilige leefomgeving. - Het bevorderen van een gezonde leefomgeving. - Het bevorderen van de leefbaarheid. - Het maximumaantal dossiers van nul waarin een dwangsom is betaald wegens niet tijdig beslissen op een verzoek om handhaving. - Inzetten van mediation.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

16

3. Omgevings- en probleemanalyse, prioriteiten en capaciteit 3.1 Omgevings- en probleemanalyse Met de omgevingsanalyse wordt inzicht verkregen in de problemen en risico’s in de gemeente en waar vergunningverlening, toezicht en handhaving een rol kunnen spelen in het aanpakken en beheersen van deze problemen en risico’s. Hiermee kan sturing worden gegeven aan de taken die worden opgepakt. De omgevingsanalyse vormt dan ook de basis voor het van het formuleren van doelstellingen, taken, prioriteiten, en het uiteindelijk vaststellen van een integraal uitvoeringsprogramma. In de probleemanalyse wordt inzichtelijk gemaakt welke problemen burgers en bedrijven in Den Helder ervaren en vanuit het toezicht naar voren komen. In de risicoanalyse wordt inzichtelijk gemaakt welke risico’s zich kunnen gaan voordoen, hoe ernstig deze zijn en hoe groot de kans is dat problemen zich zullen gaan voordoen. Het kan daarbij ook gaan om zaken die niet direct waarneembaar zijn, maar wel een reële dreiging kunnen vormen, zoals brandgevaar en instortingsgevaar. Voor de uitwerking van de omgevings- en probleemanalyse zie bijlage 1.

3.2 Prioriteiten Het is onmogelijk om in onze samenleving alle risico’s uit te sluiten. Het voorkomen of wegnemen van risico’s door middel van vergunningverlening of door toezicht en handhaving is niet voor 100% mogelijk. Niet elk detail van een vergunningverlening kan diepgaand getoetst worden, net zomin als het onmogelijk is om overal en altijd aanwezig te kunnen zijn om toezicht te houden op de naleving van wet- en regelgeving en hierop te handhaven. De middelen waarmee de grote hoeveelheid VTH-taken uitgevoerd moeten worden zijn beperkt. Daarom moeten doordachte keuzes worden gemaakt in wat wel en niet gedaan kan worden of een hoge of lage prioriteit krijgt. Ook de wijze van uitvoering kan hierdoor beperkt worden. Prioritering van taken bepaalt dus de intensiteit van de controle/het toezicht. Bij taken met een hoge prioriteit geldt ook nog dat gemeente keuzes maakt welke taken zij in een jaar actief oppakt. De keuzes staan vermeld in de jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s. Eén van de doelen van dit beleid is om de beschikbare middelen worden zo effectief en efficiënt mogelijk ingezet en hierdoor het effect van de mogelijke risico’s voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken. Het stellen van deze prioriteiten gebeurt op basis van een inventarisatie en de weging van risico’s. Dit wil overigens niet zeggen dat de inzet uitsluitend gericht is op deze prioriteiten.

Het betekent wel dat de grootste inspanning gericht is op deze prioriteiten. Iedere vergunningaanvraag moet worden afgehandeld, maar de manier waarop en met welke diepgang wordt getoetst kan verschillen. Voor toezicht en handhaving geldt bijvoorbeeld voor Wabo-taken dat 80% van de beschikbare capaciteit programmatisch wordt ingezet op de geprioriteerde activiteiten. 20% Van de handhavingscapaciteit blijft dan beschikbaar voor bestuurlijke prioriteiten, meldingen en handhavingsverzoeken. Voor het uitvoeren van de risicoanalyse wordt gebruik gemaakt van het landelijk veel gebruikte risicomodel zoals dat door het voormalige ministerie van Justitie ontwikkeld is. Dit model heeft de volgende definitie: Risico = negatief effect x overtredingskans.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

17

Het gaat hier kortweg om de, naar maatschappelijke normen, ongewenste gevolgen van een activiteit (het negatieve effect), verbonden met de kans dat deze zich bij niet naleven van de wet- en regelgeving zullen voordoen. Van alle te onderscheiden activiteiten wordt de kans bepaald dat dit voorkomt en vervolgens afgezet tegen de ernst van de gevolgen daarvan. De risicoanalyse resulteert in een matrix waarin de omvang van het risico van de verschillende activiteiten inzichtelijk is gemaakt, zowel voor vergunningverlening als voor toezicht en handhaving. In bijlage 2 wordt de analyse nader toegelicht. Het uitvoeren van een risicoanalyse is daarom een goede methode om tot een objectief beeld te komen van welke toezicht- en handhavingstaken prioriteit zouden moeten krijgen. Maar we willen als gemeente ook de mening van de inwoners en ondernemers horen. Wat vinden zij de komende jaren nu belangrijk, minder belangrijk of onbelangrijk? Zowel de gemeenteraad als de inwoners als de ondernemers van Den Helder hebben zich uitgesproken over welke taken prioriteit moeten krijgen. Deze wensen hebben we meegewogen in de uiteindelijke afweging bij het bepalen van prioriteiten. Prioriteiten bepalen In totaal zijn er vier factoren die allen even zwaar meewegen bij het bepalen van de prioriteiten; de overtredingskans, de effectscore2, prioriteiten politiek en prioriteiten inwoners.

Gezien de minimale inbreng van de ondernemers, weegt deze minder zwaar. In de prioriteitenberekening zijn alle factoren uitgedrukt op een schaal van 0 tot 5, waarbij 5 als hoogste prioriteit geldt. Het gemiddelde van de vier factoren bepaalt de uiteindelijke uitkomst. 1. ≥ 2,6 = hoge prioriteit; 2. 2,0 tot 2,5 = gemiddelde prioriteit; 3. ≤ 2,0 = lage prioriteit Raadpleging politiek Door middel van een ‘meedenkbijeenkomst’ is de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld om mee te denken over de prioritering. Tijdens de bijeenkomst heeft een afvaardiging van de gemeenteraads- en commissieleden meegedaan aan het dilemmaspel ‘toezicht en handhaving. Vervolgens zijn in groepjes de top 10 bepaald van activiteiten die het meeste aandacht zouden moeten krijgen volgens deze groepen. De uitwerking van deze top-10 is opgenomen in bijlage 7 per toezichtstaak aangegeven hoeveel prioriteit deze taak moet krijgen. Van alle scores is een gemiddelde genomen die recht doet aan het signaal dat de raads- en commissieleden hebben afgegeven. Raadpleging inwoners Inwoners zijn in de gelegenheid gesteld om aan te geven welke toezicht- en handhavingstaken op het gebied van de openbare ruimte volgens hen prioriteit moeten krijgen. Door middel van een vragenlijst konden zij prioriteiten bepalen. In totaal hebben 868 inwoners de online vragenlijst ingevuld, dat is een mooie score.

De respons per wijk is opgenomen in figuur 2. Vooral in Stad Binnen de Linie West en in Julianadorp is de respons groot, maar in alle wijken hebben voldoende inwoners meegedaan zodat op wijkniveau een aardig beeld ontstaat van de zaken die men daar belangrijk vindt. Er is ook gevraagd naar de buurt waarin men woont, maar de aantallen zijn te laag

2 De effectscore beschrijft het mogelijke negatieve effect van het niet nakomen van de wet- en regelgeving. De

effectscore richt zich op vijf thema’s: veiligheid, volksgezondheid, hinder en leefbaarheid, gevaar openbare orde en kwaliteit openbare ruimte.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

18

om daar statistisch verantwoorde uitspraken over te doen, alhoewel ze wellicht wel een algemeen beeld kunnen geven van de problematiek in een buurt.

250 200 150 100 50 0

Woonwijk respondenten (aantallen) 170

Stad Binnen de Linie Oost

194

168

Stad Binnen de Nieuw Den Helder Linie West

205 118 De Schooten

Julianadorp (incl. Koegras en Duinzoom)

Figuur 2. Respons inwoners online vragenlijst

Door de vorm van uitvragen via de enquête, was het niet mogelijk te vragen dat inwoners per thema te vragen of die activiteit meer aandacht of minder aandacht moet krijgen. Dat heeft ertoe geleid dat inwoners vooral hebben aangegeven welke thema’s extra aandacht moeten krijgen. Er zijn voornamelijk prioriteiten verhoogd en nauwelijks verlaagd. In de jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s zal hier rekening mee worden gehouden, waarbij de beschikbare capaciteit leidend is. In bijlage 8 ziet u de resultaten terug van de raadpleging onder de inwoners van Den Helder. Raadpleging ondernemers Ondernemers zijn ook uitgenodigd om mee te denken over de prioritering van de VTH-taken. Tevens is tijdens deze bijeenkomst gelegenheid gegeven om aan te geven waar de ondernemers hinder van ervaren en wat hun verwachtingen zijn. Tevens is aan alle ondernemers (via de ondernemersverenigingen) het dilemmaspel Toezicht en Handhaving gestuurd in de vorm van een vragenlijst. De resultaten van de vragenlijst ziet u in bijlage 9. Gelet op de minimale respons is het lastig om op basis hiervan een algemeen beeld te krijgen van zaken die ondernemers belangrijk vinden. De weging van de ondernemers is in de prioritering wel meegenomen, doch weegt minder zwaar dan de hiervoor genoemde vier factoren.

3.2.1 Prioriteiten beleidsplan De prioriteitenmatrixes zijn weergegeven in bijlage 2a (voor vergunningen) en 2b (voor toezicht en handhaving). In deze paragraaf worden alleen de hoog geprioriteerde taken per afdeling weergegeven. In de bijlagen is ook te zien welke invloed de keuzes van de raad en de inwoners hebben gehad op de uiteindelijke prioritering. De inbreng van inwoners en Raad leidde niet tot hele andere prioriteiten. De onderscheidenlijke activiteiten hebben door het invullen van de risicomatrix een hoge, gemiddelde of lage prioriteit gekregen. Er wordt bij dit beleidsplan geen extra capaciteit gevraagd. In de jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s zal uitgegaan worden van de beschikbare capaciteit. De prioriteiten zijn bepaald op basis van de uitkomst uit de prioriteitenmatrixes.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

19

Over het algemeen zijn er geen grote afwijkingen tussen de risicoanalyse en de uiteindelijke kolom prioriteit-score. De inbreng van inwoners en raad leidt niet tot hele andere prioriteiten. Vier taken met een gemiddelde prioriteit worden toegevoegd aan de hoge prioriteiten. Deze taken hebben in dit beleidsplan toch een hoge prioriteit gekregen, omdat het hier gaat om taken met veiligheidsrisico’s, gezondheid en leefbaarheid die een forse impact kunnen hebben als ze zich voordoen. Deze taken zijn: 1. Toezicht op het in gebruik hebben van een gebouw in strijd met de constructieve eisen Bouwbesluit 2012 (voor alle grotere bouwwerken waarin mensen verblijven) (score 2,1/2,4); 2. Plaatsen van aanhangers/caravans langer dan drie dagen op de openbare weg (score 2,3); 3. Onjuist parkeren van (brom)fietsen, scooters (score 2,3); 4. Het zonder vergunning aanwezig hebben van een kansspelautomaat in een horecagelegenheid (score 1,9); 5. Kinderdagopvang/ gastouders (score 2,4).

Hoge prioriteit Wabo/Bouwbesluit Vergunningverlening - aanvraag omgevingsvergunning voor activiteit bouwen van woongebouwen, appartementen, kamerverhuur, logiesgebouwen, restaurants, café, horeca, kantoor, bedrijf, maatschappelijke gebouwen, (kinder)dagverblijven, scholen, sportcomplexen, zorg; - aanvraag omgevingsvergunning slopen (monument en/of in beschermd stads- en dorpsgezicht) - aanvraag omgevingsvergunning voor wijzigen rijks- of gemeentelijk monument; - melding slopen met asbest; - aanvraag omgevingsvergunning brandveilig gebruik; - melding brandveilig gebruik. Toezicht en Handhaving - controle Bouwbesluit n.a.v.

vergunning (constructief/brandveiligheid), woningen, woongebouwen, logies/horeca/kantoor/winkel, dagverblijven, scholen, sportcomplex, zorg; - veranderen van een Rijks- of gemeentelijk monument zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning; - strijdig gebruik bestemming wonen waar dit niet is toegestaan; - strijdig gebruik bestemming: bedrijfsmatige activiteiten waar dit niet is toegestaan; - het splitsen van woningen zonder omgevingsvergunning; - slopen van (een deel van) een monument zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning; - in gebruik hebben van een gebouw in strijd met de brandveiligheidseisen Bouwbesluit 2012 – woningen, woongebouwen, logies/horeca/bedrijf/kantoor/winkel, (kinder)dagverblijven, scholen, sportcomplex, zorg; - in gebruik hebben van een gebouw in strijd met de constructieve eisen Bouwbesluit 2012 – woningen, woongebouw, logies/horeca/bedrijf/kantoor/winkel, (kinder)dagverblijven, scholen, sportcomplex, zorg; - slopen met asbest zonder vergunning. Hoge prioriteit Openbare Ruimte Vergunningverlening - aanvragen evenementenvergunningen (regulier, aandachts- en risico-evenementen).

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

20

Toezicht en Handhaving - jeugdoverlast/hangjongeren (mede vuurwerk) - plaatsen van aanhanger/caravan langer dan drie dagen op de openbare weg - handelen zonder of in afwijking van een evenementenvergunning; - onjuist parkeren van (brom)fietsen, scooters; - overlast van loslopende honden in aangewezen verboden gebieden; - hondenpoep; - afval(dumpingen); - fout parkeren op grond van de Wegenverkeerswet/RVV. Hoge prioriteit Horeca en openbare orde Bijna alle toezichttaken die de gemeente op het gebied van horeca en openbare orde wettelijk verplicht is om uit te voeren of op basis van lokaal beleid belangrijk zijn, hebben een hoge prioriteit gekregen. Veel van deze taken hebben een relatie met het programma Ondermijning en het Integraal Veiligheidsplan. Vergunningverlening - aanvraag exploitatievergunning APV; - aanvraag vergunning sexinrichting; - aanvraag/wijziging Drank- en Horecavergunning; - wijzigen leidinggevende aanhangsel Drank- en Horecavergunning; - omzettingsvergunning (kamerverhuur).

Toezicht en handhaving - zonder vergunning aanwezig hebben van een kansspelautomaat in een horeca-inrichting; - in werking zonder of in afwijking van een Drank- en Horecavergunning en/of exploitatievergunning; - alcoholische drank verstrekken aan minderjarige (jonger dan 18 jaar); - in het bezit hebben van alcoholische drank in de openbare ruimte door minderjarige; - ernstige openbare zaken op het gebied van ondermijning – prostitutie, drugs (Opiumwet), woonfraude, arbeidsuitbuiting, handel in wapens, illegaal gokken, witwassen, motorclubs, mensenhandel);

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

21

4. Nalevingsstrategie De meeste mensen die in de gemeente Den Helder wonen, werken of recreëren doen hun best om zich te houden aan de spelregels die in wet- en regelgeving zijn vastgelegd. Toch worden niet alle regels goed nageleefd. Vaak komt dat door onbekendheid van de betreffende regel of door onbewust gedrag. Soms wordt een overtreding bewust gemaakt. In beide gevallen dient de gemeente op een adequate en juiste manier op te reageren. Deze nalevingstrategie wordt beschreven in dit hoofdstuk. De door de gemeente gehanteerde nalevingstrategie bestaat uit drie strategieën: een preventiestrategie, een toetsingsstrategie en een handhavingsstrategie. Deze laatste wordt onderverdeeld in een toezichtstrategie, een sanctiestrategie en een gedoogstrategie. Deze verschillende strategieën kunnen niet los van elkaar gezien worden, maar versterken en vullen elkaar aan. De beschreven nalevingstrategie is schematisch weergegeven in figuur 3.

Figuur 3. Nalevingstrategie

Tafel van Elf Om inzicht te krijgen in de redenen waarom mensen de regels bewust of onbewust overtreden maakt de gemeente al jaren gebruik van de ‘Tafel van Elf’ van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid. Dit is een landelijk erkend model waarmee kan worden ingeschat in hoeverre wet- en regelgeving zal worden nageleefd. Het model bestaat uit 11 factoren die bepalend zijn voor het naleefgedrag. In deze methodiek zijn elf aspecten benoemd die van invloed zijn op het naleefgedrag. Het gaat daarbij om kennis van regels, motivatie om regels na te leven en de pakkans.

Vergunningverlening, Toezicht en Handhavingsplan 2019-2021

22

Het blijkt dat de Tafel goed bruikbaar is in de openbare ruimte en minder bij toezicht op het gebied van bouw en ruimtelijke ordening. Hier blijkt dat een (informeel) gesprek tussen de toezichthouder en overtreder vooraf in veel gevallen beter werkt. Ook het inzetten van mediation tijdens het handhavingsproces kan bijdragen aan het ongedaan maken van de overtreding en kan zo helpen bij of in plaats komen van bezwaar en beroep. De ‘Tafel van Elf’ sluit aan bij de Landelijke Handhaving Strategie (LHS). Onderstaand figuur laat de invloed van de preventie en handhaving zien op de overweging van mensen om wel/niet na te leven.

Figuur 4. Invloed preventie en handhaving op wel /niet naleven van mensen

Type overtreders en doelgroepen Zoals uit de tafel van 11 blijkt zijn er verschillende soorten overtreders die elk om een verschillende aanpak van instrumenten vragen. De volgende tabel maakt de benadering per doelgroep van overtreders zichtbaar. De inzet van de opgesomde instrumenten moeten als voorbeelden worden gezien. Vrijwel altijd zal er maatwerk worden toegepast. Met name bij projecten zal deze wijze van toezicht en handhaving naar doelgroep worden toegepast. Waarbij we als gemeente steeds uitgaan van de eigen verantwoordelijkheid van inwoners bezoekers en bedrijven. Voor een verder beschrijving van de type overtreders zie de sanctiestrategie in paragraaf 4.5 en bijlage 6.