Uitvoeringsplan 2021 definitief.pdf

Uitvoeringsplan PARTICIPATIE 2021-2022

1. Samenvatting Voor u ligt het Uitvoeringsplan Participatie voor de periode 2021-2022. Eén van de doelstellingen uit de Kadernota 2021-2024 is dat Den Helder minder werklozen telt en minder bijstandsgerechtigden. Momenteel (medio maart 2021) ontvangen ongeveer 1645 huishoudens een bijstandsuitkering. We verwachten ook in de rest van 2021 een hogere instroom. Door bij iedere aanvraag direct de arbeidsmogelijkheden goed in beeld te brengen hopen we echter dat de bijstandsduur beperkt blijft en het klantenaantal uiteindelijk weer kan dalen naar 1600 huishoudens. Om dit op efficiënte wijze te bereiken, besteden we gerichte aandacht aan de volgende geprioriteerde doelgroepen: jongeren tot 27 jaar, inwoners die korter dan 1 jaar een uitkering ontvangen, statushouders, 45-55 jarigen, alleenstaande ouders en niet-uitkeringsgerechtigden (zogenaamde nuggers). Ook cliënten die niet tot een voornoemde doelgroep behoren, maar wel aangeven ondersteund te willen worden in een activeringstraject of toeleiding naar werk, pakken we met voorrang op. Op de verschillende doelgroepen worden gerichte acties gezet. We willen voorkomen dat iemand na het volgen van een traject, weer thuis komt te zitten. Een reintegratietraject kan bestaan uit meerdere stappen, al naargelang wat iemand nodig heeft. Het doel is uitstroom naar werk.

Lukt dit niet, dan is wellicht beschut werk of vrijwilligerswerk een mogelijkheid. Specifieke activiteiten die we inzetten om onze doelen te bereiken zijn: het stimuleren van deeltijdwerk, wijzen op rechten en plichten verbonden aan de uitkering, leveren van nazorg na uitstroom uit de uitkering, ontwikkelen van werkleertrajecten waarbij wordt samengewerkt met bedrijfsleven en onderwijs, meer gerichte aandacht voor (het verbinden van) werkgevers, ontwikkelen van duale (combi taal en werk) trajecten voor statushouders, een speciaal project voor alleenstaande vrouwen, en een eigen sollicitatietraining. Een deel van de activiteiten organiseren we zelf en voeren we in eigen beheer uit. Daar waar nodig, maken we gebruik van onze ingekochte trajecten en werken we samen met werkgevers en onderwijs.

1

2. Inleiding Dit uitvoeringsplan is bedoeld om aan te geven hoe ons bestand aan bijstandscliënten er uit ziet, waar we onze prioriteiten willen leggen en waar we qua re-integratieaanbod behoefte aan hebben. Hierdoor scheppen we ook een kader voor onze eventuele (nieuwe) inkoop van re-integratievoorzieningen. De artikelen 2 en 4 uit de Re-integratieverordening Participatiewet 2020 vormen gezamenlijk de context voor het opstellen van het uitvoeringsplan. Hoewel de opdracht tot het opstellen van het Uitvoeringsplan al meerdere jaren is opgenomen in de Re-integratieverordening Participatie, is het plan tot op heden niet tot stand gekomen. Momenteel doen zich echter verschillende omstandigheden voor, die het opstellen van het plan noodzakelijk maken. Op deze omstandigheden wordt hieronder ingegaan. Het plan is opgesteld voor twee jaar. Vanaf de zomer 2019 heeft het team Participatie gewerkt aan de totstandkoming van het Uitvoeringsplan Participatie. Deze was bedoeld voor de periode 2020-2021. Begin maart 2020 is dit Uitvoeringsplan gereed gekomen. En toen kwam de uitbraak van het Coronavirus… Hierdoor is van het ene op het andere moment een totaal andere werkelijkheid ontstaan. De instroom in de bijstand is in korte tijd enorm toegenomen. En daarnaast zijn gedurende een periode alle re-integratie activiteiten stilgelegd vanwege de richtlijnen van het RIVM.

Reden om het bovengenoemd Uitvoeringsplan 2020 te herschrijven en actualiseren, en om hierbij met het Uitvoeringsplan 2021-2022 te komen. Arbeidsmarktprognose 2021 De coronacrisis heeft grote gevolgen voor de arbeidsmarkt. Dit is niet meteen zichtbaar in de cijfers over 2020. Door diverse steunmaatregelen van de overheid bleef tijdens de coronacrisis veel werkgelegenheid behouden. Hierdoor is de afname van het aantal banen en de toename van de werkloosheid afgelopen jaar beperkt gebleven. Toch nam het aantal banen af in 2020 (- 86 duizend) en zet deze ontwikkeling verder door in 2021 (-103 duizend). Volgens de prognose van het UWV daalt het aantal banen in twee jaar tijd met 189 duizend. Daarmee komt het aantal banen in 2021 gemiddeld uit op bijna 10,6 miljoen. Door de coronacrisis zijn er meer sectoren waar banen verdwijnen, dan sectoren waar banen bijkomen Tussen 2019 en 201 verdwijnen vooral banen in sectoren die direct getrokken worden door de contactbeperkende maatregelen of waar met veel flexibele contacten wordt gewerkt. De grootse afname is te verwachten bij uitzendbureaus, in de horeca en in de industrie. Er zijn ook sectoren waar meer werk zal ontstaan. Het aantal banen zal toenemen in de sector zorg & welzijn, het openbaar bestuur en in de sector informatie & communicatie.

Voor flexibele arbeidscontracten (en dan met name jongeren) blijkt bijstand helaas niet het laatste, maar het eerste vangnet te zijn. Zij hebben niet of nauwelijks WW-rechten opgebouwd. Mensen met opeenvolgende flexibele contracten zijn vaak lager opgeleid en hebben een lager inkomen. De kwetsbaarheid van flexibele arbeidskrachten in de huidige crisissituatie komt vaak bovenop een al aanwezige structurele kwetsbaarheid. Ook in Den Helder zien we met name een groei van het aantal jongeren in de bijstand. Uitkeringsbestand Allereerst zien we een verandering binnen ons uitkeringsbestand. De nieuwe instroom bevat veel cliënten met dusdanige problematiek dat men niet makkelijk kan uitstromen naar werk. Door de aangetrokken arbeidsmarkt zijn de mensen die makkelijker bemiddelbaar zijn, inmiddels aan het werk. De instroom bevat meer jongeren die voorheen (voor 2015) onder de Wajong-doelgroep vielen, en nu onder de Participatiewet. Door de wijzigingen in het uitkeringsbestand verandert ook de behoefte van de doelgroep. Verandering arbeidsmarkt door de coronacrisis De coronacrisis heeft de zeer krappe arbeidsmarkt in enkele maanden tijd veranderd naar een arbeidsmarkt met oplopende werkloosheid en onzekerheid voor ondernemers en werknemers in diverse branches. De gevolgen hiervan blijven we nog lang voelen.

Maar ook de energietransitie, woningbouwopgave en de toenemende zorgvraag drukken hun stempel op de vraag naar arbeid, die bovendien voortdurend verandert door robotisering, digitalisering en automatisering.

2

Tijdens de coronacrisis ontwikkelt niet elke sector zich op dezelfde manier. Zo ging aan de ene kant de horeca op slot, maar nam de vraag naar pakketbezorgers, mede onder invloed van een grote toename in het aantal online bestellingen, juist weer snel toe. Binnen onze gemeente geldt dat we na jaren van krimp nu een groeigemeente zijn geworden. Het aantal banen is toegenomen en het aantal openstaande vacatures gestegen. Zeker de vacatures voor hoogopgeleiden blijken moeilijk vervulbaar. Initiatiefnemers gemeente, Woningstichting en de Koninklijke Marine hebben hun krachten gebundeld in Het Helders Perspectief. Dit betreft een totaalplan om de uitdagingen waar we voor staan, het hoofd te kunnen bieden. Dit zijn uitdagingen op het gebied van wonen, werken, leren en recreëren.

3

3. Onze doelen voor 2021-2022 In de kadernota 2021-2024 hebben wij ons ten doel gesteld dat Den Helder minder werklozen telt en minder bijstandsgerechtigden. We streven ernaar dat onze inwoners zoveel mogelijk kunnen voorzien in hun eigen levensonderhoud. De afgelopen jaren is het aantal inwoners dat afhankelijk is van een uitkering, gedaald. Hierbij hadden we wind mee door de gunstige arbeidsmarkt. Door de coronacrisis hebben we sinds de eerste lockdown in maart 2020 werd afgekondigd, echter te maken gekregen met een stijging van het bijstandsbestand. Ontvingen in februari 2020 nog 1570 huishoudens een bijstandsuitkering, dit aantal steeg in de zomer van 2020 naar 1641 huishoudens. Nadat de coronamaatregelen versoepelden en de horeca weer opende, daalde ons bestand in september 2020 gelukkig alweer snel naar 1619 huishoudens. Momenteel (medio maart 2021) ontvangen 1645 huishoudens een bijstandsuitkering. We verwachten dat deze stijgende lijn in aantallen bijstandsgerechtigden zich 2021 nog wel even verder doorzet, mede door de voortdurende lockdown en de inwoners waar de WW-uitkering van gaat aflopen. Door bij iedere aanvraag direct de arbeidsmogelijkheden goed in beeld te brengen hopen we dat de bijstandsduur echter beperkt blijft en het klantenaantal niet verder oploopt.

Daarnaast streven we ernaar dat, zeker indien de coronamaatregelen weer versoepeld worden, we het klantenaantal uiteindelijk kunnen laten dalen naar 1600 huishoudens. Om dit te bereiken, leiden we inwoners met een bijstandsuitkering toe naar werk en ontwikkelen we leerwerktrajecten in kansrijke sectoren zoals techniek en zorg. Daarnaast zetten we duale trajecten in voor inburgeraars gericht op taal en werk en bieden we maatwerk oplossingen voor inwoners die het inburgeringsexamen niet kunnen halen. De gewenste situatie is dat we voor zowel de uitkeringsgerechtigden als de nietuitkeringsgerechtigden (nuggers) een voldoende gevarieerd aanbod aan re-integratie-instrumenten hebben en dat we voldoende maatwerk kunnen leveren. Het streven is gericht op het creëren van arrangementen bestaande uit opeenvolgende re-integratie activiteiten. Hiermee wordt voorkomen dat iemand na een traject weer thuis komt te zitten. Uiteindelijk moeten de re-integratie activiteiten leiden tot het hoogst haalbare voor die persoon. Dit betreft altijd maatwerk. Een gevarieerd en efficiënt ingezet aanbod aan re-integratievoorzieningen draagt bij aan een duurzame uitstroom naar werk en daardoor een daling van het aantal uitkeringsgerechtigden.

Bovenstaande draagt bij aan onze algemene doelstelling dat we inwoners actief ondersteunen in de samenleving, met aandacht voor hun eigen kracht en mogelijkheden én op basis van wederzijdse vertrouwen. We willen werkgevers meer bewust maken van de vormen van ondersteuning en de subsidiemogelijkheden bij het in dienst nemen van iemand met een arbeidsbeperking. De behoefte van werkgevers naar bepaald geschoold personeel en de mogelijkheden van onze werkzoekende inwoners sluit niet altijd goed op elkaar aan. Om dit te verbeteren is een meer flexibele samenwerking nodig tussen werkgevers, onderwijs en gemeente. Daar waar mogelijk gaan we een partnership aan met het bedrijfsleven en met het onderwijs in het oplossen van de heersende arbeidsmarktvraagstukken.

4

We stimuleren en motiveren onze cliënten om mee te doen in onze maatschappij. Als dit (nog) niet mogelijk is via betaald werk, dan is bijvoorbeeld vrijwilligerswerk een goed alternatief.

4. Conclusies uit de bestandsanalyse Om een beeld te krijgen van hoe ons klantenbestand er uit ziet hebben we een bestandsanalyse uitgevoerd (zie bijlage). Hier presenteren we de belangrijkste conclusies. Natuurlijk is het uitkeringenbestand onderhevig aan fluctuaties. De bestandsanalyse betreft dan ook een momentopname (Januari 2021). In bijlage 1 vindt u de uitgebreide bestandsanalyse, uitgewerkt in tabellen. De belangrijkste conclusies zijn:  Het totaal aantal bijstandsontvangers is 1.645 huishoudens.  Door de hoge instroom in 2020 en de beperkte mogelijkheden op de arbeidsmarkt ontvangen nu 366 huishoudens korter dan een jaar een bijstandsuitkering, dat is 22%  Meer dan de helft van onze uitkeringsgerechtigde inwoners is ouder dan 40 jaar (67% van het uitkeringsbestand). De groep in de leeftijd van 40-50 jaar is 21% en de groep boven de 50 jaar is 46%.  We hebben begin 2021 117 statushouders in ons uitkeringsbestand. Het merendeel van de statushouders is jonger dan 45 jaar (77%). Qua leeftijd is dit een kansrijke groep om naar werk of naar een opleiding door te stromen.  Er staan 352 cliënten ingeschreven in het doelgroepenregister. Deze groep leent zich bij uitstek voor inzet van de instrumenten Loonkostensubsidie of beschut werk.  We hebben 177 jongeren in de uitkering, ofwel 10% van het klantenbestand is jonger dan 27 jaar.

 41% van het bestand (688 klanten) ontvangt al langer dan 5 jaar een uitkering. Vooral de categorie 5 tot 10 jaar is erg groot, namelijk 27% (439 klanten).  Het uitkeringsbestand bestaat uit iets meer vrouwen dan mannen (54% van de uitkeringsontvangers is vrouw). Het verschil wordt gekenmerkt door het aantal alleenstaande vrouwen met kinderen. Alleenstaande mannen met kinderen komen weinig voor in ons uitkeringsbestand. Alleenstaande ouders ondervinden specifieke problemen bij het vinden van werk. Kinderopvang bijvoorbeeld is bij onregelmatige werktijden of bij avond-/nachtdiensten, slecht te regelen;  Afgelopen jaar blijkt het doorlopen van de maximale WW-periode een belangrijke reden van instroom in de uitkering te zijn geweest. De ‘max-WW’ers’ vormen een doelgroep waar we, tezamen met het WSP-NHN, extra aandacht aan willen besteden. Cliënten geven bij de aanvraag om een uitkering ook de beroepssector op waarin men zou willen werken. Deze informatie is niet geheel betrouwbaar. Inschrijving in een bepaalde beroepssector wil bijvoorbeeld niet zeggen dat men niet wil of kan werken in een andere beroepssector. Vaak heeft de voorkeur te maken met opgedane werkervaring in die sector (veelal productiewerk), maar het zegt niets over competenties of mogelijkheden. Om die reden is de screening op beroepssector buiten de bestandsanalyse gehouden.

5

5. Conclusies analyse regionale arbeidsmarkt (bron: UWV en RpaNHN) Hoe ziet onze regionale arbeidsmarkt Noord-Holland Noord (West-Friesland, Noord-Kennemerland, Kop van Noord-Holland) er tijdens de coronacrisis uit? Hierbij is het interessant om zowel naar de aanbod- als naar de vraagzijde van de arbeidsmarkt te kijken. Specifieke knelpunten aan de kant van de aanbodzijde van de arbeidsmarkt zijn:  Door de coronacrisis is het onbenut arbeidspotentieel groter geworden  Er is een grote stijging zichtbaar in het werkloosheidspercentage in (kwetsbare) jongeren  Met name jongeren en uitzendkrachten in horeca en detailhandel zijn extra hard geraakt  Naast dat het aantal bijstandsuitkeringen in Noord-Holland Noord ligt gestegen is, is de uitstroom uit de bijstand gestagneerd  De coronacrisis heeft nieuwe groepen kwetsbaar gemaakt, waaronder ZZP-ers  Het werkloosheidspercentage voor mensen met een niet-westerse migratieachtergrond (10,8%), jongeren tot 25 jaar (7,9%) en laagopgeleiden (7,0%) ligt duidelijk hoger dan het landelijk gemiddelde.  Voor ruim de helft van de mensen met een bijstandsuitkering vormt lichamelijke gezondheid een belemmering om een baan te vinden. Voor bijna vier op de tien bijstandsgerechtigden geldt dat de geestelijke gezondheid het vinden van werk belemmert.  Bijna twee derde van de bijstandsgerechtigden (6.500 mensen) is laagopgeleid.

Een fors deel van de laagopgeleiden slaagt er wel in werk te vinden, maar niet altijd om duurzaam aan de slag te blijven.  Mensen met een arbeidsbeperking komen moeizaam aan de slag. Deze groep is zo heterogeen, waardoor de toeleiding naar werk, werkhervatting en behoud van werk complex is voor alle partijen die daarbij zijn betrokken.  In Nederland is 1 op de 9 inwoners laaggeletterd, ook in Noord-Holland. Deze mensen hebben moeite met communiceren in het Nederlands, zowel met lezen als met schrijven. Dit belemmert het functioneren op de werkvloer.  Van veel werkzoekenden is de kennis of werkervaring verouderd.  De skills, competenties en talenten van werkzoekenden zijn onvoldoende in beeld. Aan de vraagzijde van de arbeidsmarkt valt het volgende te constateren. De werkgelegenheid in de regio Noord-Holland Noord is zeer divers en het merendeel van de bedrijven is MKB. Sinds de coronacrisis:  De detailhandel food is de enige sector waar sprake is van groei.  De sectoren Zorg & Welzijn, Onderwijs en Openbaar Bestuur kennen geen krimp.  De sectoren horeca, cultuur, sport en recreatie kennen een zeer grote krimp.  De arbeidsmarkt voor technische en ICT-beroepen is in Noord-Holland Noord nog altijd krap.  Binnen de sector techniek is er vooral behoefte aan timmerlieden, lassers en projectleiders bouw.

 Verpleegkundigen en verzorgende IG zijn de meest kansrijke beroepen binnen de sector Zorg & Welzijn.

6

6. Ondersteuningsbehoefte doelgroep Waar leggen we de prioriteit? Natuurlijk vinden we al onze inwoners met een ondersteuningsbehoefte belangrijk. Insteek is dat we inwoners met een ondersteuningsvraag daar waar mogelijk helpen. Helaas blijkt het niet haalbaar om al onze plusminus 1.645 cliënten met regelmaat te spreken. We moeten dus keuzes maken en prioriteiten stellen. Deze keuzes zijn gebaseerd op de analyse van ons klantenbestand en moeten leiden tot een effectieve aanpak met meer duurzame uitstroom tot gevolg. We zien bepaalde tendensen zoals het feit dat meer dan de helft van ons bestand bestaat uit 45plussers. Deze mensen kunnen ontmoedigd zijn door afwijzingen op sollicitaties. Onze aanpak is er op gericht om de 45-plussers weer zoveel mogelijk in hun kracht te zetten. Daarentegen kennen we ook een aantal jongvolwassenen. Bij deze groep vormt de leeftijd niet de beperking. Hier betreft het vaak problematiek door psychische of psychosociale problematiek. De groep jongvolwassenen heeft een andere aanpak nodig dan de 45-plussers. Ook hebben we een groep statushouders waarbij met name de taalachterstand en andere normen en waarden beperkend kunnen werken. Onze groep zogenaamde nuggers is belangrijker geworden. Onder de nuggers bevinden zich door wijziging in wetgeving (Wajong, Wsw) meer mensen met een beperking.

Aan de andere kant bevindt zich onder de nuggers ook nog aan te boren potentieel. Natuurlijk blijft maatwerk voor ieder individu voorop staan, los van een groepsaanpak. We lichten hieronder de specifieke doelgroepen toe. Statushouders Iedere gemeente krijgt jaarlijks door het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) een taakstelling opgelegd om mensen met een verblijfsstatus te huisvesten. Deze mensen moeten eerst inburgeren. Zij zijn veelal afhankelijk van een bijstandsuitkering. In veel gevallen zijn de Nederlandse taal, de kennis van de Nederlandse arbeidsmarkt en de werknemersvaardigheden nog onvoldoende ontwikkeld waardoor het vinden van een regulier betaalde baan voor deze groep lastig is. Aan de andere kant vinden werkgevers het soms moeilijk om statushouders te begrijpen door cultuurverschillen. Zoals opgenomen in de Kadernota, is ons uitgangspunt om zoveel mogelijk duale trajecten in te zetten, gericht op taal en stage/werk. Hierbij hoort ook het arbeidsfit maken. Te denken valt bijvoorbeeld aan het ontwikkelen van arbeidsritme en werknemersvaardigheden, het verhogen van fysieke en psychische weerbaarheid en het bieden van ondersteuning bij taal op de werkvloer. Uit onze bestandsanalyse hebben we geleerd dat van onze 117 uitkeringsgerechtigde statushouders meer dan de helft jonger dan 45 jaar is. Achttien statushouders zijn zelfs jonger dan 27 jaar.

Qua leeftijd is dit een kansrijke groep om naar werk of naar een opleiding door te stromen. Vanaf 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet inburgering in werking. In 2021 bereiden we ons voor op deze nieuwe wetgeving. Onder de nieuwe Wet krijgt de gemeente een belangrijke verantwoordelijkheid in het inburgeringsproces. Iedere inburgeraar krijgt een uitgebreide, brede intake en wordt getoetst op leerbaarheid. Op basis van de mate van leerbaarheid wordt de inburgeraar ingedeeld in een bepaalde leerroute. Het streven is om zoveel mogelijk inburgeraars te scholen tot B1 niveau Nederlandse taal. Voor personen die het MBO, HBO of WO willen volgen, geldt de Onderwijsroute als schakelonderwijs. Degenen die beperkt zijn in hun leervermogen volgen de Z-route (Z staat voor Zelfredzaamheid). Jongeren in de leeftijd van 16 tot 27 jaar Kwetsbare jongeren hebben vaak niet alleen problemen bij het duurzaam vinden van werk of een opleiding. Uit onderzoek blijkt dat een gelijktijdige aanpak van problemen in verschillende domeinen als een werkzame factor wordt benoemd. Samenwerking vanuit verschillende disciplines of domeinen, zoals onderwijs, zorg en re-integratie is hierbij belangrijk. Hiertoe is sinds 6 januari 2020 als pilot voor de duur van twee jaar binnen de gemeente Den Helder het Jongerenpunt geopend.

Het Jongerenpunt is ontwikkeld door de gemeente Den Helder, samen met het ROC Kop van Noord-Holland, Parlan, Humanitas, Praktijkschool de Pijler, Ketenhuis, UWV en MEE & de Wering. Door de krachten vanuit verschillende disciplines binnen het Jongerenpunt te bundelen zijn de lijnen kort en wordt een jongere direct gekoppeld aan een regievoerder.

7

Evaluatie 1e pilotjaar Jongerenpunt In november 2020 heeft een eerste evaluatie van het Jongerenpunt plaatsgevonden. De eerste ervaringen zijn dat het Jongerenpunt voor een integrale brede aanpak zorgt omtrent de hulpvraag van een jongere. Jongeren ervaren het Jongerenpunt als een laagdrempelige plek en weten het Jongerenpunt te vinden indien vrije inloop mogelijk is. De huidige samenwerkende partners zijn tevreden over de samenwerking en zien het als een meerwaarde dat jongeren één centrale plek hebben waar ze heen kunnen voor al hun vragen op elk leefgebied. Helaas is Covid-19 een grote spelbreker geweest in de verdere doorontwikkeling van het Jongerenpunt. In 2021 gaan we verbeterpunten doorvoeren om het 2e pilotjaar nog succesvoller te maken. Omdat de aanpak van de doelgroep 16-27 jaar een belangrijke is, mede door de stijging van het aantal jongeren in de bijstand, is een apart plan geschreven voor deze doelgroep. Dit plan is als bijlage toegevoegd. Niet uitkeringsgerechtigden (nuggers) van 27 jaar en ouder Ook inwoners zonder bijstandsuitkering (en die ouder zijn dan 27 jaar) kunnen ondersteuning krijgen bij hun re-integratie in het arbeidsproces. Deze zogenaamde nuggers hebben we ook keihard nodig om onze doelstellingen (minder werklozen) te behalen.

De ondersteuning die wij bieden vanuit de Participatiewet richt zich op de kwetsbare nugger, zoals arbeidsbeperkten en de hierboven genoemde jongeren. Er is ook een groep nuggers die zich naar onze mening prima zelf kan redden. Deze mensen weten zelf de weg naar werk of studie te bewandelen, en zijn ook in staat hun re-integratie uit eigen inkomen of vermogen te bekostigen. Zij hebben onze ondersteuning niet nodig. Wel kunnen wij zelfredzame nuggers die hierom vragen, wijzen op geschikte vacatures. Bijvoorbeeld via ons platform www.helderzichtopwerk.nl. Zelfstandig ondernemers Het kabinet heeft inmiddels diverse maatregelen genomen om de gevolgen voor ondernemers van de coronacrisis (deels) op te vangen en (deels) te compenseren. Deze regelingen worden door verschillende overheidsorganen uitgevoerd, zoals het UWV, de Belastingdienst en ook de gemeente voert één van de regelingen uit, namelijk de Tijdelijke ondersteuningsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). De gemeente Den Helder heeft de uitvoering van de Tozo, net als de Bbz2004, uitbesteed aan de GR-BVO HalteWerk. De Tozo bestaat uit twee delen, namelijk uit bijstand voor levensonderhoud en uit een kredietfaciliteit. Het kabinet vindt het van belang dat ondernemers zich oriënteren op hun toekomst en zich afvragen in hoeverre hun bedrijf voortgezet kan worden.

Dit geldt ook voor ondernemers die een Tozo-uitkering ontvangen. Vanaf 1 januari 2021 zijn gemeenten dan ook verplicht ondernemers die een Tozouitkering ontvangen te ondersteunen in hun heroriëntatie op de arbeidsmarkt. Deze taak ligt bij de gemeente en is dus niet uitbesteed aan de GR-BVO HalteWerk. SZW, VNG en Divosa werken momenteel, samen met gemeenten en vertegenwoordigers van ondernemersorganisaties uit hoe deze aandacht op heroriëntatie van ondernemers landelijk kan worden gefaciliteerd. Ook het Rpa-NHN heeft hier voor wat betreft onze arbeidsmarktregio een rol in. In het voorjaar van 2021 wordt het Mobiliteitsteam NHN operationeel. Doel hiervan is om mensen die nu in onzekerheid verkeren en hun baan dreigen te verliezen, zoveel mogelijk direct naar nieuw werk te leiden en hen te helpen via om-of bijscholing. Wij wachten niet op de start van het Mobiliteitsteam NHN maar zijn reeds proactief aan de slag gegaan met de opdracht om de Tozo-doelgroep te ondersteunen in hun heroriëntatie op de arbeidsmarkt. Korte analyse bestand zelfstandig ondernemers Op dit moment (peildatum 1 februari 2021) hebben wij ongeveer 150 ondernemers die een Tozo-3uitkering ontvangen. Als we kijken naar de branche dan zien we dat de horeca de grootste groep is, 10 ondernemers behoren tot deze groep, gevolgd door kunst (6 ondernemers) en bouw (6 ondernemers).

Andere branches, zoals de reisbranche, callcenter, reclame worden ook meerdere keren genoemd. Verder is het beeld nogal divers.

8

45-plussers Meer dan 50% van onze uitkeringsgerechtigden is ouder dan 45 jaar. Voor 45 plussers is het vaak moeilijker om te re-integreren. Zeker als het lager opgeleide mensen betreft. Toch is er beslist potentieel aanwezig onder de 45 plussers. Door het opschuiven van de AOW-leeftijd zal deze groep alleen maar groeien. Wij vinden het belangrijk om aan deze groep extra aandacht te besteden. We richten ons op een integrale aanpak waarbij niet alleen naar werk gekeken wordt, maar ook gekeken wordt naar oplossingen voor eventuele belemmeringen, en naar wat mensen zelf willen en kunnen. Er zijn geen standaardoplossingen voor de aanpak van deze leeftijdsgroep. Regelmatig betreft het mensen die meermaals afgewezen zijn bij sollicitaties en hierdoor de moed hebben verloren. Het is belangrijk om deze mensen eerst weer meer ‘in hun kracht te zetten’ door training en door het gebruik van motiverende gesprekstechnieken. Actief voorstellen bij werkgevers en de inzet van instrumenten als proefplaatsing en jobcoaching kunnen helpen om 45 plussers aan een baan te helpen. Onder bepaalde voorwaarden kan gebruik worden gemaakt van instrumenten als loonkostensubsidie en de No-riskpolis. De 45 plussers die niet meer kunnen uitstromen naar betaald werk, worden gestimuleerd om vrijwilligerswerk te doen.

Hierdoor kunnen zij alsnog hun talenten en capaciteiten ten goede aan de samenleving laten komen. Alleenstaande ouders Alleenstaande ouders zijn door de combinatie van werk en zorgtaken vaak aangewezen op deeltijd arbeid. Het is raadzaam om al in een vroeg stadium in te zetten op scholing en ontwikkeling. Als de alleenstaande ouder geen startkwalificatie heeft, wordt erop aangestuurd deze alsnog te halen tenzij blijkt dat dit niet mogelijk is. Naast scholing en ontwikkeling, is het belangrijk dat alleenstaande ouders voldoende ondersteund worden in kinderopvang. We kijken of de mogelijkheden van kinderopvang buiten kantoortijden kunnen worden uitgebreid zodat ook banen in de zorg of horeca en dergelijke, beter binnen bereik komen. Daarnaast is een interne training “Power Vrouwen” ontwikkeld, een training speciaal voor alleenstaande ouders om een eerste stap te maken richting arbeidsmarkt. Hierover meer in het volgende hoofdstuk.

9

7. Wat gaan we doen? Gerichte aandacht voor de geprioriteerde doelgroepen De volgende groepen cliënten worden dit jaar met voorrang gesproken: het zittende bestand van jongeren tot 27 jaar, de groep die korter dan een jaar een uitkering ontvangt, de groep 45 tot 55 jaar en de groep alleenstaande ouders. Uiteraard worden jongeren sowieso intensief begeleid op het Jongerenpunt, net als de statushouders. We pakken ze vast en we laten ze niet meer los. Ook cliënten die niet tot een voornoemde doelgroep behoren, maar wel graag ondersteund willen worden in hun activering of arbeidstoeleiding, pakken wij met voorrang op. De groep cliënten met een arbeidsbeperking benoemen we bewust niet expliciet als doelgroep omdat we sowieso al een wettelijke taak hebben om cliënten met een arbeidsbeperking te ondersteunen. Vaak vallen deze cliënten al onder één van de andere benoemde doelgroepen. Arrangementen Na het volgen van een traject, volgt de deelnemer een volgende stap. We willen voorkomen dat iemand na het volgen van een traject weer thuis komt te zitten. Dat werkt demotiverend. Het re-integratietraject van een cliënt kan bestaan uit meerdere stappen. De te volgen stappen hangen af van wat de cliënt nodig heeft om het voor hem /haar hoogst haalbare te bereiken.

Indien mogelijk is dit duurzame uitstroom naar reguliere arbeid, eventueel met inzet van diverse instrumenten zoals loonkostensubsidie. Lukt dit niet, dan is misschien beschut werk of vrijwilligerswerk mogelijk. Een arrangement kan bestaan uit de volgende stappen: Diagnose => ontwikkeling => bemiddeling => nazorg De uitvoering van zo’n arrangement kan in handen van verschillende aanbieders liggen. Het arrangement betreft maatwerk, toegespitst op het individu. In de bijlage is een schema opgenomen dat inzichtelijk maakt hoe een arrangement eruit kan zien. Stimuleren deeltijdwerk Een bijbaantje naast een bijstandsuitkering vergroot op de langere termijn de kans om een voltijdbaan te vinden en financieel onafhankelijk te worden. Die conclusie trekken onderzoekers van de Universiteit Utrecht in een op 23 februari 2021 verschenen paper (From social assistance to selfsufficiency: low income work as a stepping stone). De onderzoekers opperen drie redenen waarom mensen met een bijbaan betere arbeidsmarktkansen hebben. Dat extra werkervaring helpt bij het vinden van een baan, is de meest voor de hand liggende. Daarnaast biedt werk toegang tot een professioneel netwerk waardoor de bijstandsgerechtigde eerder op de hoogte is van mogelijke vacatures.

Als laatste dient een deeltijdbaan – zeker wanneer het financieel gezien weinig oplevert – als bewijs van ambitie en betrouwbaarheid voor potentiële werkgevers. We blijven dan ook werken in deeltijd stimuleren. Bijkomstig voordeel voor de gemeente is dat bij bijstandsgerechtigden met een deeltijdbaan, we slechts een deel van de uitkering hoeven te verstrekken. Dit levert de gemeente een besparing van de uitkeringslasten op. Cliënten die terughoudend zijn omdat ze niet kunnen overzien wat de gevolgen zijn voor hun recht op uitkering, toeslagen en gemeentelijke armoederegelingen, geven we vooraf duidelijke voorlichting. Daarnaast kan een efficiënte verrekening van inkomsten vanuit onze kant terugvordering van teveel ontvangen bijstand voorkomen. Dit kan het onveilige gevoel bij de deeltijd-werkers wegnemen. Als cliënten al deeltijdinkomsten hebben, dan begeleiden wij hen actief in het verkrijgen van meer uren, waardoor zij in een financieel betere positie worden gebracht. Wijzen op rechten en plichten Natuurlijk willen we mensen ondersteunen zodat zij naar vermogen mee kunnen doen aan onze samenleving. Daarbij willen we zoveel mogelijk rekening houden met hun wensen en mogelijkheden. Aan de andere kant: een bijstandsuitkering is een vangnetregeling.

Behalve rechten, zijn er ook verplichtingen waar men zich aan moet houden om een boete of een verlaging van de uitkering (maatregel) te voorkomen.

10

Wij bieden intern een training aan voor mensen die nieuw instromen in de uitkering. In deze training krijgen mensen onder andere voorlichting over hun rechten en plichten. We benadrukken in onze voorlichting de eigen verantwoordelijkheid van de cliënt, en we stimuleren dat mensen een beroep doen op hun capaciteiten en mogelijkheden. Nazorg Om te zorgen voor duurzame uitstroom, is het belangrijk om voldoende nazorg te bieden. Deze nazorg bieden we in de vorm van een (telefonisch) gesprek tussen de consulent en de cliënt, nog voordat de bijstandsuitkering beëindigd wordt. Tijdens dit gesprek wordt de cliënt voorbereid op ‘het werkende leven’ en op de gevolgen van het beëindigen van de bijstandsuitkering. Zo kan het zijn dat cliënten na de werkaanvaarding recht hebben op extra toeslagen van de Belastingdienst (bijvoorbeeld de inkomensafhankelijke combinatiekorting) en bijvoorbeeld geen recht meer hebben op bepaalde andere voorzieningen. We willen cliënten zich ervan bewust maken dat deze administratieve handelingen door hen zelf opgepakt moeten worden en/of voortaan anders gaan. Hierdoor kunnen financiële problemen worden voorkomen. Bij beëindiging van de uitkering ontvangen cliënten een folder met informatie over voornoemde punten. Meer aandacht voor werkgevers Werkgevers hebben we nodig om onze inwoners aan het werk te helpen.

Onze cliënten hebben vaak een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit komt doordat zij ofwel langere tijd uit het arbeidsproces zijn, ofwel een tijdelijke of blijvende arbeidsbeperking hebben. Aan de andere kant zien we de afgelopen periode een toename van werkzoekenden die vanuit een WW-uitkering zijn ingestroomd in de bijstandsuitkering. Deze groep inwoners heeft, bij voldoende kansen op de arbeidsmarkt, grote kans weer snel aan betaald werk te komen. Wij willen werkgevers stimuleren om meer cliënten in dienst te nemen. Het inwerken en begeleiden van onze bijstandsgerechtigden kan van de werkgever meer tijd, aandacht en geduld vragen. Het is belangrijk dat werkgevers weten dat de Participatiewet mogelijkheden biedt voor ondersteuning van hun werknemer en dat in bepaalde gevallen bijvoorbeeld loonkostensubsidie mogelijk is. Ook is het belangrijk dat we aanvragen voor loonkostensubsidie zo snel mogelijk afhandelen zodat de werkgever hier geen (tijdelijk) financieel nadeel van heeft. Hiervoor zijn we vanaf 1 januari 2021 aangesloten bij het (landelijke)preferent werkproces loonkostensubsidie (LKS). In 2021-2022 willen we, in samenwerking of in overleg met het Werkgeversservicepunt (WSP), de volgende acties in gang zetten: - Wanneer fysieke bijeenkomsten weer mogelijk zijn, houden we contact met werkgevers door middel van het organiseren van netwerkontbijten en/of – borrels.

Ook onderhouden we contact met de Helderse Uitdaging en met de HOV (Helderse Ondernemers Vereniging). - We publiceren succesverhalen op onze webapplicatie( Helder) Zicht Op Werk-, positieve voorbeelden van bijstandsgerechtigden die bij een (bij voorkeur) Helderse werkgever succesvol aan het werk zijn gegaan. - We helpen werkgevers met snelle en creatieve oplossingen voor het invullen van vacatures. - We richten ons vooral op de kansrijke sectoren: horeca, bouw/techniek, ICT, groenvoorziening en zorg. Deze branches bieden de meest kansrijke vacatures met een goed toekomstperspectief voor onze inwoners. Waarbij voor wat betreft de horeca, dit zal gelden indien de horecaondernemingen na de lockdown weer open mogen. - We brengen (via het WSP) het instrumentatrium dat wij werkgevers kunnen bieden onder de aandacht en informeren werkgevers tijdig en volledig over de mogelijkheden. - Doordat we zijn aangesloten bij het preferent werkproces LKS dragen we zorg voor een tijdige afhandeling van aanvragen loonkostensubsidie. - Vanuit het WSP wordt onderzocht om max-WW-bijeenkomsten te organiseren voor inwoners om de instroom in de bijstand te beperken.

- Voor de gehele regio is een SROI-(Sociaal Return) coördinator aangesteld om te stimuleren dat bij een gewonnen aanbesteding een bepaald percentage van de loonsom geïnvesteerd wordt in het bieden van werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

11

Werkleertrajecten Ervaring heeft ons geleerd dat werkleertrajecten goede resultaten opleveren. In samenwerking met het plaatselijke reguliere onderwijs zoals bijvoorbeeld een ROC, (regio)gemeente(n) en plaatselijke werkgevers krijgen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in een werkleertraject een opleiding en doen zij werkervaring op. Na afloop van de opleiding behaalt de cliënt een diploma op niveau 1 of niveau 2 en krijgt een betaalde baan aangeboden. Het WijkLeerbedrijf is hier een goed voorbeeld van. Naast het feit dat het WijkLeerbedrijf ervoor heeft gezorgd dat bijstandsgerechtigden een startkwalificatie hebben behaald, functioneerde het WijkLeerbedrijf ook als algemene voorziening waarbij kwetsbare inwoners in de wijk Nieuw-Den Helder door de bijstandsgerechtigden zijn ondersteund bij lichte huishoudelijke ondersteuning en het tegengaan van eenzaamheid (informele zorg). In het voorjaar van 2021 start weer een nieuwe groep van bijstandsgerechtigden met een werkleertraject binnen het WijkLeerbedrijf. Bij werkleertrajecten vinden we het belangrijk dat de deelnemers een erkend diploma of certificaat kunnen behalen. De komende periode gaan we ons oriënteren op de mogelijkheden van werkleertrajecten in branches met veel werkgelegenheid en een goed toekomstperspectief, zoals infrastructuur, bouw, techniek en zorg.

Uiteraard kijken we of we hierbij kunnen aansluiten bij bestaande structuren. WSP-trajecten Vanuit het Werkgeversservicepunt Noord-Holland Noord zijn thans ongeveer 12 verschillende projecten beschikbaar waar onze inwoners met een bijstandsuitkering ook gebruik van kunnen maken. Deze projecten zijn in verschillende branches, van werken en leren in de bouw op MBO niveau 2 tot logistiek medewerker BBL MBO niveau 2. Maatwerk voor (ex)zelfstandigen In eerste instantie gaan we samen met de ondernemers inventariseren of en zo ja welke ondersteuning zij nodig hebben. Hiertoe hebben wij 132 zelfstandig ondernemers inmiddels schriftelijk benaderd. Daarnaast is er op social media, LinkedIn en het Helders Nieuwsblad een bericht geplaatst dat indien de zelfstandig ondernemer hulp nodig heeft, wij beschikbaar zijn voor ondersteuning. De ondersteuning kan bijvoorbeeld gaan om coaching, advies, bij- of omscholing en heroriëntatie. Uit ervaringen van een regio- gemeente weten we inmiddels dat veel van de ondernemers aangeven slechts beperkte ondersteuning nodig te hebben. Als blijkt dat de onderneming coronaproof te maken is, gaan we direct met de ondernemer aan de slag. Wij gaan samen met de ondernemer bekijken hoe het bedrijf moet worden aangepast om succesvol te kunnen ondernemen in de door de coronacrisis veranderde omstandigheden.

Bij ondernemers van wie het bedrijf geen toekomst meer heeft en die zich het beste kunnen oriënteren op arbeid in loondienst, zetten we re-integratie-instrumenten in, bijvoorbeeld omscholing, bijscholing, trajectbegeleiding etc. Duale trajecten voor statushouders In de Kadernota is opgenomen dat wij duale trajecten ontwikkelen voor statushouders. Dit zijn trajecten waarbij statushouders werkervaring opdoen en tegelijkertijd extra ondersteuning krijgen in het praktisch leren van de Nederlandse taal. In 2021 wordt hard gewerkt aan de Veranderopgave inburgering (VOI) ter voorbereiding van de nieuwe wetgeving. De gemeente heeft extra middelen ontvangen voor de zogenaamde ‘ondertussengroep’. Dit is de huidige groep inburgeraars. De gemeente heeft extra middelen ontvangen om deze groep beter in beeld te brengen en alvast extra taalondersteuning aan te bieden. Ook de inburgeraars die ondanks aantoonbare inspanning hun inburgeringsexamen niet halen of niet gehaald hebben, willen we extra ondersteunen op het gebied van (praktische) taalvaardigheid en bijvoorbeeld digitale-, financiële- en werknemersvaardigheden. Om alvast te kunnen experimenten met de Zelfredzaamheidsroute zoals die straks onder de Wet inburgering wordt genoemd, is in 2020 een pilot gestart samen met de gemeente Hollands Kroon. Vanuit de gemeente Den Helder doen inmiddels 11 deelnemers mee aan deze pilot.

De pilot loopt door in 2021. Power Vrouwen In 2020 is de pilot “Power Vrouwen” ontwikkeld en in september 2020 is de eerste groep gestart. Dit traject heeft als doel de specifieke doelgroep alleenstaande vrouwen een eerste stap te laten maken richting arbeidsmarkt of op andere wijze te laten participeren in de maatschappij.

12

Het traject is gericht op het aanleren van diverse vaardigheden die bijdragen aan het vergroten van de zelfredzaamheid en vergroting van het sociale netwerk. Bijvoorbeeld door het volgen van een opleiding, (parttime) werk, vrijwilligerswerk, dagbesteding, stages etc. Door deel te nemen aan dit traject leren de vrouwen om te denken in mogelijkheden en gaan zij kansen zien die zij voorheen niet zagen. Hun sociale isolement wordt verminderd, ze worden weerbaarder, stromen sneller uit en integreren beter in hun eigen woonwijk doordat we wijkgericht gaan selecteren. Indien de corona-richtlijnen dit toelaten, zal in 2021 gestart worden met een nieuwe groep van (per keer) maximaal 13 vrouwen. Boksend naar een baan Dit betreft een methodische sollicitatietraining waarbij mensen leren omgaan met feedback ontvangen en geven, minder afhankelijk worden van ondersteuning en het leren omgaan met teleurstellingen. De training duurt acht weken. Thema’s in de training zijn motivatie, discipline, zelfwerkzaamheid, rechten en plichten rondom de uitkering, persoonlijke presentatie en het opstellen van een CV en sollicitatiebrief. Ook sport en bewegen (basketbaltraining gegeven door de professionele basketballers van de Suns) komt aan bod in deze training.

Via de inzet van sport en met de juiste begeleiding kunnen mensen waardevolle vaardigheden ontwikkelen als discipline, samenwerken, opbouwen van weerbaarheid en zelfvertrouwen. Die vaardigheden kunnen helpen bij het vinden van werk en het volwaardig participeren in de samenleving. Belangrijk is daarbij wel dat sporten/bewegen plaatsvindt in een sociaal veilige en motiverende omgeving. Ook is het belangrijk dat dit sporten is verwerkt in een re-integratietraject. Uiteraard zorgt sport er ook voor dat mensen gezonder leven en zich fitter voelen. Hierdoor functioneren zij beter op bijvoorbeeld de werkvloer. Ook zorgt sport er voor dat deelnemers in contact komen met anderen, waardoor ze hun netwerk vergroten.

13

8. Wat hebben we nodig om onze doelen te bereiken? Wat kunnen we zelf? Sommige cliënten hebben baat bij specifieke trainingen zoals sollicitatietraining, empowerment, weerbaarheid, digitale vaardigheden. Sommige consulenten hebben eigen talenten en vaardigheden die ze kunnen inzetten om onze cliënten te trainen en te begeleiden. Deze consulenten worden in de gelegenheid gesteld om hun talenten en vaardigheden te benutten. Zij stellen hun eigen trainingen voor onze doelgroep op. Inmiddels kennen wij de volgende interne trainingen: Masterclass ‘op weg naar Groei’ , ‘Boksend naar een baan’ en Power Vrouwen. Regionale aanbesteding maatwerkvoorzieningen Sinds 2015 kopen de gemeenten Den Helder, Schagen en Texel maatwerkvoorzieningen Wmo en Jeugd gezamenlijk in. Vanaf 2019 is Participatie hieraan toegevoegd. Bij deze regionale inkoop van maatwerkvoorzieningen wordt de zogenaamde open huis procedure gevolgd. De kenmerken van deze inkoopprocedure zijn: - Cliënten hebben keuzevrijheid voor de aanbieder (nadat de consulent heeft vastgesteld dat een bepaald traject nodig is); - Alle aanbieders die aan de gestelde kwaliteitseisen voldoen en akkoord gaan met de voorwaarden, krijgen een overeenkomst; - Het biedt veel ruimte en flexibiliteit; - Andere aanbieders kunnen tussentijds toetreden; - Overeenkomsten kunnen, met wederzijds goedvinden, tussentijds worden aangepast.

Tot 1 januari 2021 was het voor onze gemeente mogelijk om volgens bovengenoemde regionale inkoop alleen het product ‘coaching on the job’ in te zetten. Dit hield in dat alleen een jobcoach kon worden ingezet indien al sprake was van een werkervaringsplaats of betaalde arbeidsplek. Vanaf 1 januari 2021 is het ook mogelijk om, naast het inzetten van een jobcoach, arbeidsfit-trajecten in te zetten. Hierdoor hebben we in één klap de keuze uit meerdere aanbieders om inwoners te begeleiden bij bijvoorbeeld het gaan of blijven deelnemen aan de maatschappij, voor het ontwikkelen en versterken van werknemersvaardigheden of toeleiding naar dagbesteding, werk of onderwijs. Lokale inkoop van: Arbeidsgerichte trajecten voor criminele- en overlast gevende personen Een specifieke groep die ondersteuning vraagt is de groep overlast gevende personen, inclusief mensen met een criminele achtergrond. Hierin is ook intensieve samenwerking met de veiligheidsketen noodzakelijk. In de afgelopen jaren is deze groep zodanig ondersteund dat in de stad sprake was van minder overlast, maar ook een positieverbetering van deze doelgroep. Positieverbetering betekent in dit geval het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt. Dit uit zich in doorstroom naar een ander reintegratietraject, naar een opleiding of doorstroom naar werk.

In 2020 hebben we hiervoor een partij gecontracteerd die ondersteuning aan deze specifieke doelgroep biedt. Dit contract is inmiddels verlengd en loopt nog door tot 1 maart 2022. Arbeidsgerichte trajecten groeiers Vanaf 1 februari 2020 zijn we gestart met een nieuw aanbod van arbeidsgerichte trajecten voor groeiers. In dit traject worden groeiers (uitkeringsgerechtigden met enige afstand tot de arbeidsmarkt), getraind in werknemersvaardigheden en begeleid naar (betaald) werk. Er zijn twee partijen gecontracteerd. Het contract met deze partijen loopt in ieder geval nog tot 1 juli 2021. Goed werkend monitorsysteem Een goed werkend monitorsysteem is nodig om de effecten van onze re-integratietrajecten te kunnen meten. Op dit moment houden we nog niet voldoende bij welke re-integratieactiviteiten echt werken, welke aanbieders succesvol zijn in hun aanpak, en wat de beleving is van onze cliënten bij de diverse trajecten. We willen komend jaar werken aan verbetering van het monitorsysteem. Hierdoor wordt het mogelijk om op basis van objectieve gegevens te bepalen welk aanbod nodig is om bepaalde doelen te bereiken, en of bepaalde aanbieders wel of niet opnieuw gecontracteerd moeten worden.

14

Binnen onze arbeidsmarktregio wordt momenteel door het Rpa en met input van alle Rpa-gemeenten een overzicht gemaakt van alle instrumenten, arrangementen en onderwijsmogelijkheden. Hierbij wordt aangesloten bij het landelijke initiatief Dennis & Eva. Dennis is hét digitaal platform voor adviseurs van arbeidsmarktregio’s die in contact met (potentiële) werkgevers werken aan bemiddeling van werkzoekenden. Dennis geeft op een snelle en eenvoudige manier inzicht in relevante instrumenten voor werkgevers. Het combineert zowel de lokale en regionale instrumenten als de landelijke instrumenten van bijvoorbeeld het UWV. Daarnaast kan heel eenvoudig de informatie verstuurd worden naar de werkgever. Eva is daarentegen een digitale instrumentengids voor (vooral) intern gebruik. Een digitale ondersteuningstool, die we als gemeentelijke organisatie zelf kunnen vullen met lokale instrumenten die bijdragen aan maximaal meedoen en/of de begeleiding naar werk. Door middel van filters en zoekfuncties, kunnen professionals in één oogopslag zien welke instrumenten beschikbaar zijn voor een specifieke werkzoekende. Dit maakt het vinden van passende ondersteuning voor een cliënt makkelijker.

Duurzaam aan het werk met LKS Deze voorziening is ontwikkeld door de GRGA Pro-Bedrijven en de commerciële partij Agros en heeft als doelstelling om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt uit de gemeenten Den Helder, Hollands Kroon en Schagen een duurzame baan te bieden. Hiertoe wordt het cluster GRGAProbedrijven-Agros re-integratie verder ontwikkeld tot een voorziening voor ontwikkeling en plaatsing in duurzame banen, voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Inwoners met een loonwaarde tussen de 30% en 70% worden binnen deze voorziening geholpen naar een plaatsing in een vaste baan in de eigen Probedrijven (zoals nu schoonmaak, groenbeheer, postbezorging, inpakken en detachering) en ook bemiddeling naar een vast dienstverband bij externe werkgevers behoort tot de mogelijkheden. Financiële middelen Om onze doelen te bereiken hebben we voldoende financiële middelen nodig. Voor de bekostiging van onze acties en activiteiten resteert, na aftrek van de diverse lopende verplichtingen, een budget van ongeveer € 695.000,00 voor 2021. Dat bedrag kan worden ingezet voor genoemde (nieuwe) projecten, pilots en trainingen op het gebied van activering en re-integratie. De opbrengst vertaalt zich in uitstroom uit de uitkering, dus een verlaging op de uitgaven Buig.

Naast verlaging van de uitgaven op de Buig, leveren de projecten ook een verlaging van de maatschappelijke kosten op zoals vermindering armoede, verbetering gezondheid en daardoor minder beroep op diverse zorgvoorzieningen. Zie verder het bijgevoegde Actieplan Participatie 2021.

15

Bijlage 1 Plan aanpak jongeren 16-27 jaar gemeente Den Helder “Wat je aandacht geeft groeit”

Inleiding In 2020 is team Leerlingenzorg (RMC, Leerplicht en Jeugd Werkt) toegevoegd aan team Participatie. Voordeel hiervan is dat de verschillende aandachtsgebieden al tegen elkaar aan schuren en nu vanuit één team en één budget kunnen samenwerken. Om de diverse beleidsterreinen nog beter op elkaar af te stemmen, is dit plan geschreven, speciaal bedoeld voor de doelgroep 16-27 jaar. In dit plan wordt beschreven hoe we jongeren met diverse hulpvragen willen laten participeren in de samenleving. Coronacrisis We kunnen er niet omheen. Corona. Door de coronacrisis is de overgang van school naar werk lastiger geworden. Hierdoor verkeren veel jongeren in onzekerheid. Ondanks deze crisis kan naar verwachting evengoed een aanzienlijk deel van de jongeren zijn of haar eerste stappen op de arbeidsmarkt zelfstandig zetten. Dit al dan niet met (kortdurende) hulp en begeleiding via de gemeente. Maar er zijn ook jongeren die daarnaast specifieke aandacht nodig hebben. Dan gaat het bijvoorbeeld om jongeren zonder startkwalificatie die van het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs komen en om voortijdig schoolverlaters. Ook schoolverlaters uit het mbo met een opleidingsrichting met weinig arbeidsmarktkansen en jongeren met een niet-westerse migratieachtergrond kennen een moeilijke start.

De International Labour Organisation heeft al gewaarschuwd voor een lockdowngeneratie op de arbeidsmarkt. „Jongeren lopen onderwijs en training mis, verliezen werk en inkomen en krijgen meer moeilijkheden om weer een baan te vinden.” Juist voor bovengenoemde kwetsbare jongeren hebben wij extra aandacht. (kwetsbare) Jongeren in de gemeente Den Helder laten we participeren in de samenleving op hun eigen niveau. Dit door begeleiding te bieden bij het hebben en behouden van een betaalde werkplek, een terugkeer naar school, een passende dagbesteding of een toeleidingstraject naar werk. Hierbij zoeken we nadrukkelijk de samenwerking met de scholen (Pro/Vso) en onze eigen teams Jeugd en Zorg (Wmo en schuldhulpverlening). Jongerenpunt Kwetsbare jongeren hebben vaak niet alleen problemen bij het duurzaam vinden van werk of een opleiding. Uit onderzoek blijkt dat een gelijktijdige aanpak van problemen in verschillende domeinen als een werkzame factor wordt benoemd. Samenwerking vanuit verschillende disciplines of domeinen, zoals onderwijs, zorg en re-integratie is hierbij belangrijk. Hiertoe is sinds 6 januari 2020 binnen de gemeente Den Helder het Jongerenpunt geopend. Het Jongerenpunt is ontwikkeld door de gemeente Den Helder, samen met het ROC Kop van Noord-Holland, Parlan, Humanitas, Praktijkschool de Pijler, Ketenhuis, UWV en MEE & de Wering.

Wanneer een jongere zich meldt bij het Jongerenpunt, wordt een brede uitvraag gedaan. De hulpvragen worden vervolgens gecategoriseerd in enkelvoudige, meervoudige en complexe hulpvragen. Door de krachten vanuit verschillende disciplines binnen het Jongerenpunt te bundelen zijn de lijnen kort en wordt een jongere direct gekoppeld aan een regievoerder.

16

Jongerengarantie Alle EU-landen, dus ook Nederland, hebben in een aanbeveling van de Raad van april 2013 beloofd zich te zullen inzetten voor de uitvoering van de jongerengarantie. We conformeren ons aan bovengenoemde Europese jeugdgarantie en breiden de doelgroep uit naar jongeren tot 27 jaar. Deze jongerengarantie houdt in dat jongeren onder 27 jaar recht hebben op een aanbod voor, een baan, een nieuwe opleiding, een leerlingplaats of een stage, binnen vier maanden nadat zij werkloos raken of met school stoppen. Aanpak jongeren 16-27 jaar Maatwerk Allereerst dient de begeleiding van de jongere niet aanbod maar vraaggericht zijn. De ondersteuningsbehoefte van de jongere moet leidend zijn en niet het aanbod van school, zorg-, hulpverlening of het re-integratietraject. Er moet dan ook niet over, maar mét de jongere gepraat worden. De (hulp)vraag van de jongere moet goed in kaart worden gebracht en de jongere moet zelf ook voldoende inzicht hebben in de eigen wensen en mogelijkheden. Het vergt dus maatwerk: individuele begeleiding waarbij leerdoelen en programma’s zijn afgestemd op de individuele jongere. Preventief We zetten meer in op preventieve activiteiten. We willen voorkomen dat de jongere in de bijstand terecht komt.

Soms kan het toekennen van een bijstandsuitkering echter een goede tijdelijke oplossing zijn voor de jongere, zeker wanneer er bijvoorbeeld sprake is van oplopende schulden. Wanneer een jongere een aanvraag om een bijstandsuitkering heeft gedaan, zoekt de jongere in principe eerst 4 weken naar een opleiding of werk. Nog tijdens de 4-weken zoektijd nemen we al contact op met de jongere en bieden we onze ondersteuning aan. Vanwege de coronacrisis kan de gemeente tijdelijk en op basis van maatwerk besluiten dat de zoekperiode voor een jongere niet geldt. Dit geldt vooralsnog tot 1 juli 2021. Intrinsiek gemotiveerde jongeren Uitgangspunt is dat we jongeren die zelf gemotiveerd zijn om graag iets te willen doen (en vaak ’slechts’ een enkelvoudige hulpvraag hebben), maximaal vier maanden begeleiden. Hierbij sluiten we aan bij de bovengenoemde Europese jongerengarantie. De medewerker dient op voorhand zelf een inschatting te maken of de jongere in staat is binnen vier maanden een baan, stage of opleiding te vinden. Indien dit niet het geval is, wordt de jongere doorverwezen naar het voorveld of overdragen aan een gecontracteerde aanbieder. Dit is ook het geval indien de jongere na vier maanden nog geen baan, stage of opleiding heeft gevonden. De medewerker houdt dan wel de regie.

De ingezette begeleiding kan bijvoorbeeld bestaan uit de aanmelding voor onze interne training boksend naar een baan, hulp bieden bij het maken van een keuze voor een (vervolg) opleiding of begeleiding bij het vinden van een (betaalde) baan, in samenwerking met de accountmanager, en het helpen bij het ontwikkelen van zelfredzaamheid. Indien externe begeleiding, een training of traject ingezet wordt, wordt samen met de jongere een plan (Toekomstplan of Perspectiefplan) opgesteld. Dit plan wordt tezamen met de beschikking aan de jongere opgestuurd. In de beschikking wordt, naast de ingezette begeleidingsvorm, ook een tijdspad genoemd. Voor wat de jongere zonder uitkering betreft, bieden we ondersteuning aan bij het vinden van betaald werk, wanneer de jongere werk zoekt voor minimaal 12 uur per week, zoals ook staat opgenomen in de re-integratieverordening Participatiewet 2020. Jongeren die wat meer tijd nodig hebben Sommige jongeren willen graag meedoen of een stap verder komen, maar slagen daar zelf niet in door een gebrek aan competenties of ondersteunend sociaal netwerk. Zij hebben anderen nodig om verder te komen. Deze jongeren hebben dus een wat langer ‘aanloopje’ nodig om een stap verder te komen. Ook kwetsbare jongeren met een beperking en/of jongeren die onder de banenafspraak vallen, hebben extra begeleiding nodig. Vaak is hierbij ook sprake van meervoudige hulpvragen.

Hiervoor kunnen onze gecontracteerde (re-integratie)aanbieders ingezet worden. Of kan de jongere worden overgedragen aan het voorveld. Ook in deze gevallen, houdt je als medewerker wel de regie, en blijf je de jongere monitoren.

17

Rondom 18 (pilot) Complexe zaken/hulpvragen die via het Jongerenpunt binnenkomen, worden neergelegd bij de pilot “Rondom 18”, een multidisciplinaire overlegvorm, uitgaande van het samen met de jongere geschreven Toekomstplan. In dit plan wordt heel concreet benoemd wat goed gaat, wat aandacht nodig heeft en wat maakt dat de vraag niet zelfstandig door de jongere kan worden opgelost. Het uiteindelijke doel van deze pilot is om de overgang van jeugd naar volwassenheid voor de jongere zo soepel mogelijk te laten verlopen. De aanmelding voor de pilot gaat in goed overleg met de jongere en met diens instemming. De pilot is gestart met casussen van jongeren rond 18 jaar en wordt uiteindelijk uitgebouwd naar jongeren in de leeftijd van 27 jaar. Specialistische hulpverlening Indien sprake is van meervoudige problematiek waar (specialistische) hulpverlening noodzakelijk is, wordt de jongere zo spoedig mogelijk doorverwezen naar deze professionele hulpverlening zoals bijvoorbeeld de GGZ. Niet-willers Indien blijkt dat de jongere ongemotiveerd is en niet wil, wordt de jongere uiteraard eerst een tweede kans gegeven. Door middel van gesprekken dient onderzocht te worden waarom de jongere niet wil of ongemotiveerd is. Indien blijkt dat de jongere bijvoorbeeld verslaafd is, zal de jongere eerst zijn verslaving moeten aanpakken alvorens hij/zij verder ondersteund kan worden.

Indien de jongere een bijstandsuitkering ontvangt, zal conform wet-en regelgeving een maatregel-gesprek moeten plaatsvinden indien de jongere zich niet aan de verplichtingen houdt. Ook dan dienen uiteraard de individuele omstandigheden van de jongere meegenomen te worden. Het belangrijkste is dat een jongere tot zijn 27e jaar altijd welkom is en blijft bij het Jongerenpunt. Jongeren in beeld (=landelijk project) Zoals ook al genoemd is in het evaluatierapport van het Jongerenpunt, starten we met het oppakken van ‘jongeren in beeld’: Vanuit het Inlichtingenbureau is een lijst per gemeente beschikbaar van kwetsbare jongeren tussen 23-27 jaar. Op deze lijst staan alle jongeren zonder startkwalificatie en een laag inkomen. Indien blijkt dat een jongere van deze lijst nog niet in beeld is bij de gemeente, benaderen we deze jongere actief. Dit gaan we doen door, de jongere een (ansicht)kaart of flyer per post te sturen waarop de contactgegevens van het Jongerenpunt staan. Indien een telefoonnummer van de jongere bekend is, sturen we een berichtje via WhatsApp. Ook werken we aan de naamsbekendheid van het Jongerenpunt via social media zodat jongeren ook zelf het Jongerenpunt gemakkelijk kunnen vinden indien zij behoefte hebben aan hulp. Instrumenten Training Om (betaald) werk te kunnen en willen doen, moet iemand over een groot aantal vaardigheden beschikken.

Trainingen die inspelen op concrete en identificeerbare kansen op de lokale arbeidsmarkt zijn het meest effectief. Intern bieden we, ook voor jongeren, de training boksend naar een baan aan. Bij bepaalde jongeren kan de inzet van sportactiviteiten en de juiste coaching bijdragen aan het aanleren van nuttige vaardigheden als discipline en samenwerken. Ook kan dit hun zelfvertrouwen een boost geven. Bij de training boksend naar een baan, kan het onderdeel sporten en bewegen toegevoegd worden. Jobcoach (begeleiding basis) Voor jongeren met een arbeidsbeperking stimuleren we het gebruik maken van een jobcoach. Een jobcoach kan essentieel zijn voor zowel werknemer als werkgever voor begeleiding op de werkvloer. Eventueel kan aanvullend loonkostensubsidie worden toegekend. Begeleiding (begeleiding participatie) Begeleiding is individuele ondersteuning gericht op bevordering, behoud of compensatie van de zelfredzaamheid en maatschappelijke positie van kwetsbare inwoners, en dus ook jongeren. Het gaat om een maatwerkvoorziening. Begeleiding kan ingezet worden voor bijvoorbeeld: het gaan of blijven deelnemen aan de maatschappij, voor het ontwikkelen en versterken van werknemersvaardigheden of als toeleiding naar dagbesteding, werk of onderwijs.

18

Helder zicht op werk (webapplicatie) Tijdens het intakegesprek met een jongere wijzen we de jongere op de mogelijkheden van de webapplicatie helderzichtopwerk.nl. We stimuleren jongeren een profiel aan te maken op deze applicatie en wijzen jongeren op de vacatures en het aanbod aan mogelijke re-integratietrajecten en trainingen. Leerwerktraject In samenwerking met het plaatselijke reguliere onderwijs zoals bijvoorbeeld een ROC, (regio)gemeente(n) en plaatselijke werkgevers krijgen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in een leerwerktraject een opleiding en doen zij werkervaring op. Na afloop van de opleiding behaalt de deelnemer een diploma op niveau 1 of niveau 2 en krijgt een betaalde baan aangeboden. Bij leerwerktrajecten vinden we het belangrijk dat de deelnemers een erkend diploma of certificaat kunnen behalen. Het Wijkleerbedrijf, een traject waarin inwoners opgeleid worden naar een baan in de zorg (helpende/verzorgende niveau 1 en 2) is hier een voorbeeld van. Sociale activering/vrijwilligerswerk Soms is de weg naar betaalde arbeid voor een kwetsbare jongere in eerste instantie nog te hoog gegrepen. Dan wordt bekeken of een ander instrument ingezet kan worden, zoals sociale activering of vrijwilligerswerk. Alle inzet is gericht op het individu en er wordt zoveel mogelijk maatwerk ingezet.