Samengestelde rapportage Verbonden partijen september 2023 (1).pdf
Tekst van het document
Rapportage Verbonden partijen September 2023 Rapportage van het college van B&W aan de gemeenteraad over Luchthaven Den Helder BV, NV Port of Den Helder, Willemsoord BV, en Zeestad CV/BV
Inhoud 1.
Inleiding ........................................................................................................................................... 5
2.
Luchthaven Den Helder BV ............................................................................................................. 6
2.1.
Doel van de vennootschap .......................................................................................................... 6
2.2.
Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen .................................................................................. 6
2.3.
Structuur van de vennootschap ................................................................................................... 6
2.4.
Kerncijfers .................................................................................................................................... 7
2.5.
Inhoudelijke ontwikkelingen ......................................................................................................... 8
a.
Vliegbewegingen ............................................................................................................................. 8
b.
Activiteiten afgelopen periode ......................................................................................................... 8
c.
Aanpassing juridische structuur Den Helder Airport CV.................................................................. 9
2.6.
Financiële ontwikkelingen .......................................................................................................... 10
a.
Resultaat jaarrekening 2022.......................................................................................................... 10
b.
Financiële ontwikkelingen.............................................................................................................. 10
c.
Financiële kengetallen ................................................................................................................... 11
2.7.
Risico’s ...................................................................................................................................... 11
3.
NV Port of Den Helder ................................................................................................................... 13
3.1.
Doel van de vennootschap ........................................................................................................ 13
3.2.
Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen ................................................................................ 13
3.3.
Structuur van de vennootschap ................................................................................................. 14
3.4.
Koers voor de toekomst ............................................................................................................. 15
3.5.
Scheepsbewegingen ................................................................................................................. 15
3.6.
Inhoudelijke ontwikkelingen ....................................................................................................... 15
a.
Activiteiten de afgelopen periode .................................................................................................. 15
b.
Havenverordening ......................................................................................................................... 17
c.
Marketing en acquisitie .................................................................................................................. 17
d.
Duurzaamheid ............................................................................................................................... 18
3.7.
Financiële ontwikkelingen .......................................................................................................... 18
a.
Resultaat jaarrekening 2022.......................................................................................................... 18
b.
Financiële ontwikkelingen.............................................................................................................. 19
c.
Financiële kengetallen ................................................................................................................... 19
d.
Stand van zaken van de renovatie van kades en kunstwerken .................................................... 20
3.8.
Risico’s ...................................................................................................................................... 21
4.
Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Willemsoord BV ........................................................ 22
4.1.
Doel van de vennootschap ........................................................................................................ 22
4.2.
Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen ................................................................................ 22
4.3.
Structuur van de vennootschap ................................................................................................. 22
4.4.
Inhoudelijke ontwikkelingen ....................................................................................................... 23
a.
Samenwerking met de Stichting Erfgoed Den Helder ................................................................... 23
b.
Onderhoud ..................................................................................................................................... 23 2
c.
Gevolgen Coronacrisis en oorlog in Oekraïne .............................................................................. 23
4.5.
Financiële ontwikkelingen .......................................................................................................... 24
a.
Jaarrekening 2022 ......................................................................................................................... 24
b.
Financiële kengetallen ................................................................................................................... 24
4.6.
Risico’s ...................................................................................................................................... 24
5.
Zeestad CV/BV .............................................................................................................................. 26
5.1.
Doel van de vennootschap ........................................................................................................ 26
5.2.
Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen ................................................................................ 26
5.3.
Structuur van de vennootschap ................................................................................................. 26
5.4.
Inhoudelijke ontwikkelingen ....................................................................................................... 27
5.5.
Financiële ontwikkelingen .......................................................................................................... 29
a.
Jaarrekening 2022 ......................................................................................................................... 29
b.
Financiële ontwikkeling saldo t/m 30 juni 2023 ............................................................................. 30
c.
Financiële kengetallen ................................................................................................................... 30
5.6.
Risico’s ...................................................................................................................................... 31
Vastgesteld in de vergadering van College van B&W 26 september 2023 Zaaknummer 2023-040629 3
4
1. Inleiding Aanleiding Het college biedt de raad twee keer per jaar een rapportage aan over de privaatrechtelijke verbonden partijen NV Port of Den Helder, Luchthaven Den Helder BV, Willemsoord BV en Zeestad CV/BV. Dit is een werkafspraak met de raad die hoort bij het Beleidskader Verbonden partijen (2018). Wat zijn verbonden partijen De gemeente Den Helder kan een samenwerking aangaan als dat bijdraagt aan de realisatie van gemeentelijke doelstellingen, de dienstverlening beter of goedkoper wordt of als de samenwerking leidt tot beter beleid. Een manier van samenwerking is deelname in zogenaamde verbonden partijen. Dit zijn zelfstandige organisaties, die op afstand staan van de gemeente, waar de gemeente een bestuurlijk belang (zoals zeggenschap met stemrecht) en financieel belang (zoals aandelen) in heeft. Verbonden partijen kunnen worden aangegaan in het privaatrecht. In die gevallen is het burgerlijk wetboek de basis. Veelal gaat het dan om besloten of naamloze vennootschappen. Dat is het geval voor de vier verbonden partijen in deze rapportage. De gemeente kan verbonden partijen ook publiekrechtelijk aan gaan met andere overheden. Dat gebeurt dan op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Daar gaat deze rapportage niet over.
Aandeelhoudersrol In deze rapportage staat informatie vanuit vooral het oogpunt van de aandeelhouder, dus de rol van het college als eigenaar van de vennootschap. De werkafspraak met de raad geeft dat ook aan. In de Gemeentewet (artikel 160) staat dat het college deze rol mag uitvoeren. De aandeelhoudersrol richt zich op toekomstbestendigheid en de belangen van de vennootschap. Daarom houdt de aandeelhouder zich bezig met onder meer: Kapitaalverstrekking (en –ontvangsten). Voorbereiding van en deelname aan de aandeelhoudersvergadering. Besluitvorming zoals vaststellen van de jaarrekening. Bewaking van de (financiële) continuïteit. Bij oprichting: afspraken vastleggen in oprichtingsakte en statuten. Geheel in lijn met het dualisme zijn de privaatrechtelijke verbonden partijen het terrein van het college. Ze zijn namelijk een uitvoeringsmiddel om door de raad gestelde doelen te realiseren. De raad controleert daarom het college en niet direct de verbonden partijen. Deze rapportage is daar een hulpmiddel bij. Het college hecht eraan dat de rapportage niet op zich staat, maar dat deze vooral een startpunt is om met de raad tot een gesprek te komen. Dat gesprek vindt plaats in een extra commissie Bestuur en Middelen op 3 oktober 2023.
Inhoudelijke informatie De verbonden partijen kunnen natuurlijk niet los worden gezien van de werkzaamheden die ze uitvoeren om bij te dragen aan de doelstellingen die de gemeente Den Helder wil realiseren. Daarom staan in deze rapportage, naast de financiële ontwikkelingen, ook de belangrijkste inhoudelijke ontwikkelingen en activiteiten van de afgelopen periode. Leeswijzer De vier verbonden partijen staan in afzonderlijke hoofdstukken. Elk hoofdstuk bevat het doel van de verbonden partij, de structuur, de bijdrage aan de gemeentelijke doelstellingen, een inhoudelijk en financieel deel en risico’s.
5
2. Luchthaven Den Helder BV
Bron: Den Helder Airport 2.1. Doel van de vennootschap In de statuten van de Luchthaven Den Helder BV (hierna: LDH BV) staan de volgende doelstellingen: Het exploiteren van de luchthaven van Den Helder door diensten te verlenen aan de offshore helikopter vervoersmarkt en de algemene luchtvervoersmarkt. Het oprichten en verwerven van, het deelnemen in, het samenwerken met en het voeren van de directie over andere ondernemingen met een soortgelijk of aanverwant doel alsmede het (doen) financieren – ook door middel van het stellen van zekerheden - van andere ondernemingen, met name die waarmee de vennootschap in een groep is verbonden. 2.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen In de Begroting 2023 staan in het programma Vitale gemeente twee doelstellingen waar de luchthaven een bijdrage aan levert: Meer mensen werken in Den Helder en Meer bedrijven vestigen zich in Den Helder. 2.3. Structuur van de vennootschap De gemeente is 100% aandeelhouder van LDH BV. Op haar beurt is LDH BV voor 50% eigenaar van Den Helder Airport CV (hierna: DHA CV). De andere 50% van DHA CV is in handen van CHC Helicopter (zie figuur 1). Den Helder Airport hanteert sinds 2020 bij haar naam de toevoeging ’Netherlands Offshore Aviation Mainport’. Zo benadrukt Den Helder Airport zich als dé offshore luchthaven van Nederland voor alle energiemarkten.
In DHA CV vinden de feitelijke werkzaamheden en de exploitatie plaats. DHA CV bepaalt ook de resultaten van de luchthaven.
6
LDH BV heeft twee commissarissen. Zij houden enerzijds toezicht op LDH BV. Anderzijds houden ze samen met de twee commissarissen van CHC toezicht op de exploitatie die in DHA CV plaatsvindt. De leden van de RvC zijn de heren J. van der Zouw en H. Faber. De directeur van LDH BV is mw. H.J. van den Hoff.
gemeente 100% aandeelhouder
Luchthaven Den Helder BV
CHC Helicopter
50% beherend vennoot
RVC 2 leden
50% commanditaire (stille) vennoot
Den Helder Airport CV
2 commissarissen
2 commissarissen
RVC 4 leden
Figuur 1 Structuur 2.4. Kerncijfers
Den Helder Airport 90.000
83.310
83.766
80.000
75.042
70.000
59.966
60.000
57.994
50.000 40.000 30.000 20.000
16.424
15.232
12.900
12.600
14.978
10.000 0 2018
2019
2020
Vliegbewegingen
2021 Passagiers
Figuur 2 Ontwikkeling aantallen vliegbewegingen en passagiers 2018-2022
7
2022
2.5. Inhoudelijke ontwikkelingen a. Vliegbewegingen Het aantal vliegbewegingen in 2022 is 19,4% hoger dan de begroting 2022 en 15,4% hoger t.o.v. 2021. Het aantal passagiers was in 2022 53,9% hoger t.o.v. begroting 2022 en 29,4% hoger t.o.v. 2021. Voor 2023 is de voorspelling dat het aantal passagiers op 73.000 uitkomt en het aantal vliegbewegingen op 13.500. b. Activiteiten afgelopen periode De belangrijkste onderwerpen die de afgelopen periode speelden waren: Offshore energy luchtbrug (air charter) Vanaf 2016 wordt door DHA gewerkt aan meer variatie van het aanbod, door naast helikopters ook de vestiging en routeontwikkeling van vliegtuigen na te streven. DHA CV is daarin benaderd door Esbjerg Airport. Zij zien, evenals DHA CV, grote potentie in een charterverbinding tussen beide luchthavens voor het vervoer van offshore personeel met vliegtuigen. DHA CV heeft het Nederlandse charterbedrijf Silver Flight hierin betrokken. Daarnaast is DHA CV er in geslaagd om EASPAIR voor 3 jaar te laten tekenen voor Hangaar 5. Het bedrijf voert vluchten uit voor Frontex voor de maritieme grensbewaking. Zij stationeert haar 3e vliegtuig, een Dornier DO328, op DHA, en bij voldoende belangstelling nog een vliegtuig van hetzelfde type voor het uitvoeren van chartervluchten.
Lobby Het lobbydoel is de herpositionering van Den Helder Airport als dé nationale offshore helikopter luchthaven waarmee alle de offshore helikoptervluchten worden gecentraliseerd in Den Helder. In het najaar 2022 is het position paper1 geactualiseerd. Kern van de position paper is dat de inrichting van Den Helder Airport, waarvan veel systemen gericht zijn op beveiliging van vracht en passagiers en dus de beveiliging van de kritieke energieinfrastructuur op de Noordzee, niet is vastgelegd in de luchtvaartwetgeving. Deze extra veiligheidssystemen brengen extra kosten met zich mee waardoor de tarieven van DHA hoger zijn dan van de kleine helikopterveldjes die niet over deze systemen beschikken. Daardoor ontstaat een ongelijk speelveld ten opzicht van deze kleine helikopterluchthavens. De extra veiligheidssystemen zijn juist van groot belang omdat op de Noordzee steeds meer energieinfrastructuur (met name windparken) wordt gebouwd. Die moet goed beveiligd zijn omdat Nederland er van afhankelijk is. Er is een nieuwe EU-richtlijn die landen aanzet om eigen wetgeving te maken die er in voorziet dat dergelijke kritische (energie-)infrastructuur goed wordt beveiligd. Deze richtlijn kan er aan bijdragen dat er een meer gelijk speelveld komt tussen DHA en andere helikoperluchthavens. Voor de lobby-activiteiten trekt DHA CV o.a. samen op met de gemeente Den Helder.
De afgelopen periode is advies geleverd over de te nemen lobby-acties door het lobbybureau dat de regionale samenwerking in NoordHolland Noord ondersteunt. Concrete actie is gericht op het vinden van aansluiting bij de uitvoeringsagenda van de Luchtvaartnota 2020-2050 van het Rijk. Beurzen en evenementen In 2023 is DHA CV vertegenwoordigd op: Offshore Energy, een tweedaagse offshore beurs in de Rai te Amsterdam (november 2023) Uitbreiding met een hangaar Op termijn blijven er rond de Noordzee naar verwachting 5 á 6 offshore helikopterluchthavens over. De markt zal zich op de belangrijkste luchthavens vestigen om opdrachten in met name de offshore wind te kunnen verzilveren. Momenteel zijn alle vijf hangaars op Den Helder Airport vol. Van de 4 hangaars, die in eigendom zijn van DHA CV, zijn 3 hangaars voor 10 jaar verhuurd. Uitbreiding van hangaarruimte is noodzakelijk door de verwachte groei als gevolg van de bouw van windparken op de Noordzee en de verwachte toename van vliegtuigen. Een plan is uitgewerkt om op eigen terrein een nieuwe hangaar te bouwen. De vergunningaanvraag wordt ingediend in samenhang met de opbouw op Hangaar 1. Na indienen van de aanvraag zal de vergunning binnen 8 weken worden verleend (bouwproject valt binnen bestaand bouwvlak). De hangaar wordt pas gebouwd als DHA CV een getekend huurcontract heeft voor een huurperiode van minimaal 5 jaar.
Europese samenwerking
1 Zie https://denhelderairport.nl/4187-2/
8
Op 14 april dit jaar heeft de Interreg North Sea ‘monitoring committee’ het DIOL project (Design Innovative Offshore Logistics) van 13 partners uit 4 landen geselecteerd goedgekeurd. Dit project betrof het verzoek van de Europese Commissie aan Denemarken, Duitsland, Nederland en België (de ondertekenaars van de Esbjerg Declaration) om innovatieve logistiek met behulp van de Interreg regeling te gaan ontwikkelen. DHA is de enige Nederlandse deelnemer. De commitment van DHA CV aan het DIOL project is de realisatie van infrastructuur voor advanced offshore aerial mobility, met een waarde van € 800.000,- en de mogelijkheid voor een EU subsidie van € 480.000,-. Er is redelijke vrijheid om dit naar eigen inzichten te integreren in de realisatie van voornoemde uitbreiding met een hangaar. De looptijd van het project is 4 jaar en het is de verwachting dat er een verlenging komt en ook dat er mogelijkheden zijn om het budget binnen de looptijd nog te vergroten. Shortstay De vergunning voor de wijziging van de functie van kantoorgebouw naar shortstay is in juli 2022 verleend. De shortstay betreft invulling met luchthavengerelateerde overnachtingsmogelijkheden. De ontwikkeling past binnen de veiligheidscontour en is direct gerelateerd aan luchthavenactiviteiten.
De zogenaamde shortstay is daarom alleen bedoeld voor offshore passagiers en medewerkers van de gevestigde offshore bedrijven en operators. Er loopt nog een beroepsprocedure waardoor de verbouwing nog niet is gestart. Verduurzaming De vergroening van de luchthaven gaat verder met het doel de CO2-uitstoot te verminderen en meer te elektrificeren. Er komen mogelijk laadpalen voor elektrische voertuigen. Bovendien bekijkt DHA CV de mogelijkheden voor het professioneel opladen van elektrische lesvliegtuigjes. Nu gebeurt dat nog met gebruikmaking van door de piloten meegenomen apparatuur die wordt aangesloten op de bestaande elektrische infrastructuur op DHA. Ook is DHA CV lid van de Nederlandse Vereniging van Luchthavens waar de verduurzamingsopgave voor de gezamenlijke luchthavens hoog op de agenda staat. De bedoeling is dat het delen van kennis en ervaring, het beschikbaar stellen van financiële regelingen voor verduurzaming en centrale inkoop tot een financieel voordeel leidt. Maritieme luchtvaart innovaties (UAV, UAM)2 Maritieme drones worden erg belangrijk voor de toekomst en DHA CV kan daarin niet achterblijven. In Nederland wordt vooral op voormalig Maritiem Vliegveld Valkenburg met drones geëxperimenteerd. Vanaf Maritiem Vliegkamp De Kooy/DHA kan operationeel worden gevlogen.
Een corridor om beide vliegvelden met elkaar te verbinden en om vanaf Maritiem Vliegkamp De Kooy/DHA offshore te kunnen vliegen wordt gerealiseerd door I&W. Ook moet de luchtvaartwetgeving zich nog verder ontwikkelen om het gelijktijdig gebruik van het luchtruim door bemande en onbemande luchtvaart mogelijk te maken. DHA CV is aangesloten bij diverse platformen, inclusief een Amerikaans platform, waarin deze ontwikkelingen vorm wordt gegeven. Verkend wordt op welke wijze de activiteiten van METIP op het gebied van de maritieme drones beter verbonden kunnen worden aan DHA CV met het oog op de (fysieke) DronePort op DHA die in de Regio Deal maritiem cluster Kop van Noord-Holland wordt beoogd. c. Aanpassing juridische structuur Den Helder Airport CV LDH BV (met de gemeente als aandeelhouder) en CHC Helicopters hebben beiden een belang van 50% in Den Helder Airport CV. Doordat LDH BV beherend vennoot is en CHC Helicopters commanditair vennoot, ligt er bij eerstgenoemde een groter financieel risico bij (eventuele) verliezen. Tussen LDH BV en CHC Helicopters zijn in maart 2022 afspraken gemaakt om te komen tot een structuurwijziging, zodat niet alleen winsten maar ook eventuele verliezen op een gelijke manier worden verdeeld.
Nadien zijn verschillende scenario’s uitgewerkt waarbij niet alleen is gekeken naar gelijke verdeling van resultaat en risico’s, maar ook naar fiscale gevolgen en gevolgen voor het juridisch en economisch eigendom van het vastgoed. Momenteel zijn Den Helder Airport CV, LDH BV en CHC Helicopters nog met elkaar in overleg om te komen tot overeenstemming rondom de keuze van een scenario. De intentie is om met terugwerkende kracht naar 1 januari 2023 de nieuwe structuur van toepassing te laten zijn.
2 UAV, Unmanned Aerial Vehicle = drones, UAM, Urban Air Mobility = lucht taxi’s
9
2.6. Financiële ontwikkelingen a.
Resultaat jaarrekening 2022
De definitieve jaarcijfers van Luchthaven Den Helder BV zijn vastgesteld op 17 april 2023 met een positief resultaat van €106.232 voor Luchthaven Den Helder BV.
Luchthaven Den Helder BV Uitgaven Bedrijfsvoering kosten Overige Totaal uitgaven Opbrengsten Resultaat Deelnemingen Rentebaten en soortgelijke opbrengsten Totaal inkomsten Resultaat
b.
2019
€ 5.585 € 550 € 6.135
2020
€ 4.560
2021
2022
€ 4.560
€ 30.163 € 625 € 30.788
€ 5.535 € 2.442 € 7.977
€ 297.146 € 0
€ -66.176 € 10
€ -9.913 € 0
€ 114.209 €0
€ 297.146
€ -66.166
€ -9.913
€ 114.209
€ 291.011
€ -70.726
€ -40.701
€ 106.232
Financiële ontwikkelingen
Nieuwe overeenkomst medegebruik De overeenkomst voor het medegebruik van Maritiem Vliegkamp De Kooy (MVKK) liep af per 1 juli 2022. Het gesprek tussen DHA CV en Defensie is gaande over een nieuwe overeenkomst, maar er is nog geen overeenstemming. Er is een risico dat een hogere bijdrage betaald moet worden. Het college volgt dit de komende tijd. Overgang militaire luchtverkeersleiding naar Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) Per 1 januari 2024 wordt de militaire verkeersleiding overgedragen naar LVNL in het kader van ‘1 Air Traffic Management’ (1ATM). Dan wordt het hele Nederlandse luchtruim beheerd door LVNL. De luchtverkeersleiding wordt losgekoppeld van de medegebruiksovereenkomst. De landingsgelden zullen in het vervolg rechtstreeks door LVNL aan de helikopteroperators worden gefactureerd, waarbij rekening gehouden moet worden met een kostenstijging voor de operators. Verhoging landingstarieven DHA CV heeft, na jaren zonder tariefverhoging of indexering, geen andere keuze gehad dan per 2023 de landingstarieven te verhogen. Zeker de klanten in de windmarkt geven stevige signalen af dat ze nu ook kijken naar goedkopere alternatieven in Groningen, Duitsland en de UK. De overgang naar 1ATM zal de drang naar goedkopere alternatieven verhogen.
Kosten aanpassing juridische structuur Den Helder Airport CV In paragraaf 2.5c is de stand van zaken geschetst van de aanpassing van de juridische structuur. De kosten die daar mee gepaard gaan zijn nog niet bekend. Kapitaaluitkering DHA CV aan LDH BV In 2022 heeft DHA CV een kapitaaluitkering gedaan aan LDH BV. De uitkering maakt onderdeel uit van afspraken in het kader van de aanpassing van de juridische structuur van Den Helder Airport. Binnen LDH BV is de bijdrage ten gunste gebracht van het eigen vermogen. Hiermee vormt het een buffer voor mogelijke toekomstige verliezen.
10
c.
Financiële kengetallen
Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit3 Liquiditeit4
Norm
31-12-2019
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2022
Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0
€ 291.000 98%
€ -70.726 99,6%
€ -40.701 99,6%
€ 106.232 99,5%
60
59
50
52
Noot: LDH BV treedt op als beherend vennoot in de commanditaire vennootschap Den Helder Airport CV. Hierdoor wordt in LDH BV uitsluitend het resultaat (winst/verlies) verwerkt vanuit DHA CV. De feitelijke werkzaamheden en de verwerking van de kosten/opbrengsten vindt plaats in de DHA CV.
2.7. Risico’s De risico’s hieronder zijn voornamelijk risico’s vanuit het perspectief van de aandeelhouder en minder vanuit de bedrijfsvoering van de onderneming zelf. Risico’s Exploitatie De exploitatie van DHA CV is afhankelijk van de ontwikkelingen van de energiemarkt die van invloed zijn op het aantal vliegbewegingen en passagiers. Doordat de ontwikkeling van offshore wind achterloopt op de uitfasering van olie en gas zal stijging van het aantal vliegbewegingen (na de trendbreuk met een daling tot 2022) beperkt zijn. Overeenkomst medegebruik Uit het rekenmodel van Defensie volgt een hogere bijdrage dan DHA CV kan dragen tegen de achtergrond van de structurele afname van de inkomsten uit vluchten en passagiers voor de olieen gasindustrie. Nieuwe markten zoals de offshore wind zullen dit niet volledig vervangen (zie ook paragraaf 2.6 b). Hierdoor kan de continuïteit van DHA CV onder druk komen te staan. Energietransitie Door de consolidatie in de offshore luchtvaartsector, worden zowel operators als luchthavens getroffen. Er zullen in het eindscenario (2030-2050) nog slechts 5 à 6 Noordzee luchthavens actief zijn. Beleidsmatig (Noordzeeakkoord, Luchtvaartnota 2050, Staat van de sector offshore wind, etc.) wordt de offshore helikopter in Nederland echter onderschat, waardoor de Nederlandse positie gemakkelijk verloren kan gaan.
Beheersmaatregelen Verkenning van andere markten waarbij meer vluchten voor de offshore wind, met zowel helikopters als vliegtuigen en drones belangrijke kansen zijn. Den Helder Airport positioneren als dé nationale offshore helikopter luchthaven.
Overleg met Defensie vindt plaats waarbij ook de gemeente betrokken is vanuit het strategisch belang voor de gemeente. Het rekenmodel wordt verkend en samen wordt gekeken of er mogelijkheden voor aanpassing zijn binnen de juridische kaders van de Wet Markt en Overheid en staatssteunregels. Een volgende stap kan zijn om met andere partijen in gesprek te gaan die een belang hebben bij de doorontwikkeling van DHA CV. De position paper op de juiste tafels inbrengen en marktpartijen stimuleren er vervolg aan te geven. Goede aandacht voor en planning van lobbyactiviteiten. DHA CV is lid van AYOP omdat de grootste groep van de (potentiële) stakeholders bij AYOP is aangesloten.
3 De solvabiliteitsratio (eigen vermogen/balanstotaal) geeft een indicatie welk gedeelte van de bezittingen is gefinancierd met eigen
vermogen. Er is minder risico naarmate het aandeel eigen vermogen groter wordt. 4 Liquiditeit geeft aan in hoeverre een organisatie in staat is aan haar verplichtingen op korte termijn te voldoen.
11
12
3. NV Port of Den Helder
Foto: Port of Den Helder 3.1. Doel van de vennootschap NV Port of Den Helder (hierna: PoDH) heeft volgens de statuten tot doel het (doen) uitoefenen van het havenbedrijf en exploiteren van haven- en industrieterreinen. Onderdeel van het doel van de vennootschap is: de ontwikkeling, de aanleg, het beheer, het onderhouden en de exploitatie van havenfaciliteiten en industriegebieden, in de ruimste zin van het woord; de bevordering van een effectieve, veilige en efficiënte afhandeling van het scheepvaartverkeer en het zorg dragen voor nautische en maritieme orde en veiligheid in de door de vennootschap beheerde havens, alsmede het optreden als bevoegde havenautoriteit in het havengebied van Den Helder; het bevorderen van de economische ontwikkeling, het imago daaronder begrepen, binnen de door de vennootschap beheerde havens en industrieterreinen; het bevorderen van een veilige bedrijfsvoering, het stimuleren van een zo laag mogelijke milieubelasting en het betrachten van zorg voor een veilige woonomgeving; het opzetten, coördineren en uitvoeren van parkmanagement en het stimuleren en initiëren van samenwerking tussen bedrijven binnen de haven en industrieterreinen; het bevorderen en tot stand brengen van civiel medegebruik van de onder het beheer van het ministerie van Defensie staande havens en terreinen in Den Helder; het bevorderen van haven gebonden werkgelegenheid in de
gemeente Den Helder en omliggende regio. 3.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen Het nautisch beheer in de haven van Den Helder, de publieke taak, is via mandaat neergelegd bij de PoDH. Het gaat hier om veiligheid van het scheepvaartverkeer en het toezicht op het naleven van (milieu) wet- en regelgeving die gehanteerd wordt in de haven. Ook het onderhoud van kades en terreinen staat in het licht van veiligheid. Daarnaast staat In de Begroting 2023 in het programma Vitale gemeente de volgende doelstellingen waar PoDH een bijdrage aan levert: Meer mensen werken in Den Helder en Meer bedrijven vestigen zich in Den Helder. PoDH doet dit door het aantrekken van scheepvaart en bedrijvigheid naar de bedrijventerreinen. PoDH werkt in dat kader aan een gezonde leefomgeving van de stad aan verduurzaming van de haven en de gebruikers.
13
Ontwikkeling Maritiem Cluster Voor deze doelstellingen, maar ook de bereikbaarheid en de waterveiligheid, is de Ontwikkeling Maritiem Cluster waarin gemeente Den Helder, provincie Noord-Holland en Koninklijke Marine samenwerken essentieel. Het doel van deze opgave is te komen tot de ontwikkeling van ruimte in de haven. Hierdoor wordt de economische potentie van de haven en PoDH vergroot. Het gaat er om dat zowel de gewenste groei van het civiele bedrijfsleven als dat van de Koninklijke Marine wordt gefaciliteerd, verbetering van de bereikbaarheid van stad en regio, de economische en verduurzamingskansen van de energietransitie worden gepakt in combinatie met de uitdagingen van de klimaatverandering en zeespiegelstijging. PoDH draagt actief bij aan dit proces. De uitkomsten van dit traject zijn vastgelegd in de rapportage ‘Ontwikkeling Maritiem Cluster Kop van Noord-Holland, Toekomstbestendige stad en haven’5 (april 2022). Op dit moment werken de verschillende partijen samen aan een inhoudelijke verdieping. Onder leiding van het Hoogheemraadschap en provincie Noord-Holland is in samenwerking met de gemeente Den Helder en de Koninklijke Marine recentelijk een project van start gegaan met het oog op het versterken van de primaire waterkering aan het Nieuwe Diep.Het nautisch beheer in de haven van Den Helder, de publieke taak, is via mandaat neergelegd bij de PoDH.
In de Begroting 2023 staan in het programma Vitale gemeente de volgende doelstellingen waar PoDH een bijdrage aan levert: Meer mensen werken in Den Helder en Meer bedrijven vestigen zich in Den Helder. 3.3. Structuur van de vennootschap De gemeente Den Helder is als enige aandeelhouder 100% eigenaar van PoDH. De NV heeft een Raad van Commissarissen (RvC) (zie figuur 3). De algemeen directeur/CEO van PoDH is mw. drs. J.F. Bolderheij. PoDH heeft een Raad van Commissarissen. De commissarissen worden benoemd door de aandeelhouder. De leden van de Raad van Commissarissen zijn: De heer H. Bolscher, voorzitter van de RvC van PoDH. De heer F. Tazelaar, lid van de RvC van PoDH Mevrouw M. van de Kerkhof, lid van de RvC van PoDH.
gemeente
100% aandeelhouder
Aandeelhouder benoemt RVC 3 leden toezicht
NV Port of Den Helder
Figuur 3 Structuur
5 https://www.denhelder.nl/dsresource?objectid=101834d8-280e-41d3-b313-93da8df36f3d&type=pdf&&
14
3.4. Koers voor de toekomst In het eerste halfjaar 2023 zijn een aantal belangrijke documenten tot stand gekomen die de koers bepalen voor de komende jaren. Havenvisie 2040: het College heeft een havenvisie opgesteld 23 juli 2023 door de Raad is vastgesteld. Bedrijfsplan: de Directie van PoDH heeft een bedrijfsplan 2023-2026, met een doorkijk naar 2030, opgesteld. Dit bedrijfsplan is door de aandeelhouder vastgesteld en is door het college aan de Raad aangeboden ter informatie. Bestuursakkoord: Provincie Noord-Holland, Koninklijke Marine en Gemeente Den Helder hebben een bestuursakkoord in relatie tot de ontwikkeling Maritiem Cluster afgesloten. Dit bestuursakkoord dient als basis voor de ontwikkeling van de haven. De programmaorganisatie zal komend halfjaar opgesteld worden. Bovenstaande documenten sluiten goed op elkaar aan en tonen aan dat betrokken partijen met elkaar samenwerken en elkaar nodig hebben. 3.5. Scheepsbewegingen
Figuur 4 Ontwikkeling aantallen bezoeken van zeeschepen en zeevissersschepen PoDH ziet een opleving van de activiteiten op de Noordzee voor het onderhoud van de olie- en gasinfrastructuur op zee. Deze trend was al in 2021 te zien en werkte ook in 2022 en het eerste halfjaar 2023 door. De ontwikkelingen op de gasmarkt sinds de start van de oorlog in Oekraïne zijn mede verantwoordelijk voor de toename van deze activiteiten op de Noordzee en daarmee meer scheepsbewegingen. De haven ziet bovendien meer scheepsbewegingen gerelateerd aan wind op zee. Ook heeft PoDH een aantal speciale projecten, zoals platforms en een ontmantelingsproject, kunnen accommoderen. Ondanks de teloorgang van de visafslag en de visserijsector die onder druk staat, heeft PoDH nog een flink aantal vissersschepen in de haven gezien. PoDH heeft getracht de visserij in hun problematiek te ondersteunen met speciale tarieven voor schepen die al uit de vaart waren genomen. 3.6. Inhoudelijke ontwikkelingen a.
Activiteiten de afgelopen periode
Energietransitie, Windenergie op de Noordzee De komende jaren worden nieuwe windparken op de Noordzee gerealiseerd die binnen het servicegebied van de haven en luchthaven van Den Helder liggen. PoDH positioneert zich als haven waarvandaan de operatie en onderhoud van windparken op zee kan worden gefaciliteerd. In dit kader is PoDH de afgelopen periode actief geweest ten aanzien van: -
Tenders windparken: PoDH is de afgelopen periode de op de tenders toegespitste promotie- en marketingcampagne door blijven voeren met het doel (inter)nationale offshore windoperators te laten kiezen voor de haven van Den Helder. PoDH treedt hierbij samen op met lokaal gevestigde offshore dienstverleners. Ook het Blue Port 15
Center (voormalig Visafslag) profileert zich nu in deze sector, omdat door de afname van visserijactiviteiten ruimte beschikbaar is die een uitvalsbasis kan bieden voor wind op zee. De vergunning voor kavel VI van Hollandse Kust (west) is toegekend aan Ecowende, een samenwerkingsverband van Shell en Eneco. De vergunning voor kavel VII van Hollandse Kust (west) is toegekend aan Oranje Wind Power II, een dochteronderneming van RWE AG. Deze partijen opereren nog niet vanuit de haven van Den Helder. Partijen oriënteren zich nog steeds op de uitvalsbasis voor het toekomstig onderhoud aan de parken. Het valt daarbij op dat marktpartijen geïnteresseerd zijn in de gebiedsontwikkeling van het Maritiem Cluster. Dat valt te verklaren door het feit dat de toeleveringsketen die werkt aan de realisatie van de windparken op zee en het onderhoud na commissioning onder druk staat gezien de enorme ambities. De beschikbaarheid van materialen, diensten, schepen en mensen staat door de immense plannen en projecten in uitvoering onder druk. Dit geldt ook voor de beschikbaarheid van haveninfrastructuur in Nederland en rond de Noordzee. Ondertussen wordt daar door ingenieursbureau RoyalHasKoning in opdracht van het Rijk een studie naar verricht.
De uitkomsten van deze studie worden gepresenteerd tijdens de vergadering van de North Sea Energy Cooperation, voorgezeten door deminissionair minister Jetten in november. Tussenrapportages laten zien dat er een gebrek is aan ruimte in havens om de ambities op de Noordzee waar te maken. Marktpartijen geven blijk van grote interesse in de ruimtelijke plannen rond de ontwikkelingen in Den Helder, met name die rond het gebied in de zeehaven rond Harssens. -
Programma Verbindingen Aanlanding Windenergie op Zee 2031-2040: Het Programma VAWOZ 2031-2040 onderzoekt - in nauwe samenspraak met de omgeving - hoe de energie van, nog te bouwen, windparken op zee het beste aan land kan worden gebracht voor de periode 20312040. Het programma is gestart in het eerste kwartaal van 2023 en heeft een geschatte looptijd van ruim twee jaar. PoDH is actief betrokken via deelname in het regionale Ambtelijk Overleg NHN6. Locaties in de Kop van Noord-Holland en de regio Den Helder zijn expliciet in beeld voor aanlanding van wind op zee. Aanlanding biedt kansen voor de economische ontwikkeling van de regio. Er is nu te weinig capaciteit én congestie in het energienetwerk.
Energietransitie, Waterstofeconomie De regio Noord-Holland Noord en de haven van Den Helder maken zich klaar om een stevige bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de waterstofeconomie. De Regio Deal Maritiem cluster Kop van NoordHolland (hierna: Regio Deal) geeft hier met de programmalijn waterstofeconomie een impuls aan. PoDH is betrokken bij: -
-
-
Waterstofproeftuin Zephyros: Dit project richt zich op de realisatie van een volledig groene waterstofketen waarmee emissievrije mobiliteit in het havengebied kan worden gefaciliteerd. De keten ziet toe op de productie van groene waterstof, distributie, tanken en gebruik voor zowel scheepvaart als wegvervoer. Deze keten is onderdeel van het Programma Green Shipping Waddenzee van het Waddenfonds. Onderdeel van het project is een proeftuin met twee op waterstof voortgedreven vaartuigen: de eerste waterstofelektrisch aangedreven watertaxi uit Rotterdam en een waterstof-elektrisch aangedreven RIB. De proefvaarten in de haven van Den Helder vonden eind 2022, begin 2023 plaats. Ook zijn voorbereidingen getroffen voor de aanvraag van een vergunning voor de ontwikkeling van een waterstoftankstation op Kooyhaven. Walstroomvoorziening zeehaven In het project Waterstof voor walstroom, ook onder de vlag van Green Shipping, werkt PoDH samen met de havens van Groningen en Harlingen aan het realiseren van een mobiel brandstofcel-aggregaat op waterstof. Zo worden aangemeerde schepen voorzien van schone en stille walstroom, ook op die plaatsen in de haven waar nog geen of onvoldoende netwerkcapaciteit beschikbaar is. Het mobiele aggregaat vormt de eerste stap in een langere termijn ontwikkeling.
Deze beoogt in de komende jaren de offshoreligplaatsen te gaan voorzien van meerdere aan het netwerk gekoppelde walstroomkasten. De ambitie is om in 2030 alle binnenliggende offshore-schepen op walstroom te kunnen aansluiten. H2Gateway Dit project beoogt een blauwe waterstofproductiefaciliteit te realiseren op NAM-terrein. PoDH heeft het
6 Deelnemers in het regionale ambtelijk overleg zijn: EZK, Tennet, Gasunie, Rijkswaterstaat, provincie NH,
gemeenten Den Helder, Hollands Kroon en Schagen , Hoogheemraadschap en Port of Den Helder 16
-
project geïnitieerd en is nu als stakeholder betrokken bij dit project. Na de succesvol afgeronde initiërende fase is met een bijdrage uit de Regio Deal gewerkt aan de tweede fase, de businessanalyse. De marktpartijen die de productiefaciliteit willen bouwen en exploiteren, hebben hun teams opgeschaald en onderzoeken niet alleen de technische haalbaarheid maar zoeken nu ook de verbinding met de markt/afnemers. Bunkerfaciliteit Waterstof Na de voorverkenning is najaar 2022 gestart met de Business analyse fase. Er is een uitvraag gedaan naar een aantal bureaus voor de uitwerking van de BA-fase.
Overige projecten Sail Het evenement Sail heeft succesvol plaatsgevonden in de haven van Den Helder. Kooyhaven Kooyhaven heeft te maken met een bestemmingsplan en bewonersconvenant dat niet op alle onderwerpen passend is bij een havenbedrijventerrein. PoDH is al geruime tijd in gesprek met de bewoners en de gemeente Hollands Kroon. Voorstellen tot aanpassing van het convenant zijn voorgelegd aan de bewonerscommissie. De bewoners hebben de voorstellen grotendeels overgenomen, waardoor het vestigingsklimaat kan verbeteren. PoDH onderzoekt hoe aanpassingen juridisch vorm kunnen worden gegeven en op welke wijze dit in gang kan worden gezet. Samenwerking met en ondersteuning van gemeente Hollands Kroon is hierbij van groot belang. Onderhoudsprojecten aan publieke kunstwerken en infrastructuur In vervolg op de aanbevelingen van het rapport van Panteia ‘De haven in de lichtenlijn’, hebben de gemeente en PoDH een dienstenoverkomst (SLA) afgesloten voor de onderhoudsopgave en de uitvoering van publieke taken. De overeenkomst heeft een looptijd van 10 jaar, waarna een evaluatie plaatsvindt ten behoeve van een verlenging hiervan. De stand van zaken van de onderhoudsprojecten aan publieke kunstwerken en infrastructuur waar door de gemeente een bijdrage aan is gegeven, staat in paragraaf 3.7, onderdeel d. b. Havenverordening De Havenverordening ligt nu ambtelijk voor ter beoordeling.
Daarna zal besluitvorming in de gemeenteraad plaatsvinden. c.
Marketing en acquisitie
Status grondexploitatie In de eerste helft van 2023 heeft een grondverkoop van 0,5Ha plaatsgevonden aan de firma TechRent, toeleverancier van diensten en producten in de offshore sector. Verder zijn optieovereenkomsten onderhanden voor de reservering van grondposities op Kooypunt en Kooyhaven. Zodra deze overeenkomsten daadwerkelijk ondertekend zijn (PoDH ontvangt dan ook een reserveringsvergoeding), zal PoDH hierover communiceren via de website.
17
Figuur 5 Status grondexploitatie in vierkante meters Figuur 5 geeft de grondposities van PoDH aan; te weten de bedrijventerreinen Kooypunt, Kooyhaven en Oostoever. Het aantal vierkante meters waarover PoDH per 1 september 2023 spreekt met potentiële investeerders, is weergegeven als “Gereserveerd”(oranje). Van het totaal aantal beschikbare vierkante meters 350.000 m2 (35Ha) zijn 190.000 m2 (19 Ha) in reservering/bespreking. Opgemerkt wordt dat de beschikbaarheid van gronden ondertussen eindig kan worden. In relatie tot het Maritiem Cluster wordt hier ook naar gekeken. Beurzen en conferenties In de 1e helft van 2023 was PoDH op veel beurzen aanwezig. Waar mogelijk en zinvol werkt PoDH samen in de marketing met andere havens en offshore bedrijvenorganisaties in Noord-Holland met als doel dat de propositie van Den Helder zo breed mogelijk wordt uitgezet, waardoor de kans dat bedrijven zich vestigen in Den Helder groter wordt en omdat bedrijvigheid elkaar beter kan vinden. De samenwerking is ook van belang in het licht van de druk op de supply chain en het tekort aan havencapaciteit (zie boven). d. Duurzaamheid PoDH werkt met een CO2-prestatieladder. Het duurzaamheidsbeleid richt zich op de eigen organisatie en op het stimuleren en faciliteren van verduurzamingstappen door de havengebruikers.
In de maritieme sector is verduurzaming, in het bijzonder de vermindering van CO2-uitstoot van schepen, een prominent onderwerp; dus ook in Den Helder. De Nederlandse en Europese ambities spreken uit dat scheepvaart in 2030 in havens CO2vrij zullen moeten opereren. Dit vereist de beschikbaarheid van walstroomvoorzieningen. PoDH voorziet voor komend jaar een eerste walstroomkast voor grote zeevaart en vervolgens een verdere uitrol in de diepzeehaven met meerdere aansluitmogelijkheden. Dit betekent ook dat er voldoende stroomcapaciteit in de haven moet zijn. PoDH verkent samen met het Ontwikkelingsbedrijf NHN en de stroomleveranciers welke mogelijkheden er zijn om de stroomcapaciteit in de haven van Den Helder uit te breiden. De realisatie van waterstofbunkervoorzieningen en het waterstofwalstroomaggregaat zijn andere oplossingen om aan de vereisten in 2030 te kunnen voldoen. Ook zullen er meer duurzame(re) brandstoffen in de haven beschikbaar moeten zijn, zoals bijvoorbeeld LNG, methanol en waterstof. Kades moeten daarvoor gecertificeerd worden opdat aanbieders deze brandstoffen kunnen gaan leveren. 3.7. Financiële ontwikkelingen a. Resultaat jaarrekening 2022 De jaarrekening 2022, voorzien van een goedkeurende controleverklaring van de accountant, is vastgesteld door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 17 mei 2023.
De resultaten (1,38 miljoen) wijken niet af van de voorlopige cijfers die in de 1e rapportage Verbonden partijen van maart 2023 stonden.
18
b.
Financiële ontwikkelingen
In 2022 heeft PoDH een positief resultaat behaald. De toename van de scheepsbezoeken heeft geresulteerd in hogere opbrengsten. Ook de verkoop van een aantal percelen grond hebben hieraan bijgedragen. Hieronder staat een weergave van de begroting 2023 en de cijfers over het eerste halfjaar.
De bedrijfskosten, zowel de directe kosten als de overhead, worden adequaat beheerst en hebben niet tot onvoorziene ontwikkelingen geleid. Eind 2022 hebben de gemeente en PoDH een Service Level Agreement (SLA) afgesloten, waarin afspraken zijn gemaakt over de uitvoering van de publieke taak en het onderhoud aan publieke infrastructuur, alsmede de vergoeding die de gemeente hiervoor betaald aan PoDH. Verder heeft PoDH nieuwe afspraken gemaakt met BNG inzake de financiering van de vennootschap. De SLA en de financieringsovereenkomsten bieden een basis voor een gezonde bedrijfsexploitatie in de komende jaren. Kanttekening hierbij blijft dat de opbrengsten deels afhankelijk zijn van externe factoren en ontwikkelingen. c.
Financiële kengetallen
Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit7 Liquiditeit8
Norm
31-12-2019
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2022
Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0
€ 5.499.288 € - 324.673 40,5%
€ 4.613.576 € - 438.747 44,9%
€ 5.672.843 € 331.209 44,6%
€ 7.314.587 € 1.387.901 46,2%
2,41
2,52
1,7
1,8
7 De solvabiliteitsratio (eigen vermogen/balanstotaal) geeft een indicatie welk gedeelte van de bezittingen is gefinancierd met eigen
vermogen. Er is minder risico naarmate het aandeel eigen vermogen groter wordt. 8 Liquiditeit geeft aan in hoeverre een organisatie in staat is aan haar verplichtingen op korte termijn te voldoen.
19
d. Stand van zaken van de renovatie van kades en kunstwerken De gemeente Den Helder heeft afgelopen jaren een aantal incidentele financiële bijdragen geleverd voor renovaties van geoormerkte projecten. Met ingang van 2023 is een structurele afspraak rondom het onderhoud aan publieke werken (kunstwerken en publieke infrastructuur) tussen de gemeente en PoDH geformaliseerd middels de hiervoor genoemde SLA. In alle overeenkomsten zijn afspraken gemaakt over de besteding en verantwoording van middelen aan geoormerkte renovatieprojecten. In 2022 en begin 2023 heeft PoDH de volgende onderhoudsprojecten, naast het regulier jaarlijks onderhoud, uitgevoerd: Oostoeverbrug: conservering van staalconstructies en het vervangen van de beschoeiing onder de landhoofden. Kade 33: vervangen van een deel van de kadewand, waardoor gehele kadeterrein aan de Paleiskade weer operationeel is. Houten damwanden: herstellen van damwanden bij Onrust. Houten damwanden: de damwanden Pluto/Orion zijn vervangen. Voedingskasten Flaneerkade: begin 2023 zijn de voedingskasten (elektra en water) op de Flaneerkade vervangen, voor zowel het deel van de gemeente (Museumhaven) als van PoDH. De projecten zijn uitgevoerd binnen de door de raad gestelde kaders (bijdrage).
In 2023 staan onder andere de volgende renovatieprojecten gepland of zijn reeds onderhanden: Oostoeverbrug: betonreparaties en vervangen van de asfaltlaag. Voor dit laatste aspect wordt samengewerkt met de gemeente en Rijkswaterstaat, die de asfaltlagen voor en achter de brug gaan vervangen. Kade Het Nieuwe Werk: de kadewand aan Het Nieuwe Werk is in dusdanig slechte staat dat een deel van het kadeterrein is afgezet met betonblokken. Het project voor de vervanging van deze kadewand is aanbesteed en in maart 2023 gegund, zijn gestart en de eerste paal wordt in oktober geslagen. De werkzaamheden zullen ongeveer een jaar in beslag nemen. Kade- en oeverconstructie Koopvaardersbinnenhaven (deels): vervanging staat gepland, maar exacte uitvoering moet nog bepaald worden. Bij het ontstaan van niet voorziene en (externe) calamiteiten bij de uitvoering van de projecten wordt in overleg met de gemeente gekeken naar een oplossing die in principe binnen de door de raad gestelde kaders past.
20
3.8. Risico’s Risico’s Uitgangspunten van de MJB /Bedrijfsplan Bij de risico’s behoren dan tegenvallende verkoopprognoses van gronden en prognoses van de scheepsbewegingen en tegenvallers in de onderhoudsopgave (zowel in werkelijke staat van het actief als in prijsontwikkelingen). Dergelijke tegenvallers hebben vrijwel direct tot gevolg dat een kwetsbare situatie ontstaat en een gezonde exploitatie in het geding komt
Beheersmaatregelen PoDH is actief in de markt van aan de haven gerelateerde bedrijvigheid. Vooral de aansluiting op de bouw van de windparken langs de Hollandse kust heeft prioriteit in de acquisitie. Daarnaast wordt ook breder op energietransitie en haven gerelateerde marktsegmenten ingezet. Tevens worden kansen verkend hoe door samenwerking met andere havens de exploitatie kan worden geoptimaliseerd. Ten behoeve van gewenste grondtransacties op Kooyhaven is het traject gestart om te komen tot een bestemmingsplanwijziging om het investeringsklimaat te verbeteren.
Uitgangspunten van de SLA en HOP
PoDH houdt de onderhoudsopgave door regelmatige inspecties actueel. In 2022 heeft een herijking van het havenonderhoudsplan plaatsgevonden, waarbij een onafhankelijke externe partij een analyse op de uitgangspunten heeft uitgevoerd.
Ruimte in de haven Als projecten gericht op ontwikkeling van meer ruimte in de zeehaven stagneren of niet doorgaan en/of het Maritiem Cluster te weinig voortgang kent, wordt de aansluiting op de offshore windmarkt bemoeilijkt en zal nieuwe bedrijvigheid nauwelijks tot stand komen. Daarmee verdwijnt het zicht op een gezond verdienmodel en neemt de betekenis van de haven voor Den Helder en de regio af. Onvoldoende middelen voor ontwikkeling in de haven Externe ontwikkelingen, o.a. in relatie tot verduurzaming, vragen om ontwikkelingen in de haven ten aanzien van walstroomvoorzieningen en schonere brandstoffen. Deze faciliteiten zijn kapitaalintensief.
Jaarlijks verantwoordt PoDH aan de gemeente (op ambtelijk niveau) inzake uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden, inclusief gerelateerde kosten. Tevens worden de plannen voor de komende periode besproken en afgestemd. PoDH richt zich op de investeringen die zij met eigen middelen kan realiseren en het aantrekken van bedrijvigheid op Kooyhaven en Kooypunt. Met de provincie Noord-Holland en de Koninklijke Marine zet de gemeente in op de civiel-militaire samenwerking en de ontwikkeling van het Maritiem Cluster vanuit de doelstelling de sociaal-economische positie van de stad te versterken. PoDH is inhoudelijk stevig aangehaakt aan en speelt een belangrijke rol als linking pin met de markt. PoDH werkt samen met externe partijen om tot een passende oplossing te komen voor deze vraagstukken. Ook vinden gesprekken plaats met de gemeente over deze onderwerpen.
21
4. Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Willemsoord BV
Foto: F.C. Breukink 4.1. Doel van de vennootschap De doelstelling van Willemsoord BV is “het (her)ontwikkelen van gronden, gebouwen en/of andere registergoederen te Den Helder, waaronder de Oude Rijkswerf Willemsoord”. De kernactiviteiten van Willemsoord BV bestaan uit: - het in stand houden, beheren en exploiteren van cultuur historisch erfgoed; - het ondersteunen van huurders op Willemsoord in het aantrekken van bezoekers door middel van marketingactiviteiten en evenementen. 4.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen In de Begroting 2023 staat in het programma Vitale gemeente de volgende doelstelling waar Willemsoord BV een bijdrage aan levert: Het stadshart (inclusief Willemsoord) van Den Helder trekt meer bewoners en bezoekers dan vóór de recente stadsvernieuwing. 4.3. Structuur van de vennootschap Willemsoord BV is een vennootschap en de gemeente is de enige aandeelhouder. Willemsoord BV heeft een Raad van Commissarissen (zie figuur 8). Mw. P.A.M. Hoog is directeur-bestuurder. Per 1 januari 2021 is dhr. C. Schaapman de voorzitter van de RvC. Per 1 april 2021 is de heer R.A. Breed toegetreden als lid van de RvC. Op 1 januari 2022 is mevrouw E. Groentjes toegetreden ter vervanging van de heer F.T.S. van der Laan. Per 1 januari 2023 is de RvC uitgebreid met 2 nieuwe leden, mevrouw W. van der Meij de heer S. Bashara.
22
gemeente
100% aandeelhouder
Aandeelhouder benoemt RVC 5 leden toezicht
Willemsoord BV
Figuur 8 Structuur 4.4. Inhoudelijke ontwikkelingen a. Samenwerking met de Stichting Erfgoed Den Helder In het afgelopen halfjaar zijn samen met de erfgoedorganisatie de volgende stappen gemaakt: - Intensiveren samenwerking tussen de Stichting Erfgoed en Willemsoord BV inzake de aanvraag van de SIM subsidies, planmatig onderhoud, financiële administratie en professionalisering van de organisatie; - Er is een strategisch beleidsplan gemaakt in samenwerking met de verschillende stakeholders. - Organiseren van evenementen die bijdragen aan de zichtbaarheid van het erfgoed, zoals de herdenking van het grote bombardement op Willemsoord op 19 februari 80 jaar geleden, de 4 mei viering, en het evenement Den Helder… meest gebombardeerde stad van Nederland. - Een groot deel van het personeel en vrijwilligers is betrokken geweest bij de organisatie van Sail 2023, en de daaropvolgende zomerkermis. Het evenement heeft een grote wissel getrokken op de organisatie. b. Onderhoud Conform het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) zijn de werkzaamheden m.b.t. planmatig onderhoud uitgevoerd. Het MJOP heeft betrekking op de gebouwen, dokken en infrastructuur op Willemsoord. Het MJOP is geactualiseerd ten behoeve van de aanvraag voor structurele subsidie voor 2024.
Er is onderzoek gedaan naar benodigde investering voor het aanpassen van de klimaatsystemen in verschillende gebouwen die Willemsoord BV verhuurt. De eerste fase van het onderhoud aan dok 1 en dok 2 is aanbesteed. Daarnaast is onderzocht wat de investeringssom is voor de volledige renovatie van de twee dokken, inclusief de dokdeuren. In de eerste helft 2023 is na overleg met de RCE de vergunning aangevraagd voor de aanpassing van de kade ter hoogte van de Medemblikkerloods en gebouw 66 ten behoeve van de Museumhaven. Deze aanpassing is noodzakelijk vanwege de voorgenomen aanpassingen aan de Boerenverdrietsluis. Nadat gebleken is dat de provincie NH niet over zou gaan tot het realiseren van de omvaarroute (vanwege de renovatie van de Koopvaardersschutsluis) heeft de RCE geadviseerd een alternatief plan te maken. De noodzakelijke planologische procedure is dus nog niet afgerond waardoor het project vertraging oploopt. c. Gevolgen Coronacrisis en oorlog in Oekraïne Als gevolg van de Corona maatregelen heeft een aantal ondernemers een achterstand opgelopen in de betaling van de huur. Met deze ondernemers zijn gesprekken gevoerd om te kijken hoe met deze achterstand 23
om te gaan en passende betalingsafspraken te maken. De oorlog in Oekraïne heeft geleid tot een forse stijging van de energielasten. Een aantal exploitanten neemt energie af via Willemsoord BV en ziet zich geconfronteerd met hoge kosten. De vennootschap is in overleg met hen om betalingsproblemen te vermijden. De stijgende energieprijzen wekken de urgente vraag op bij huurders voor de verduurzaming van de monumentale panden. Willemsoord BV is daarom gestart met een onderzoek om de noodzakelijke investering in beeld te brengen. 4.5. Financiële ontwikkelingen a. Jaarrekening 2022 Op 5 juni 2023 is de jaarrekening 2022 vastgesteld. Het jaar 2022 is door Willemsoord BV afgesloten met een positief saldo van ca. € 143.000. Hoewel dit een mooi resultaat lijkt te zijn gelet op de resultaten van het vorige jaar 2021 baart de financiële situatie van Willemsoord BV op de langere termijn toch enige zorgen. De solvabiliteitsratio beweegt zich op dit moment onder de minimumnorm en er is weinig zicht op verbetering hiervan op korte termijn. De post vorderingen is gestegen en bij stijgende onderhoudslasten komt het resultaat onder druk te staan. In de algemene vergadering van aandeelhouders is afgesproken dat er een onderzoek wordt uitgevoerd naar de huidige en toekomstige situatie van Willemsoord BV.
Aangezien Willemsoord BV qua personele organisatie vervlochten is met de Stichting Erfgoed Den Helder zal de stichting ook onderwerp van onderzoek zijn. Feitelijk gaat het om een herijking van het 3- stappenplan voor beheer en exploitatie van het erfgoed. Conform de aanbeveling van de accountant van de gemeente zal het onderzoek in elk geval betrekking hebben op het meerjaren onderhoudsplan, het meerjaren investeringsplan en de waardering van het vastgoed. Ook zal er gekeken worden naar het verhuurbedrijf, de verwerving en administratie van subsidies, en de verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen de gemeente en Willemsoord bv en de Stichting Erfgoed Den Helder. Deze onderwerpen culmineren in een geactualiseerde visie op de organisatie van het beheer en de exploitatie van het erfgoed en een daarop afgestemd meerjaren financieel perspectief. Het externe onderzoek wordt in het vierde kwartaal van 2023 uitgevoerd. b.
Financiële kengetallen
Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit Liquiditeit
Norm
31-12-2019
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2022
Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0
€ 1.682.234 € 53.311 23%
€ 1.743.759 € 225.614 23%
€ 1.610.933 - € 264.299 22%
€ 1.719.306 € 142.816 23%
0,04
0,1
0,1
0,1
N.B. De liquiditeitspositie is in 2023 aanmerkelijk verbeterd (>=1,0) door de omzetting van de kortlopende schuld bij de BNG van ca. € 14 mio naar een langlopende lening van de gemeente.
4.6. Risico’s De risico’s hieronder zijn voornamelijk risico’s vanuit het perspectief van de aandeelhouder en minder vanuit de bedrijfsvoering van de onderneming zelf. Risico’s Het onderhoud van bruggen, dokken, kades en kranen is gelet op de ouderdom en ondanks degelijk onderzoek niet geheel te voorspellen. Calamiteiten (zoals het inzakken van een kademuur) hebben majeure financiële consequenties. Er bestaat het risico voor de aandeelhouder dat er bij calamiteiten een beroep op financiële ondersteuning van de gemeente wordt gedaan. De effecten van de Covid-19 crisis en de stijging van energieprijzen hebben geleid tot betalingsachterstanden.
Beheersmaatregelen De onderhoudsopgave is in beeld gebracht. Er wordt jaarlijks geld toegevoegd aan de onderhoudsreserve. De gemeente en Willemsoord BV onderzoeken de mogelijkheid voor de overdracht van het beheer en onderhoud van de bruggen aan de Port of Den Helder. Voor het beheer en onderhoud van het riool bundelen Willemsoord BV en gemeente hun krachten. Met de betrokken huurders worden oplossingen gezocht voor het inlopen van de betalingsachterstand. Daarnaast is in de begroting ruimte gereserveerd voor het afdekken van dit risico. 24
Risico’s Er bestaat een risico dat een deel van die achterstand niet wordt ingelopen.
Beheersmaatregelen Willemsoord BV onderzoekt mogelijkheden om de energieprestatie van de monumentale gebouwen te verbeteren.
25
5. Zeestad CV/BV
Bron: Bertil van Beek 5.1. Doel van de vennootschap In 2007 is Zeestad CV/BV als zelfstandige organisatie opgericht. Als doel is geformuleerd om Den Helder te profileren als aantrekkelijke stad en levendige vestigings- en verblijfsplaats waarvoor zij de ontwikkeling van locaties met een bovenlokale potentie nodig heeft. De Stedelijke Vernieuwing heeft als algemene doelstellingen: het versterken van de centrumfunctie van Den Helder, het versterken van de winkel- en horecastructuur, het creëren van regionaal concurrerende stedelijke woonmilieus, en een positieve bijdrage leveren aan de versterking van het hele economische vestigingsklimaat van de stad. 5.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen In de Begroting 2023 staat in het programma Vitale gemeente de volgende doelstelling waar Zeestad een bijdrage aan levert: Het stadshart (inclusief Willemsoord) van Den Helder trekt meer bewoners en bezoekers dan vóór de recente stadsvernieuwing. 5.3. Structuur van de vennootschap De gemeente Den Helder en provincie Noord-Holland zijn de aandeelhouders van Zeestad BV en Zeestad CV (zie onderstaande figuur). De directeur-bestuurder van Zeestad CV en Zeestad BV is mw. M. Weel. Er is geen Raad van Commissarissen.