Samengestelde rapportage Verbonden partijen 1e semester 2025 tbv Commissie BM 13 oktober 2025.pdf
Tekst van het document
Rapportage Verbonden partijen September 2025
Rapportage van het college van B&W aan de gemeenteraad over Luchthaven Den Helder BV, NV Port of Den Helder, Willemsoord BV, en Zeestad CV/BV
Inhoud 1. Inleiding.................................................................................................................................................4 2. Luchthaven Den Helder BV..................................................................................................................5 2.1. Doel van de vennootschap................................................................................................................5 2.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen........................................................................................5 2.3. Structuur van de vennootschap.........................................................................................................5 2.4. Kerncijfers..........................................................................................................................................6 2.5. Inhoudelijke ontwikkelingen...............................................................................................................7 a. Vliegbewegingen t/m juli 2025..............................................................................................................7 b. Activiteiten afgelopen periode...............................................................................................................7 c.
Aanpassing juridische structuur Den Helder Airport CV.......................................................................8 2.6. Financiële ontwikkelingen..................................................................................................................8 a. Jaarrekening 2024................................................................................................................................8 b. Financiële ontwikkelingen.....................................................................................................................8 c. Financiële kengetallen..........................................................................................................................9 2.7. Risico’s...............................................................................................................................................9 3. NV Port of Den Helder........................................................................................................................11 3.1. Doel van de vennootschap..............................................................................................................11 3.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen......................................................................................11 3.3.
Structuur van de vennootschap.......................................................................................................12 3.4. Koers voor de toekomst...................................................................................................................12 3.5. Havenautoriteit.................................................................................................................................13 a. Scheepsbewegingen...........................................................................................................................13 b. Havenverordening...............................................................................................................................14 3.6. Commerciële ontwikkelingen...........................................................................................................14 a. Wind op Zee........................................................................................................................................14 b. Gronduitgifte........................................................................................................................................14 3.7. Onderhoud op orde..........................................................................................................................15 3.8.
Ruimte en infrastructuur beschikbaar..............................................................................................15 3.9. Duurzaamheid..................................................................................................................................16 3.10. Samenwerking...............................................................................................................................16 3.11. Professionele organisatie..............................................................................................................16 3.12. Financieel gezonde positie............................................................................................................17 a. Resultaat Jaarrekening 2024..............................................................................................................17 b. Financiële ontwikkelingen...................................................................................................................17 c. Financiële kengetallen........................................................................................................................17 3.13. Externe dynamiek..........................................................................................................................17 3.14.
Risico’s...........................................................................................................................................17 4. Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Willemsoord BV..............................................................19 4.1. Doel van de vennootschap..............................................................................................................19 2
4.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen......................................................................................19 4.3. Structuur van de vennootschap.......................................................................................................19 4.4. Inhoudelijke ontwikkelingen.............................................................................................................20 a. Doorontwikkeling erfgoedorganisatie..................................................................................................20 b. Onderhoud..........................................................................................................................................20 c. Subsidieaanvragen.............................................................................................................................21 4.5. Financiële ontwikkelingen................................................................................................................21 a. Jaarrekening 2024..............................................................................................................................21 b. Financiële kengetallen........................................................................................................................21 4.6.
Risico’s.............................................................................................................................................22 5. Zeestad CV/BV...................................................................................................................................23 5.1. Doel van de vennootschap..............................................................................................................23 5.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen......................................................................................23 5.3. Structuur van de vennootschap.......................................................................................................23 5.4. Inhoudelijke ontwikkelingen.............................................................................................................24 5.5. Financiële ontwikkelingen................................................................................................................26 a. Financiële ontwikkeling 2025..............................................................................................................26 b. Financiële kengetallen........................................................................................................................27 5.6.
Risico’s.............................................................................................................................................28
Vastgesteld in de vergadering van College van B&W 23 september 2025 Zaaknummer 485137
3
1. Inleiding Aanleiding Het college biedt de raad twee keer per jaar een rapportage aan over de privaatrechtelijke verbonden partijen NV Port of Den Helder, Luchthaven Den Helder BV, Willemsoord BV en Zeestad CV/BV. De eerste rapportage van het jaar gaat over de periode juli t/m december van het voorgaande jaar. Deze wordt in het begin van het tweede kwartaal besproken. De tweede rapportage van het jaar gaat over het achterliggende periode van januari tot en met juni en wordt aan het einde van het derde kwartaal of het begin van het vierde kwartaal besproken. Dit is een werkafspraak met de raad die hoort bij het Beleidskader Verbonden partijen (2018). Wat zijn verbonden partijen De gemeente Den Helder kan een samenwerking aangaan als dat bijdraagt aan de realisatie van gemeentelijke doelstellingen, de dienstverlening beter of goedkoper wordt of als de samenwerking leidt tot beter beleid. Een manier van samenwerking is deelname in zogenaamde verbonden partijen. Dit zijn zelfstandige organisaties, die op afstand staan van de gemeente, waar de gemeente een bestuurlijk belang (zoals zeggenschap met stemrecht) en financieel belang (zoals aandelen) in heeft. Verbonden partijen kunnen worden aangegaan in het privaatrecht. In die gevallen is het burgerlijk wetboek de basis. Veelal gaat het dan om besloten of naamloze vennootschappen.
Dat is het geval voor de vier verbonden partijen in deze rapportage. De gemeente kan verbonden partijen ook publiekrechtelijk aan gaan met andere overheden. Dat gebeurt dan op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Daar gaat deze rapportage niet over. Aandeelhoudersrol In deze rapportage staat informatie vanuit vooral het oogpunt van de aandeelhouder, dus de rol van het college als eigenaar van de vennootschap. De werkafspraak met de raad geeft dat ook aan. In de Gemeentewet (artikel 160) staat dat het college deze rol mag uitvoeren. De aandeelhoudersrol richt zich op toekomstbestendigheid en de belangen van de vennootschap. Daarom houdt de aandeelhouder zich bezig met onder meer: - Kapitaalverstrekking (en –ontvangsten). - Voorbereiding van en deelname aan de aandeelhoudersvergadering. - Besluitvorming zoals vaststellen van de jaarrekening. - Bewaking van de (financiële) continuïteit. - Bij oprichting: afspraken vastleggen in oprichtingsakte en statuten. Geheel in lijn met het dualisme zijn de privaatrechtelijke verbonden partijen het terrein van het college. Ze zijn namelijk een uitvoeringsmiddel om door de raad gestelde doelen te realiseren. De raad controleert daarom het college en niet direct de verbonden partijen. Deze rapportage is daar een hulpmiddel bij.
Het college hecht eraan dat de rapportage niet op zich staat, maar dat deze vooral een startpunt is om met de raad tot een gesprek te komen. Dat gesprek vindt plaats in de vergadering van de commissie Bestuur en Middelen op 8 oktober 2025. Inhoudelijke informatie De verbonden partijen kunnen natuurlijk niet los worden gezien van de werkzaamheden die ze uitvoeren om bij te dragen aan de doelstellingen die de gemeente Den Helder wil realiseren. Daarom staan in deze rapportage, naast de financiële ontwikkelingen, ook de belangrijkste inhoudelijke ontwikkelingen en activiteiten van de afgelopen periode. Leeswijzer De vier verbonden partijen staan in afzonderlijke hoofdstukken. Elk hoofdstuk bevat het doel van de verbonden partij, de structuur, de bijdrage aan de gemeentelijke doelstellingen, een inhoudelijk en financieel deel en risico’s.
4
2. Luchthaven Den Helder BV
Bron: Den Helder Airport 2.1. Doel van de vennootschap In de statuten van de Luchthaven Den Helder BV (hierna: LDH BV) staan de volgende doelstellingen: - Het exploiteren van de luchthaven van Den Helder door diensten te verlenen aan de offshore helikopter vervoersmarkt en de algemene luchtvervoersmarkt. - Het oprichten en verwerven van, het deelnemen in, het samenwerken met en het voeren van de directie over andere ondernemingen met een soortgelijk of aanverwant doel alsmede het (doen) financieren – ook door middel van het stellen van zekerheden - van andere ondernemingen, met name die waarmee de vennootschap in een groep is verbonden. 2.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen De luchthaven levert een bijdrage aan het vergroten van het werkgelegenheid in Den Helder, onder andere door het faciliteren van meer bedrijvigheid in en rond de luchtvaartsector. 2.3. Structuur van de vennootschap De gemeente is 100% aandeelhouder van LDH BV. Op haar beurt is LDH BV voor 50% eigenaar van Den Helder Airport CV (hierna: DHA CV). De andere 50% van DHA CV is in handen van CHC Helicopter (zie figuur 1). Den Helder Airport hanteert sinds 2020 bij haar naam de toevoeging ’Netherlands Offshore Aviation Mainport’. Zo benadrukt Den Helder Airport zich als dé offshore luchthaven van Nederland voor alle energiemarkten. In DHA CV vinden de feitelijke werkzaamheden en de exploitatie plaats.
DHA CV bepaalt ook de resultaten van de luchthaven. LDH BV heeft twee commissarissen. Zij houden enerzijds toezicht op LDH BV. Anderzijds houden ze samen met de twee commissarissen van CHC toezicht op de exploitatie die in DHA CV plaatsvindt. De leden van de RvC zijn 5
de heren J. van der Zouw en H. Faber. De heer van der Zouw legt na een periode van ruim 12 jaar zijn voorzittersfunctie neer en zal per 1 januari 2026 worden opgevolgd. De directeur van LDH BV is mw. H.J. van den Hoff.
gemeente 100% aandeelhouder
Luchthaven Den Helder BV
RVC 2 leden
CHC Helicopter
50% beherend vennoot
50% commanditaire (stille) vennoot
Den Helder Airport CV
2 commissarissen
2 commissarissen
RVC 4 leden
Figuur 1 Structuur
2.4. Kerncijfers
Den Helder Airport 75042
80000 70000 60000
59966
76046
73500 61800
57994
50000 40000 30000 20000
12600
12900
14822
13847
12500
2020
2021
2022
2023
2024
10000 0
Vliegbewegingen
Passagiers
Figuur 2 Ontwikkeling aantallen vliegbewegingen en passagiers 2020-2025
6
10300 2025 (verwacht)
2.5. Inhoudelijke ontwikkelingen a. Vliegbewegingen t/m juli 2025 De verwachting met betrekking tot het hele jaar 2025 zijn conservatief ingeschat maar het aantal commerciële vliegbewegingen over het eerste halfjaar van 2025 is 18,1% hoger dan de begroting en 3% hoger t.o.v. dezelfde periode in 2024. Het aantal passagiers was in het eerste halfjaar van 2025 30% hoger dan de begroting en 9 % hoger t.o.v. dezelfde periode in 2024. b. Activiteiten afgelopen periode De belangrijkste onderwerpen die de afgelopen periode speelden waren: Maritiem Cluster Initiatieven Vanaf 2025 start het Maritiem Cluster een kwartiermaker om een ruimtelijk-economische visie te ontwikkelen, vergelijkbaar met een bestuursakkoord. Dit initiatief zal bijdragen aan meer ruimte voor ontwikkeling, nieuwe gebruikers en daarmee een sterkere civiele luchthaven. Ontwikkelaar voor Kansen Een ontwikkelaar is aangesteld om specifieke kansen te versnellen, zoals de uitbreiding van hangaarruimte, en de ontwikkeling van short stay faciliteiten. Offshore Energy Luchtbrug DHA werkt aan de diversificatie van het aanbod door in de toekomst, naast helikopters, ook vliegtuigen in te zetten. Esbjerg Airport heeft DHA CV benaderd voor een charterverbinding tussen beide luchthavens voor het vervoer van offshore personeel.
Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur In 2023 heeft Den Helder Airport het position paper herzien, met nadruk op de sterke veiligheidsinrichting van de luchthaven. Dit is cruciaal gezien de groeiende energie-infrastructuur en toenemende dreigingen op de Noordzee. De nieuwe Europese CER-richtlijn stimuleert daarbij wetgeving voor de bescherming van kritieke infrastructuur, wat een gelijker speelveld voor Den Helder Airport kan opleveren. In 2024 werd duidelijk dat het Programma Beveiliging Noordzee Infrastructuur (PBNI) zich vooral richt op zeeoppervlak en zeebodem, terwijl het luchtruim ontbreekt. Om dit te repareren bereidt Den Helder Airport samen met HCSS een aanvullende studie voor. Gemeente en provincie zijn hierover met PBNI in gesprek. Ondertussen blijft de lobby richting EZK, IenW en Defensie gericht op het borgen van helikopterbewegingen bij de inpassing van offshore projecten. Uitbreiding Hangaar Er is een plan om een nieuwe hangaar te bouwen op het terrein van DHA. Dit is vertraagd doordat DHA nog niet kan beschikken over de benodigde grond. De uitbreiding van hangaarruimte is noodzakelijk vanwege de verwachte groei in de offshore windsector. Europese Samenwerking Het DIOL project, goedgekeurd door de Interreg North Sea ‘monitoring committee’, richt zich op innovatieve offshore logistiek.
DHA CV is betrokken bij de realisatie van infrastructuur voor Advanced (offshore) Aerial Mobility, met een EU-subsidie van €480.000,-. Het programma wordt gebruikt om laadinfrastructuur voor drones en elektrische vliegtuigen aan te leggen. Netwerk Power-UP Den Helder is aangesloten bij het Power-UP netwerk, samen met andere luchthavens van nationaal belang, om elektrisch vliegen binnen een regionaal netwerk te ontwikkelen. DHA CV zal het derde Nederlandse vliegveld worden dat wordt aangesloten op een landelijk dekkend netwerk voor elektrische regionale luchtvaart. Verduurzaming DHA CV zet in op vergroening om de CO2-uitstoot te verminderen en meer te elektrificeren. Er zijn 6 laadpunten voor elektrische voertuigen gerealiseerd en er wordt gekeken naar het professioneel opladen van elektrische vliegtuigen. DHA is ook lid van de Brusselse alliantie AZEA en de Nederlandse Vereniging van Luchthavens om duurzame luchtvaart te bevorderen. Maritieme Luchtvaart Innovaties 7
Maritieme drones zijn cruciaal voor de toekomst. DHA CV werkt aan de ontwikkeling van een geïntegreerd luchtruim om vanaf DHA offshore te vliegen. Daarnaast wordt met diverse stakeholders, waaronder ministeries, bedrijfsleven en LVNL, gewerkt aan de implementatie van U-space waardoor gelijktijdig gebruik van het luchtruim door bemande en onbemande luchtvaart mogelijk wordt. c.
Aanpassing juridische structuur Den Helder Airport CV
LDH BV (met de gemeente als aandeelhouder) en CHC Helicopters hebben beiden een belang van 50% in Den Helder Airport CV. Doordat LDH BV beherend vennoot is en CHC Helicopters commanditair vennoot, ligt er bij eerstgenoemde een groter financieel risico bij verliezen. Met een nieuwe juridische structuur kan dit gelijk worden getrokken. Tevens beziet de luchthaven in hoeverre de erkenning van algemeen belang mogelijk is. Ook daarvoor kan een aanpassing nodig zijn. In 2025 wordt er nader onderzocht op welke wijze dit mogelijk is. 2.6. Financiële ontwikkelingen a.
Jaarrekening 2024
De definitieve jaarcijfers over boekjaar 2024 van Luchthaven Den Helder BV zijn vastgesteld op 18 april 2025 met een positief resultaat van €208.512 voor Luchthaven Den Helder BV.
Luchthaven Den Helder BV
2020
2021
2022
2023
€ 4.560
€ 5.535 € 2.442 € 7.977
€ 9.853
€ 4.560
€ 30.163 € 625 € 30.788
€ -66.176
€
Uitgaven Bedrijfsvoering kosten Overige Totaal uitgaven Opbrengsten Resultaat Deelnemingen
Rentebaten en soortgelijke opbrengsten
10
Totaal inkomsten € -66.166 Resultaat
b.
€ -70.726
2024
2025 t/m 30/6
€ 9.853
€ 6.459 € 1.073 € 7.532
€ 3.350 € 433 € 3.783
€ -9.913 € 114.209
€ 90.590
180.464
234.097
€
€ 20.770
€ 35.580
€ 18.020
€ -9.913 € 114.209 € 111.360
€ 216.044
€ 252.117
€ -40.701 € 106.232 € 101.507
€ 208.512
€ 248.334
0
€0
Financiële ontwikkelingen
Nieuwe overeenkomst medegebruik De overeenkomst voor het medegebruik van Maritiem Vliegkamp De Kooy (MVKK) liep af per 1 juli 2022. Op 10 september 2024 heeft het college de gemeenteraad geïnformeerd (zaak 131611) dat de vergoeding voor het medegebruik van Maritiem Vliegkamp De Kooy is verhoogd, weliswaar met een uitstel van betaling tot 31 december 2025.
Ondanks een forse verhoging van de vergoeding voor medegebruik wordt er voor 2025 wel een positief resultaat verwacht. De Luchthaven Den Helder BV heeft aangegeven dat er voor de toekomst wel nieuwe activiteiten nodig zijn. Overgang militaire luchtverkeersleiding naar Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) 8
Per 1 juli 2024 zou de militaire verkeersleiding worden overgedragen naar LVNL in het kader van ‘1 Air Traffic Management’ (1ATM). Dan zou het hele Nederlandse luchtruim worden beheerd door LVNL en de luchtverkeersleiding losgekoppeld van de medegebruiksovereenkomst. Naar verwachting zal in Q4 2026 de radarservice (Schiphol) overgaan naar LVNL en in een later stadium de verkeersleiding op de toren in Den Helder. Een kostenstijging voor de operators is daardoor nog niet aan de orde. Kosten aanpassing juridische structuur Den Helder Airport CV In paragraaf 2.5c is de stand van zaken geschetst van de aanpassing van de juridische structuur. De kosten die gepaard gaan met een nieuwe juridische structuur of andere wijziging, is nog niet bekend. c.
Financiële kengetallen
Netto omzet
Norm
31/12/2020
31/12/202 1
Nvt
-
-
€ -70.726
Winst/resultaat Nvt
31/12/2022
31/12/202 3
31/12/2024
2025 t/m 30/6
€ -40.701
€ 106.232
€ 101.507
€ 208.512
€ 248.334
99.33%
99%
121
121
Solvabiliteit [1]
Tussen 30% en 40%
99,60%
99,60%
99,50%
99,41%
Liquiditeit[2]
>=1,0
59
50
302
478
Noot: LDH BV treedt op als beherend vennoot in de commanditaire vennootschap Den Helder Airport CV. Hierdoor wordt in LDH BV uitsluitend het resultaat (winst/verlies) verwerkt vanuit DHA CV. De feitelijke werkzaamheden en de verwerking van de kosten/opbrengsten vindt plaats in de DHA CV.
2.7. Risico’s De risico’s hieronder zijn voornamelijk risico’s vanuit het perspectief van de aandeelhouder en minder vanuit de bedrijfsvoering van de onderneming zelf. Risico’s Exploitatie De exploitatie van DHA CV staat onder druk door de verhoogde vergoeding voor het medegebruik, dat tevens leidt tot een mindere concurrentiepositie. Tevens is de exploitatie afhankelijk van de ontwikkelingen van de energiemarkt die van invloed zijn op het aantal vliegbewegingen en passagiers. Doordat de ontwikkeling van offshore wind achterloopt op de uitfasering van olie en gas zal stijging van het aantal vliegbewegingen (na de trendbreuk met een daling tot 2022) beperkt zijn. Daarnaast moet de luchthaven investeren in verduurzaming om tegemoet te kunnen komen aan de toenemende eisen in de offshore wind tenders. Juridische structuur DHA CV bestaat uit twee vennoten. Indien de CV constructie wijzigt, leidt dit mogelijk tot aanvullende kosten. Energietransitie Door de consolidatie in de offshore luchtvaartsector, worden zowel operators als luchthavens getroffen. Er zullen uiteindelijk (2030-2050) nog 5 à 6 offshore luchthavens rondom de Noordzee actief zijn.
Beheersmaatregelen Verkenning van andere markten waarbij meer vluchten voor de offshore wind, met zowel helikopters als vliegtuigen en drones belangrijke kansen zijn. Tevens zet Den Helder Airport in op het verstevigen van de maritieme patrouille activiteiten. Hierdoor kunnen meer vliegbewegingen worden aangetrokken. Ook is DHA aangesloten bij landelijke en Europese netwerken voor de ontwikkeling van elektrische infrastructuur en logistiek en aantrekken van subsidies. LDH BV is de beherend vennoot van Den Helder Airport CV. We onderzoeken hoe de juridische structuur past bij de ontwikkelingen van dit gebied. DHA CV is lid van AYOP omdat de grootste groep van de (potentiële) stakeholders bij AYOP is aangesloten. Er wordt actief gelobbyd om de beveiliging en controle zoals bij DHA CV op te nemen in het 9
Risico’s Beleidsmatig (Noordzeeakkoord, Luchtvaartnota 2050, Staat van de sector offshore wind, etc.) wordt de offshore helikopter in Nederland onderschat, waardoor de Nederlandse positie gemakkelijk verloren kan gaan.
Beheersmaatregelen programma bescherming Noordzee infrastructuur (PBNI).
10
3. NV Port of Den Helder
Foto: Overdracht positie van directeur van Kees Turnhout aan Roel Salden
3.1. Doel van de vennootschap NV Port of Den Helder (hierna: PoDH) heeft volgens de statuten tot doel het (doen) uitoefenen van het havenbedrijf en exploiteren van haven- en industrieterreinen. Onderdeel van het doel van de vennootschap is: - de ontwikkeling, de aanleg, het beheer, het onderhouden en de exploitatie van havenfaciliteiten en industriegebieden, in de ruimste zin van het woord; - de bevordering van een effectieve, veilige en efficiënte afhandeling van het scheepvaartverkeer en het zorg dragen voor nautische en maritieme orde en veiligheid in de door de vennootschap beheerde havens, alsmede het optreden als bevoegde havenautoriteit in het havengebied van Den Helder; - het bevorderen van de economische ontwikkeling, het imago daaronder begrepen, binnen de door de vennootschap beheerde havens en industrieterreinen; - het bevorderen van een veilige bedrijfsvoering, het stimuleren van een zo laag mogelijke milieubelasting en het betrachten van zorg voor een veilige woonomgeving; - het opzetten, coördineren en uitvoeren van parkmanagement en het stimuleren en initiëren van samenwerking tussen bedrijven binnen de haven en industrieterreinen; - het bevorderen en tot stand brengen van civiel medegebruik van de onder het beheer van het ministerie van Defensie staande havens en terreinen in Den Helder; - het bevorderen van haven gebonden werkgelegenheid en brede welvaart in
de gemeente Den Helder en omliggende regio. 3.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen
11
Het nautisch beheer in de haven van Den Helder, de publieke taak van de gemeente, is via mandaat neergelegd bij de PoDH. Het gaat hierbij om veiligheid van het scheepvaartverkeer en het toezicht op het naleven van (milieu) wet- en regelgeving die gehanteerd wordt in de haven. Ook het onderhoud van kunstwerken, kades en terreinen staat in het licht van veiligheid. Daarnaast staan in het programma Vitale gemeente de volgende doelstellingen waar PoDH een bijdrage aan levert: Meer mensen werken in Den Helder en Meer bedrijven vestigen zich in Den Helder. PoDH doet dit door het aantrekken van scheepvaart in de haven en bedrijvigheid naar de bedrijventerreinen. PoDH werkt in het kader van een gezonde leefomgeving van de stad aan verduurzaming van de haven en de gebruikers van de haven. 3.3. Structuur van de vennootschap De gemeente Den Helder is als enige aandeelhouder 100% eigenaar van PoDH. De NV heeft een Raad van Commissarissen (RvC) (zie figuur 3). Sinds 1 april 2025 is Roel Salden directeur van het havenbedrijf, als opvolger van Kees Turnhout die met pensioen is gegaan. PoDH heeft een Raad van Commissarissen. De commissarissen worden benoemd door de aandeelhouder. De leden van de Raad van Commissarissen zijn: - De heer H. Bolscher (voorzitter). - De heer F. Tazelaar. - mevrouw B. Webster.
gemeente
100% aandeelhouder
Aandeelhouder benoemt RVC 3 leden toezicht
NV Port of Den Helder
Figuur 3 Structuur 3.4. Koers voor de toekomst In 2023 heeft PoDH haar bedrijfsplan 2023-2026, met een doorkijk naar 2030, opgesteld. Dit bedrijfsplan sluit aan bij de Havenvisie 2040 van de gemeente Den Helder en op de voorgenomen (haven)ontwikkelingen zoals vastgesteld in het Bestuursakkoord Maritiem Cluster. De koers is gericht op een civiel-militaire ontwikkeling van de haven, met het oogmerk om de regionale economie en het vestigingsklimaat te versterken, de verbinding met de stad te bevorderen en de bereikbaarheid te verbeteren. Vanuit het civiele perspectief is deze ontwikkeling gericht op de energietransitie. Energietransitie vereist haventransitie langs drie lijnen: (1) meer ruimte in de zeehaven voor de offshore sector, ten behoeve van het onderhoud van windparken, (2)
12
ontwikkeling van een duurzaam energiecluster en (3) de verduurzaming van mobiliteit en elektrificatie van de haven. Voor deze rapportage is het bedrijfsplan van Port of Den Helder (2023-2026) de referentie. In het bedrijfsplan van PoDH worden de volgende prestatiegebieden benoemd. Per prestatiegebied zijn voor de komende jaren de plandoelen van de organisatie beschreven. De voorliggende tussenrapportage volgt deze structuur en doet per prestatiegebied verslag van de voortgang.
Figuur 4 prestatiegebieden PoDH 3.5. Havenautoriteit a.
Scheepsbewegingen
Het aantal scheepsbezoeken in 2025 ligt in lijn met de verwachting en de aantallen uit voorgaande jaren. Het aantal scheepsbezoeken hangt samen met de activiteiten op de Noordzee en zijn deels afhankelijk van (geopolitieke) ontwikkelingen, die invloed hebben op gasprijzen. De verwachtingen in de markt zijn dat het aantal scheepsbewegingen ten behoeve van de olie&gas markt zich in het komend jaar op het huidige niveau zal stabiliseren en op termijn zal afnemen. Daarnaast verwachten we een verdere toename van activiteiten die verband houden met Wind op Zee. De betekenis van deze ontwikkelingen voor het aantal scheepsbezoeken aan onze haven zal de komende jaren duidelijker worden. De bezoeken vanuit de visserij nemen verder af.
scheepsbezoeken Zeeschepen
912
1,134
1,051
1,842
1,772
1,053
1,368
1,517
2020
2021
Zeevissersschepen
1,054
1,607
387 839
2022
2023
2024
2025 HY
13
Figuur 5 Ontwikkeling aantallen bezoeken van zeeschepen en zeevissersschepen
b. Havenverordening PoDH heeft een geactualiseerde concept havenverordening aan de Gemeente aangeboden, die is goedgekeurd door het College. Deze nieuwe verordening wordt in oktober aangeboden aan de Gemeenteraad ter vaststelling. 3.6. Commerciële ontwikkelingen a. Wind op Zee De komende jaren worden nieuwe windparken op de Noordzee gerealiseerd, die binnen het servicegebied van de haven en luchthaven van Den Helder liggen. PoDH positioneert zich als haven waarvandaan de operatie en onderhoud van windparken op zee kan worden gefaciliteerd. Eind 2024 heeft RWE te kennen gegeven dat zij voor Den Helder hebben gekozen als onderhoudsbasis voor het windpark Hollandse-Kust West (Project Oranjewind). Als logistieke locatie zal gebruik worden gemaakt van het Blue Port Centre. Ook SSE heeft al aangegeven voor Den Helder te kiezen voor het onderhoud van het windpark IJmuiden Ver. De verwachting is dat Den Helder ook in beeld zal zijn voor het onderhoud van de nog uit te geven ontwikkelkavels voor wind op zee. Tot 2030 zal het totale vermogen van windparken op het Nederlandse deel van de Noordzee nog verdubbelen. PoDH en Den Helder Airport hebben met het oog hierop samen met de Helderse Offshore bedrijven een toegespitste aquisitie- en marketingcampagne gevoerd. De windmarkt geeft aan dat Den Helder en IJmuiden samen in de beste positie zijn voor het onderhoud.
Die propositie wordt sinds medio 2024 ook gezamenlijk uitgedragen in het AYOP-verband.
b. Gronduitgifte In de afgelopen jaren zien we dat de markt de gunstige positie van Den Helder voor een duurzaam energiecluster herkent. Hieraan gerelateerd zien we een groeiende marktvraag voor nieuwe vestigingen op de bedrijfsterreinen Kooypunt, Oostoever en Kooyhaven. PoDH heeft (voor meerdere jaren in verband met vergunningstrajecten) een aantal overeenkomsten afgesloten ten behoeve van grondreserveringen en opties tot uitgifte voor: De ontwikkeling van een biogas installatie op Kooypunt (6,8Ha). De plannen van Nature Energy Netherlands B.V. zijn veelbelovend en bieden een mooie ontwikkeling rondom de energietransitie in Den Helder. Niet alleen financieel is deze overeenkomst zeer belangrijk voor PoDH, de realisatie van deze installatie is ook een betekenisvolle bouwsteen voor het energiecluster van de toekomst. De realisatie van batterijopslag door Anesco B.V. op Kooypunt (1,1Ha). Ook dit is een bouwsteen voor het energiecluster en is bedoeld om de congestieproblemen op het elektriciteitsnet, ondermeer op het industrieterrein zelf, te verminderen. Ontwikkeling van elektrolyse voor de productie van groene waterstof op Oostoever (2,4Ha) door Statkraft B.V.
Deze vestiging start met een kleinschalige electrolyzer van ca 6 MW ten behoeve van de waterstofketen van project Zephyros, met de intentie om op termijn op te schalen naar grootschalige waterstofproductie met levering aan de backbone. Statkraft heeft inmiddels een subsidie ad 13 miljoen toegekend gekregen door RVO, hetgeen de kansen op realisatie vergroten. De ontwikkeling van een brandstofdepot door Marees & Kistemaker ten behoeve van het blenden van duurzame (bio)brandstoffen op Kooyhaven (0,4Ha. De ontwikkeling van een zonnepark, in combinatie met natuurontwikkeling, op Oostoever (4Ha) door HHNK. De realisatie van een waterstoftankstation door TotalEnergies op Kooyhaven (0,3Ha). Wij verwachten dat het tankstation dit jaar gebouwd en in exploitatie genomen wordt. Met diverse andere partijen worden gesprekken gevoerd over het realiseren van bedrijfsvestigingen op onze bedrijventerreinen. Met de toenemende vraag vanuit de markt zien we dat de voorraad van uit te geven gronden op Kooypunt uitgeput raakt, waardoor we op afzienbare termijn een tekort verwachten voor nieuwe 14
bedrijfsvestigingen. Bij de verzelfstandiging was voor die situatie voorzien om Kooypunt uit te breiden met fase IV. PoDH heeft de gemeente verzocht de hiervoor benodigde trajecten in gang te zetten.
3.7. Onderhoud op orde Het reguliere onderhoud vindt plaats in lijn met het vastgestelde havenonderhoudsplan. Belangrijk voor toekomstig onderhoud is de havenovereenkomst (SLA) die eind 2022 met de gemeente is afgesloten. Op basis van deze overeenkomst verricht PoDH in opdracht van de gemeente het onderhoud aan publieke kunstwerken en infrastructuur. Voor deze dienst ontvangt PoDH een vergoeding. Het afsluiten van deze SLA heeft de financiële huishouding en bedrijfsvoering van PoDH beter in balans gebracht. Ook in 2025 heeft PoDH grootschalige onderhoudswerkzaamheden verricht op diverse kades. Daarnaast is regulier en meerjarig onderhoud verricht aan de kunstwerken, zoals bruggen en sluizen. Oeverconstructie Koopvaardersbinnenhaven: Diverse delen van de oeverbescherming, ten zuiden van de Van Kinsbergenbrug, worden vervangen. Bij de vervanging zullen we tegemoet komen aan de behoefte van de recreatievaart voor een opstapplaats voor minder validen. De werkzaamheden zijn in 2024/2025 (voor het vaarseizoen) uitgevoerd, m.u.v. het deel bij Teerensta waar wij tegen onverwachte obstakels aanliepen. Hier is een alternatieve aanpak voor opgesteld, die eind 2025 uitgevoerd zal worden. Op de kade Het Nieuwe Diep Noord (voor de Moormanbrug) zijn de armaturen (verlichting) vervangen en zijn nieuwe camera’s i.h.k.v. de ISPS-voorzieningen opgehangen.
Naast het regulier jaarlijks onderhoud heeft PoDH in 2025 de volgende onderhoudsprojecten uitgevoerd: De volgende projecten zijn in 2025 gestart en lopen door in het komende (half)jaar: Baggerwerk: zowel de buitenhaven (Het Nieuwe Diep) als een deel van de binnenhaven (KVBH) moeten gebaggerd worden. De voorbereidende onderzoeken worden thans uitgevoerd. Uitvoering van het werk wordt eind 2025 verwacht. Van Kinsbergenbrug: de aansturing van de brug moet vervangen worden. De inspecties zijn uitgevoerd en een plan van aanpak wordt uitgevoerd. Wij hebben voor het uitvoeren van deze renovatie een subsidie bij de provincie aangevraagd en toegekend gekregen (200K). Steigerconstructie Koopvaardersbinnenhaven: nadat de oeverbescherming aan de wegzijde van de KVBH is vervangen, wordt ook de aangrenzende steigerconstructie opgeknapt. De werkzaamheden staan gepland na de vaarseizoen. De aanbesteding voor de aanleg van een eerste walstroomkast voor grote vermogens loopt. Wij verwachten eind september de opdracht te gunnen en de realisatie nog dit jaar te kunnen doen. Voor de investering in deze walstroomkast hebben wij subsidie toegekend gekregen van zowel RVO als de provincie. 3.8. Ruimte en infrastructuur beschikbaar Het Maritiem Cluster is het programma waarin het ministerie van Defensie, de Provincie en de Gemeente Den Helder samenwerken aan de ontwikkeling van de haven.
Voor PoDH is deze ontwikkeling essentieel om het onderhoud van windparken vanuit de haven te kunnen faciliteren. Hiervoor moet 4-6 ha extra kaderuimte in de zeehaven worden gerealiseerd. Nieuwe werkterreinen versterken ook het verdienmodel van PoDH. Daarnaast heeft de Koninklijke Marine ook een ruimtevraag voor meer strekkende meters kade ten behoeve van toekomstige vlootuitbreidingen. Het oogmerk van het Maritiem Cluster is om beide ruimtevragen als een win/win oplossing te ontwikkelen. De Gemeente waarborgt in de projecten dat ook de (civiele) belangen van PoDH behartigd worden en een positie houden in de ontwikkelingen. PoDH heeft ook een positie gekregen in de governance structuur van het programma. Hierdoor kan het havenbedrijf zijn expertise van het gebied en de (commerciële) markt direct inbrengen. In het project Havendijk werkt PoDH intensief samen met het Hoogheemraadschap. Eind 2024 is samen met de Gemeente en het Hoogheemraadschap een samenwerkingsovereenkomst getekend voor de noodzakelijke versterking van de primaire waterkering in het zuidelijk deel van de haven, waarbij tegelijkertijd als koppelkans een verbreding en verdieping van de havenkade zal worden gerealiseerd. Daarmee wordt het mogelijk om na verplaatsing van de Moormanbrug op deze kade grote offshoreschepen af te meren. De realisatie van deze 15
kaderuimte in het zuidelijk deel van de zeehaven is essentieel om te kunnen voldoen aan de ruimtevraag voor toekomstige offshore activiteiten voor het onderhoud aan de windparken op de Noordzee. 3.9. Duurzaamheid Duurzaamheid maakt integraal onderdeel uit van de bedrijfsvoering van PoDH en is tevens onderdeel van het inkoopbeleid. Dit jaar heeft PoDH het convenant Schoon en Emissievrij Bouwen ondertekend. Dit convenant biedt spelregels rondom (geleidelijke, verdere) verduurzaming bij aannemers, die hiermee te maken hebben met een gelijk speelveld. Naast de interne bedrijfsvoering richt PoDH zich op de verduurzaming van de keten. Hiertoe is in 2025 een onderzoek verricht door een student om met belangrijke leveranciers, afnemers en havengebruikers te inventariseren op welke gebieden verduurzaming mogelijk is en waar partijen elkaar kunnen versterken. Daarnaast is PoDH betrokken bij: -
-
-
Waterstofproeftuin Zephyros: Dit project richt zich op de realisatie van een volledig groene waterstofketen waarmee emissievrije mobiliteit in het havengebied kan worden gefaciliteerd. De keten omvat de productie, de distributie, het tanken en het gebruik van groene waterstof voor zowel scheepvaart als wegvervoer. Deze keten is onderdeel van het Programma Green Shipping Waddenzee van het Waddenfonds. Daarnaast wordt dit project gesteund vanuit de Regiodeal en is een DKTI-subsidie toegekend door de Rijksdienst voor Ondernemerschap. Voor de productie van groene waterstof is een overeenkomst met Statkraft afgesloten die zich wil vestigen op Oostoever. Voor het tankstation heeft Total een vergunning verkregen bij de gemeente Hollands Kroon, om vestiging op Kooyhaven te kunnen realiseren. Walstroom Walstroom is in toenemende mate een essentiële duurzame faciliteit in de operatie van havens. Het niet aanbieden hiervan kan ten koste gaan van het havengebruik door de markt. Voor sommige categorieën van scheepvaart is het gebruik van walstroom al verplicht gesteld door de overheid, als bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. De verwachting is dat dit op afzienbare termijn ook zal gaan gelden voor de offshore sector. Tegelijk zijn forse investeringen benodigd, waarvoor de overheid subsidies beschikbaar stelt.
Ook de met walstroom gemoeide vermogens zijn een uitdaging, in het licht van de congestieproblematiek die ook van toepassing is op het havengebied. PoDH is een walstroomproject gestart voor offshoreschepen op basis van beschikbare (elektra) netcapaciteit. Daarvoor heeft het Rijk een subsidie toegewezen. Voor de financiering hiervan is beroep gedaan op cofinanciering door de Provincie. In de hierop volgende jaren wordt een uitbreiding van het aantal walstroomkasten voorzien, in samenhang met de groei van de vraag en de realisatie van de hiervoor benodigde verzwaring van het netwerk in de haven. Duurzame brandstoffen Ook zullen er meer duurzame(re) brandstoffen voor de scheepvaart in de haven beschikbaar moeten komen, zoals bijvoorbeeld methanol en waterstof. Kades moeten daarvoor gecertificeerd worden opdat aanbieders deze brandstoffen kunnen gaan leveren. Uit onderzoek blijkt dat hiervoor geen uitbreiding van de lopende vergunning benodigd is, mits in de havenverordening wordt verwezen naar de juiste maatwerk maatregelen.
3.10.
Samenwerking
Naast de samenwerking in het Maritiem Cluster is voor Port of Den Helder ook de samenwerking met de andere Noord-Hollandse zeehavens van strategisch belang. Er is een grote overlap van belangen op het gebied van offshore activiteiten en Energietransitie. De samenwerking met Amsterdam en IJmuiden binnen AYOP sluit hierbij aan. En in aanvulling daarop onderzoeken Port of Amsterdam en Port of Den Helder op welke projecten en op welke wijze de samenwerking verder te verdiepen en uit te breiden ten behoeve van de ontwikkeling van de haven. 3.11.
Professionele organisatie
Op directieniveau heeft de organisatie afgelopen jaar te maken gehad met een overdracht van Kees Turnhout naar Roel Salden. Deze overgang is soepel verlopen waardoor de verschillende afdelingen weer op sterkte zijn en er een sterk bedrijf staat. De komende tijd zal er aandacht blijven voor verdere professionalisering van de organisatie en RvC. Aandachtspunt op dit prestatiegebied is verder een intern project rondom cybersecurity, mede in relatie tot NIS2-wetgeving. 16
3.12. a.
Financieel gezonde positie
Resultaat Jaarrekening 2024
De jaarrekening 2024 is voorzien van een goedkeurende controleverklaring van de accountant. De jaarstukken zijn vastgesteld door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 16 april 2025. b.
(bedragen x € 1 .000)
werkelijk
begroting
werkelijk
HY 2025
2025
2024
Opbrengsten Hav engelden en serv ices
2.042
3.900
3.825
Huur en erfpacht
1 .387
2.500
2.540
V erkoop grond
240
500
0
Hav enov ereenkomst
463
925
933
4.132
7 .825
7 .298
Financiële ontwikkelingen Directe kosten
Hiernaast staat een weergave van het resultaat over het eerste halfjaar 2025 in vergelijking met de begroting 2025 en het resultaat 2024. De opbrengsten uit scheepsbezoeken liggen in lijn met de begroting en met voorgaand jaar. De toename van huuropbrengsten wordt voornamelijk veroorzaakt door de optieovereenkomsten die zijn afgesloten voor gronduitgifte, waar een reserveringsvergoeding voor betaald wordt.
Hav enbeheer/onderhoud
41 3
665
529
Inkoop serv ices
487
1 .000
908
Kostprijs grond
52
1 25
0
952
1.7 90
1.437
Personeel, inclusief inhuur
1 .31 2
2.600
2.460
Kantoor, marketing, plankosten, ov erig
327
630
632
Afschrijv ingen
405
900
807
Rente
1 46
400
283
V PB
19
50
6
2.209
4.580
4.188
97 1
1.455
1.67 3
Ov erhead
Resultaat
De bedrijfskosten, zowel de directe kosten als de overhead, worden adequaat beheerst en hebben niet tot onvoorziene ontwikkelingen geleid. c.
Financiële kengetallen
Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit1 Liquiditeit2
3.13.
Norm
31-12-2021
31-12-2022
31-12-2023
31-12-2024
Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0
€ 5.672.843 € 331.209 44,6% 1,7
€ 7.314.587 € 1.387.901 46,2% 1,4
€ 8.098.426 € 1.915.758 43,2% 3,4
€ 7.298.550 € 1.674.032 44,6% 4,1
Externe dynamiek
De ontwikkelingen bij zustermaatschappijen Willemsoord BV (inzake onderhoud maritieme infrastructuur) en Luchthaven Den Helder BV (gezamenlijke marktpropositie) worden ook door Port of Den Helder nauwlettend gevolgd. Afstemmingen hierover met de betreffende directeuren, alsmede binnen de gemeente, vinden op constructieve wijze plaats. 3.14.
Risico’s
1
De solvabiliteitsratio (eigen vermogen/balanstotaal) geeft een indicatie welk gedeelte van de bezittingen is gefinancierd met eigen vermogen. Er is minder risico naarmate het aandeel eigen vermogen groter wordt. 2 Liquiditeit geeft aan in hoeverre een organisatie in staat is aan haar verplichtingen op korte termijn te voldoen.
17
Risico’s Uitgangspunten van de MJB /Bedrijfsplan Het structureel achterblijven op prognoses van gronduitgiftes en scheepsbewegingen, alsmede omvangrijke tegenvallers in de onderhoudsopgave kunnen een risico vormen voor de realisatie van de doelen in het bedrijfsplan en mogelijk tot gevolg hebben dat een kwetsbare situatie ontstaat en een gezonde exploitatie in het geding komt
Beheersmaatregelen PoDH is actief in de markt van aan de haven gerelateerde bedrijvigheid. Vooral de aansluiting op de bouw van de windparken langs de Hollandse kust heeft prioriteit in de acquisitie. Daarnaast wordt ook breder op energietransitie en haven gerelateerde marktsegmenten ingezet. Tevens worden kansen verkend hoe door samenwerking met andere havens de exploitatie kan worden geoptimaliseerd.
Uitgangspunten van de SLA en HOP
PoDH houdt de onderhoudsopgave door regelmatige inspecties actueel.
Ruimte in de haven Als projecten gericht op ontwikkeling van meer ruimte in de zeehaven stagneren of niet doorgaan en/of het Maritiem Cluster te weinig voortgang kent, wordt de aansluiting op de offshore windmarkt bemoeilijkt en zal nieuwe bedrijvigheid nauwelijks tot stand komen. Daarmee verdwijnt het zicht op een gezond verdienmodel en neemt de betekenis van de haven voor Den Helder en de regio af.
Onvoldoende middelen voor ontwikkeling in de haven Externe ontwikkelingen, o.a. in relatie tot verduurzaming, vragen om ontwikkelingen in de haven ten aanzien van walstroomvoorzieningen en schonere brandstoffen. Deze faciliteiten zijn kapitaalintensief en afhankelijk van toereikende infrastructuur en milieubepalingen.
Jaarlijks verantwoordt PoDH aan de gemeente (op ambtelijk niveau) inzake uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden, inclusief gerelateerde kosten. Tevens worden de plannen voor de komende periode besproken en afgestemd. PoDH richt zich op de investeringen die zij met eigen middelen kan realiseren en het aantrekken van bedrijvigheid op Kooyhaven en Kooypunt. Met de provincie Noord-Holland en de Koninklijke Marine zet de gemeente in op de civiel-militaire samenwerking en de ontwikkeling van het Maritiem Cluster vanuit de doelstelling de sociaal-economische positie van de stad te versterken. PoDH is inhoudelijk aangehaakt en speelt een belangrijke rol als linking pin met de markt. Met Port of Amsterdam wordt verkend op welke wijze een samenwerking kan worden vormgegeven rond de ontwikkeling van de haven. PoDH werkt samen met externe partijen om tot een passende oplossing te komen voor deze vraagstukken. Ook vinden gesprekken plaats met de gemeente over deze onderwerpen. Deze afhankelijkheid blijft een risico voor de ontwikkelingen in de haven.
18
4. Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Willemsoord BV
Foto: P. van Aalst 4.1. Doel van de vennootschap De huidige doelstelling van Willemsoord BV is “het (her)ontwikkelen van gronden, gebouwen en/of andere registergoederen te Den Helder, waaronder de Oude Rijkswerf Willemsoord”. De huidige kernactiviteiten van Willemsoord BV bestaan uit: - het in stand houden, beheren en exploiteren van cultuur historisch erfgoed; - het ondersteunen van huurders op Willemsoord in het aantrekken van bezoekers door middel van marketingactiviteiten en evenementen. De missie: Willemsoord BV behoudt, beheert en koestert een deel van het erfgoed van Den Helder. Dit doet zij samen met vele ondernemende en creatieve exploitanten, relevante partners en iedereen met een hart en passie voor erfgoed. Gezamenlijk maken zij het erfgoed zichtbaar en toegankelijk. Door het verhaal van ons erfgoed te ontsluiten versterken zij de identiteit van Den Helder. Daarmee vergroten wij de historische betekenis van Den Helder binnen de vaderlandse geschiedenis, nu en voor de generaties die komen. 4.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen Willemsoord BV levert een bijdrage aan de ontwikkeling van het stadshart (inclusief Willemsoord) op basis van het Uitwerkingsplan Stadshart 2008. De vennootschap speelt een centrale rol in het behoud en de ontwikkeling van het erfgoed in Den Helder. 4.3.
Structuur van de vennootschap Willemsoord BV is een vennootschap en de gemeente is de enige aandeelhouder. Willemsoord BV heeft een Raad van Commissarissen (zie figuur 6). Sinds 1 juli 2024 bekleedt de heer W. Hakhoff de functie van directeurbestuurder.
19
De Raad van Commissarissen bestaat uit de volgende leden: dhr. C. Schaapman (voorzitter), de heer R.A. Breed, de heer S. Bashara en de heer H. Leurink. Het laatste lid van de RvC wordt geworven.
gemeente
100% aandeelhouder
Aandeelhouder benoemt RVC 5 leden toezicht
Willemsoord BV
Figuur 6 Structuur 4.4. Inhoudelijke ontwikkelingen a. Doorontwikkeling erfgoedorganisatie In 2019 heeft de gemeenteraad een 3-stappenplan aangenomen dat voorzag in onderbrenging van Willemsoord BV bij de Stichting Erfgoed Den Helder. Deze derde stap is echter niet uitgevoerd wegens voortschrijdend inzicht over de optimale organisatiestructuur. Het onafhankelijke Panteia-onderzoek (februari 2024) adviseerde een alternatieve aanpak, waarbij WOBV de centrale erfgoedorganisatie wordt. De gemeenteraad heeft op 7 november 2024 de uitgangspunten voor de organisatie van het beheer en van de ontwikkeling van het erfgoed vastgesteld. Deze uitgangspunten zijn de basis voor een fundamenteel nieuwe rol voor Willemsoord BV: • Willemsoord BV wordt eigenaar en beheerder van het erfgoed dat nog in eigendom is bij de Stichting Erfgoed Den Helder; • Het openbaar toegankelijke deel van Willemsoord komt onder beheer en toezicht van de gemeente, deze verantwoordelijkheid zal niet meer bij Willemsoord BV liggen; • Willemsoord BV richt zich volledig op beheer, onderhoud en kostendekkende exploitatie van monumentaal vastgoed. De gemeente, Willemsoord BV en Stichting Erfgoed Den Helder bereiden de transitie voor. Om de complexe overgang te waarborgen wordt een mantelovereenkomst tussen de drie partijen opgesteld.
Deze overkoepelende overeenkomst fungeert als juridische basis voor meer dan 20 onderliggende vraagstukken, waaronder de vastgoedoverdrachten, personeelsovergang, en herziening van statuten. De mantelovereenkomst waarborgt coherente uitvoering van de veranderingen binnen de door de gemeenteraad vastgelegde uitgangspunten. Deze herpositionering moet leiden tot financiële optimalisatie en professionalisering van het erfgoedbeheer. b. Onderhoud In het eerste half jaar van 2025 zijn de werkzaamheden uitgevoerd conform het geactualiseerde Meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Met de ingebruikname van het nieuwe vastgoedbeheersysteem Condor is
20
een belangrijke stap gezet in de professionalisering van onderhoud en klachtenafhandeling. Dit systeem borgt een efficiëntere planning, uitvoering en verantwoording. Tot de uitgevoerde en voorbereide werkzaamheden behoren onder andere de renovatie van de toiletgroepen in Willemsoord 29, de aanleg van een nieuwe toiletvoorziening in Willemsoord 52, schilderwerkvoorbereidingen in Willemsoord 51 en de aanpassing van de elektrische installaties in Willemsoord 43. Het gevelonderzoek van Willemsoord 60 is afgerond en vormt de basis voor een Plan van Aanpak voor herstel. In de uitvoering is ingezet op het combineren van instandhouding met modernisering, waarmee zowel de kwaliteit van de gebouwen en de openbare ruimte als de dienstverlening richting huurders en bezoekers duurzaam wordt verbeterd. Het terreinonderhoud betrof onder meer het dagelijks legen van afvalbakken, regulier groenbeheer en herstel van verzakkingen in de bestrating. Hiermee wordt de representativiteit en leefbaarheid van het terrein versterkt. c. Subsidieaanvragen De gemeente heeft bij de vaststelling van de programmabegroting 2025 een bedrag van € 4 miljoen gereserveerd voor de verduurzaming van het erfgoed. Ter aanvulling hierop zijn in het eerste halfjaar van 2025 vanuit Willemsoord BV meerdere subsidieaanvragen ingediend.
Zo is bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een SIM-aanvraag ingediend voor de gebouwen Willemsoord 29 en Willemsoord 51. Tevens zijn Dumava-aanvragen voor de gebouwen Willemsoord 29 en Willemsoord 43 ingediend bij RVO, en inmiddels toegekend voor een totaalbedrag van €738.535. Deze bijdrage vormt een deel van de benodigde investering voor de verduurzaming van deze panden. Daarnaast zijn de voorbereidingen in gang gezet voor het aanvragen van diverse restauratie- en verduurzamingssubsidies bij de Provincie Noord-Holland. Deze subsidies zijn van essentieel belang voor het waarborgen van de financiële haalbaarheid van zowel de instandhoudingswerkzaamheden als de verduurzamingsmaatregelen. 4.5. Financiële ontwikkelingen a. Jaarrekening 2024 In de beeldvormende avond van 14 april 2025 presenteerde de directeur-bestuurder het verwachte resultaat over 2024. Ten opzichte van het bedrijfsresultaat van het jaar 2023 van ca. € 75.000 negatief was er een verbetering te verwachten. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat een groter deel van de aan huurders geleverde energie doorbelast kon worden. Daarnaast zijn de kosten voor inhuur verlaagd door het insourcen van het vastgoedbeheer.
In de eerste halfjaarrapportage van dit jaar meldde het college dat Willemsoord BV in het tweede kwartaal van 2025 nog een taxatie van het vastgoed moest laten uitvoeren waarna de jaarrekening definitief opgemaakt kan worden. De taxatie is afgerond en naar aanleiding hiervan is gebleken dat de door de taxateur ingeschatte verkoopwaarde (uitgaande van de fictie dat Willemsoord BV het vastgoed zou kunnen verkopen) ca. € 0,4 miljoen lager is dan de bij de voorgaande taxatie vastgestelde ca. € 22,2 miljoen. Daarop is de boekwaarde van het vastgoed naar beneden bijgesteld. Dit boekverlies (formeel ongerealiseerde waardeverandering vastgoedbelegging) is groter dan het positieve operationele resultaat en leidt per saldo voor 2024 tot een negatief bedrijfsresultaat. Hieraan zijn voor de gemeente geen consequenties verbonden. Het college stelt de jaarrekening over 2024 naar verwachting eind september/begin oktober vast waarna de gemeenteraad wordt geïnformeerd. b.
Financiële kengetallen
Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit3 Liquiditeit4
Norm
31-12-2021
31-12-2022
31-12-2023
Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0
€ 1.610.933 € -/- 264.299 22%
€ 1.719.306 € 142.816 23%
€ 1.767.264 € -/- 76.967 21%
31-12-2024 (voorlopig) € 1.822.886 € -/- 325.000 21%
0,1
0,1
1,51
1,50
N.B. De liquiditeitspositie is in 2023 aanmerkelijk verbeterd (>=1,0) door de omzetting van de kortlopende schuld bij de BNG van ca. € 14 mln. naar een langlopende lening van de gemeente van € 18 mln, die pas aan het eind van de looptijd hoeft te worden afgelost. 3
De solvabiliteitsratio (eigen vermogen/balanstotaal) geeft een indicatie welk gedeelte van de bezittingen is gefinancierd met eigen vermogen. Er is minder risico naarmate het aandeel eigen vermogen groter wordt. 4 Liquiditeit geeft aan in hoeverre een organisatie in staat is aan haar verplichtingen op korte termijn te voldoen.
21
4.6. Risico’s De risico’s hieronder zijn voornamelijk risico’s vanuit het perspectief van de aandeelhouder en minder vanuit de bedrijfsvoering van de onderneming zelf. Risico’s Het onderhoud van bruggen, dokken, kades en kranen is gelet op de ouderdom en ondanks degelijk onderzoek niet geheel te voorspellen. Calamiteiten (zoals het inzakken van een kademuur) hebben majeure financiële consequenties. Er bestaat het risico voor de aandeelhouder dat er bij calamiteiten een beroep op financiële ondersteuning van de gemeente wordt gedaan. De stijging van energieprijzen hebben in het verleden geleid tot betalingsachterstanden. Er bestaat een risico dat een deel van die achterstand niet wordt ingelopen.
Het verdienmodel van diverse ondernemers staat (mede door inflatie) onder druk. Het risico dat op kan treden is vele wisselingen van huurders en mogelijke leegstand.
Beheersmaatregelen De onderhoudsopgave is in beeld gebracht. Er wordt jaarlijks geld toegevoegd aan de onderhoudsreserve. De gemeente en Willemsoord BV brengen in beeld wat de technische staat is van de kunstwerken. Het beheer van de kades, watergangen en bruggen zal op termijn uit de taakstelling van Willemsoord BV verdwijnen. Dat geldt ook voor het beheer van de rest van de openbare ruimte. Het beheer van de dokken blijft in handen van Willemsoord BV. Alle betalingsachterstanden zijn in beeld gebracht. Met de betrokken huurders en/of afnemers van energie zijn betalingsregelingen getroffen. De monitoring hiervan is ingeregeld. Waar nodig zijn voorzieningen getroffen. De organisatie bereidt een grote investering in de verduurzaming van de panden voor. Afgelopen periode is sterk ingezet op betere verbinding met de huidige huurders om tijdig in te spelen op signalen die duiden op exploitatieproblemen. Er is geen leegstand en voldoende vraag naar bedrijfsruimten.
22
5. Zeestad CV/BV
Bron: B. van Beek 5.1. Doel van de vennootschap In 2007 is Zeestad CV/BV als zelfstandige organisatie opgericht. Als doel is geformuleerd om Den Helder te profileren als aantrekkelijke stad en levendige vestigings- en verblijfsplaats waarvoor zij de ontwikkeling van locaties met een bovenlokale potentie nodig heeft. De Stedelijke Vernieuwing heeft als algemene doelstellingen: - het versterken van de centrumfunctie van Den Helder, - het versterken van de winkel- en horecastructuur, - het creëren van regionaal concurrerende stedelijke woonmilieus, en - een positieve bijdrage leveren aan de versterking van het hele economische vestigingsklimaat van de stad. 5.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen Zeestad levert samen met belangrijke partners waaronder Woningstichting Den Helder een belangrijke bijdrage aan het realiseren van een vitaal stadshart. 5.3. Structuur van de vennootschap De gemeente Den Helder is aandeelhouders van Zeestad BV en Zeestad CV (zie onderstaande figuur). De directeur-bestuurder van Zeestad CV en Zeestad BV is mw. M. Weel. Er is geen Raad van Commissarissen.
23
gemeente
100% aandeelhouder
Zeestad beheer BV
99% commanditaire (stille) vennoot
1% beherend vennoot
Zeestad CV Figuur 8 Structuur 5.4. Inhoudelijke ontwikkelingen Zone Stadspark van Station tot Dijk In dit gebied werken gemeente, Helder Vastgoed/Woningstichting en Zeestad gezamenlijk aan de zogenaamde stadspark-as: van station tot dijk. Met de uitvoering van deze as wordt de relatie van de stad met de zee gelegd en ontstaat een aantrekkelijk woonmilieu aan het park. In 2025 is gewerkt aan het ontwerp van het laatste deel van het stadspark op het Bernhardplein. Hier staan drie gebouwen: de Bethelkerk, McDonalds en de Nieuwedieper viswinkel. De laatste twee gebouwen zullen op termijn verdwijnen. De viswinkel heeft tijdelijk een nieuwe functie gekregen: als galerie en ontmoetingsplek draagt het bij aan de culturele en maatschappelijke versterking van het Stadshart. De viswinkel en de McDonalds kunnen worden gesloopt nadat de McDonalds is verhuisd naar de nieuwbouw van Halter Bellevue. Naar verwachting zal dit in 2026 gebeuren. Helder Vastgoed/Woningstichting is gestart met de bouw. De viswinkel is in tijdelijk beheer gegeven (cultureel/maatschappelijke functie). Zeestad heeft samen met de gemeente Den Helder, Helder Vastgoed/WSDH en Hoogheemraadschap Holland Noorderkwartier (HHNK) uitgesproken om Zeestad nader te laten onderzoeken of de combinatie van woningbouw en dijkversterking haalbaar is aan het dijkgebied tussen de Weststraat en de Theodorus Rijkersstraat.
In de tweede helft van 2024 waren de uitkomsten van de onderzoeken input voor de positieve besluitvorming binnen de gemeenteraad en de RvC van Helder Vastgoed/WSDH over fase 1. Besluitvorming door het College van Hoofdingelanden van HHNK heeft inmiddels ook plaatsgevonden en was positief. Inmiddels wordt gewerkt aan contractvorming tussen partijen en start de planontwikkeling. Zeestad is opdrachtgever en voert de projectleiding voor de realisatie van de Seasaw. Het icoon is in de stedenbouwkundige visie ingepast in het project Dijkkwartier. De Seasaw is technisch realiseerbaar. In samenwerking met Blueyard wordt al geruime tijd gewerkt aan de financiële dekking. Het is tot nu toe niet gelukt om Europese medefinanciering te verkrijgen. Het toeristisch ontwikkelprogramma waar de Seasaw onderdeel van is (“Mee met de zee”), blijft echter actueel en hier ligt een mogelijkheid voor subsidie vanuit het Investeringskader Waddengebied. Het noordelijke deel van de Koningstraat verandert naar woongebied. Helder Vastgoed heeft in 2024 verschillende bouwclusters opgeleverd zoals Biegstraten, Palmhout en beide clusters in het noorden van de Koningstraat rondom het groenperk. In de Koningdwarsstraat (begrensd door de Hendriklaan en Koningstraat) heeft Zeestad ook de laatste woningen laten slopen om zo plaats te maken voor toekomstige nieuwbouw.