Programmarekening 2022.pdf

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

83

Middenweg 172-174 In 2022 heeft het Gerechtshof Amsterdam diverse arresten gewezen in de bodemzaken tussen de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 en de gemeente Den Helder. Het Gerechtshof heeft geoordeeld dat de gemeente het voormalig postkantoor in april 2018 mocht ontruimen. De kosten van de ontruiming en de opslag komen voor rekening van de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174. Ook besliste het Gerechtshof dat de gemeente de onderhandelingen met de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 over aankoop van het postkantoor niet had mogen afbreken. De gemeente is daarom aansprakelijk voor de eventuele schade die de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 mogelijk door het afbreken van de onderhandelingen heeft geleden. Het is aan hem om deze schade te onderbouwen. De verwachting is dat de te vorderen schade naar verwachting beperkt in omvang is. Dit zal naar verwachting slechts betrekking hebben op het negatief contractsbelang. Omdat de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 geen verhaal bood voor de kosten van ontruiming en opslag waartoe hij is veroordeeld, heeft de gemeente besloten de in beslag genomen kunstcollectie van de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174 executoriaal te verkopen. Hiertegen heeft de voormalig gebruiker van de Middenweg 172-174 diverse executiegeschillen aanhangig gemaakt.

Op 26 juli 2022 heeft het Gerechtshof Amsterdam in hoger beroep geoordeeld dat deze executieverkoop mag plaatsvinden. In de periode november 2022 tot en met maart 2023 vindt deze executieverkoop plaats in meerdere veilingen. Op het moment van dit schrijven was deze executieverkoop nog gaande. De opbrengst van de executieverkoop wordt naar rato onder de schuldeisers verdeeld, waaronder de gemeente. Er moet rekening mee worden gehouden dat de opbrengst uit de executieverkoop niet afdoende verhaal biedt voor de gehele vordering van de gemeente op de voormalig gebruiker van Middenweg 172-174. Het risico in deze zaak wordt voorlopig als PM-post begroot. Schade aan zwembad ‘Het Heersdiep’ Na oplevering van zwembad ‘Het Heersdiep’ zijn diverse gebreken (o.a. scheurvorming in bassins en perronvloeren) geconstateerd. Het herstel hiervan is complex en kostbaar. De gemeente heeft de aannemerscombinatie aansprakelijk gesteld en er is een pro forma procedure aanhangig gemaakt bij de Raad van Arbitrage voor de Bouw (RvA). Deze procedure is vervolgens op de parkeerrol gezet. Partijen zijn in 2019 met elkaar in gesprek gegaan over een oplossing en er is gestart met een gezamenlijk onderzoek naar het herstel en de kosten daarvan. Uit dit onderzoek bleek dat nadere onderzoeken noodzakelijk waren. De gemeente heeft deze onderzoeken laten uitvoeren. Het laatste onderzoek is begin 2022 afgerond.

Een deel van de gebreken (buffervaten) is hersteld door de gemeente. De kosten hiervan zijn € 115.078. De hoogte van de overige schade is nog niet exact bekend. Er is een ruwe inschatting gemaakt van de kosten voor het herstel van de bassins en perronvloeren. Op dit moment kan de totale schade echter nog niet exact worden ingeschat. Momenteel vindt overleg plaats met de aannemerscombinatie om te bekijken of de zaak zonder tussenkomst van de RvA opgelost kan worden. De aannemerscombinatie heeft in dat kader inmiddels aangegeven het herstel van de perronvloeren ter hand te willen nemen en momenteel vindt overleg plaats over de wijze van dit herstel. De gemeente houdt de aannemerscombinatie aansprakelijk voor de kosten van dit herstel. Indien blijkt dat de aannemerscombinatie deze aansprakelijkheid afwijst, dan zal de procedure bij de RvA van de parkeerrol worden gehaald en de procedure worden hervat. Ditzelfde geldt voor de kosten van het herstel van de buffervaten en overige schade die bij de aannemerscombinatie al is en nog zal worden neergelegd. Als de kosten en schade niet verhaald kunnen worden op de aannemerscombinatie die het zwembad heeft gerealiseerd dan loopt de gemeente een fors financieel risico. Het risico wordt, met de kennis van nu en gezien de huidige stijging van bouwkosten, vooralsnog op ca. € 720.000 begroot.

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

84

Arbeidsrechtelijke geschillen Alle lopende arbeidsrechtelijke geschillen zijn afgerond. Er zijn momenteel geen arbeidsrechtelijke geschillen in behandeling bij de rechter. Planschade en nadeelcompensatie Algemeen Ten gevolge van diverse bestemmingsplanprocedures en omgevingsvergunningen, bestaat er een (doorlopend) risico op planschade. Het is niet mogelijk om op voorhand uitspraken te doen over de hoogte van het mogelijke schadebedrag, maar het risico op planschade wordt momenteel op zeer gering ingeschat. Besluiten op aanvragen omgevingsvergunning voor een activiteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid onder b, c of g van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, leveren de gemeente een risico van planschade op. Een inschatting hiervan leidt tot een risico van maximaal € 250.000. Hierbij wordt opgemerkt dat deze planschade doorgaans wordt verlegd naar de vergunninghouder/initiatiefnemer. Voor planschade die het gevolg kan zijn van andere gewijzigde (bestemmings-)plannen wordt een bedrag van € 100.000 geraamd. Bestemmingsplan supermarkten In de programmarekening 2021 is aangegeven dat in 2022 hoogstwaarschijnlijk het bestemmingsplan Supermarkten zal worden vastgesteld en dat dit bestemmingsplan een aanzienlijk risico op planschade met zich meebrengt. Inmiddels zijn de inzichten op dit punt gewijzigd en wordt dit risico laag ingeschat.

Om die reden wordt dit risico niet langer benoemd in dit overzicht. Nadeelcompensatie Er is een verzoek om nadeelcompensatie ontvangen van een eigenaar van een pand dat zich bevindt in de nabijheid van de coffeeshops in de Koningstraat. Naar aanleiding van verleende vergunningen aan de coffeeshops claimt verzoeker € 618.542 aan financieel nadeel. Het kan voorkomen dat gemeentelijk handelen of gemeentelijke besluitvorming rechtmatig is, maar wel financieel nadeel veroorzaakt. In bepaalde gevallen moet dat financieel nadeel dan worden vergoed, al dan niet gedeeltelijk. De hoogte van de compensatie moet redelijk zijn. De vergoeding dekt niet het volledige financiële nadeel. Het verzoek om nadeelcompensatie is afgewezen, onder meer omdat de vordering is verjaard. Het door verzoeker ingediende bezwaar is ongegrond verklaard. Vervolgens is door verzoeker beroep ingesteld. Dit beroep loopt nog. Het risico voor de gemeente wordt in afwachting van het beroep vooralsnog laag ingeschat. Zaken die aanhangig zijn bij de verzekeraar van de gemeente Diverse bedrijven en particulieren hebben claims ingediend tegen de gemeente ten gevolge van verzilting van het oppervlaktewater. Daarnaast is er in een letselschadezaak hoger beroep ingesteld tegen de gemeente. De eiser is in hoger beroep gegaan nadat de rechtbank Noord-Holland twee keer eerder diens claim heeft afgewezen.

De gemeente wordt hierin bijgestaan door onze verzekeraar. Hieraan zijn voor de gemeente geen verdere financiële consequenties verbonden. Voornoemde bedragen zijn exclusief wettelijke rente, tenzij anders vermeld. Dit is de stand van zaken op 2 maart 2023. Grondexploitatie Willem Alexanderhof en Vinkenterrein zijn projecten waarin de gemeente actieve grondpolitiek bedrijft met de daarbij horende grondexploitatie. Er zijn voor deze exploitaties voorzieningen getroffen, gebaseerd op de nog te maken kosten en verwachte toekomstige opbrengsten. Geen van de aanwezige risico’s in het project zijn zodanig concreet en onvermijdbaar dat we hiervoor nu een (aanvullende) voorziening moeten treffen. We lopen voor grondexploitaties echter altijd risico's op onvoorziene financiële tegenvallers. Deze risico's zijn gerelateerd aan de nog te realiseren kosten en opbrengsten. Grootste risico’s schuilen in de opbrengstenkant van de projecten. De opbrengsten zijn later in de tijd gefaseerd dan de investeringen.

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

85

Een groot deel van de investeringen doen we vooraf (verwervingen, bouwrijp maken en dergelijke) om het mogelijk te maken grond te verkopen en opbrengsten te realiseren. Vertraging in het project en hierdoor het later realiseren van de opbrengsten heeft dan ook een negatief effect op het resultaat van het project. Het ontwikkelrisico schatten we in op een bedrag van (afgerond) € 1.706.000. Dit bedrag is lager dan voorgaande jaren. Willem Alexanderhof betreft een langdurige exploitatie en het risico neemt meer af doordat de nog te maken kosten en opbrengsten ieder jaar lager worden. Het project Molenwerf betreft een relatief korte exploitatie waardoor de risico's minder groot zijn. Ook is er reeds een ontwikkelovereenkomst gesloten waarbij afspraken zijn gemaakt over kosten en opbrengsten. De kosten zijn wel toegenomen doordat de kosten van het bouwrijp maken hoger waren dan verwacht. Gemeentelijke heffingen Voor de gemeentelijke heffingen in het algemeen zitten de risico's vooral in wijziging van wetgeving en wijzigingen van beleid als gevolg van politieke beslissingen en rechterlijke uitspraken door de belastingrechter. Hierdoor kunnen de opbrengsten van heffingen anders uitpakken. Speciaal voor de onroerende zaakbelasting (OZB) geldt dat de waardering van grote incourante objecten een risico blijft voor de opbrengsten van de OZB.

Deze maken een relatief groot deel uit van de totale waarde onroerende zaken in de gemeente. Verder geldt dat voor 2022 ook nog enig risico in afwijkende opbrengsten kan ontstaan indien de coronacrisis ook in 2022 voortduurt. Daarnaast is de trend in 2022 ook dat er steeds meer OZB bezwaren zijn ingediend door zogenaamde No-CureNo-Pay (NCNP) bureaus. In 2022 is 51,8% van het totaal aantal bij Cocensus ingediende OZB bezwaren afkomstig vanuit deze bureaus. Deze bezwaren leveren juist vanwege het verdienmodel en mede doordat de afhandeling hiervan vele malen intensiever is waardoor de hoeveelheid werk is toegenomen steeds meer een risico op. Onderhoud kapitaalgoederen Het onderhoud van onze kapitaalgoederen (wegen, bruggen, riool, openbare verlichting, speeltoestellen en openbaar groen) vergt een belangrijk bedrag in de begroting. Om dit onderhoud goed en efficiënt aan te pakken zijn er beheerplannen. Bij dit onderhoud wordt veelal gebruik gemaakt van externe partijen. De kosten van het onderhoud bleken de laatste maanden van 2022 door de oplopende inflatie soms fors toe te nemen. Gezien de onzekere ontwikkeling van de inflatie is het moeilijk en risicobedrag op te nemen dat recht doet aan de werkelijkheid. Nu wordt de kostenstijging van de gemeente voor een belangrijk deel opgevangen doordat het accres in de uitkering gemeentefonds rekening houdt met de inflatie.

Zo is in de septembercirculaire 2022 een hoger accres berekend door de hogere inflatie. In de kadernota 2023 en dus ook in de begroting 2023 is waar sprake is van een belangrijke stijging die bekend is, reeds rekening gehouden met een hoger onderhoudsbedrag. Ook het begrotingssaldo zelf en de algemene reserve vormen een vangnet voor onbekende stijgingen. Om het beslag op de algemene reserve expliciet te maken is rekening gehouden met een risicobedrag van € 2 miljoen, vanaf 2023. Open-eindregeling BUIG en 3D's Het risico op de BUIG middelen hebben we met ingang van 2022 gedeeltelijk afgedekt door de vorming van de reserve BUIG. Het belangrijkste risico dat we momenteel lopen betreft de kosten van de jeugdzorg. In de primaire begroting 2022 gingen we ervan uit dat we voor € 24 miljoen aan kosten voor jeugdzorg (zorg in natura) zouden hebben. Via de Decembernota 2022 is deze prognose bijgesteld naar € 26,5 miljoen. Nu blijkt ten tijde van het opstellen van de jaarrekening 2022 dat de kosten uitkomen op € 28,4 miljoen zitten. Ten opzichte van de bijgestelde begroting is dit een tekort van € 1,9 miljoen. In deze paragraaf houden we rekening met een totaalbedrag voor deze open-einderegelingen (Jeugdzorg, Buig en Wmo) van € 4 miljoen per jaar. Over een periode van vier jaar is dat € 16 miljoen. In vier jaar moet ombuiging mogelijk zijn.

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

86

Algemene uitkering Accres De ontwikkeling van de Algemene uitkering uit het gemeentefonds wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de Rijksuitgaven. Volgens het systeem van ‘samen de trap op en samen de trap af’ hebben wijzigingen in de Rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds. De jaarlijkse voeding van het gemeentefonds (positief of negatief) wordt het ‘accres’ genoemd en wordt uitgedrukt in een percentage. Als de Rijksoverheid in enig jaar minder uitgeeft dan geraamd, wordt dat onderuitputting genoemd. Het nieuwe kabinet heeft grote ambities die tot grote uitgaven leiden. Nog niet eerder zijn de accressen daardoor zo hard gestegen als in de meicirculaire van afgelopen jaar. De bedragen hebben tot en met 2025 een structurele doorwerking en zijn voor het volumedeel bevroren om gemeenten meer zekerheid te geven. Vanaf 2026 wordt de normeringsmethodiek aangepast waarbij het volumedeel van het accres is vastgezet op een (veel lager) basisniveau. Hierdoor werd 2026 het 'ravijnjaar' genoemd: veel gemeenten kregen door deze ingreep in 2026 hun begroting niet meer sluitend. Na protesten van zowel gemeenten als de VNG heeft het rijk in de septembercirculaire een incidentele extra storting gedaan in het Gemeentefonds om het gat in 2026 te dichten. Hiermee is dit risico verplaatst van 2026 naar 2027.

Het is de bedoeling dat gemeenten het lagere accres gaan opvangen door uitbreiding van hun belastinggebied. Hierover zijn echter nog geen besluiten genomen, terwijl het lagere accres al wel doorberekend wordt; een fors risico van circa € 8 miljoen. Jeugdzorg Gemeenten ontvangen via het Gemeentefonds een compensatie voor de gestegen kosten van Jeugdzorg. Uitgangspunt voor deze compensatie is dat gemeenten besparingen gaan doorvoeren binnen de Jeugdzorg. De rijksbijdrage neemt dan ook jaarlijks af, omdat men ervan uitgaat dat gemeenten vanaf 2024 lagere ramingen voor Jeugdzorg opnemen in de begroting. Het risico is dat deze besparingen niet (volledig) gerealiseerd kunnen worden, waardoor de gemeente Den Helder aan andere taken minder kan uitgeven dan gewenst. Het risico schatten wij op € 2 miljoen.

Kengetallen Het BBV verplicht gemeenten om vanaf 2016 een zestal kengetallen op te nemen. Deze kengetallen geven een beeld van de financiële situatie van de gemeente. Normen voor deze kengetallen zijn er niet omdat ze in hun onderlinge samenhang moeten worden bekeken en een uitvloeisel zijn van het door een gemeente gevoerde beleid. Hieronder volgt een korte uitleg over de kengetallen De zes kengetallen zijn: Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Het kengetal 2 geeft aan dat de structurele lasten volledig worden gedekt door voldoende structurele baten. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid. De solvabiliteitsratio is ten opzichte van vorig jaar gestegen naar 21%. Hierdoor is de solvabiliteitsratio toegenomen naar een voldoende. Netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen (totaal aan gemeentelijke baten).

Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote ligt onder de 90% en is daarmee goed te noemen.

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

87

Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale baten. De boekwaarden van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Naarmate deze inkomsten verder in de toekomst liggen brengt dit meer rentekosten en risico's met zich mee. De waarde van de grondexploitatie ten opzichte van de baten van de gehele exploitatie is relatief laag. Hierdoor wordt er voor de grondexploitatie weinig risico gelopen. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk van de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Het getal 108 betekent dat de gemeentelijke belastingdruk in 2022 van € 873 hoger ligt dan het landelijk gemiddelde van 2021, zijnde € 811 (= 100%). omschrijving

rekening 2021

begroting 2022

rekening 2022

3

0

2

18

14

21

64

97

70

42

76

48

3

1

4

101

101

108

structurele exploitatieruimte solvabiliteitsratio netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen grondexploitatie belastingcapaciteit omschrijving

structurele exploitatieruimte solvabiliteitsratio netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen grondexploitatie belastingcapaciteit

cat. A

cat. B

cat. C

> 0%

0%

< 0%

> 50%

20 - 50%

< 20%

< 90%

90 - 130%

> 130%

< 90%

90 - 130%

> 130%

Den Helder 2% 21% 70% 48%

< 20%

20 - 35%

> 35%

< 95%

95 - 105%

> 105%

4% 108%

Op de site https://findo.nl/dashboard/dashboard/gemeentelijke-rekening-kengetallen/ kan voor de gemeente de totale ontwikkeling en vergelijking met andere gemeenten worden gevolgd. Kengetallen Gemeente Den Helder

2020

2021

2022

Aantal inwoners op 1 januari (totaal)

56.296

56.582

56.334

Inwoners tot 20 jaar

11.102

11.008

10.864

Inwoners 20 tot 65 jaar

33.140

33.183

32.856

Inwoners 65 jaar en ouder

12.147

12.486

12.706

Inwoners 80 jaar en ouder

2.948

3.043

3.169

Aantal huishoudens

27.069

27.243

27.296

Aantal woningen (op 1 januari)

28.213

28.390

28.401

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

88

Waarvan koopwoningen

15.285

15.397

15.449

% Eengezinswoningen

73

73

73

WOZ-waarde woningen

€ 161.000

€ 170.000

€ 185.000

Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

€ 629

€ 636

€ 718

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

€ 771

€ 787

€ 873

Aandeel huishoudens met bijstandsuitkering

5,9%

6,1%

5,8%*

Misdrijven per 10.000 inwoners

539

511

566

* voorlopig cijfer

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

89

Onderhoud kapitaalgoederen

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

90

Algemeen Voor de kapitaalgoederen is kwaliteitsniveau B vastgesteld. Hierop zijn enkele uitzonderingen, zoals het Stadshart die op niveau A vastgesteld is en buitengebieden op kwaliteitsniveau C. Op riolering na, zijn voor alle overige vakgebieden in 2022 de beheersplannen vastgesteld. Dit betreffen de beheerplannen voor: - Wegen - Civiele kunstwerken - Openbaar groen - Openbare verlichting - Spelen - Watergangen - Gemeentelijke vastgoed

Het programma Stedelijk Water & Riolering wordt in het 2e kwartaal van 2023 aan de Raad voorgelegd.

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

91

Kapitaalgoederen Wegen Basisgegevens De gemeente Den Helder beheert in totaal meer dan 3,5 miljoen vierkante meter wegverharding (asfalt-, elementen- en half verharding). Het grootste deel van het areaal omvat elementenverharding (bestrating), ca. 2.500.000 m2. Hiervan is het overgrote deel aangelegd tijdens de wederopbouw in de jaren ’70. Het areaal komt als gevolg van inspecties steeds beter in beeld, daarom veranderen de vierkante meters in beheer nog steeds. De areaaluitbreiding zoals woningbouwprojecten Willem Alexander Hof en ’t Laar zijn nog niet allemaal opgenomen in de overzichten. Deze projecten zijn deels opgeleverd en worden de komende tijd aan het areaal toegevoegd. Kerncijfers kwaliteit Na de toetsing van de geconstateerde schadebeelden op wegverhardingen aan de onderhouds- en waarschuwingsrichtlijn van het CROW, is de onderhoudskwaliteit van de wegverhardingen in de gemeente Den Helder berekend. De inspecties worden elk jaar uitgevoerd om zo goed mogelijk een beeld te krijgen van afwijkingen van ons wegenareaal. Hoeveelheden Areaal

eenheid

Asfaltverharding

m2

2019 967.100

1.011.400

2020

1.011.400

2021

2022 1.111.140

Elementverharding

m2

2.602.500

2.610.400

2.610.400

2.501.021

Halfverharding

m2

27.709

9.349

30.000

42.024

Cementbeton

m2

18.266

18.266

18.266

18.266

Asfalt verharding aanwezig: Areaal:

1.016.775 m2

Peildatum:

03-03-2023

Kwaliteit:

In april 2022 is de laatste inspectie uitgevoerd voor het hele wegenareaal conform de CROW-wegbeheersystematiek. In april 2023 zal er wederom geïnspecteerd worden.

Inspectieresultaat

Beeldkwaliteit CROW

Onderhoudsbehoefte

89% voldoende

Kwaliteitsniveau A+ en A

> 5 jaar (lange termijn)

3% matig

Kwaliteitsniveau B

3-5 jaar (middellange termijn)

8% onvoldoende

Kwaliteitsniveau C en D

< 2 jaar (op korte termijn)

Elementenverharding aanwezig: Areaal:

2.457.193 m2 (aantal m2 is afgenomen t.o.v. 2021. Dat heeft ermee te maken dat gebieden uit

Peildatum:

03-03-2023

Kwaliteit:

In april 2022 is de laatste inspectie uitgevoerd voor het hele wegenareaal conform de CROW-

het systeem zijn gehaald die niet tot openbaar grondgebied behoren).

wegbeheersystematiek. In april 2023 zal er wederom geïnspecteerd worden. Inspectieresultaat

Beeldkwaliteit CROW

Onderhoudsbehoefte

59% voldoende

Kwaliteitsniveau A+ en A

> 5 jaar (lange termijn)

3% matig

Kwaliteitsniveau B

3-5 jaar (middellange termijn)

38% onvoldoende

Kwaliteitsniveau C en D

< 2 jaar (op korte termijn)

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

92

Meldingen Jaarlijks ruim 500 meldingen over wegen en verhardingen, met name elementenverharding (boomwortelopdruk)

Fietspad Donkere Duinen

Fietspad Timorlaan

Het beleidskader Het beheerplan Wegen geeft in hoofdlijnen antwoord op de vraag hoeveel onderhoud wegverharding nodig heeft en hoeveel dit onderhoud kost. De hoeveelheid benodigd onderhoud is bepaald op basis van de wegbeheer systematiek van het CROW. Als ondergrens voor het onderhoudsniveau geldt basisprincipe 1 uit ‘Nieuw Perspectief Openbare Ruimte’: Den Helder is schoon, heel en veilig. Uitgangspunt is om zoveel mogelijk levensduur verlengende maatregelen aan de wegverhardingen uit te voeren, die passen bij de geconstateerde schadebeelden. Daar waar sprake is van meerdere typen schadebeelden of gepland onderhoud bij andere beleidssectoren (bijvoorbeeld riolering), vindt afstemming plaats. Dit om enerzijds hinder voor de omgeving tot een minimum te beperken en anderzijds kapitaalvernietiging (economische schade) te voorkomen. Uit het beleidskader voortvloeiende consequenties Dit jaar zal bij wijze van proef het groot onderhoud elementenverharding op een andere wijze worden opgepakt dan voorheen het geval was. Dit in samenspraak met het CROW en de gemeente Ede. Hierbij zal vanuit de inspectie alle ernstige schadebeelden worden opgepakt en alleen die elementen worden hersteld die verantwoordelijk zijn voor het betreffende schadebeeld. Hiervoor worden drie koppels stratenmakers ingezet die alleen de schadebeelden gaan herstellen.

Bij de volgende inspectieronde zal blijken of deze proef net zo succesvol zal zijn als bij de gemeente Ede het geval was. Daarnaast heeft de raad in het kader van de nieuwe werkwijze 'Nieuw Perspectief Openbare Ruimte' wederom extra financiële middelen beschikbaar gesteld om het komende jaar het onderhoud van de elementenverharding versneld op het gewenste niveau te brengen. Civiele kunstwerken Basisgegevens In totaal beheert de gemeente 158 kunstwerken, waarvan 95 bruggen, 54 duikers en 9 tunnels/viaducten. Veilig gebruik staat voorop bij kunstwerken. Hiermee wordt aangesloten bij ‘Den Helder schoon, heel en veilig’. De ambitie is om de kunstwerken zo te beheren en onderhouden dat deze op een normale wijze gebruikt kunnen worden en verbindingen bieden binnen de gemeente.

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

93

Overzicht kunstwerken: Soort Bruggen

Type

Functie

Beton brug

Alle verkeer

Aantal

Lengte [m]

19

Oppervlak

Gemiddelde

[m2]

leeftijd

3.177

47

239

Voetgangers/Fietsers

3

45

247

40

Houten brug

Voetgangers/Fietsers

45

528

1.839

27

Kunststof brug

Voetgangers/Fietsers

15

225

639

13

Metselwerk brug

Alle verkeer

1

20

202

88

Stalen brug

Voetgangers/Fietsers

12

186

751

20

Duikers

Duiker

Alle verkeer

54

967

2.533

34

Tunnels

Tunnel

Voetgangers/Fietsers

5

128

960

47

Viaducten

Beton viaduct

Alle verkeer

3

133

1.781

44 44

Voetgangers/Fietsers Totaal

1

31

159

158

2.502

12.288

Tabel 1: Areaalomvang Het beleidskader Het beheerplan Civiele kunstwerken 2020-2025 is het beleidskader dat aangeeft hoe de kwaliteit van de objecten is gemeten. De laatste inspectie heeft in 2019/2020 plaats gevonden. De huidige staat van onderhoud komt overeen met kwaliteitsniveau B volgens de CROW-richtlijn. Uit het beleidskader voortvloeiende consequenties Het benodigde onderhoud is bepaald op gronden van veiligheid, duurzaamheid en functionaliteit. We kijken kritisch naar de noodzaak voor onderhoud per kunstwerk. We kijken wat het kunstwerk nodig heeft aan onderhoud waardoor we er minimaal 15 jaar geen omkijken meer naar hebben. In 2020 is een nieuw beheerplan geschreven, met een doorkijk naar de komende jaren, van wat nodig is, om het beheer van de kunstwerken op peil te houden. Er wordt gezocht naar duurzame oplossingen om de kunstwerken zo lang mogelijk intact te houden. Gerealiseerde doelstellingen 2022 De doelstelling is om met duurzame oplossingen de kunstwerken in stand te houden. Op basis van de inspectie zijn er onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan kunstwerken met score 3 tot 5. Klachten worden zijn ook zo veel als mogelijk meegenomen en afgehandeld. Op hoofdlijnen zijn onderstaande maatregelen uitgevoerd: 1. Onderhoud aan diverse kunstwerken 2. Beheerdata is bijgewerkt 3.

Draagkrachtonderzoek diverse kunstwerken De vertaling van de financiële consequenties in de begroting Op basis van het meer jaren onderhoudsplan wordt het onderhoud uitgevoerd. Er is op dit moment voldoende budget voor de bruggen, duikers en viaducten. In 2023 wordt er een nieuwe inspectie uitgevoerd waarna de nieuwe meerjarenonderhoudsplanning wordt opgesteld.

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

94

Openbaar groen Basisgegevens De gemeente Den Helder heeft in totaal ongeveer 400 hectare openbaar groen. Dit bestaat uit: - 121 ha bloemenweide/hooiberm, - 2.379 m2 bodembedekkers, - 4 ha bollen in gras, - 70 ha bosplantsoen, - 527 m2 cultuurrozen, - 12.776 meter hagen, - 7.653 m2 heesters grof en botanische rozen, - 17 ha ruw gras, - 118 ha siergazon, - 22 ha sierheesters en heesterrozen, - 885 m2 vaste planten, - 65 m2 zomergoed en - 21.657 geregistreerde straat-, laan- en parkbomen. Kerncijfers kwaliteit De beplanting wordt beoordeeld op de technische kwaliteit van beschadiging, kale plekken, snoeibeeld en vitaliteit. In 2022 zijn opnieuw ca. 6.000 bomen geïnspecteerd. Op basis van deze inspectie is het onderhoudsregime nader uitgewerkt. De groep bestaat uit bomen met een verhoogd risico uit de vorige inspecties en de bomen uit de reguliere inspectiecyclus op basis van leeftijd en locatie. Het beleidskader Het gemeentelijk beleidskader voor het onderhoud aan het openbaar groen bestaat uit twee beheerplannen en een leidraad: Beheerplan Groen 2020-2025 Beheerplan Bomen 2020-2025 Leidraad bestendig beheer gemeentelijke groenvoorzieningen, is geactualiseerd in 2020. Voor het groenbeheer gebruiken we de landelijke beeldkwaliteitsnormen van de CROW en het Handboek bomen van het Norminstituut bomen.

Uitgangspunt is het duurzaam in stand houden van de gemeentelijke groenvoorziening. Bij het stedelijk beheer en onderhoud hebben we te maken met de natuurwetgeving en de wettelijke zorgplicht aan bomen. De vertaling van de financiële consequenties in de begroting Op basis van de beheerplannen zijn de werkpakketten opnieuw vastgesteld. Op basis hiervan wordt een kostenberekening gemaakt voor het onderhoud aan de gemeentelijke groenvoorziening. Volgens de voorlopige berekening zijn voor het dagelijks onderhoud van openbaar groen (exclusief nieuwe arealen en de bestrijding van iepziekte) voldoende financiële middelen beschikbaar.

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

95

Riolering Kengetallen (hoofd)riolering In onderstaande tabel zijn de kengetallen weergegeven voor de hoeveelheid (hoofd)riolering die binnen de gemeente aanwezig is. Stelseltype

Type

Lengte

Eenheid

Persleiding

Pers

28.217

meter

Regenwater

RWA

120.394

meter

Vuilwater

DWA

68.300

meter

Gemengd

177.443

meter

Kolken

26.051

stuks

Gemalen

155

stuks

Kerncijfers kwaliteit Om de betrouwbaarheid van gegevens te vergroten zijn de inspecties geïntensiveerd en uitgevoerd op buurtniveau volgens de meerjarenplanning tot 2030. Uit deze inspecties blijkt de kwaliteit over het algemeen slechter te zijn dan gezien de leeftijd verwacht mag worden. Hieraan kunnen verschillende oorzaken ten grondslag liggen. Riolen van gescheiden stelsels die in de periode 1970 - 1985 zijn aangelegd met betonnen buizen hebben een kortere levensduur dan op basis van een gemiddeld gehanteerde levensduur van 70 jaar. Dit heeft deels te maken met de aanlegwijze die destijds gehanteerd werd. Hierdoor ontstond extra gasvorming, welke tot aantasting van het riool heeft geleid. Met het huidig areaal bestaat ca. 62 % uit beton, ca. 37 % uit kunststoffen en ca. 1 % uit overig materiaal. Ook blijken zettingsverschillen een regelmatig voorkomend probleem te zijn. Deze bevindingen krijgen blijvend aandacht in de voorbereiding en realisatie van komende werken.

Afbeelding meerjarenplanning rioolinspecties

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

96

Het beleidskader Het beleidskader wordt gevormd door het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) en het Bestuursakkoord Water (BAW). Het huidige GRP geldt voor de planperiode: 2018 - 2022. Begin 2023 wordt nog gewerkt met dit beleidskader. In het 2e kwartaal van 2023 wordt een geactualiseerd GRP ter vaststelling aangeboden voor de planperiode 2023 – 2027. Deze is opgesteld als programma Stedelijk Water & Riolering (PSWR) en sorteert voor op de invoering van de Omgevingswet. Onderdelen van dit programma zijn opgenomen als bouwstenen voor respectievelijk de Omgevingsvisie en Omgevingsplan. Het PSWR bestaat uit een regionaal en een gemeentelijk deel. De focus is gericht op klimaatadaptatie en samenwerking met de regiogemeenten, PWN en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. De afspraken welke in de Strategie Klimaatadaptatie Noordkop 2021 - 2026 zijn vastgesteld, zijn in het PSWR overgenomen. In het PSWR voor de periode 2023-2027 zijn de volgende hoofdpunten geformuleerd: 1. Borging van het programma GebiedsGericht Werken (GWW) voor een doelmatige-, integrale- en klimaat adaptieve aanpak. 2. Risico gestuurde aanpak groot onderhoud riolering voor gebieden die niet op korte termijn op de GGW planning staan. 3. Continueren van de samenwerking Noordkop gemeenten, HHNK en PWN en uitvoering geven aan het gezamenlijk opgestelde uitvoeringsprogramma 2023 - 2027. 4.

Blijvende aandacht en onderzoek naar wateroverlast (hemelwater en grondwater) Voor de periode 2018-2022 is het tarief verlaagd van € 157 naar € 130. In 2023 is deze op € 130 gehouden en het tarief voor de periode 2024 - 2027 wordt in het 2e kwartaal 2023 aan de Raad voorgelegd ter besluitvorming. Openbare verlichting Basisgegevens Het areaal van Den Helder bestaat uit circa 13.000 lichtmasten, 13.427 armaturen, ca 13.500 lampen, 800km kabel en 330 eigen kasten. Het beheerplan Openbare verlichting 2020-2025 stelt hoe het beheer van de openbare verlichting geregeld is.

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

97

Kerncijfers kwaliteit Lichtmasten Van de 13.000 masten bestaat het overgrote deel (ca. 92%) uit stalen masten. Van de lichtmasten heeft 13% (1668 masten) de technische levensduur van 40 jaar overschreden. De achterstand vertegenwoordigt een waarde van € 657.000. De totale vervangingswaarde bedraagt ca. € 5,8 miljoen. Armaturen Van de 13.500 armaturen is ruim 23% (ca. 3.000) ouder dan de technische levensduur van 20 jaar en aan vervanging toe. De achterstand vertegenwoordigt een waarde van € 995.000. Lampen Als lampen defect zijn worden deze vervangen door een LED variant. Hiermee is wel een hogere aanschafprijs verbonden. In de praktijk zijn de energiekosten lager. Ledverlichting Het energieakkoord stelt dat, ten opzichte van 2013, de gemeente Den Helder in 2020 een energiebesparing moet realiseren van 20% oplopend tot 50% in 2030. Een maatregel om de doelstelling te halen is de toepassing van ledverlichting. In gemeente Den Helder zijn inmiddels 36 % van de armaturen of vervangen voor led armaturen of zijn voorzien van een retrofit led lamp. Ondanks dat we goed op weg zijn met het vervangen van conventionele verlichting door ledverlichting, is er voor het behalen van de doelstellingen vanuit het energieakkoord in 2030 nog een stap te zetten. Met de beschikbaar gestelde gelden voor achterstallig onderhoud zijn we een eind op de goede weg.

Eigen kabelnet Van de 13.000 aansluitingen (lichtmasten) zijn er ca. 11.000 aangesloten op het eigen netwerk (solonet). De overige aansluitingen zijn aangesloten op het combinet van Liander. Het eigen net is ca. 800 km lang. We streven ernaar om elk jaar het eigen net uit te breiden. Hiervoor zoeken we de samenwerking met 3e zoals Liandyn. Liandyn vervangt in grote delen van Den Helder de gasleiding. Door onze kabel mee te nemen in de bestaande gleuf verminderen we de overlast. Voeding kasten, schakel/meet,verdeel kasten In gemeente Den Helder staan 150 voedingskasten die voeding geven aan de openbare verlichting. Ook staan er in gemeente Den Helder 180 koppel-/doorschakel kasten. In het afgelopen jaar hebben we kasten laten keuren en zijn we begonnen de afgekeurde maar ook de slechte kasten te gaan vervangen. Ook de kasten waar we eigenlijk onvoldoende ruimte hebben om de TSEC 2000 van telesignaal, de vervanger van het toonfrequent signaal, te plaatsen te vervangen. Toonfrequent signaal en energieakkoord Het toonfrequent signaal (TF), die Liander over de kabel meestuurt en waarmee nu de openbare verlichting in en uit wordt geschakeld, is met ingang van 1 februari 2020 niet meer in gebruik. Om te voorkomen dat heel gemeente Den Helder dan dag en nacht verlicht blijft is gezocht naar een alternatief. Die is gevonden in de aanschaf van het TSEC 2000 systeem van Telesignaal.

Dit systeem geeft niet alleen de mogelijkheden om in en uit te schakelen, maar kan ook realtime energiedata uit de meter lezen, analyseren, bewaken en melden. Het TSEC 2000 systeem geeft ons ook de mogelijkheid om zelf onze in- en uitschakel tijden te bepalen. Daarmee dragen we bij aan de doelstellingen van uit het energieakkoord, slim energiemanagement. Het beleidskader In het beheerplan Openbare verlichting staan de kaders voor de instandhouding en het beheer van een verantwoorde openbare verlichtingsinstallatie.

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

98

Spelen Basisgegevens De gemeente Den Helder heeft 524 speeltoestellen in de openbare ruimte staan, verspreid over 141 sport- en speelplekken. Het beleidskader In het beheerplan Spelen 2020-2025 staat op welke wijze het beheer en onderhoud aan de speeltoestellen en de speelplekken wordt uitgevoerd, zodat kinderen met goede en veilige speelvoorzieningen kunnen spelen. Jaarlijks inspecteren we alle speeltoestellen in de openbare ruimte. Per speeltoestel houden we een logboek bij. Hierin staan de technische gegevens, inspectieresultaten en uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden De vertaling van de financiële consequenties in de begroting Als inspectieresultaten, dan wel meldingen, daartoe aanleiding geven, voeren we de nodige herstelwerkzaamheden uit. Is de slijtage en/of schade niet meer te herstellen, dan verwijderen we het speeltoestel, zodat het geen gevaar voor kinderen oplevert. Dit speeltoestel wordt niet in alle gevallen vervangen. Het benodigde budget voor het dagelijks en groot onderhoud van de speelvoorzieningen, inclusief de hierbij behorende val dempende ondergronden is voldoende. Binnen de beschikbare middelen van Nieuw Perspectief is € 84.000 structureel beschikbaar om de speeloases (kwalitatief gezien) in stand te houden. Hiermee wordt voorkomen dat afgekeurde speeltoestellen worden verwijderd en niet meer worden vervangen.

Dit bedrag wordt ingezet om de jaarlast van de investeringen in speeltoestellen op te vangen. Watergangen Het kapitaal, ofwel 'asset' watergangen bestaat uit onderstaande componenten en objecten. Deze decompositie van het areaal watergangen is één op één overgenomen in de 'leidraad inrichting openbare ruime' (LIOR) van de gemeente.

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

99

Met daarbij onderstaande hoeveelheden (samengevat) Onderdelen

Hoeveelheden

Oeverbescherming

ca 32.000 m

Wateroppervlak

ca 282.000 m2

Natuurlijke oevers

ca 4.200 m

Fonteinen

2 stuks

Stuwen

86 stuks

Vis- en kanosteigers

268 stuks

Kleine aanlegsteigers

77 stuks

Afbeelding: areaal watergangen (wateroppervlak) gemeente Den Helder

Programmarekening 2022 Gemeente Den Helder

100