Programmabegroting 2026 .pdf
Tekst van het document
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................ 3 Inleiding en opgave ................................................................................................................................................. 4 Financiën in één oogopslag ..................................................................................................................................... 5 Leeswijzer................................................................................................................................................................ 6 Financiële ontwikkeling .......................................................................................................................................... 11 Algemeen .......................................................................................................................................................... 11 Van Begroting 2025 naar beleidsarme begroting 2026 ..................................................................................... 13 Programma's .........................................................................................................................................................
15 Samenwerkende gemeente .............................................................................................................................. 16 Zorgzame gemeente ......................................................................................................................................... 19 Vitale gemeente ................................................................................................................................................ 24 Leefbare gemeente ........................................................................................................................................... 30 Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................................................. 36 Overhead ............................................................................................................................................................... 39 Toelichting ......................................................................................................................................................... 40 Vennootschapsbelasting........................................................................................................................................
41 Totaaloverzicht ...................................................................................................................................................... 42 Paragrafen ............................................................................................................................................................. 43 Lokale heffingen ................................................................................................................................................ 43 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................................... 49 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................................ 60 Financiering....................................................................................................................................................... 64 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................................. 69 Openbaarheidsparagraaf ..................................................................................................................................
72 Verbonden partijen ............................................................................................................................................ 73 Grondbeleid ........................................................................................................................................................... 76 Subsidies ............................................................................................................................................................... 79 Opvolging aanbevelingen onderzoeken rekenkamer ............................................................................................. 82 Bijlagen .................................................................................................................................................................. 84 Meerjarig investeringsplan 2026-2029 .............................................................................................................. 85 Overzicht van het verloop van reserves en voorzieningen ................................................................................ 89 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves .........................................................................
92 Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................................................................... 93 Overzicht verplichte BBV indicatoren ................................................................................................................ 94 Overzicht baten en lasten per taakveld ............................................................................................................. 96 Overzicht verbonden partijen ............................................................................................................................ 99 Technische uitgangspunten ............................................................................................................................ 117 Den Helder in cijfers ........................................................................................................................................ 118
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
3
Inleiding en opgave Voor u ligt de begroting 2025-2029. De gemeentebegroting is een belangrijk sturingsinstrument voor de raad en is het richtinggevend kader voor het college voor de ontwikkeling en uitvoering van beleid in het komend begrotingsjaar. De begroting voor 2026 is in opdracht van de gemeenteraad opgesteld als een beleidsarme begroting. De voorstellen die jaarlijks in de begroting zijn opgenomen voor het nieuw te voeren beleid en nieuwe uitgaven zijn dit jaar in een apart voorstel opgenomen. Dit aparte voorstel wordt in november 2025 behandeld in de gemeenteraad nadat de beleidsarme begroting is vastgesteld. De documenten vormen daarna samen de begroting voor 2026 en de meerjarenbegroting voor 2027-2029. Het uitgangspunt voor de programmabegroting is de 'programmabegroting 2025 en de meerjarenbegroting 20262028' en de wijziging hierop zoals verwerkt in de 'eerste tussenrapportage 2025'. Op basis van de meest actuele financiële perspectieven hebben we deze geactualiseerd. Ín de begroting zijn alleen zogenoemde autonome wijzigingen verwerkt. Dit zijn onvermijdelijke wijzigingen. Op één onderdeel is in de begroting een keuze verwerkt op het saldo van de begroting en de paragraaf lokale heffingen. Dit betreft de omvang van de BTW die wordt toegerekend aan het tarief voor de afvalstoffenheffing.
Als apart besluit de raad voorgesteld om de hogere BTW niet óók aan de afvalstoffenheffing toe te rekenen en daarmee de tariefstijging te beperken. Voor alle overige beleidsintensiveringen en versoberingen geldt dat deze zijn ondergebracht in een apart document, de 'eerste begrotingswijziging 2026'. De besluitvorming over dit document vindt plaats op 12 november 2025. Na de besluitvorming vormen beide documenten samen de begroting voor 2026. De opbouw van de begroting is verder uiteen gezet in de leeswijzer.
Proces en besluit Nadat de begroting is aangeboden aan de gemeenteraad vindt allereerst een technische toelichting plaats op de begroting. Deze toelichting wordt gegeven op 22 september 2025 Na de toelichting kan de gemeenteraad technische vragen stellen. Deze vragen worden uiterlijk 29 september 2025 ingediend en uiterlijk op woensdag 8 oktober beantwoord. Op 28 oktober 2025 wordt de begroting behandeld in de gemeenteraad. Hierna kunnen de worden moties en amendementen ingediend op uiterlijk 6 november 2025. Tot slot wordt de begroting vastgesteld in de gemeenteraadsvergadering van 12 november 2025. De door uw raad te nemen besluiten luiden als volgt: 1. de programmabegroting 2026 en meerjarenbegroting 2027-2029 voor kennisgeving aan te nemen; 2. in te stemmen met het voorstel om in de afvalstoffenheffing de toerekening van BTW met € 218.000 te beperken en de kostendekkendheid vast te stellen op 98%. 3. de begroting 2026 en de doelen en activiteiten voor 2026 vast te stellen conform het totaaloverzicht op pagina 42. 4. een krediet van € 20.752.000, voor de noodzakelijke vervangingsinvesteringen 2026 beschikbaar te stellen conform onderdeel b van het meerjareninvesteringsplan 2026-2029 van het Investeringsprogramma zoals opgenomen in bijlage 1 op pagina 87.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
4
Financiën in één oogopslag
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
5
Leeswijzer In de leeswijzer duiden wij de opbouw van de begroting, We geven een toelichting op de indeling in hoofdstukken, programma's en paragrafen en hoe deze zijn opgebouwd.
Inleiding De programmabegroting opent met een inleiding. Hierin wordt de begroting aangeboden. De samenvatting van de bestuurlijke hoofdlijnen en de te maken keuzes is opgenomen in het raadsvoorstel waarmee de begroting wordt aangeboden aan de raad. De keuzes voor nieuw beleid zijn opgenomen in een aparte eerste begrotingswijziging die gelijktijdig aan de gemeenteraad wordt aangeboden.
Financiële ontwikkeling In dit onderdeel wordt de stand van zaken in het meerjarenperspectief gepresenteerd. Uitgangspunt is de afspraak dat er een sluitende meerjarenbegroting wordt voorgelegd. Het overzicht laat zien: - de actuele stand van de meerjarenbegroting (vastgestelde begroting 2025 plus de eerste tussenrapportage 2025) - nieuwe autonome ontwikkelingen waaronder het effect van de Meicirculaire 2025 van het gemeentefonds - ontwikkeling van het weerstandsvermogen en de solvabiliteit.
De Programma's De begroting is opgedeeld in vier programma's. De verplichte onderdelen die apart worden gepresenteerd volgen daarna. Den Helder kent in de begroting de volgende vier programma's: Samenwerkende gemeente Zorgzame gemeente Vitale gemeente Leefbare gemeente In elk programma komt achtereenvolgens aan de orde: Algemeen Een korte algemene beschrijving van wat in het programma wordt beoogd. En welke onderwerpen onder het programma vallen.
Relevante gemeentelijke beleidskaders Een opsomming van de geldende, door de gemeenteraad vastgestelde, beleidskaders (periode 2019 – juli 2025). Op elk regel kan worden doorgeklikt naar het digitale document van het beleidskader.
Trends Een opsomming in enkele bullets van de maatschappelijk relevante ontwikkelingen die bij de realisatie van de doelen een rol spelen. Een trend brengt een onzekerheid met zich mee voor de uitvoering of iets waarmee nadrukkelijk rekening wordt gehouden bij het uitvoeren van de begroting. Hier wordt dus geen beleid herhaald en/of zaken die benoemd zijn als doelstelling of activiteit.
Doelen (Wat willen we bereiken) De doelen die met de inzet in het programma worden beoogd en de daarbij horende activiteiten worden benoemd. Deze doelen gelden voor meerdere jaren en zijn ook weergegeven in de Kadernota 2025 die in juli 2024 in de raad is vastgesteld. In de tussenrapportages en in de rekening wordt over de voortgang en het voltooien van de activiteit gerapporteerd.
Kengetallen Een aantal kengetallen wordt als een meerjarige reeks gepresenteerd. Deze kengetallen hebben niet altijd een directe relatie met de middelen die aan het doel of de activiteit worden besteed. De kengetallen laten de streefwaarden zien voor de jaren 2025, 2026 en 2029. De gemeten waarden voor de afgelopen twee jaren wordt eveneens weergegeven zodat de ontwikkeling van het kengetal goed zichtbaar wordt gepresenteerd. In programma 3 wordt in plaats van kengetallen de actuele raming van nieuw te bouwen woningen gepresenteerd. Deze tabel laat de prognose zien tot na 2029.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
6
Financieel overzicht (Wat mag het kosten) In het financieel overzicht worden de lasten en baten van het programma getoond. Het totaal van de lasten en de baten bepaalt wat het programma mag kosten. Vanaf de begroting 2026 worden het totaal van de lasten en baten onderverdeeld naar groepen taakvelden. De mutaties worden onderverdeeld in: - financieel technische mutaties Dit zijn verschuivingen tussen programma’s zonder effect op het begrotingssaldo. In deze categorie worden de volgende soorten wijzigingen verwerkt: 1. Verschuivingen tussen programma's waarbij het resultaat van de begroting als geheel niet wijzigt. Dit betreft onder andere de actualisatie van de kapitaallasten als gevolg van de geraamde uitgaven op de verleende kredieten. 2. Het functioneel opnemen van de kredieten uit de begroting 2025. 3. Het opnemen van hogere baten en lasten samenhangend met rijksregelingen, provinciale subsidies en andere geldstromen van derden. -autonome ontwikkelingen Dit zijn ontwikkelingen waar géén inhoudelijke invloed meer op is. De financiële effecten zijn onontkoombaar en noodzakelijk. Conform de financiële verordening worden wijzigingen toegelicht die groter zijn dan € 100.000 voor de baten en/of de lasten. Wijzigingen die kleiner zijn worden als verzameling, "overige kleine wijzigingen", met vermelding van het taakveld, als één wijziging gepresenteerd.
Om te bepalen of een mutatie een autonome ontwikkeling is, worden drie criteria gehanteerd: 1. Er is sprake van een door de raad genomen besluit waarin de financiële ontwikkeling is vastgelegd. Voor de Begroting 2026 wordt daarbij de datum van 15 juli gehanteerd als peilmoment. 2. Effecten die voortvloeien uit de Meicirculaire 2025 van het gemeentefonds. 3. Nieuwe ontwikkelingen die zich tot en met augustus hebben voorgedaan. Voor de overzichten van de investeringen en reserves is er vervolgens een verwijzing naar de bijlagen.
Algemene dekkingsmiddelen (belastingheffing, gemeentefonds, treasury, dividend, onvoorzien) De algemene dekkingsmiddelen worden als apart onderdeel gepresenteerd. Hiermee wordt direct inzicht in de baten en lasten per programma en welke dekkingsmiddelen er zijn voor alle programma’s samen en de dekking van de Overhead. De inkomsten uit het gemeentefonds zijn immers mede bedoeld voor de dekking van de uitgaven Zorgzame gemeente, Vitale gemeente en Leefbare gemeente.
Overhead In het onderdeel Overhead wordt conform BBV de totale overheadbegroting toegelicht. Dus alle lasten en alle baten (bijdragen van derden) en wijze van toerekeningen aan grondexploitaties, investeringen. Naast de toelichting zoals hierboven benoemd wordt beleidsmatig op de organisatie ingegaan in de paragraaf Bedrijfsvoering.Deze wijziging versterkt de toegankelijkheid van de begroting doordat de inhoudelijke toelichting minder versnipperd wordt gepresenteerd.
Vennootschapsbelasting Het onderdeel vennootschapsbelasting is een verplicht onderdeel. We presenteren hier voor welke activiteiten Den Helder in principe belastingplichtig is. De exacte berekening kan alleen plaatsvinden op basis van rekeningcijfers.
Paragrafen In de paragrafen wordt ingegaan op de door de wetgever voorgeschreven en door Den Helder (in de financiële verordeningen) toegevoegde onderdelen. In de paragrafen wordt de voorgeschreven informatie en toelichting gepresenteerd zonder verwijzingen naar voorschriften. Dit beleid wordt net als in programma’s opgesomd met digitale link naar de door de gemeenteraad vastgestelde beleidsnota. Als er een specifieke beleidslijn is die voor Den Helder is afgesproken wordt deze vermeld. De paragrafen geven de beleidsvoornemens voor de begroting 2025 weer. De relevante beleidskaders worden opgesomd en zijn via een link te benaderen.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
7
De paragrafen zijn: a. lokale heffingen b. weerstandsvermogen en risicobeheersing c. onderhoud kapitaalgoederen d. financiering e. bedrijfsvoering f. openbaarheidsparagraaf g. verbonden partijen h. grondbeleid i. subsidies (voorschrift in de financiële verordening 2024) j. Opvolging aanbevelingen onderzoeken rekenkamer
Lokale heffingen Hierin komt aan de orde: - de toelichting op de eventuele toegepaste kruissubsidiëring tussen heffingen (een meer dan kostendekkende heffing in samenhang met niet kostendekkend tarief - het overzicht van begrote heffingen - het beleid ten aanzien van het tarief (kostendekkendheid en inflatie) voor 2025 - het kwijtscheldingsbeleid en de hieraan verbonden lasten - de presentatie van de tarieven en de mate van kostendekkendheid per heffing (per heffing worden baten en lasten gepresenteerd) - bij de OZB wordt toegelicht dat Den Helder werkt met een opslag voor het zogenaamde Ondernemersfonds - overzicht van de lokale lastendruk en de vergelijking met omliggende gemeenten.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Gepresenteerd wordt het weerstandsvermogen, zijnde de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. De risico’s worden zo objectief mogelijk gepresenteerd. De bijstelling van de methodiek komt in het najaar van 2024 aan de orde en is in deze begroting nog niet uitgewerkt. De ontwikkeling van het weerstandsvermogen wordt meerjarig gepresenteerd zodat de gemeenteraad zicht heeft op de ontwikkeling voor de komende vier jaar. Het voorgeschreven overzicht van de financiële kengetallen voor: - netto schuldquote; - netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; - solvabiliteitsratio; - grondexploitatie aandeel; - structurele begrotingsruimte - belastingcapaciteit Dit wordt als een meerjarig overzicht getoond en toegelicht met beoordeling van de onderlinge verhoudingen tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. De geprognosticeerde meerjarenbalans (verplicht) wordt in deze paragraaf gepresenteerd zodat de financiële positie zoveel mogelijk in samenhang kan worden beoordeeld.
Onderhoud kapitaalgoederen De paragraaf betreffende het onderhoud van de volgende kapitaalgoederen: a. wegen; b. riolering; c. water; d. groen; e. gebouwen. Van deze kapitaalgoederen wordt aangegeven: - wat het beleid is ten aanzien van het onderhoud en wanneer dit beleid is vastgelegd - hoe dit beleid is financieel is vertaald in de begroting (is dit verwerkt in de exploitatie, in investeringen, is er een onderhoudsvoorziening?) - of er sprake is van achterstanden in de uitvoering van de onderhoudswerken. Uitgangspunt is dat de meerjarenonderhoudsplannen voor 100% zijn vertaald in de begroting via de exploitatie, investeringen en een voorziening ter egalisatie van de schommelingen in de onderhoudsuitgaven over de jaren heen. De paragraaf geeft geen samenvatting van de onderhoudsplannen. De bijschrijving van het areaal is zonder details opgenomen in de bijlage Den Helder in Cijfers.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
8
Financiering De paragraaf geeft de beleidsvoornemens weer en een opsomming van de relevante spelregels waaraan de gemeente zich heeft te houden. Gepresenteerd worden: -de rentelast -het rente resultaat -de wijze waarop rente wordt toegerekend aan investeringen -de grondexploitatie -de taakvelden. -de geraamde financieringsbehoefte voor het begrotingsjaar en het verwachte verloop van de lening portefeuille in de periode van de meerjarenraming. -het door de CIe BBV geadviseerde renteschema wordt gepresenteerd waarmee inzicht wordt gegeven in de externe rentelasten, het renteresultaat en de toerekening van de verschillende onderdelen en doorgeleende gelden. -het verloop van het EMU-saldo.
Bedrijfsvoering In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de stand van zaken en beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. Ingegaan wordt op: - de organisatie ontwikkeling; - de omvang van de ambtelijke organisatie en inhuur en daarin verwachte ontwikkeling; - de stand van de ICT en voorgenomen ontwikkeling voor het begrotingsjaar; - het aanbestedingsbeleid.
Openbaarheidsparagraaf In de openbaarheidsparagraaf wordt ingegaan op de stand van zaken met betrekking tot in voering en uitvoering van de Wet Open Overheid.
Verbonden partijen Visie op verbonden partijen in relatie tot de doelstellingen die zijn opgenomen in de begroting Het overzicht van de verbonden partijen met een onderverdeling naar: I gemeenschappelijke regelingen; II stichtingen en verenigingen III vennootschappen en coöperaties IV overige verbonden partijen;" In het overzicht wordt tenminste de volgende informatie opgenomen: a. de wijze waarop het belang in de verbonden partij is vastgelegd (aandelen, GR, etc) percentage van de deelneming; b. Speciale aandacht of niet (Speciale aandacht wordt in de paragraaf nader uitgewerkt c. Verwijzing naar de bijlage waarin uitgebreider wordt ingegaan op de verbonden partij conform het huidige format. In de bijlage wordt per partij aangegeven: - de andere betrokkenen bij de partij - het openbaar belang dat gediend wordt met de verbintenis - het aandeel van Den Helder in de partij - portefeuillehouder die de gemeente vertegenwoordigd; - bijdrage aan de exploitatie van de verbonden partij in het jaar 2024 en zoals begroot voor 2025; - de omvang van het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar; - bijzondere risico’s en ontwikkelingen in de verbonden partij; - de mate waarin de partij zelf risico’s kan opvangen.
In de paragraaf wordt ingegaan op de partijen met een bijzonder risico en aandachtsgebied: Erfgoed, Willemsoord en Zeestad.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
9
Grondbeleid Aan de orde komen: - de visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma’s in de begroting - benoemen de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert (actief, faciliterend, passief) - overzicht van de lopende grondexploitaties, de verwachte eind datum en het verwachte resultaat - beleidsuitgangspunt omtrent reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s - de wijze van toerekenen van bovenwijkse voorzieningen - duiding van de wijze waarop de verliesvoorziening is verwerkt - de beschikbare gronden die nog niet in ontwikkeling zijn genomen - eventuele plannen die in voorbereiding/voorstudie zijn.
Subsidies (Voorschrift financiële verordening Den Helder) Er wordt een overzicht gepresenteerd van de begrote bedragen 2026 per instelling en het aan de instelling verleende subsidiebedrag 2025. Het overzicht wordt gesorteerd per programma.
Bijlagen: Meerjarig investeringsplan 2026-2029 a. lopende investeringen en de daarop geraamde uitgaven in 2025 en volgende jaren b. vervangingsinvesteringen zoals geraamd voor 2026-2029 c. nieuwe beleidsmatige investeringen (onderdeel van de voorstellen in de eerste begrotingswijziging 2026) Verloop van reserves (en voorzieningen) Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves Incidentele baten en lasten (incl. toelichting!) Verplichte BBV indicatoren Verbonden partijen met de uitwerking van de relevante gegevens Gehanteerde technische uitgangspunten voor de begroting Den Helder in cijfers
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
10
Financiële ontwikkeling Algemeen In het onderdeel financiële keuzes laten we zien hoe de begroting zich ontwikkelt sinds de vastgestelde begroting 2025 en meerjarenbegroting 2026-2028. Opstelling van de begroting vindt vanzelfsprekend plaats binnen de wettelijke kaders. Het belangrijkste kader is de eis om een reëel en structureel sluitende begroting en meerjarenraming op te stellen en te laten vaststellen door de gemeenteraad. Binnen dit kader gelden vervolgens de eigen beleidskaders van Den Helder voor de uitvoering van de wettelijke taken en de daarbij gemaakte eigen keuzes. Voor de begroting wordt elk jaar een volledige actualisatie uitgevoerd. Ook als de beleidskaders niet zijn aangepast, is het noodzakelijk om de begroting te actualiseren voor ontwikkeling van lonen en prijzen, nieuwe informatie over het gemeentefonds, wijzigingen in wetten, de zienswijze op de begroting van verschillende verbonden partijen en niet in de laatste plaats de uitwerkingen van eerder gemaakte keuzes in de eigen ambities. De begroting 2025 stond in het teken van 0een groot aantal maatregelen om de effecten van de lagere uitkering uit het gemeentefonds op te vangen. De vorig jaar en eerder gemaakte keuzes zijn nog van kracht en in een aantal gevallen wordt het effect hiervan volledig bereikt in de komende jaren.
De begroting 2026 is in opdracht van de gemeenteraad opgesteld als een beleidsarme begroting. Dit houdt in dat aanpassingen op grond van nieuwe afspraken geen onderdeel uitmaken van deze begroting. Hiervoor is een apart document, de eerste begrotingswijziging 2026, aangeboden aan de raad. Voor de begroting 2026 zijn dezelfde uitgangspunten van kracht als voor de begroting 2025: 1. Er wordt een reëel structureel sluitende begroting aangeboden. 2. We streven naar kostendekkende tarieven voor de dienstverlening. Hierop wordt een uitzondering voorgesteld voor de afvalstoffenheffing. 3. We maken optimaal gebruik maken van bijdragen van derden.
Er is financiële ruimte ondanks het niet dichten van het ravijn Om de ruimte die is ontstaan te kunnen duiden moeten we eerst terug kijken naar de keuzes die in 2025 zijn gemaakt. Voor de opstelling van de begroting 2025 waren er twee uitdagingen bepalend voor het aanbieden van een structureel sluitende begroting: 1. Een daling van de uitkering uit het gemeentefonds van structureel € 6,6 miljoen; 2. Een behoefte om nieuw beleid uit te kunnen voeren, gekoppeld aan de strategische vraagstukken van Den Helder. De structureel sluitende begroting 2025 kwam tot stand langs de volgende stappen: Saldo voor opstelling begroting: € 2,8 miljoen nadelig Nieuwe autonome ontwikkelingen: € 3,6 miljoen nadelig Ruimte vragers begroting 2025: € 2,8 miljoen nadelig Inkomstenverhogende maatregelen: € 3,7 miljoen voordelig Uitgaven verlagende maatregelen: € 4,9 miljoen voordelig In dit pakket zijn de lasten voor burgers en bedrijven met € 2.5 miljoen verhoogd bovenop de inflatiecorrectie. De realisatie van hogere inkomsten loopt nog door in de jaren 2026 en 2027. Dit betreffen: parkeren, anterieure overeenkomsten, dividend Port of Den Helder, dividend Luchthaven en provisie leningen Woningstichting. De lijst met uitgaven verlagende maatregelen zijn deels als taakstellingen opgenomen en bevatte voor € 1,4 miljoen verlagingen die worden gekoppeld aan de daling van de uitkering uit het gemeentefonds.
Daarmee ook met de suggestie dat als de verlaging niet doorgaat deze maatregelen niet per se hoeven te worden doorgevoerd. Dit alles resulteerde in een begroting 2028 met een klein structureel voordeel van € 150.000. Bij dit pakket wordt aangetekend dat een deel van de maatregelen niet of in mindere mate nodig zijn als het rijk de gemeenten structureel tegemoet komt.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
11
Effect voorjaarsnota Rijk/ meicirculaire op begroting 2025 en verder De voorstellen uit voorjaarsnota van het Rijk waren onvoldoende om de daling van de uitkering het Gemeentefonds volledig te compenseren, maar bevatte wel drie positieve ontwikkelingen: 1. Er is een tegemoetkoming van structureel €1,6 miljoen; 2. Er is een tijdelijke ophoging van de budgetten voor Jeugd tot 2028; 3. De trendmatige groei van het BBP en prijscorrectie hebben een positief effect op de begroting van structureel € 0,2 miljoen in 2028 en nog eens € 0,9 miljoen structureel in 2029. Deze laatste plus kan gekoppeld worden aan nieuw te maken beleid of aan het terugdraaien van uitgaven verlagende maatregelen, of reserveren voor de oplopende onderhoudskosten. Inkomstenverhogende maatregelen zijn hiervoor niet geschikt, aangezien deze voor het grootste deel gekoppeld zijn aan kostendekkende tarieven. Aanpassing begroting 2025 n.a.v. voorjaarsnota De voorjaarsnota resulteerde in een voordelig effect van structureel € 1,1 miljoen. Uit de doorrekening van de meicirculaire bleek vervolgens dat er vooral in 2028 en 2029 meer ruimte ontstaat. Voor 2029 is dit structureel € 1,1 miljoen meer. Uiteraard met een onzekerheid, stopt de groei van het BBP, bijvoorbeeld als effect van de tariefpolitiek van de Verenigde Staten dan zal deze ruimte ook vervallen.
In de begroting 2026 is het zichtbare ruimte Dit is de zichtbare ruimte, omdat de begroting ook nog de afgesproken besparingsopdrachten bevat: De ruimte komt uit twee hoofdelementen: 1. de voorjaarsnota/meicirculaire 2. het structureel in stand laten van de taakstellingen. Doorlopende opdrachten In de begroting zit is een zogenaamde dubbelstrategie verwerkt. Er zijn besparingsopdrachten opgenomen en er wordt gewerkt aan ambities moet nieuw geld. Een deel van dit nieuwe geld is verkregen via subsidies van derden, deel komt uit reserves en een deel is vrijgemaakt binnen de begroting. Omdat de beide onderdelen ook de komende jaren actueel blijven een kort overzicht: Besparingsopdrachten • in 2028 alsnog bezuinigen op de subsidies sociaal domein; • de organisatie vult nog voor € 260.000 efficiency in (€ 420.000 is gerealiseerd) en moet vermindering van taken voorstellen voor € 0,5 miljoen met een effect vanaf 2028; • de taakstelling op verbonden partijen moet nog worden ingevuld voor € 0,6 miljoen; • op jeugd en Wmo moet een uitgavenvermindering worden gerealiseerd die oploopt naar € 3 miljoen, los van de landelijke maatregelen in de hervormingsagenda.
Uitwerking ambities: • de investeringsagenda voor vervangingsinvesteringen • het maritiem cluster • de woningbouw agenda • verkeersprojecten met subsidietoezeggingen van rijk en de provincie Noord-Holland • het maatschappelijk vastgoed/opvangvoorzieningen • de impuls volkshuisvestingsfonds, • kansrijke buurten • gevelrenovatie • buurthuizen en de Hortus Overzee • Willemsoord en erfgoed
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
12
Van begroting 2025 naar beleidsarme begroting 2026 De ontwikkeling van de begroting 2025 naar de beleidsarme begroting 2026 is in twee fasen tot stand gekomen. De eerste fase betreft de actualisatie die vóór de zomer, als onderdeel van de eerste tussenrapportage 2025, is vastgesteld. De tweede fase betreft de autonome ontwikkelingen die van invloed zijn op de begroting sinds de eerste tussenrapportage. In het onderstaande overzicht worden beide fasen afzonderlijk gepresenteerd. Het resultaat van deze twee fasen vormt de beleidsarme begroting 2026. Ontwikkeling programmabegroting
Meerjarenbegroting
Bedragen x €1.000
2026
2027
2028
2029
Primitieve begroting
781
-242
-149
-149
Eerste tussenrapportage 2025
-2.364
-2.807
-2.622
-3.038
Autonome ontwikkelingen
1.283
1.068
698
-82
Stand beleidsarme begroting 2026-2029
-300
-1.981
-2.073
-3.270
De autonome ontwikkelingen zijn in de onderstaande tabel nader uitgesplitst. Daarbij is de volgorde van de programma's aangehouden. Een toelichting op de afzonderlijke posten is opgenomen binnen de desbetreffende programma's. Autonome ontwikkelingen
Meerjarenbegroting
Bedragen x €1.000
2026
2027
2028
2029
1.1 Kleinere bezetting college 2026
-68
0
0
0
1.2 Opzet regionale bedrijfsvoeringsorganisatie
216
62
0
0
1.3 Overige mutaties kleiner dan € 100.000
43
43
43
43
2.1 Vertraging invoering eigen bijdrage WMO
230
230
0
0
2.2 Zienswijze begroting GGD
150
150
150
150
2.3 Frictiekosten beëindiging subsidie vrijwillig landschapsbeheer
125
0
0
0
5
5
5
5
285
285
285
285
3.2 Betaald parkeren
0
300
0
0
3.3: overige mutaties kleiner dan € 100.000
37
-15
-17
-15
4.1 Frictiekosten realisatie taakstelling beheerkosten zwembad
138
88
0
0
4.2 Vervangingsinvestering lichtmasten en verkeersregelinstallatie
0
104
102
100
4.3: overige mutaties kleiner dan € 100.000
36
23
51
27
5.1 Meicirculaire 2025
519
-143
-219
-1.123
5.2 Financiering
-110
-154
-154
-154
5.3 Toename onderhoudslasten
300
400
500
600
5.4 actualisatie investeringskredieten
-598
-310
-49
0
6.1 Incidenteel groter resultaat effciency organisatie
-24
0
0
0
1.283
1.068
698
-82
2.4 Overige mutaties elk afzonderlijk kleiner dan € 100.000 3.1 Bijdrage regionale (economische) ontwikkeling
Totaal autonome ontwikkelingen
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
13
Niet volledig opnemen van BTW in de afvalstoffenheffing Bij het opstellen van de begroting 2026 is gebleken dat de kosten voor de inzameling en verwerking van afval in 2025 sterk zijn gestegen. Door de hogere kosten is ook de toerekenbare BTW gestegen. Zoals ook toegelicht in de paragraaf lokale heffingen is het een keuze om te bepalen of en hoeveel van de toerekenbare BTW aan de tariefberekening wordt toegevoegd. Als de stijging van de BTW wel wordt verwerkt stijgen de tarieven sterker én neemt het saldo van de begroting direct met € 218.000 toe. Omdat de begroting een voordelig resultaat laat zien én omdat het tarief voor de afvalstoffenheffing al met 4,8% stijgt, wordt voorgesteld om de stijging van de toerekenbare BTW niet op te nemen in de afvalstoffenheffing.
Heroverweging cofinanciering (nieuwe) initiatieven De gemeente neemt met enige regelmaat deel aan initiatieven met of van derden, en financiert in sommige gevallen dan ook een deel van de kosten (middels cofinanciering). Bekende voorbeelden hiervan zijn de Regiodeal, de bijdrage voor de woningbouwimpuls, initiatieven in het Maritiem Cluster, de middelen uit het volkshuisvestingsfonds en subsidies voor verkeersveiligheid. De gemeente beoordeelt per initiatief of het initiatief bijdraagt aan de door de gemeente gestelde doelen en of het past binnen de programmabegroting. Financiering van deze initiatieven kan ertoe leiden dat er minder uitgegeven wordt aan eigen projecten of dat er een aanvullende budgettaire vraag aan de raad wordt voorgelegd. In de komende periode zal worden uitgewerkt of en welke reserves kunnen worden vrijgemaakt voor dit soort initiatieven. Dit kan bijvoorbeeld omdat deze reserves nu geen programmering van uitgaven hebben of omdat nieuwe uitgaven niet passend zijn bij het doel. Daarnaast wordt gekeken of toekomstige rekening overschotten ingezet kunnen worden voor cofinanciering.
Weerstandsratio en solvabiliteit De paragraaf weerstandsvermogen gaat in op de financiële risico's en toont de weerstandsratio en solvabiliteit van de gemeente. De weerstandsratio is een financieel kengetal dat aangeeft in hoeverre de gemeente in staat is om onverwachte financiële tegenvallers op te vangen. Een ratio groter dan 1,0 geeft aan dat de tegenvallers opgevangen kunnen worden. Op dit moment is de weerstandsratio van de gemeente in zowel de begroting als de meerjarenraming groter dan 1,0. De solvabiliteit is een financieel kengetal dat het eigen vermogen uitdrukt in het totaal van het eigen en vreemd vermogen en geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om haal haar verplichting te voldoen met eigen vermogen. Een solvabiliteit onder de 20% geeft aan dat de financiële weerbaarheid zwak is. Op dit moment is de solvabiliteit van de gemeente 18,4%. Als onderdeel van het vreemd vermogen zijn leningen aangetrokken die zijn doorgeleend aan derden met voldoende zekerheden. Deze leningen passen bij het publiek belang dat Den Helder heeft bij het goed functioneren van de betreffende instellingen. Gecorrigeerd voor deze doorgeleende gelden bedraagt de solvabiliteit 23,5%. De komende jaren zal de solvabiliteit dalen richting 20% als gevolg van de investeringen zoals opgenomen in het Meerjaren InvesteringsProgramma (MIP).
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
14
Programma's
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
15
Samenwerkende gemeente We vinden het belangrijk dat iedereen open en veilig zichzelf kan zijn. We werken proactief aan een inclusieve samenleving, waarbij we drempels om mee te doen, in de breedste zin, wegnemen. We laten zien dat we oprecht geïnteresseerd zijn in wat er binnen de gemeente speelt. We bieden een goede dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers. Verder zijn we een organisatie waar het aantrekkelijk is om bij te werken. Daarbij ligt onze focus op samenwerking in de regio met maatschappelijke partners en natuurlijk met onze inwoners. De samenwerking met jongeren is hierbij een specifiek aandachtspunt,. We willen ervoor zorgen dat zij kunnen meedenken over maatschappelijke en bestuurlijke vraagstukken van de gemeente Den Helder. In dit programma komen de volgende onderwerpen aan de orde: Bestuur en Burgerzaken.
Beleidskaders Voor dit programma gelden de volgende door de gemeenteraad vastgestelde beleidskaders: • Gemeentelijk manifest • Participatieverordening • Inclusiebeleid Overige uitgangspunten voor de begroting: • Coalitieakkoord inclusief addendum
Trends Bij de uitvoering van het beleid hebben we te maken met de volgende trends die de beoogde resultaten kunnen beïnvloeden: • Inwoners willen actief betrokken worden bij de voor hen belangrijke vraagstukken en direct invloed uitoefenen op besluitvorming in hun gemeente. • Gemeenten moeten zich aanpassen aan de digitale samenleving, met trends als digitaal maatwerk, meer digitale samenwerking, de inzet van data en het waarborgen van dataveiligheid. • Een inclusieve cultuur en inclusief beleid zijn een belangrijk onderdeel van maatschappelijk verantwoord ondernemen en goed bestuur. • Er is sprake van krapte op de arbeidsmarkt waardoor het moeilijk is om aan personeel aan te trekken.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
16
Doelen 1.1 We betrekken belanghebbenden uit de samenleving actief bij het vormen en implementeren van beleid. Daarbij zijn we helder over de invloed die inwoners wel of niet kunnen uitoefenen. Activiteit 1.1.1
Inwonersparticipatie
Portefeuillehouder: Wagner
Met de invoering van de Omgevingswet is participatie een verplicht onderdeel van de aanvraag van een omgevingsvergunning. Hiervoor is de Inspraak- en participatieverordening vastgesteld en daarnaast de ‘Handreiking kennisgeving van (ontwerp)besluiten met ter inzage van documenten’ gemaakt en gepubliceerd. Samen met de raadswerkgroep Inwonersparticipatie stellen we handleidingen op die mede zorgen voor een betere informatievoorziening rondom inwonersbetrokkenheid en participatie. Deze handleidingen betreffen de Omgevingswet en algemene mogelijkheden/invloed op gemeente die duidelijk maken welke invloed belanghebbenden hebben. Daarnaast wordt de inspraak- en participatieverordening geëvalueerd. 1.2 Inwoners en ondernemers ervaren een goede dienstverlening van de gemeente Den Helder: online waar het kan en persoonlijk waar het moet. Activiteit 1.2.1
HUB Julianadorp
Portefeuillehouder: Wagner
In 2026 wordt de HUB in Julianadorp geopend. 1.3 We zetten ons in voor het bevorderen van digitale, fysieke en sociale toegankelijkheid zodat onze inwoners zonder belemmering kunnen deelnemen aan de maatschapij. Activiteit 1.3.1
Inclusie
Portefeuillehouder: Wagner
De gemeente werkt actief samen met inwoners, ervaringsdeskundigen en partners aan initiatieven die bijdragen aan een inclusieve samenleving. Binnen het programma Samenwerkende gemeente organiseren we projecten en bijeenkomsten die onder andere gericht zijn op het wegnemen van digitale, fysieke en sociale drempels. Zo zorgen we ervoor dat iedereen volwaardig kan meedoen en zich onderdeel voelt van de maatschappij. Voor nieuwe evenementen of activiteiten wordt een activiteitenplan opgesteld. Activiteit 1.3.2
Informatievoorziening
Portefeuillehouder: Wagner
In de basis voldoet de website van Den Helder aan de hiervoor geldende toegankelijkheidseisen. Er wordt gewerkt aan het gemakkelijker zoeken naar onderwerpen op de website. 1.4 We zorgen voor een aantrekkelijk werkklimaat voor de ambtelijke organisatie zodat nieuw personeel gemakkelijker kan worden aangetrokken en huidig personeel langer kan worden behouden. Activiteit 1.4.1
Informatie nieuwe medewerkers
Portefeuillehouder: Van Diepen
Om de organisatie en politieke omgeving te leren kennen worden nieuwe medewerkers geïnformeerd door middel van het ontwikkelen van een online magazine.
Kengetallen Rekening 2023 Rekening 2024
Begroting 2025
Streefwaarde 2026
Streefwaarde 2029
Rapportcijfer inwoners
5,9
NB
6,2
6,6
6,6
Deelnemers Participatieplatform in gesprek
NB
NB
3.250
3.300
3.400
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
17
Financieel overzicht Rekening
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
2028
2029
Lasten
9.452
9.308
9.173
8.554
7.616
7.616
Bestuur
6.066
5.948
5.764
5.127
4.450
4.450
Burgerzaken
3.387
3.360
3.409
3.427
3.166
3.166
Baten
-2.622
-2.475
-2.320
-2.034
-1.299
-1.299
Bestuur
-1.371
-1.077
-843
-539
-66
-66
Burgerzaken
-1.251
-1.397
-1.477
-1.495
-1.234
-1.234
Saldo exploitatie
6.831
6.834
6.853
6.520
6.316
6.316
Stortingen (lasten)
300
0
0
0
0
0
Onttrekkingen (baten)
-999
-300
0
0
0
0
Saldo reserves
-699
-300
0
0
0
0
Saldo van baten en lasten
6.132
6.534
6.853
6.520
6.316
6.316
Bedragen x € 1.000
Meerjarenbegroting
Samenwerkende gemeente Exploitatie
Reserves
Begroting
Meerjarenbegroting
2026
2027
2028
2029
Technische financiële ontwikkelingen
245
125
-17
-17
Autonome ontwikkelingen
190
105
43
43
1.1 Kleinere bezetting college 2026
-68
0
0
0
Exploitatie
In 2026 is er een incidenteel lagere last voor de beloning van het college als gevolg van het niet benoemen van een nieuwe wethouder in 2025. 1.2 Opzet regionale bedrijfsvoeringsorganisatie
216
62
0
0
Voor het opzetten van de regionale bedrijfsvoeringsorganisatie worden in 2025-2027 voorbereidingskosten gemaakt. Deze kosten worden evenredig verdeeld over de 4 gemeenten. Den Helder is de gemeente die de opzet faciliteert. Het netto aandeel van Den |Helder is in de kosten is € 216.000 in 2026 en € 62.000 in 2027. 1.3 Overige mutaties kleiner dan € 100.000
43
43
43
43
Met ingang van 2025 is de vergoeding voor raadsleden aangepast, hogere lasten € 45.000. Saldo exploitatie
435
229
25
25
Totaal programma Samenwerkende gemeente
435
229
25
25
Reserves en investeringen Voor programma 1 geldt dat er reserve zijn gekoppeld aan dit programma. Ook is er geen sprake van specifieke kredieten. De kredieten voor de organisatie zijn onderdeel van het programma Overhead.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
18
Zorgzame gemeente Ons doel is om iedereen kansen te geven om zich te ontwikkelen en een fijn leven te leiden met een sociaal vangnet. We werken regionaal samen om lokaal maatwerk te kunnen bieden. We focussen ons daarbij op preventie, sociale cohesie en mensen in hun kracht zetten. En waar inwoners extra steun nodig hebben organiseren we een laagdrempelige, fysieke en digitale toegang voor jong en oud. Daarbij bieden we de ondersteuning zo snel, compleet en lokaal mogelijk aan. In dit Programma komen de volgende onderwerpen aan de orde: Samenkracht en burgerparticipatie, Preventie, inkomensregelingen, Arbeidsparticipatie, WSW en beschut werk, WMO zorg, Jeugdzorg, Maatschappelijke – en vrouwenopvang en Volksgezondheid. In de regio Kop van Noord-Holland (Den Helder, Hollands Kroon, Schagen en Texel) krijgen alle inwoners de kans om veilig op te groeien, zich te ontwikkelen, een opleiding te volgen, te werken, mee te doen in de maatschappij en gezond oud te worden. De Kop van Noord-Holland is een regio waarin iedereen, ongeacht leeftijd, achtergrond of situatie, mee mag en kan doen. Toch kan elke inwoner in het leven weleens te maken krijgen met een tegenslag en daarbij hulp nodig hebben. Vaak kan deze hulp geboden worden door personen uit de directe omgeving van de inwoner (gezin, familie, vrienden, buurtgenoten, de sportclub, collega’s et cetera).
Soms is er daarnaast meer nodig. Dan kan de inwoner rekenen op ondersteuning of zorg vanuit het Sociaal Domein.
Beleidskaders Voor dit programma gelden de volgende door de gemeenteraad vastgestelde beleidskaders: • Regiovisie Beschermd wonen 2024 (vastgesteld 5 juni 2023) • Regiovisie sociaal domein kop van Noord-Holland 2024-2029 (vastgesteld 22 april 2024) • Woonzorgvisie (vastgesteld 1 november 2021) • Beleidsplan Schuldhulpverlening (vastgesteld 19 mei 2025)
Trends Bij de uitvoering van het beleid hebben we te maken met de volgende trends die de beoogde resultaten kunnen beïnvloeden: • Den Helder vergrijst sneller dan gemiddeld in Nederland doordat het aantal ouderen (75+) toeneemt terwijl het aantal jeugdigen (0-18) afneemt • er is nog steeds sprake van een toenemende zorgvraag bij Jeugd. Mogelijk zal, in 2027, één op de zes jeugdigen Jeugdhulp ontvangen. Er is druk op het stelsel en de hervormingen • vergrijzing en toenemende zorgvragen leiden tot toename van druk op de zorg • druk op de vrijwilligers en mantelzorgers blijft groeien • aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt, met name in zorg en welzijn • sociale samenhang neemt af en gevoelens van eenzaamheid bij inwoners nemen toe • er is sprake van financiële kwetsbaarheid bij veel huishoudens door stijgende kosten van levensonderhoud, energie en zorg • er is veel druk op de woonvoorzieningen met behandel of opvangfunctie • de asielketen staat onder aanhoudende en toenemende druk door (te) lang verblijf in de opvang en beperkte doorstroommogelijkheden Ontwikkelingen De tweede kamer heeft een aantal onderwerpen controversieel verklaard, waaronder de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage WMO. Hierdoor zal de invoering waarschijnlijk niet gaan plaatsvinden op 1 januari 2027.
Na de verkiezingen en de vorming van het nieuwe kabinet zal duidelijk worden wanneer en of deze invoering wel gaat plaatsvinden. Spreidingswet In onze begroting is een structurele ontvangst opgenomen als gevolg van de Spreidingswet. Afhankelijk van het aantal opvangplekken die we bieden ontvangen we de financiering. We verwachten een afname van het aantal asielopvangplekken in Den Helder in de toekomst. Dat betekent dat de uitkering vanuit de Spreidingswet ook lager zal zijn. Het is echter niet zeker of de Spreidingswet blijft bestaan.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
19
Doelen 2.1 We streven ernaar dat alle inwoners, ongeacht hun achtergrond of omstandigheden, een stabiel en waardig bestaan hebben. Activiteit 2.1.1
Maatschappelijke opvang
Portefeuillehouder: De Vrij
In 2026 wordt het aantal opvang voorzieningen voor de nachtopvang vernieuwd en of uitgebreid. Dit vindt plaats op basis van de uitwerkingen voor mogelijke locatie onderzoeken. Eind 2025 wordt de voorbereiding hiervoor afgerond. Activiteit 2.1.2
Toegang en lokale teams
Portefeuillehouder: De Vrij
We werken in 2026 aan het versterken van de Toegang en de lokale teams. De doorontwikkeling van de Toegang en de lokale teams is gebaseerd op de 13 uitgangspunten van het Richtinggevend Kader van de VNG. Dit is in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming 2.2 We streven ernaar dat alle inwoners zich kunnen ontwikkelen en deel kunnen nemen aan de maatschappij. Het optimaal benutten van de talenten en mogelijkheden van de inwoner staan hierbij centraal. Activiteit 2.2.1
Nieuwkomers
Portefeuillehouder: De Vrij
Het programma Nieuwkomers is in 2025 van start gegaan en richt zich op integratie, zorg & welzijn, onderwijs, opvang & verblijf en participatie en van mensen die recent in onze gemeente zijn komen wonen. In 2026 zetten we extra in op het bevorderen van arbeidsparticipatie, zodat nieuwkomers sneller en duurzamer kunnen meedoen op de arbeidsmarkt. Eén van de activiteiten binnen het programma Nieuwkomers voor het jaar 2026 is de implementatie van het meetinstrument die we afnemen bij alle inburgeraars en Oekraïense ontheemden. We zetten hierbij in op een respons van minimaal 50%. De inzichten die we hiermee ophalen zetten we om in concrete acties die leiden tot verbetering van de dienstverlening. Activiteit 2.2.2
Re-integratie en maatwerktrajecten
Portefeuillehouder: Nanning
In samenwerking met Probedrijven en de GRGA werken we aan de doorontwikkeling naar een toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf. Deze ontwikkeling sluit aan op landelijke en regionale opdrachten en is gericht op het versterken van de participatiekansen van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. In 2026 zetten we in op minimaal 150 maatwerktrajecten voor inwoners uit de doelgroepen jongeren tot 27 jaar, 45plussers, mensen met een (mogelijke) doelgroep- of beschut indicatie en parttime werkenden. Deze trajecten bestaan uit een combinatie van diagnose, ontwikkeling (zoals praktijkleren of werkfit maken), bemiddeling naar werk of participatie en nazorg. Een voorbeeld hiervan is het traject ‘Werkfit met Zorg’, waarin deelnemers met psychische kwetsbaarheid in samenwerking met GGZ en werkgevers toewerken naar duurzaam werk. 2.3 We streven ernaar om inwoners te helpen bij het voorkomen van problemen en, als er problemen ontstaat, die zo snel mogelijk te verhelpen. Activiteit 2.3.1
Outreachende teams
Portefeuillehouder: De Vrij
In 2026 wordt er vanuit de wijkteams steeds meer outreachend gewerkt. Wekelijks leggen we bij minimaal 10 huishoudens huisbezoeken af. Doel is om vroegtijdig signalen op te vangen, ondersteuning aan te bieden en de verbinding met de wijk te versterken. Activiteit 2.3.2
Energiearmoede
Portefeuillehouder: Van Diepen
We ondersteunen inwoners met een grote kans op energiearmoede om de energierekening te verlagen door energiebesparing. Dit doen we door het geven van advies, creëren van bewustwording door inzicht in de energieverbruik te geven en het plaatsen van kleine energiebesparende producten. 2.4 We streven ernaar dat onze inwoners zo veel mogelijk zelf oplossingen zoeken voor problemen, klachten en tegenslagen en hierbij gebruik maken van personen uit hun directe leefomgeving. Activiteit 2.4.1
Vergroten eigen netwerk
Portefeuillehouder: De Vrij
Inwoners kunnen deelnemen aan activiteiten die bijdragen aan het inzetten en/of vergroten van hun eigen netwerk. Deze activiteiten kunnen uiteenlopend gaan over bijvoorbeeld sociale activering, buddyprojecten, taal en zelfredzaamheid Activiteit 2.4.2
Stijging gebruik voorveld en eigen netwerk
Portefeuillehouder: De Vrij
We stimuleren inwoners om zoveel mogelijk zelf regie te nemen over hun situatie en gebruik te maken van hun directe netwerk. Door een persoonlijke benadering, inzet van vrijwilligers en samenwerking met professionals, ondersteunen we inwoners in het vinden van passende oplossingen binnen hun eigen leefomgeving. Dit draagt bij aan zelfredzaamheid en een sterker sociaal netwerk in de wijk. Bij het afsluiten van elk ondersteuningsproces wordt systematisch vastgelegd of er gebruik is gemaakt van het voorveld (ondersteuning vanuit de lokale teams) en/of het eigen netwerk (familie, vrienden, buren, vrijwilligers). Dit gebeurt via een veld in het klantregistratiesysteem of een korte evaluatielijst. Op basis van eerdere metingen en inschattingen wordt toegewerkt naar een stijging van 15% in het gebruik van deze vormen en ondersteuning.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
20
2.5 We streven voor onze inwoners naar een veilige en gezonde leefomgeving in alle levensfasen; van het kansrijk opgroeien tot het vitaal oud worden. Activiteit 2.5.1
Kansrijke buurten
Portefeuillehouder: De Vrij
In de alliantie Kansrijke Buurten starten we met de uitvoering van de projecten waarvoor de raad budget beschikbaar heeft gesteld. De projecten betreffen beloftes vanuit het verleden en quick wins, die bijdragen aan de doelen van een veilige en gezonde leefomgeving. Daarnaast wordt de subsidieverordening voor het verduurzamen van particuliere woningen en het verbeteren van de leefomgeving opgesteld en kan gestart worden met de behandeling van de eerste aanvragen. Activiteit 2.5.2
Schulddienstverlening
Portefeuillehouder: De Vrij
Armoede en schulden zijn meer dan financiële problemen. Ze beïnvloeden zowel het lichamelijke als geestelijke welzijn van inwoners en kunnen leiden tot sociale uitsluiting, stress, gezondheidsklachten en huiselijk geweld. Om deze vicieuze cirkel te doorbreken kiest de gemeente voor een integrale aanpak en zet in op verbetering van samenwerking in de keten. Eén van de bijbehorende activiteiten is dat we twee keer per jaar een bijeenkomst organiseren voor alle ketenpartners die te maken hebben met schuldhulpverlening. 2.6 We streven naar kwalitatief goede en tijdige zorg die bij de inwoner thuis (of zo dicht mogelijk bij dat huis) wordt geboden. Activiteit 2.6.1
Preventie en jeugdhulp
Portefeuillehouder: De Vrij
Regionaal en lokaal werken we aan een breed/actueel aanbod van voorzieningen die vrij toegankelijk zijn voor onze inwoners en waarbij de partners samenwerken op kenmerken van specifieke wijken of groepen inwoners. Met preventieve inzet kunnen we voorkomen dat op een later moment een beroep moet worden gedaan op maatwerkvoorzieningen die voorkomen kunnen worden. Ook actualiseren we onze inkoopstrategie voor de jeugdhulp zodat maatwerkvoorzieningen beschikbaar zijn die kwalitatief goed zijn met passende tarieven Activiteit 2.6.2
Klanttevredenheid gebruik wijksteunpunten
Portefeuillehouder: De Vrij
We organiseren een structurele meting van de klanttevredenheid onder inwoners die gebruikmaken van de wijksteunpunten. Na afronding van het ondersteuningsproces vullen bezoekers een standaard tevredenheidsvragenlijst in. Hierbij beoordelen zij de toegankelijkheid, klantvriendelijkheid en passendheid van de geboden hulp. De resultaten worden periodiek geanalyseerd en gebruikt om gerichte verbeteracties te formuleren.
Kengetallen Rekening 2023 Rekening 2024
Begroting 2025
Streefwaarde 2026
Streefwaarde 2029
Netto arbeidsparticipatie (% beroepsbevolking)
69,3
70,5
70
70,5
70,8
Aantal huishoudens met bijstand
1.355
1.347
1.320
1.310
1.275
Huishoudens met problematische schulden
9,0%
9,0%
9,0%
8,7%
8,0%
% jongeren met jeugdhulpverlening tot 18 jaar
14,8
14,6
14,6
14,3
13,5
Aantal unieke Wmo cliënten met Zorg in Natura per 10.000 inwoners
730
790
847
840
908
De streefwaardes WMO clienten komen vanuit het WMO voorspelmodel. In 2028 verwacht men een stijging van 5% ten opzichte van 2023. Dit is nog niet verwerkt in onze budgetten.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
21
Financieel overzicht Rekening
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
2028
2029
Lasten
135.757
140.446
140.062
135.364
131.472
132.257
Inkomensregelingen en participatie
46.140
47.856
47.014
47.337
47.998
48.757
Jeugdzorg
39.608
41.221
41.913
40.703
36.153
36.243
Maatschappelijke- en vrouwenopvang
12.713
13.682
13.753
13.158
13.066
13.003
Preventieve voorzieningen
4.370
4.983
4.292
4.238
4.315
4.315
Samenkracht en burgerparticipatie
8.561
8.860
8.888
6.549
6.549
6.549
Volksgezondheid
3.515
4.277
3.931
2.831
2.832
2.831
Wmo-zorg
20.850
19.566
20.271
20.548
20.559
20.559
Baten
-41.771
-39.027
-36.818
-34.105
-34.787
-35.666
Inkomensregelingen en participatie
-32.352
-31.321
-30.121
-30.483
-31.165
-32.044
Jeugdzorg
-23
-108
0
0
0
0
Maatschappelijke- en vrouwenopvang
-960
-237
-261
-261
-261
-261
Preventieve voorzieningen
-916
-539
-551
-487
-487
-487
Samenkracht en burgerparticipatie
-5.834
-4.800
-4.138
-1.789
-1.789
-1.789
Volksgezondheid
-1.106
-1.774
-1.230
0
0
0
-581
-248
-518
-1.085
-1.085
-1.085
93.985
101.419
103.244
101.259
96.685
96.591
Stortingen (lasten)
5.317
0
0
0
0
0
Onttrekkingen (baten)
-6.203
-948
-799
-103
-103
-103
-885
-948
-799
-103
-103
-103
93.100
100.471
102.444
101.156
96.582
96.488
Bedragen x € 1.000
Meerjarenbegroting
Zorgzame gemeente Exploitatie
Wmo-zorg
Saldo exploitatie Reserves
Saldo reserves Saldo van baten en lasten
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
22
Begroting
Meerjarenbegroting
2026
2027
2028
2029
7.801
7.063
2.432
2.587
Autonome ontwikkelingen
510
385
155
155
2.1 Vertraging invoering eigen bijdrage WMO
230
230
0
0
Exploitatie Technische financiële ontwikkelingen
Eind 2024 is door het kabinet besloten om de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage niet in 2026 te laten ingaan, maar uit te stellen naar 2027. Als gevolg hiervan verschuift dit onderdeel uit het pakket aan beheersmaatregelen naar 2027 en wordt in 2026 een besparing van € 230.000 niet gehaald. De verwachting is dat de invoering leidt tot verminderde vraag. Dit deel van het effect valt buiten de landelijke compensatie. De besparing schuift hierdoor op. Na de val van het Kabinet Schoof heeft de Tweede Kamer de maatregel geplaatst op de lijst van controversiele onderwerpen. Het gevolg daarvan is dat het wetgeveingstraject verder vertraagd en ook in 2027 de maatregel nog niet wordt gerealiseerd. 2.2 Zienswijze begroting GGD
150
150
150
150
Op 10 juni 2025 heeft u de begroting 2026 van de GGD met een zienswijze aangenomen. Hierbij is een bezuiniging doorgevoerd van € 149.000. Dit is in mindering gebracht op de taakstelling 'bezuiniging gemeenschappelijke regelingen'. Naast de besparing zijn er nieuwe uitgaven goedgekeurd als gevolg van aanpassing huisvesting JGZ en het structureel onderbrengen van het project 'in control of alcohol en drugs' in de begroting van de GGD. In totaal gaat dit om een bijstelling van € 150.000. 2.3 Frictiekosten beëindiging subsidie vrijwillig landschapsbeheer
125
0
0
0
Een onderdeel van de beheersmaatregel subsdies is het stoppen met het subsidiëren van de stichting werkgroep vrijwillig landschapsbeheer. Dit kan pas vanaf 2027 in verband met het verplicht toepassen van een afbouwregeling. De afbouwregeling is in goed overleg met de stichting tot stand gekomen. Voor de beëindiging is afgesproken een eenmalig bedrag aan frictiekosten 2026 toe te kennen van € 124.930. 2.4 Overige mutaties elk afzonderlijk kleiner dan € 100.000
5
5
5
5
Om de buurthuizen en sportverenigingen tegemoet te komen in de gestegen vaste lasten is er een tegemoetkoming afgesproken van € 20.000. Voor € 5.000 komen deze lasten terug in programma 2. Saldo exploitatie
8.311
7.448
2.587
2.742
Technische financiële ontwikkelingen
-254
97
97
28
Saldo reserves
-254
97
97
28
Totaal programma Zorgzame gemeente
8.057
7.545
2.684
2.770
Reserves
Reserves en investeringen Het overzicht van reserves is opgenomen in bijlage 2 ‘het overzicht verloop van reserves’. Het overzicht van de lopende investeringen, vervangingsinvesteringen en nieuwe investeringen is opgenomen in bijlage 1 ‘het meerjareninvesteringsprogramma’.
Programmabegroting 2026 Gemeente Den Helder
23
Vitale gemeente We werken aan een beter imago van Den Helder door positieve ontwikkelingen, lokaal, regionaal en landelijk, te benadrukken en onder de aandacht te brengen. De strategie ‘Van Krimp naar Groei’ houden we vast. Jonge mensen in Den Helder groeien op met het perspectief dat ze de stad niet hoeven te verlaten voor hun ambitie of welbevinden. Daarnaast heeft de inzet op een woningbouwprogramma, gericht op een veelzijdig woningaanbod, prioriteit. Ook zetten we in op het Programma Duurzaamheid om bij te dragen aan een toekomstbestendige leefomgeving waar we zo veel mogelijk energie besparen, duurzame energie bij voorkeur lokaal opwekken en gebruiken en waar we groen en biodiversiteit versterken. . Tot slot brengen we prioriteiten aan in onze economische agenda om vraag en aanbod in onze arbeidsmarkt goed op elkaar te laten aansluiten. In dit programma komen de volgende onderwerpen aan de orde: beheer gebouwen, parkeren, haven, economische ontwikkeling, ruimte, leefomgeving en dierenwelzijn, grondexploitaties en wonen, bouwen en duurzaamheid.
Beleidskaders Voor dit programma gelden de volgende door de gemeenteraad vastgestelde beleidskaders: Economie/toerisme/retail • Havenvisie Den Helder 2040 vastgesteld 3 juli 2023. • Regioakkoord De Kop Groeit! vastgesteld 30 juni 2020. • Regionale visie op verblijfsrecreatie Noord-Holland Noord 2030, vastgesteld 17 december 2018. • Helders Perspectief 2.0 vastgesteld 10 januari 2020. • Regionale Retailvisie Kop van Noord-Holland 2018 vastgesteld 8 november 2018. • Beleidskader Toerisme Den Helder bruist!, vastgesteld 19 juni 2017. Duurzaamheid • Isolatieaanpak, vastgesteld 16 december 2024. • Toekomstvisie Energie, vastgesteld 25 november 2024. • Regionale energiestrategie 2.0 vastgesteld op 8 mei 2024. • Programma Duurzaamheid 2024-2027 vastgesteld 12 februari 2024. • Strategie klimaatadaptatie Noordkop 2021-2026 vastgesteld 14 juni 2021. • Transitievisie warmte vastgesteld 20 december 2021. Vastgoed | omgevingszaken | Wonen • Beleidskader Vastgoed 2022-2024, vastgesteld 20 december 2021 • Nota Grondbeleid 2019, vastgesteld 24 juni 2019. • Nota Zonneparken, vastgesteld 2 maart 2015. • Woonzorgvisie vastgesteld 1 november 2021. • Beleidskader schuilstallen vastgesteld 6 april 2021. • Beleidsregels Reclamenota Bedrijven in beeld 3 mei 2012. • Niet-Gesprongen Explosieven beleidsnota en bijbehorende kaart vastgesteld 23 november 2020.