Programmabegroting 2025.pdf
Tekst van het document
Doelen 2.1 We streven ernaar dat alle inwoners, ongeacht hun achtergrond of omstandigheden, een stabiel en waardig bestaan hebben. Activiteit 2.1.1 Er is een programmatische aanpak om inwoners met een zorgvraag bij het wonen (excl. nieuwkomers) zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen. De uitvoering van dit programmaplan start in 2025. We brengen de woonbehoeftes van diverse doelgroepen in kaart en er komen meer flex- en doorstroomwoningen. Deze activiteit heeft ook betrekking op het programma vitale gemeente. Activiteit 2.1.2 We vertalen de regionale onderwijszorgagenda naar onze lokale situatie en werken aan de ambities en activiteiten die onder andere zorgen voor inclusiever onderwijs. Deze activiteit heeft ook betrekking op het programma vitale gemeente.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
23
2.2 We streven ernaar dat alle inwoners zich kunnen ontwikkelen en deel kunnen nemen aan de maatschappij. Het optimaal benutten van de talenten en mogelijkheden van de inwoner staan hierbij centraal. Activiteit 2.2.1 We organiseren, in samenwerking met inwoners, belanghebbenden en ervaringsdeskundigen, activiteiten volgens de lokale inclusieagenda die gericht zijn op bewustwording, toegankelijkheid, meedoen en samenwerken. Deze activiteit valt ook onder het programma samenwerkende gemeente. Activiteit 2.2.2 Er is een programmatische aanpak, gericht op opvang, onderwijs, welzijn en participatie, om nieuwkomers zo goed mogelijk te laten integreren en participeren in de samenleving. De uitvoering van dit programmaplan start in 2025. Activiteit 2.2.3 We leiden, in samenwerking met werkgevers en re-integratiebedrijven, inwoners met een bijstandsuitkering toe naar werk 2.3 We streven ernaar om inwoners te helpen bij het voorkomen van problemen en, als er problemen ontstaan, die zo snel mogelijk te verhelpen. Activiteit 2.3.1 De wijksteunpunten, inclusief het Jongerenpunt, bieden, samen met lokale welzijnsinstellingen, zorgverleners en vrijwilligersorganisaties, directe ondersteuning aan inwoners bij sociale, financiële en gezondheidsvraagstukken. Activiteit 2.3.2 Onze energiecoaches helpen voor 2026 circa 3800 minimahuishoudens het energieverbruik (verder) te verlagen.
Tegelijkertijd worden deze energiecoaches door een coach begeleid om door te stromen naar regulier werk. 2.4 We streven ernaar dat onze inwoners zo veel mogelijk zelf oplossingen zoeken voor problemen, klachten en tegenslagen en hierbij gebruik maken van personen uit hun directe omgeving. Activiteit 2.4.1 Inwoners kunnen deelnemen aan activiteiten die bijdragen aan het inzetten en/of vergroten van hun eigen netwerk. Deze activiteiten kunnen uiteenlopend gaan over bijvoorbeeld sociale activering, buddyprojecten, taal en zelfredzaamheid. 2.5 We streven voor onze inwoners naar een veilige en gezonde leefomgeving in alle levensfasen; van het kansrijk opgroeien tot het vitaal oud worden. Activiteit 2.5.1 Team Zorg voert zelf hulpverlening uit bij jeugdcasussen waarbij sprake is van enkelvoudige problematiek. Activiteit 2.5.2 We organiseren activiteiten voor onze inwoners gericht op vitaal ouder worden zoals valpreventie, oefenen met hulpmiddelen en het alzheimercafé.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
24
2.6 We streven naar kwalitatief goede en tijdige zorg die bij de inwoner thuis (of zo dicht mogelijk bij dat huis) wordt geboden. Activiteit 2.6.1 We werken aan een nieuwe aanbesteding voor de Jeugdzorg met als doel om per 1 januari 2026 nieuwe contracten af te sluiten met diensten en producten die voldoen aan de kwaliteitscriteria en aansluiten bij de behoeften van de jeugd en hun gezinnen. Activiteit 2.6.2 De dienstverlening vanuit de wijksteunpunten blijven we continu verbeteren met als doel om een laagdrempelig, kwalitatief goed zorgaanbod voor onze inwoners in de wijk te realiseren.
Kengetallen Rekening 2022
Rekening 2023
Begroting Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2028
Netto arbeidsparticipatie (% beroepsbevolking) Aantal huishoudens met bijstand
69,3 1355
70 1347
66,5 1320
67 1300
68 1250
Huishoudens met problematische schulden
9,0%
9,0%
9,0%
8,7%
8,0%
% jongeren met jeugdhulpverlening tot 18 jaar
14,8
14,6
14,6
14,3
14
Aantal unieke Wmo cliënten met Zorg in Natura per 10.000 inwoners
730
790
840
847
908
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
25
Financieel overzicht
Rekening Begroting Begroting Bedragen x € 1.000
Meerjarenbegroting
2023
2024
2025
2026
2027
2028
124.353
129.423
134.024
125.082
125.052
125.771
Samenkracht en burgerparticipatie
5.962
8.286
8.695
6.607
6.339
6.339
Preventieve voorzieningen
6.782
4.648
5.084
4.500
4.523
4.522
Jeugdzorg
32.048
36.397
37.107
34.162
33.912
33.914
Inkomensregelingen en paarticipatie
47.314
45.688
45.465
45.230
46.286
47.167
Wmo-zorg
18.210
19.253
19.593
18.636
18.625
18.582
Maatschappelijke- en vrouwenopvang
11.371
12.623
13.906
13.271
12.817
12.697
Volksgezondheid
2.666
2.528
4.174
2.677
2.550
2.550
Baten
-41.126
-36.389
-37.826
-34.290
-34.562
-35.455
Samenkracht en burgerparticipatie
-6.977
-5.257
-4.947
-1.875
-1.651
-1.651
Preventieve voorzieningen
-1.192
-751
-758
-731
-575
-575
-31.302
-28.775
-29.733
-30.023
-30.843
-31.736
Wmo-zorg
-695
-642
-248
-1.062
-1.048
-1.048
Maatschappelijke- en vrouwenopvang
-624
-653
-444
-444
-444
-444
Volksgezondheid
-335
-312
-1.696
-154
Saldo exploitatie
83.227
93.034
96.197
90.792
90.490
90.317
Stortingen (lasten)
6.702
3.961
Onttrekkingen (baten)
-6.999
-7.117
-480
-297
-3.156
-480
82.930
89.878
95.717
90.792
90.490
90.317
Zorgzame gemeente Exploitatie Lasten
Jeugdzorg Inkomensregelingen en paarticipatie
-2
Reserves
Saldo reserves Saldo van baten en lasten
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
26
Begroting
Meerjarenbegroting
2025
2026
2027
2028
7.134
6.689
6.185
6.120
600
1.991
2.076
2.063
591
676
663
Exploitatie Administratieve wijzigingen Technische financiële ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen GRGA Begroting 2025
In de begroting 2025 van de GRGA is er een nieuwe opzet van de taakstellingen verwerkt die meer aansluit bij de reele situatie. Daarnaast stijgen de loonkosten als gevolg van de stijging van het minimumloon en CAO afspraken. Hier ontvangen we een vergoeding voor via de algemene uitkering. Niet volledig realiseren taakstelling sociaal domein
1.600
1.400
1.400
1.400
In de begroting 2024 is er voor € 8 miljoen aan beheersmaatregelen opgenomen. Een aantal van deze beheersmaatregelen blijken niet (volledig) haalbaar. Het grootste onderdeel wat niet haalbaar is betreft de beleidsaanpassing inkoop jeugd. De nieuwe inkoopronde start pas vanaf 2026. De verwachting is niet dat dit een bezuiniging van 2,6 miljoen zal opleveren. De zorgaanbieders lopen tegen hogere uitvoeringskosten aan en berekenen dit door in hun tarieven. Daarnaast spelen de huidige ontwikkelingen met kleinschalige woonvoorzieningen en de landelijke voorzieningen jeugdzorg rondom afschalen gesloten jeugdzorg een stevige rol in gebrek aan beheersing inzet op ambulante begeleiding. Bovendien groeit de uitkering uit het gemeentefonds onvoldoende mee met de toename van het gebruik en de stijgingen van de inkoopprijzen. Vergoeding kosten opvang ontheemden Oekraïne
-1.000
De bekostingsregeling opvang ontheemde Oekraïne voorziet in het vergoeden van kosten aan gemeenten die zijn gemaakt bij het realiseren en exploiteren van de opvang en verstrekkingen aan ontheemden uit Oekraïne. De regeling zal zolang er een opvangtaak voor vluchtelingen uit Oekraïne is in werking blijven. De vergoeding is gebaseerd op een normbedrag per gerealiseerde gemeentelijke opvangplek. Er is geen terugbetalingsverplichting wanneer de gemeenten minder kosten maken dan de uitkering. Wel is het verzoek aan de gemeente om eventuele overschotten vrijwillig terug te storten naar het Rijk. Wij verwachten in 2025 een bedrag van € 3 miljoen te ontvangen. Op basis van historische uitgaven verwachten we hiervan € 2 miljoen te besteden. Het verschil van € 1 miljoen zetten we in om het begrotingstekort in 2025 op te vangen. Maatregelen
-880
-880
-880
Collectieve verzekering
-80
-80
-80
Het is een optie om de collectieve verzekering gekoppeld aan de bijzondere bijstand en het minimabeleid zodanig te versoberen dat het een besparing van 10% oplevert. GrGA
-100
-100
-100
De korting Gemeenschappelijke Regeling Gesubsidieerde Arbeid (GrGA) komt naast de al verwerkte taakstelling. Er is bij GrGa inmiddels geen exploitatieoverschot meer. Deze aanvullende taakstelling vergt dus nog wel een bestuurlijke invulling. Re-integratie
-100
-100
-100
Met re-integratie-inzet bevorderen we samen met onze ketenpartners de bijstandsuitstroom. In de uitvoering van deze maatregel moeten we wellicht werken met een taakstelling per aanbieder, om de kosten beheersbaar en controleerbaar te houden. Wmo
-600
-600
-600
Een taakstelling als uitdaging om door doelmatige zorg tot kostenbesparing te komen. Voor het verstrekken van hulpmiddelen zijn ongeveer 60 aanbieders gecontracteerd. Er wordt gewerkt aan een nieuwe aanbesteding van hulpmiddelen. Het is nu wettelijk gezien nog niet mogelijk om Wmo-voorzieningen inkomensafhankelijk te maken, vanaf 2026 wordt dit mogelijk wel opgenomen in de wet. Totaal exploitatie
7.734
7.800
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
7.381
7.303
27
Reserves Technische financiële ontwikkelingen
-1.540
-1.060
-487
-487
Totaal reserves
-1.540
-1.060
-487
-487
Totaal programma Zorgzame gemeente
6.194
6.740
6.894
6.817
Reserves Het overzicht van reserves is opgenomen in Bijlage 2
Investeringen Het overzicht van de lopende investeringen, vervangingsinvesteringen en nieuwe investeringen is opgenomen in Bijlage 1 het meerjareninvesteringsprogramma
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
28
Vitale gemeente We werken aan een beter imago van Den Helder door positieve zaken lokaal en landelijk, te benadrukken en onder de aandacht te brengen. De strategie Van Krimp naar Groei houden we vast. Kinderen in Den Helder groeien op met het perspectief dat ze de stad niet hoeven te verlaten voor hun ambitie of welbevinden. Daarnaast heeft de inzet op een woningbouwprogramma, gericht op een veelzijdig woningaanbod, prioriteit. Ook zetten we in op het programma duurzaamheid om bij te dragen aan de energietransitie en om energiearmoede te voorkomen. Tot slot brengen we prioriteiten aan in onze economische agenda om vraag en aanbod in onze arbeidsmarkt goed op elkaar te laten aansluiten. In dit programma komen de volgende onderwerpen aan de orde: Beheer gebouwen, Parkeren, Haven, economische ontwikkeling, Ruimte en leefomgeving, Grondexploitaties en Wonen, bouwen en duurzaamheid.
Relevante gemeentelijke beleidskaders Voor dit programma gelden de volgende door de gemeenteraad vastgestelde beleidskaders: Economie/toerisme/retail • Havenvisie Den Helder 2040 vastgesteld 3 juli 2023. • Regioakkoord De Kop Groeit! vastgesteld 30 juni 2020. • Regionale visie op verblijfsrecreatie Noord-Holland Noord 2030 vastgesteld 17 december 2018. • Helders Perspectief 2.0 vastgesteld 10 januari 2020. • Regionale Retailvisie Kop van Noord-Holland 2018 vastgesteld 8 november 2018. • Beleidskader Toerisme Den Helder bruist!, vastgesteld 19 juni 2017. Duurzaamheid • Transitievisie warmte vastgesteld 20 december 2021 • Strategie klimaatadaptatie Noordkop 2021-2026 vastgesteld 14 juni 2021 • Regionale energiestrategie 2.0 vastgesteld op 8 mei 2024 • Programma Duurzaamheid 2024-2027 vastgesteld 12-02-2024 • Uitvoeringsplan Duurzaam Rondkomen 2.0 2024-2025 vastgesteld 13-02-2024
Vastgoed/omgevingszaken/Wonen • Beleidskader Vastgoed 2022-2024, vastgesteld 20 december 2021 • Nota Grondbeleid 2019, vastgesteld 24 juni 2019. • Nota Zonneparken, vastgesteld 2 maart 2015. • Woonzorgvisie vastgesteld 1 november 2021 • Beleidskader schuilstallen vastgesteld 6 april 2021. • Beleidsregels Reclamenota Bedrijven in beeld 3 mei 2012 • Niet-Gesprongen Explosieven beleidsnota en bijbehorende kaart vastgesteld 23 november 2020. • Woonvisie 2020-2025 (“Den Helder in beweging”) vastgesteld 2 november 2020 • Regionale nota bodembeheer, vastgesteld 15 oktober 2018 • Beleid huisvesting tijdelijke werknemers Den Helder, vastgesteld 16 december 2019 met wijzigingen.
Trends Bij de uitvoering van het beleid hebben we te maken met de volgende trends die de beoogde resultaten kunnen beïnvloeden: • het is in vele sectoren moeilijk om aan personeel te komen. Door de krapte op de arbeidsmarkt en in Den Helder neemt de vraag naar juist geschoold personeel in de technische, maritieme en energiesector toe • de vraagstukken en economische kansen op het gebied van duurzaamheid en haven zijn nog van kracht • er wordt ingezet op het isoleren van de bestaande woningvoorraad en op het verminderen van energiearmoede • de stijgende lijn in het (middellange en lange) toeristisch verblijf zet door • de vraag naar (passende) woningen blijft bij zowel onze eigen inwoners als van buiten Den Helder • een goede bereikbaarheid vraagt om het anders organiseren van mobiliteit met het oog op milieu, veiligheid, gezondheid en bereikbaarheid.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
29
Doelen 3.1 Wonen, werken, onderwijs en recreatie worden gericht op het boeien, binden en behouden van (toekomstige) werknemers voor de arbeidsmarktregio. Activiteit 3.1.1
Omgevingsplan
Het tijdelijke omgevingsplan wordt stapsgewijs uitgewerkt tot een volwaardig omgevingsplan. Er wordt hierbij teruggegrepen op nieuwe ontwikkelingen en mogelijkheden zoals beschreven in de omgevingsvisie die in september 2023 is vastgesteld. Activiteit 3.1.2
Helders Perspectief
We geven uitvoering aan het programma Helders Perspectief. Activiteit 3.1.3
Regio Deal
We geven uitvoering aan de Regio Deal Maritiem Cluster Kop van Noord-Holland en zetten erop in dat initiatieven structureel effect opleveren voor de regio. Daarbij werken we met onderwijs en ondernemers samen, via het netwerkplatform Tech@Connect. Activiteit 3.1.4
Dienstverlening aan ondernemers
We werken toe naar een nog betere dienstverlening aan ondernemers. Daarbij focussen we op thema’s die bijdragen aan professioneel accounthouderschap en op activiteiten die bijdragen aan de positionering van team Economische Zaken. Met de inzet van een client-relatiemanagement systeem (CRM) bouwen we aan meer continuïteit in onze ondernemersdienstverlening en krijgen we meer inzicht in de plannen van ondernemers. 3.2 We werken samen in de haven om ruimte te vinden voor Koninklijke Marine, havenbedrijfsleven en om toekomstige gebruikers en de bereikbaarheid en waterveiligheid te borgen (in het maritiem cluster). Activiteit 3.2.1
Hydrogen Valley
We zetten in op de positionering van een Hydrogen Valley (samenwerking tussen het Noordzeekanaalgebied en Noord-Holland-Noord) voor de ontwikkeling van het waterstofprogramma in de regio. Activiteit 3.2.2
Bestuursakkoord maritiem cluster Den Helder
Aan de hand van het bestuursakkoord Ontwikkeling maritiem cluster Den Helder en in lijn met de gemeentelijke Havenvisie geven we uitvoering aan het uitvoeringsplan. Concrete projecten zijn onder andere de verplaatsing van de Moormanbrug, de verdieping van de vaarweg Nieuwe Diep, de herbestemming van Defensievastgoed en de dijkversterking Nieuwe Diep. Activiteit 3.2.3
Renovatie TESO-haven
We denken mee in het project renovatie TESO-haven van Rijkswaterstaat om de gebiedsinrichting rond de aanlandinrichting te optimaliseren in verblijfskwaliteit en uitstraling. In 2025 wordt inzicht verkregen in de verplaatsingsmogelijkheden van de aanlandinrichting. 3.3 We benutten kansen om het toerisme in Den Helder te bevorderen. Activiteit 3.3.1
Toerisme
We geven uitvoering aan het beleidskader Toerisme 2025 - 2028. Onder andere door de inzet op een kwalitatieve verbetering van de strandslagen en een jaarlijkse bijdrage aan het Toeristisch Ondernemers Platform. Activiteit 3.3.2
Ontwikkeling Noordzeekust
We werken de uitgangspunten uit voor de ontwikkeling van de Noordzeekust uit, met als onderdeel daarvan het multifunctioneel gebruik van de binnenduinrand/Duinzoom. Toerisme is daar een belangrijk onderdeel in. In 2025 wordt regionaal verkend op welke wijze deze ontwikkeling een plaats krijgt binnen het Ontwikkelperspectief NHN.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
30
Activiteit 3.3.3
Maritiem evenement
De aanwezigheid van evenementen heeft een belangrijk effect op het imago en de aantrekkingskracht van Den Helder. We organiseren een evenement waarbij we Den Helder verder op de kaart zetten als maritieme stad 3.4 We realiseren van een voldoende en kwalitatief onderscheidend woningaanbod. Daarnaast realiseren we tijdelijke huisvesting (flexibel wonen) voor spoedzoekers, statushouders en arbeidsmigranten. Activiteit 3.4.1
Willem Alexanderhof
We ontwikkelen fase 5 van Willem Alexanderhof. Activiteit 3.4.2
Molenwerf
We ronden de werkzaamheden van de openbare ruimte af. Activiteit 3.4.3
Flexibel wonen
We ontwikkelen een locatie voor flexibele woonbebouwing. Activiteit 3.4.4
Gebiedsontwikkelingen
We onderzoeken en bereiden voor de gebiedsontwikkelingen bij het Dijkkwartier en de Drs. Bijlweg. Activiteit 3.4.5
Nieuwe woningbouwlocaties
We bereiden nieuwe woningbouwlocaties voor bij de Spoorweghaven/Ruyghweg en Juliandorp Oost. Verder maken we bouw- en woonrijp voor de woningbouw bij station Den Helder Zuid en Tillenhof. In het Bijlweggebied wordt gewerkt aan nieuwe huisvesting voor Scholen aan Zee waarover in 2025 besluitvorming plaatsvindt. Activiteit 3.4.6
Volkshuisvestingsprogramma
We stellen een volkshuisvestingsprogramma op waarin naast reguliere woningbouwprogrammering ook aandacht is voor het streven naar balans in de woningvoorraad (conform de Nationale Woon- en Bouwagenda) en de woonbehoefte van aandachtsgroepen. In 2025 starten we ook met de uitvoering daarvan. 3.5 Aan de hand van de duurzaamheidsagenda werken we aan onze duurzaamheidsdoelstellingen en zetten we in op samenwerking met lokale trendsetters/voorlopers. Activiteit 3.5.1
Uitvoeren isolatie aanpak
Energie besparen in de bestaande particuliere woningvoorraad. Activiteit 3.5.2
Uitvoeren van de transitievisie warmte (2021-2026)
In de Transitievisie Warmte is beschreven hoe wijken in Den Helder aardgas vrijgemaakt kunnen worden. Voor de startwijken De Schooten en Zwanenbalg worden Wijkuitvoeringsplannen opgesteld. Activiteit 3.5.3
Uitvoeren van Duurzaam rondkomen (2022-2023)
Aanpak gericht op huishoudens met een grotere kans op energiearmoede. Activiteit 3.5.4
Uitvoeren van de Regionale Energiestrategie 1.0
In 2024 heeft de herijking van de RES plaatsgevonden, de RES 2.0. De doelstelling van de RES 1.0 met daarin ons gezamenlijke aanbod om 3,6 terawattuur aan hernieuwbare elektriciteit op te wekken in 2030 is onveranderd gebleven. De zoekgebieden in en rond Den Helder zijn evenmin aangepast. Activiteit 3.5.5
Stimuleren inzet waterstof
We stimuleren ondernemers om gebruik te maken van de subsidieregeling die ondernemers in de agrisector en de scheepvaart in de Kop van Noord-Holland ondersteunt bij het ombouwen van hun bedrijfsmiddelen, voer- en vaartuigen naar een elektrische aandrijving, gevoed door waterstof.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
31
Activiteit 3.5.6
Windenergie
Het landelijk Programma Verbindingen Aanlanding Wind op Zee (VAWOZ) 2031-2040 onderzoekt hoe de windenergie aan land kan worden gebracht vanaf – na 2030 te bouwen – windparken op de Noordzee. De Kop van Noord-Holland is in beeld als aanlandregio voor zowel elektronen als moleculen. Onze inzet is gericht op een goede afweging van de voor- en nadelen van scenario's. 3.6 Goede bereikbaarheid van voorzieningen en een goede verkeersveiligheid. Activiteit 3.6.1
Verkeersveiligheid en fietsbeleid
Uitvoering wordt gegeven aan het uitvoeringsplan Fietsvisie 2024-2027. Onder andere door het stimuleren van fietsgebruik en inzet op goede fietsparkeervoorzieningen in de binnenstad en op de stations. Kansen voor het realiseren van snelfletsroutes benutten we: lokaal en bovenlokaal. We realiseren doorfietsroutes om de fietsinfrastructuur van onze gemeente te verbeteren en te bouwen aan onze ambitie om een fietsvriendelijke gemeente te zijn. Voor de uitvoering is een krediet opgenomen in de begroting. De uitvoering van het investeringen in fietsveiligheid worden financieel ondersteund door de Provincie. Activiteit 3.6.2
Mobiliteitsvisie Hub Kooypunt/Kooyhaven
Met de gemeente Texel en de provincie Noord-Holland uitvoering geven aan de in 2024 vastgestelde mobiliteitsvisie met bijbehorend actieprogramma. Onder andere ronden we de onderzoeken en besluitvorming af over een businesscase Hub (overstappunt tussen verschillende vervoerswijzen/ transferium) op Kooypunt/Kooyhaven.
Woningbouwontwikkeling De gemeente heeft een opgave vanuit de woondeal 2.0 waarin de afspraken tussen provincie en het rijk zijn vastgelegd, van ruim 1500 woningen netto. Ook ligt er nog een aanvullende vraag om nog eens 250 woningen te bouwen. Om te zorgen dat de woningen ook gebouwd worden, moet de gemeente zorgen voor een totaal aan plannen met ca. 30% overcapaciteit omdat er altijd plannen of initiatieven zijn die vertragen of niet (volledig) doorgaan. De periode van de woondeal is 2022 t/m 2030. Woningbouwaantallen Project
Tot 2024
2025-2028
Na 2028
Totaal
Willem Alexanderhof
50
160
206
Molenwerf
12
24
36
Station Zuid
60
60
Tillenhof
11
11
80
80
In uitvoering
Voorbereiding Ruyghweg Dijkkwartier fase 1
50
226
276
Julianadorp Oost 2/FC Den Helder
250
650
900
Flexwoningen De Dogger
84
84
Visievorming Spoorweghaven Bijlweg
50
125
125
150
200
Daarnaast is Woningstichting Den Helder/Helder Vastgoed bezig met de realisatie en voorbereiding van ca. 550 woningen in de periode tot 2030 in de wijken Nieuw Den Helder en Stadshart/Centrum.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
32
Financieel overzicht
Rekening Begroting Begroting Bedragen x € 1.000
Meerjarenbegroting
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten
23.049
24.511
21.136
21.610
19.563
19.626
Beheer gebouwen
1.286
1.074
1.270
1.257
1.256
1.255
Parkeren
769
701
777
789
1.273
1.287
Haven
2.214
3.154
2.892
3.124
3.536
4.091
Economische ontwikkeling
3.751
3.871
3.573
2.512
2.418
2.404
Ruimte en leefomgeving
1.276
1.479
1.268
1.274
1.274
1.274
Grondexploitatie
6.232
3.842
3.673
4.976
2.079
1.585
Wonen, bouwen en duurzaamheid
7.521
10.389
7.684
7.678
7.726
7.730
Baten
-20.205
-10.265
-10.859
-12.311
-10.214
-9.587
Beheer gebouwen
-5.810
-1.099
-1.128
-1.128
-1.128
-1.128
Parkeren
-126
-105
-108
-108
-908
-908
Haven
-1.957
Economische ontwikkeling
-3.527
-1.798
-2.135
-2.135
-2.135
-2.135
-93
-67
-49
-49
-49
-49
Grondexploitatie
-6.279
-3.802
-3.633
-5.086
-2.189
-1.561
Wonen, bouwen en duurzaamheid
-2.412
-3.394
-3.806
-3.806
-3.806
-3.806
Saldo exploitatie
2.845
14.246
10.278
9.298
9.348
10.040
Stortingen (lasten)
10.883
888
Onttrekkingen (baten)
-8.449
-845
-451
-450
-430
-310
Saldo reserves
2.434
43
-451
-450
-430
-310
Saldo van baten en lasten
5.279
14.289
9.827
8.848
8.918
9.730
Vitale gemeente Exploitatie
Ruimte en leefomgeving
Reserves
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
33
Begroting
Meerjarenbegroting
2025
2026
2027
2028
Technische financiële ontwikkelingen
852
1.426
1.730
1.236
Ruimtevragers
173
117
205
924
Afronding projecten Stadshart
23
49
137
165
Exploitatie Administratieve wijzigingen
In het stadshart lopen diverse opdrachten om concrete verbeteringen te realiseren. Deels zitten deze projecten in de voorbereidingsfase en deels in de uitvoeringsfase. Om de verschillende projecten af te ronden is er een uitvoeringskrediet nodig van € 2,8 miljoen. Geleidelijk leidt dit tot kapitaallasten. Projecten benoemen:... Kadeverbreding Het Nieuwe Diep
557
Het hoogheemraadschap (HHNK) gaat in 2026 de kades en damwanden vervangen als onderdeel van het project Havendijk voor de waterveiligheid. Door samenwerking kan de kadeverbreding en -verdieping eerder worden behaald en tegen lagere kosten. Daarmee wordt de haven van Den Helder geschikt gemaakt voor meer en grotere zeeschepen. Het betreft 600 meter kadelengte, 8 meter extra breedte en diepte naar -9 NAP, vergelijkbaar met de kadeverbreding Het Nieuwe Werk. De benodigde investering vanuit de gemeente is € 6.000.000. Ontwikkeling Dijkkwartier
67
Met de woningbouwontwikkeling Dijkkwartier kunnen 276 woningen worden opgeleverd. Oplevering wordt voorzien in 2030 en voor de realisatie wordt een financiële inzet van de gemeente gevraagd. De inzet wordt geraamd op € 5 miljoen. Voor dit bedrag worden infrastructurele werken mogelijk gemaakt die zich lenen om te worden geactiveerd waardoor een bedrag aan kapitaallasten moet worden vrijgemaakt. De uitwerking van het plan wordt in een aparte raadsvoordracht voorgelegd. Financieel wordt voorgesteld om voor de bijdrage dekking te zoeken binnen de ruimte van de algemene reserve. Wij achten dit mogelijk voor € 4 miljoen. Voor het resterende bedrag wordt t.z.t. specieke activa aangewezen welke worden afgeschreven in 40 jaar. De kapitaallasten hiervan zijn opgenomen in 2028. Spoorhavenweg
67
Voor ontwikkeling van Spoorhaven is een krediet nodig van € 1 miljoen. Hieruit vloeien kapitaallasten per 2028. Stationsomgeving binnenstad
18
18
18
Het verbeteren van de sociale veiligheid en leefbaarheid in de stationsomgeving heeft een hoge prioriteit. Vanwege de herontwikkeling van het voormalige postkantoor ligt er een kans voor een herinrichting van het westelijk deel van het stationsgebied. Het benodigde krediet is € 600.000. Structurele bijdrage samenwerking AYOP
50
50
50
50
Sinds 2024 is het werkgebied van Amsterdam IJmuiden Offshore Ports (AYOP) uitgebreid naar Den Helder, waarmee de Noord Hollandse Zeehavens beter samenwerken voor de positionering richting offshore windorganisaties. Voor een meerjarige samenwerking is een bedrag benodigd van € 50.000 euro per jaar. Dit wordt ingezet voor personele inzet voor acquisitie en de organisatie en marketing van events in en rondom Den Helder. Verkenning Small Modulair Reactor
100
Voor de kosten van de uitwerkingsmogelijkheden van een Small Modulair Reactor wordt een budget van € 100.000 gevraagd.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
34
Maatregelen
-632
Bijdrage ontwikkelaars
-920
-1.216
-1.132
-150
-150
-150
Met afsprakenbrieven (bij de start van een ruimtelijke ontwikkeling) en in anterieure overeenkomsten (zodra er duidelijkheid is over een haalbaar plan) wordt de te verhalen kosten de gemeente vastgelegd. Dit betreft de capaciteit en bijkomende kosten als meer werk wordt verrricht dan alleen het toetsen van plannen. De meerkosten worden in een kostenverdeling met initiatiefnemers/ontwikkelaars vastgelegd. Dit is in lijn met het verhaal van kosten waartoe de Omgevingswet verplicht. Ook de kosten van benodigde aanpassingen in de openbare ruimte leggen we bij de ontwikkelaar. Cofinanciering subsidies
-200
In de begroting 2024-2027 is een fonds cofinanciering subsidieaanvragen opgenomen met bijdragen uit de jaren 2024 en 2025. De jaarschijf 2025 laten we vervallen. Helders perspectief
-88
-84
Er kan een besparing op het uitvoeringsprogramma Helders Perspectief worden opgenomen voor de projecten voor de jaarschijven 2026 en 2027 van 20 %. Parkeren
-300
-300
We onderzoeken maatregelen in het parkeerbeleid: kostenbesparing in onderhoud en beheer van de voorzieningen en verhoging van de baten (vergunningen en gebieden met betaald parkeren). Bij het herzien van het parkeerbeleid wordt gezocht naar een oplossing om ontwikkelingen in het stadshart mogelijk te maken en tegelijkertijd de bereikbaarheid en het economisch functioneren van de binnenstad zo veel mogelijk te waarborgen. In de optie betaald parkeren wordt ook gekeken naar de mogelijkheden om betaald parkeren in te voeren bij bijvoorbeeld de strandslagen of de haven. Programma Duurzaamheid
-200
-200
-200
De middelen voor het programma Duurzaamheid worden met € 200.000 verlaagd. Dit betekent een halvering van de daarin beschikbare stimuleringsbudgetten. Stedelijke vernieuwing
-50
-50
-50
Met ingang van 2026 wordt het jaarlijkse budget voor stedelijk vernieuwingsbudget verlaagd met 20%, of te wel € 50.000 Toename overhead kosten team Omgeving en het effect hiervan op de bouwleges opbrengsten
-432
-432
-432
-432
Indien de maximaal toe te rekenen overhead kosten van team Omgeving aan de bouwleges volledig wordt opgevoerd, heeft dit een stijging tot gevolg van de bouwleges opbrengsten. Totaal exploitatie
393
624
719
1.028
Technische financiële ontwikkelingen
-922
-922
-1.009
-889
Totaal reserves
-922
-922
-1.009
-889
Totaal programma Vitale gemeente
-529
-298
-291
139
Reserves
Reserves Het overzicht van reserves is opgenomen in Bijlage 2
Investeringen Het overzicht van de lopende investeringen, vervangingsinvesteringen en nieuwe investeringen is opgenomen in Bijlage 1 het meerjareninvesteringsprogramma
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
35
Leefbare gemeente We bieden onze inwoners kansen op een leven lang ontwikkelen door goede onderwijsfaciliteiten en een breed onderwijsaanbod. Verder koesteren we ons cultuuraanbod en erfgoed. Daarnaast stimuleren we sport en bewegen want dit vergroot de kans op een goede gezondheid. Tot slot is de openbare ruimte ingericht voor deze activiteiten en aantrekkelijk om te verblijven en elkaar te ontmoeten. Schoon, heel en veilig blijft daarbij het uitgangspunt. In dit programma komen de volgende onderdelen aan de orde: Openbare orde en veiligheid, Verkeer en Vervoer, Onderwijs, Sport, Cultuur en Musea, Groen en Recreatie, Riolering, Afvalinzameling en verwerking, Begraafplaatsen.
Relevante gemeentelijke beleidskaders De volgende beleidskaders zijn relevant voor het programma Leefbaar: Onderwijs •
Integraal huisvestingsplan 2022-2025 vastgesteld 6 september 2021.
Openbare ruimte/parkeren • • • • • • • • • • • • • • •
Visie openbare Ruimte in Nieuw Perspectief vastgesteld 23 mei 2016. Programma Stedelijk Water en Riolering Den Helder 2023-2027 vastgesteld 15 mei 2023 Gebiedsbeheerplan Mariëndal vastgesteld 17 april 2023. Gebiedsbeheerplan Donkere Duinen vastgesteld 17 april 2023. Beheerplan Kunstwerken 2020-2025 vastgesteld 28 september 2020. Beheerplan Watergangen 2020-2025 vastgesteld 28 september 2020. Beheerplan Groen 2020 – 2025 vastgesteld 28 september 2020. Beheerplan Wegen 2020-2025 vastgesteld 28 september 2020. Beheerplan Bomen 2020-2025 vastgesteld 8 juni 2020. Beheerplan Verkeer 2020-2025 vastgesteld 8 juni 2020. Beheerplan Openbare Verlichting 2020-2025 vastgesteld 11 mei 2020 Beheerplan Spelen 2020-2025 vastgesteld 11 mei 2020 Laadvisie elektrische voertuigen 15 mei 2023 Nota parkeernormen Den Helder 2022 vastgesteld 27 september 2021 Nota wijzigingen parkeernormen 2022 vastgesteld 19 maart 2024
Openbare orde en veiligheid & vergunningen Toezicht en Handhaving •
Het beleidsplan OOV & VTH-taken 2023-2027 vastgesteld 25 april 2023.
Economie/toerisme/retail • • • • •
Regionale visie op verblijfsrecreatie Noord-Holland Noord 2030 vastgesteld 17 december 2018. Regionale Retailvisie Kop van Noord-Holland 2018 vastgesteld 8 november 2018. Beleidskader Toerisme Den Helder bruist!, vastgesteld 19 juni 2017 Havenvisie Den Helder 2040, vastgesteld 3 juli 2023 Helders Perspectief 2.0 vastgesteld 10 januari 2024
Cultuur/sport/Erfgoed • • • • •
Visie cultuur vastgesteld 25 april 2016 Kerkenvisie vastgesteld 7 maart 2022 Beleidskader Sport Den Helder beweegt vooruit! vastgesteld 18 mei 2020. Beleidskader Archeologie vastgesteld 8 april 2019 als onderdeel van het beleidskader ‘Cultureel erfgoed; oog voor het verleden, visie op de toekomst. Beleidskader cultureel erfgoed ‘Oog voor het verleden, visie op de toekomst’, vastgesteld 16 oktober 2017.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
36
Trends Bij de uitvoering van het beleid hebben we te maken met de volgende trends die de beoogde resultaten kunnen beïnvloeden: • De beroepsbevolking met een laag onderwijsniveau neemt af in Den Helder. • Den Helder zet zich in op behoud van een kwalitatief aanbod van natuur, cultuur en erfgoed. • De leefbaarheid en samenleving staat onder druk en dat is als eerste zichtbaar in kwetsbare buurten. Er wordt gekeken naar de mogelijkheid om met diverse subsidies de leefbaarheid in kwetsbare buurten te verbeteren. • Toekomstbestendige, levendige en vitale winkelgebieden behouden ondanks de afname van fysieke winkels. • Bij het uitvoeren van werkzaamheden in de openbare ruimte zijn er prijsstijgingen en is er sprake van marktwerking.
Doelen 4.1 We zetten in op doorgaande leerlijnen en passende gebouwen om onze inwoners goed op te leiden. Activiteit 4.1.1
Onderwijshuisvesting
De (ver)nieuwbouw van de Prinses Margriet en de Lichtlijn worden uitgevoerd. Daarnaast faciliteren we de Stichting Scholen aan Zee bij de ontwikkeling van hun (ver)nieuwbouwplannen. Activiteit 4.1.2
Onderwijshuisvesting
Het integraal huisvestingsplan 2020-2025 onderwijs wordt geactualiseerd. 4.2 Voor de openbare ruimte zetten we in op een toekomstbestendige inrichting en gebruik. Activiteit 4.2.1
Voetgangers
Voor het Helders Ommetje zijn in 2024 voorbereiding getroffen en wordt in 2025 gerealiseerd. Activiteit 4.2.2
Toekomstbestendig
Met behulp van de methode gebiedsgericht werken wordt de openbare ruimte en de nutsvoorzieningen toekomst bestendig gemaakt. Concreet gaat het om projecten waarin: - het riool wordt vervangen en negatieve effecten van piekbelasting van hemelwater worden opvangen; - de openbare ruimte wordt vergroend; - hittestress wordt tegengegaan; - de verkeersveiligheid wordt vergroot; - de openbare ruimte toegankelijker wordt gemaakt - beheerplannen voor de openbare ruimte worden in 2025 geactualiseerd zie ook de paragraaf Kapitaalgoederen 4.3 We kiezen voor een programmatische aanpak van buurten met achterstanden op het gebied van leefbaarheid, samenleving en overlast/veiligheid. Activiteit 4.3.1
Leefbare en veilige buurt
We versterken de verbinding tussen zorg en veiligheid om de kwetsbare bewoners en hun omgeving te helpen bij een leefbare en veilige buurt. Activiteit 4.3.2
Jeugdpreventie
We zetten in op het voorkomen dat jongeren (verder) afglijden in de criminaliteit middels het project Preventie met Gezag.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
37
4.4 We zetten in op goed functionerende winkelcentra en een aantrekkelijk stadshart waar mensen graag verblijven. Activiteit 4.4.2
Winkelcentra
We faciliteren de winkelcentra zowel binnen als buiten het centrum met gevelrenovatieprojecten, zoals de Marsdiepstraat en het Julianaplein. Ook blijven we in gesprek met de verschillende winkelcentra over de ambities en actieplannen. Activiteit 4.4.3
Stadshart
Zeestad werkt verder aan de lopende projecten in het stadshart. De projecten lopen door tot in 2028. De benodigde middelen zijn in de begroting opgenomen als krediet. 4.5 We consolideren het huidige cultuuraanbod en zetten in op versterking van de kwaliteit van het erfgoed. Activiteit 4.5.1
Erfgoed
In 2025 worden de volgende mijlpalen gehaald: Q2 2025, Beeldvormende avond nieuw beleidskader Erfgoed Q3 2025, Vaststellen van het vernieuwde beleidskader Erfgoed in de gemeenteraad Q3 2025, Vaststellen van het uitvoeringsplan Erfgoed door college Q3 2025, Herijken van de afspraken met Stichting Erfgoed Den Helder en Willemsoord BV Activiteit 4.5.2
Stichting Erfgoed en Willemsoord
De afspraken naar aanleiding van het Panteia-rapport worden uitgevoerd. Zowel de Stichting Erfgoed als de BV Willemsoord werken met een sluitende begroting. De investeringen in duurzaamheid worden met het beschikbaar gestelde krediet uitgevoerd. 4.6 Er is een adequaat aanbod van voorzieningen gericht op gezond bewegen voor alle doelgroepen. Activiteit 4.6.1
Binnensportaccommodaties
We zoeken naar oplossingen om de binnensportaccommodaties beter te laten aansluiten bij de vraag, onder andere voor het bewegingsonderwijs Binnen de Linie. Activiteit 4.6.2
Initiatief ONS
We zetten een volgende stap in het bevorderen van het initiatief ONS in Julianadorp. Activiteit 4.6.3
Sportvoorzieningen
We zorgen dat onze sportvoorzieningen op orde zijn. Zo wordt de voorziening voor FC Den Helder opgeleverd en kijken we naar de toekomst van De Brug Activiteit 4.6.4
Evenementen/activiteiten
We zetten actief in op evenementen/activiteiten waarmee topsporters hun sport laagdrempelig presenteren.
Kengetallen
Beroepsbevoplking met laag onderwijsniveau (aantal per 1000 inwoners tussen 15-74 jaar) Onveiligheidsperceptie |(2014 = 100) Beweegt voldoende %
Rekening 2022
Rekening 2023
Begroting Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2028
165,0
165,0
163,0
162,0
158,0
nb
nb
90,0
87,0
81,0
48,7%
nb
49,5%
50%
51,5%
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
38
Financieel overzicht
Rekening Begroting Begroting Bedragen x € 1.000
Meerjarenbegroting
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten
61.382
64.921
67.482
66.364
67.383
67.217
Openbare orde en veiligheid
6.893
7.438
8.308
8.426
8.593
8.592
Verkeer en vervoer
9.209
9.538
10.124
10.004
10.700
10.798
Onderwijs
10.540
11.347
10.956
11.126
11.091
11.039
Sport
5.794
5.596
5.802
5.610
5.257
5.013
Cultuur en musea
8.774
9.432
10.396
9.421
9.539
9.339
Groen en recreatie
6.638
7.337
7.757
7.610
7.631
7.634
Riolering
4.288
3.953
4.196
4.225
4.629
4.860
Afvalinzameling en verwerking
8.664
9.715
9.371
9.371
9.370
9.370
581
564
572
572
572
572
-26.018
-23.799
-26.246
-26.214
-26.303
-26.639
Openbare orde en veiligheid
-90
-40
-42
-42
-42
-42
Verkeer en vervoer
-687
-776
-877
-877
-877
-877
Onderwijs
-3.747
-3.327
-2.949
-2.971
-3.013
-3.013
Sport
-2.763
-1.538
-1.567
-1.544
-1.172
-1.172
Cultuur en musea
-209
-59
-59
-2
-2
-2
Groen en recreatie
-707
-753
-728
-728
-728
-728
Riolering
-5.044
-4.716
-6.965
-6.994
-7.398
-7.629
Afvalinzameling en verwerking
-12.456
-12.261
-12.734
-12.716
-12.716
-12.806
Begraafplaatsen
-316
-330
-325
-340
-355
-370
Saldo exploitatie
35.364
41.122
41.236
40.150
41.080
40.579
Stortingen (lasten)
1.231
1.220
Onttrekkingen (baten)
-2.342
-1.986
-389
-315
-321
-231
Saldo reserves
-1.111
-766
-389
-315
-321
-231
Saldo van baten en lasten
34.252
40.355
40.847
39.835
40.760
40.348
Leefbare gemeente Exploitatie
Begraafplaatsen
Baten
Reserves
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
39
Begroting
Meerjarenbegroting
2025
2026
2027
2028
1.357
2.073
2.149
2.154
Autonome ontwikkelingen
458
389
633
633
Extra kosten leerlingenvervoer door sluiting school
100
Exploitatie Administratieve wijzigingen Technische financiële ontwikkelingen
Antonius Den Helder gaat sluiten. De leerlingen gaan grotendeels over naar Antonius Schagen. Hierdoor ontstaan er hogere kosten voor leerlingenvervoer. Het gaat om ca. 13 leerlingen. Kapitaallast FC Den Helder krediet verhoging
14
14
14
14
Op basis van het raadsbesluit van 1 juli 2024 is het krediet voor de bouw van tribune en kleedkamers FC Den Helder verhoogd. De verhoging van het krediet heeft een hogere kapitaallast tot gevolg, welke is opgevoerd vanaf 2025. Kapitaallast GBS De Lichtlijn krediet verhoging
31
31
31
Op basis van het raadsbesluit van 1 juli 2024 is het krediet voor de vernieuwbouw van de gereformeerde basisschool De Lichtlijn verhoogd. De verhoging van het krediet heeft een hogere kapitaallast tot gevolg, welke is opgevoerd vanaf 2026. Kapitaallast krediet basisschool Prinses Margriet
244
244
Op basis van het raadsbesluit van 1 juli 2024 is er besloten een bouwkrediet beschikbaar te stellen voor de vervangende nieuwbouw voor de Prinses Margrietschool. De hiermee gepaard gaande kapitaallast is opgevoerd vanaf 2027. Schone straat – Vegen en borstelen
344
344
344
344
Om aan de beeldkwaliteit eisen te kunnen voldoen is er een verhoging in het budget voor vegen en borstelen nodig van € 600.000 bovenop inflatie. Deze stijging vloeit voort uit de kostenraming om met ingang van 2025 wel aan de eisen te kunnen voldoen. De verhoging werkt door in zowel afvalstoffen- en de rioolheffing. 30% (= € 180.000) van de kosten worden toegerekend aan de afvalstoffenheffing en 10% (= € 60.000) aan de rioolheffing. Dit effect is verwerkt in het voorstel voor de tarieven en hebben dus effect op desbetreffende tarieven. Ruimtevragers
1.690
1.607
2.112
1.912
Exploitatie en onderhoud Willemsoord BV en Stichting Erfgoed
1.150
1.150
1.000
950
Het beheer (onderhoud en exploitatie) van monumentaal erfgoed kost meer dan bij de oprichting van Willemsoord bv en Stichting Erfgoed Den Helder werd aangenomen. Het beheer van forten, bunkers en andere gebouwen, van publieke ruimte, kades, bruggen en dergelijke kost structureel € 1,15 miljoen extra. Ook als de verdeling van taken in de toekomst verandert is rekening te houden met deze structurele last. Jaarlijks maritiem evenement
150
150
150
De aanwezigheid van evenementen heeft een belangrijk effect op het imago en de aantrekkingskracht van Den Helder. We organiseren in 2025 een water evenement waarbij we Den Helder verder op de kaart zetten. Kustbus
60
Samen met de provincie Noord-Holland wordt in het kader van kwalitatief goed en snel openbaar vervoer ingezet op de kustbus in de zomermaanden. Zo wordt de kust met openbaar vervoer toegankelijk en is het voor toeristen makkelijker om noordwaarts af te reizen naar de stad. Lokale projectplan ’80 jaar Vrijheid’
80
Vanuit de bestemmingsreserve Evenementen wordt er € 80.000 beschikbaar gesteld voor het lokale projectplan '80 jaar Vrijheid'.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
40
Oplevering openbare ruimte in aansluiting op woningbouwinitiatieven
82
114
114
Voor het opleveren van de openruimte in aansluiting op woningbouwinitiatieven wordt een krediet gevraagd van € 1,65 miljoen. Het betreft de Vechtstraat (€ 220.000), Marsdiep (€ 550.000) en de zogenoemde flexwoningen (€ 880.000). De afschrijving van de investering vindt plaats in 20 jaar. Parkeerbeleid
100
Het geldende parkeerbeleid past niet meer bij de huidige ambities. Dit moet volledig worden herzien met ondersteuning van een adviesbureau. Tunnel station Zuid
354
354
Er is de wens om een fietsverbinding te maken tussen de wijken Nieuw Den Helder en De Schooten. Vanwege de gebiedsontwikkeling station Zuid neemt het nut en de noodzaak van deze verbinding toe. We houden rekening met een bruto-investering van € 9.500.000 inclusief voorbereidingskosten. Daarbij verwachten we een subsidie van € 6.500.000. Uitvoeringsplan toerisme
150
150
150
150
Op 7 oktober 2024 behandelt de gemeenteraad het beleidskader en uitvoeringsplan toerisme. Voor dit uitvoeringsplan reserveren we € 150.000 jaarlijks gedurende de looptijd van het plan. Verbetering Verkeersveiligheid
75
75
75
Voor de verbetering van de verkeersveiligheid is een reeks van maatregelen nodig. Maatregelen die voor meer dan 60% van de totale kosten in aanmerking komen voor een subsidie van de provincie Noord-Holland. Ook in de beperkte ruimte van de begroting 2025 willen we deze kans benutten. Voorgesteld wordt daarom de ruimte voor een investering van € 3 miljoen vrij te maken door middel van een gemeentelijk krediet van € 1,1 miljoen. De kapitaallasten bedragen bij een afschrijvingstermijn van 30 jaar € 75.000. Verduurzaming gebouwen Willemsoord
269
269
De kosten van verduurzaming van de gebouwen van de BV Willemsoord worden geraamd op € 4 miljoen. De investering in duurzaamheid is nodig om exploitatie van de gebouwen op langere termijn te ondersteunen zonder dat dit doorwerkt in een verhoging van de exploitatielasten. De verduurzamingsmaatregelen worden afgeschreven in 30 jaar. Maatregelen
-1.783
Aanpassen overeenkomst Aquacentrum
-2.539
-2.554
-2.569
-188
-188
-188
We gaan met het bestuur van Aquacentrum Den Helder in gesprek om te komen tot een verlaging van de openstellingsvergoeding van het zwembad. De consequentie kan zijn dat de kosten voor de bezoeker/gebruiker omhoog moeten. Effecten van opheffing maximering BTW op het tarief Rioolheffing en verhoging riool verrekening Schone straat
-1.693
-1.693
-1.693
-1.693
Het toerekenen van BTW op basis van daadwerkelijke investeringen en exploitatie-uitgaven en de verhoging van de verrekening vanuit het product Schone straat, heeft een effect op het rioolheffing tarief. De totale opbrengsten rioolheffing zou stijgen in dit geval stijgen met € 1.567.311, gepaard gaande met een onttrekking aan de voorziening voor tarief egalisatie van € 310.000. Extra verhoging leges begraafplaats
-15
-30
-45
-60
De tarieven voor de leges van de begraafplaats zijn nog niet kostendekkend. De kostendekkendheid van de tarieven is afgerond 40%. De komende jaren worden tarieven elk jaar met extra 5% verhoogd bovenop de inflatie. Daarmee neemt de kostendekkendheid toe tot 60%. Minder gehuurde wijksteunpunten
-25
-25
-25
Omdat het fysieke gebruik van de wijksteunpunten beperkt is kan bespaard worden op de huur van wijksteunpunten. Dit levert per 2026 een besparing op van € 25.000 Onderhoud en beheer openbare ruimte
-350
-350
-350
We moeten rekening houden met kostenstijgingen en areaaluitbreiding, maar deze nemen we niet op als ruimtevragers. Tegelijkertijd gaan we kijken of het mogelijk is om vanuit het geactualiseerd inzicht een besparing te kunnen realiseren.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
41
Stimuleringsmaatregelen Fiets
-45
-45
-45
De middelen die in de begroting 2024 zijn opgenomen voor de uitvoering van stimuleringsmaatregelen laten we vervallen. Subsidieplafond subsidieverordening evenementen
-33
-33
-33
Als maatregel om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting wordt een korting van 20% en een subsidieplafond gekoppeld aan de subsidieverordening evenementen Den Helder 2020 met ingang van 2026. Tekpark
-75
-75
-75
-75
Voor de overheidsbijdrage in de ontwikkeling van Tekpark (Regio Deal Maritiem cluster) is 2024 het laatste jaar. Er is nog geen haalbare businesscase die een reservering op dit moment rechtvaardigt. Het wegvallen van de nu nog regionale bijdrage is dat deze voorziening verdwijnt die kinderen uit het primaire onderwijs op een speelse manier kennis laat maken met techniek. Wijziging grens leerlingenvervoer naar 6 km
-100
-100
-100
Als de verlaging van de rijksbijdrage in het gemeentefonds in 2026 niet wordt afgezakt kan door een aanpassing van de kilometergrenzen voor het leerlingen vervoer een besparing van € 100.000 worden bereikt. Totaal exploitatie
1.721
1.529
2.341
2.130
Autonome ontwikkelingen
-120
-120
-120
-120
Technische financiële ontwikkelingen
-96
-102
-204
-114
Ruimtevragers
-80
Totaal reserves
-296
-222
-324
-234
Totaal programma Leefbare gemeente
1.426
1.308
2.016
1.896
Reserves
Reserves Het overzicht van reserves is opgenomen in Bijlage 2
Investeringen Het overzicht van de lopende investeringen, vervangingsinvesteringen en nieuwe investeringen is opgenomen in Bijlage 1 het meerjareninvesteringsprogramma.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
42
Algemene dekkingsmiddelen Algemeen De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit de opbrengsten het gemeentefonds, de lokale belastingen en opbrengsten uit deelnemingen. Daarnaast worden in de algemene dekkingsmiddelen enkele stelposten gehanteerd voor nog niet in de programma's verwerkte lasten stijgingen. Dit betreft prijsstijgingen, toekomstige kapitaallasten, nog te verdelen middelen voor zogenoemde taakmutaties in het gemeentefonds en de post voor onvoorziene uitgaven. In dit onderdeel komen de volgende onderwerpen aan de orde: het gemeentefonds, de deelnemingen van de gemeente, de lokale heffingen en de algemene stelposten.
Trends In de algemene dekkingsmiddelen zijn er drie belangrijke ontwikkelingen: - de uitkering uit het gemeentefonds volgt pas met vertraging de ontwikkeling van zowel de inflatie als de intensiteit van de van de taken. Als gevolg hiervan is er niet alleen een zogenoemd Ravijn maar wordt ook nog eens elk jaar te weinig toegevoegd aan het gemeentefonds; - na een reeks van jaren met lage rente is de rente op nieuw aan te trekken leningen alweer enkele jaren hoog. Dit werkt door in gestaag groeiende omslag rente omdat er sprake is van netto investeringen in Den Helder; - de ruimte voor intensivering van de taken door nieuwe eisen of hogere inflatie moet gevonden worden binnen de eigen begroting en de ontwikkeling van eigen inkomsten.
Gemeentefonds Meicirculaire 2024 Op 27 mei jongstleden is de meicirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd, de eerste circulaire van het jaar 2024. De meicirculaire geeft de vertaling van de voorjaarsnota van de Rijksoverheid. De meicirculaire is belangrijk, omdat daarin de jaarlijkse loon- en prijsindex wordt aangepast naar het nieuwe boekjaar. Deze aanpassing van het accres (de jaarlijkse toe- en afname van het gemeentefonds) is bedoeld om de loon- en prijsstijgingen waar gemeenten mee te maken krijgen te compenseren. Effect De meicirculaire 2024 heeft voor Den Helder een meerjarig effect op het begrotingssaldo van circa € 5,4 miljoen positief. De in de begroting opgenomen indexatie bedraagt ruim € 6,6 miljoen. De meicirculaire biedt onvoldoende compensatie om de indexatie op te vangen. Als tegenmaatregel heeft het college ervoor gekozen om de compensatie voor prijsstijging op materiële uitgaven slechts gedeeltelijk toe te kennen en op inhuurbudgetten te schrappen. Hierdoor is het tekort in de meerjarenraming beperkt tot € 0,6 miljoen. Nieuwe financieringssystematiek eerder ingevoerd In de meicirculaire is de invoering van de nieuwe financieringssystematiek vervroegd naar 2024. Dit betekent dat de koppeling van het accres aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) per 2024 al is ingevoerd.
Tot nu toe was het ingangsjaar 2027, wat zou leiden tot een terugval van middelen in 2026 van landelijk € 2 miljard ten opzichte van 2025. Daarom wordt 2026 ook wel het ravijnjaar genoemd. De nieuwe financieringssystematiek levert een lager accres op dan de oude rekenmethode gebaseerd op cijfers van Centraal Economisch Plan. In 2024 compenseert het Rijk dit nadeel volledig, in 2025 voor ongeveer de helft. Opschalingskorting afgeschaft De opschalingskorting werd in 2015 ingevoerd als prikkel voor gemeenten om te fuseren. Het idee van het toenmalige kabinet was dat grotere gemeenten veel schaalvoordelen hebben en dus was een korting op het gemeentefonds gerechtvaardigd. Het fusiebeleid werd al snel losgelaten, maar de opschalingskorting, oplopend tot bijna € 1 miljard in 2025, bleef. Sinds 2020 is de opschalingskorting bevroren, maar deze zou in 2026 terugkeren. Dat is nu afgewend, waardoor het Rijk vanaf 2026 € 675 miljoen extra aan gemeenten uitkeert. Voor Den Helder is dat een bedrag van € 2,2 miljoen structureel. Helaas ging deze afschaffing wel gepaard met een nieuwe eenmalige korting op de uitkering voor 2025.
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
43
Lokale heffingen De lokale heffingen bestaan uit de onroerende zaakbelasting, toeristen- en forensenbelasting. Op de lokale heffingen is een inflatiecorrectie van 3,5% toegepast in overeenstemming met de technische uitgangspunten van de begroting. Dit zorgt voor een stijging van de baten met een bedrag van € 560.000. Vanwege de omvang van de onroerende zaakbelasting vindt daar de grootste stijging plaats. Naast de inflatie correctie is er specifiek getoetst of de tarieven wel volledig kostendekkend zijn. Als maatregel om de verlaging van de uitkering uit het gemeentefonds op te vangen is specifiek aan de rioleringsheffing en de omgevingsvergunningen zowel de BTW als de kosten van de overhead in de tarieven betrokken. Een nadere toelichting op de lokale heffingen vindt u in de Paragraaf Lokale heffingen.
Deelnemingen Het betreft hier deelnemingen in de naamloze vennootschappen HVC, BNG Bank en Alliander. Daarnaast neemt de gemeente onder andere deel in de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Noord-Holland, de BV Willemsoord en de Port of Den Helder en de Luchthaven. In de meerjarenraming is rekening gehouden met dividend vanuit de deelneming in de Port of Den Helder.
Financiering Voor de financiering van de bezittingen en activiteiten van de gemeente zijn er verschillende langlopende geldleningen en een pakket aan afspraken inzake de rekening-courant. Het beleid hiervoor is toegelicht in de paragraaf financiering. De actuele ontwikkeling is dat nieuw aan te trekken geldleningen een hoger rentepercentage kennen dan het bestaande pakket en dat de gemeente door de omvang van de investeringen nieuwe leningen moet aantrekken. De rentelasten van de nieuwe leningen verhogen de gemiddelde rente die de gemeente betaalt. In de begroting is rekening gehouden met een nieuwe leningen voor een omvang van € 35 miljoen. Hiervan werd een deel aangetrokken in 2024.
Algemene baten en lasten In het onderdeel algemene dekkingsmiddelen zijn de posten opgenomen die later aan de programma's worden toegevoegd. Het betreft de nog niet verdeelde taakmutaties uit het gemeentefonds en besparingen op verbonden partijen en een mogelijke verkleining van de organisatie als de korting op het gemeentefonds niet ongedaan wordt gemaakt.
Algemene dekkingsmiddelen
Rekening Begroting Begroting
Meerjarenbegroting
Bedragen x €1.000
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten
3.580
3.205
6.294
4.740
5.130
5.197
Belastingen
619
698
723
723
723
723
Deelnemingen
51
30
153
153
153
153
2.662
2.487
4.152
4.135
4.120
4.113
248
-10
1.266
-270
135
208
Baten
-169.005
-175.046
-183.182
-176.955
-178.963
-179.070
Gemeentefonds
-150.234
-155.393
-162.004
-153.891
-155.159
-155.162
Belastingen
-15.092
-15.975
-16.535
-17.335
-17.735
-17.735
Deelnemingen
-1.002
-1.058
-1.058
-1.058
-1.158
-1.258
Financiering
-2.676
-2.513
-4.073
-4.354
-4.594
-4.627
-107
487
-317
-317
-289
-171.842
-176.888
-172.214
-173.833
-173.873
Financiering Algemene baten en lasten
Algemene baten en lasten Saldo van baten en lasten
-165.425
Begroting
Meerjarenbegroting
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
44
2025
2026
2027
2028
-73
-1.594
-2.055
2.233
Autonome ontwikkelingen
-5.713
-5.240
-4.084
-4.022
Gemeentefonds: meicirculaire 2024
-5.437
-5.383
-5.356
-5.328
Exploitatie Administratieve wijzigingen Technische financiële ontwikkelingen
In de meicirculaire wordt de jaarlijkse loon- en prijsindex aangepast naar het nieuwe boekjaar. Deze aanpassing is bedoeld om de loon- en prijsstijgingen waar gemeenten mee te maken krijgen te compenseren. De meicirculaire biedt onvoldoende compensatie om de in Den Helder toegepaste indexatie op te vangen. Een verdere toelichting over de meicirculaire vindt u bij het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen. Rente leningen
974
1.073
1.328
1.328
Vanwege de geplande investeringen binnen de gemeente Den Helder is het noodzakelijk nieuwe leningen aan te trekken. Naar verwachting zal er in 2024 € 25 miljoen en in 2025 nog eens € 10 miljoen lang vreemd vermogen aangetrokken moeten worden. Door de gestegen rentepercentages op de geld- en kapitaalmarkt levert dat extra lasten op voor de gemeente. Daar staat tegenover dat de gemeente voor het schatkistbankieren rente gaat ontvangen. De rentelasten worden door middel van een rente omslagpercentage doorberekend aan de activa en de grondexploitaties. Het rente omslagpercentage voor de activa bedraagt nu 0,9% (was 0,5%) en voor de grondexploitaties is het percentage gestegen van 0,7 naar 0,8. Vrijval als gevolg van vertraagde investeringen
-1.250
-930
-56
-22
De investeringsuitgaven verlopen minder snel dan geraamd in de begroting 2024. Deze vertraging zorgt voor lagere rente en afschrijving dan opgenomen. Het rente effect wordt ongedaan gemaakt door de hogere omslagrente. De lagere afschrijvingen vallen vrij ten gunste van het resultaat. Maatregelen Besparing kosten verbonden partijen
-2.050
-2.980
-3.080
-750
-750
-750
De verbonden partijen met een publiekrechtelijke relatie worden via een opdracht gevraagd om te besparen. We rekenen op een bijdrage van 5% over de jaarlijkse last van € 15 miljoen. Dit betreft: de GGD, de Veiligheidsregio en de omgevingsdienst. Ook aanpassingen bij verbonden partijen gepaard kunnen gaan met frictiekosten. Deze worden beoordeeld bij de kadernota 2026 van de verschillende partijen. Dividend
-100
-200
Een optie is om in de begroting rekening te houden met een dividenduitkering van Den Helder Airport en/of Port of Den Helder. Voorwaarde is winst en dat die winst kan worden onttrokken (beoordeling is aan bestuurder en RvC). Dit is afhankelijk van het bedrijfsresultaat. Leningen Helder Vastgoed
-430
-430
Gemeente en Woningstichting Den Helder gaan in overleg over een nieuwe tranche in de leningenportefeuille van Woningstichting/Helder Vastgoed. De vergoeding/risicopremie daarop vanaf 2026 is hier opgenomen. De sociale woningbouw van Woningstichting Den Helder staat hierbuiten. De financiering van de sociale huursector loopt via het Waarborgfonds sociale woningbouw. De gemeente heeft hier een achtervangfunctie zonder dat er opbrengsten tegenover staan. Minder knaken is een kleinere taak
-500
-500
-500
De lagere uitkering uit gemeentefonds wordt populair gesteld vertaald in "Minder knaken = minder taken". In de praktijk laat dit zich niet eenvoudig vertalen. De gemeente kan niet hele taakgebieden wegstrepen. Toch wordt de koppeling gemaakt en zal als de korting op het gemeentefonds ongewijzigd blijft gericht gekeken worden waar de ambtelijke organisatie kan worden verkleind door activiteiten te stoppen. We nemen hiervoor € 500.000 als besparing op vanaf 2026. Deze besparing komt bovenop de apart verwerkte "efficientere organisatie"
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
45
Verhoging OZB
-800
-1.200
-1.200
Een verhoging over alle categorieën OZB (woningen eigenaren, niet-woningen eigenaren en niet-woningen gebruikers) met 5% structureel levert vanaf 2026 een extra opbrengst van € 800.000. De verhoging vindt plaats bij de start van de Ravijn-jaren. Vanaf 2027 wordt rekening gehouden met nog een 2,5% verhoging om een sluitende begroting te kunnen bereiken. Deze belasting komt voor 46,4 % ten laste van de woningeigenaren. Totaal exploitatie
-5.786
-8.884
-9.120
-9.335
-5.786
-8.884
-9.120
-9.335
Reserves
Totaal reserves Totaal programma Algemene dekkingsmiddelen
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
46
Overhead Overhead
Rekening Begroting Begroting
Meerjarenbegroting
Bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Totaal overhead
29.778
31.502
27.869
27.272
27.302
27.209
Totaal omzet
268.956
267.989
267.074
255.108
254.279
254.582
In % van de omzet
11,07%
11,75%
10,44%
10,69%
10,74%
10,69%
Algemeen In het onderdeel Overhead worden de kosten van de ondersteunende processen gepresenteerd conform de richtlijnen BBV. Overhead is het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Tot de overhead horen alle functies die dit doel dienen. De overheadfuncties staan niet rechtstreeks ten dienste van de externe producten zoals opgenomen in de programma's. In een beperkt aantal gevallen is er sprake van toerekening van de inzet van de overheadfuncties. Dit vindt plaats voor de volgende zaken: - grondexploitaties en projecten die worden bekostigd met middelen van derden; - dienstverlening aan overige overheden; - heffingen voor specifieke producten zoals de rioolheffing, de afvalstoffenheffing, de omgevingsvergunningen. In het overzicht van de kosten is ten opzichte van de vastgestelde begroting 2024 een wijziging doorgevoerd. Er is kritisch naar de toerekening aan producten. Dit o.a. naar aanleiding van de uitkomsten in de benchmark waarin de kosten per inwoner 2023 significant hoger waren dan bij vergelijkbare gemeenten.
Naar aanleiding hiervan zijn de volgende verschuivingen verwerkt: - de lasten van de brandweerkazerne zijn verschoven van overhead naar crisisbeheersing; - de lasten van de opgavemanagers van de grote projecten zijn toegerekend aan de taakvelden waarvoor de opgavemanagers actief zijn; - de kosten van de eenheid debiteurenbeheer sociaal domein zijn toegerekend aan het sociaal domein; - de ICT kosten voor specifieke producten zijn toegerekend aan deze producten; - de kosten van de Vereniging Nederlandse Gemeenten zijn toegerekend aan het taakveld bestuur.
Overhead tarief Voor de toerekening van overhead aan specifieke projecten is opnieuw bepaald wat de lasten per uur zijn. Hiervoor is het totaal aan kosten van de overhead gedeeld door de direct productieve formatie. Het uurtarief 2025 is vastgesteld op € 52,68. Dit tarief wordt ook toegepast op projecten die in de loop van 2025 worden gestart met middelen van derden, tenzij de extra voorschriften toerekening van personeel en overhead niet toestaan. Ontwikkeling van de overhead In de meerjarenraming daalt de omvang van het saldo van de overhead van € 27,9 miljoen in 2025 naar € 27,2 miljoen in 2028. Ondanks deze daling stijgt de overhead in dezelfde periode met 0,2% als deze wordt uitgedrukt in een percentage van de omzet. De oorzaak hiervan is abrupte daling in 2026 van de uitkering uit het gemeentefonds en de lagere inzet van incidentele middelen uit reserves,
Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder
47
Overhead
Rekening Begroting Begroting
Bedragen x €1.000
Meerjarenbegroting
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten
31.421
33.195
30.419
29.687
29.633
29.514
Overhead
31.421
33.195
30.419
29.687
29.633
29.514
Baten
-1.643
-1.693
-2.550
-2.415
-2.331
-2.305
Overhead
-1.643
-1.693
-2.550
-2.415
-2.331
-2.305
Saldo van baten en lasten
29.778
31.502
27.869
27.272
27.302
27.209
Begroting
Meerjarenbegroting
2025
2026
2027
2028
-1.962
-1.873
-1.728
-1.689
Autonome ontwikkelingen
159
116
143
111
Beveiliging Stadhuis
180
180
180
180
Exploitatie Administratieve wijzigingen Technische financiële ontwikkelingen
De kosten voor de beveiliging van de nieuwe huisvesting zijn in 2024 incidenteel opgenomen in afwachting van een evaluatie. Na 9 maanden gebruik blijkt dat de beveiliging structureel moet worden ingezet. Dit vergt een verhoging met € 180.000. Lagere FLO Veiligheidsregio