Document · PDF

Programmabegroting 2025.pdf

Gemeenteraad 4 november 2024, gemeente Den HelderBij agendapunt: 7: Voorstel tot het vaststellen van de programmabegroting 2025.36.139 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................ 2 Inleiding en opgave ................................................................................................................................................. 4 Leeswijzer................................................................................................................................................................ 7 Inleiding ............................................................................................................................................................... 7 De Opgave .......................................................................................................................................................... 7 Financiële keuzes ............................................................................................................................................... 7 De Programma's ................................................................................................................................................. 7 Financieel overzicht (Wat mag het kosten) .........................................................................................................

8 Algemene dekkingsmiddelen .............................................................................................................................. 9 Overhead ............................................................................................................................................................ 9 Vennootschapsbelasting ..................................................................................................................................... 9 Paragrafen .......................................................................................................................................................... 9 Lokale heffingen ................................................................................................................................................ 10 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................................... 10 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................................ 10 Financiering.......................................................................................................................................................

10 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................................. 11 Openbaarheidsparagraaf .................................................................................................................................. 11 Verbonden partijen ............................................................................................................................................ 11 Grondbeleid....................................................................................................................................................... 12 Subsidies (Voorschrift financiële verordening Den Helder) ............................................................................... 12 Bijlagen: ............................................................................................................................................................ 12 Financiële keuzes .................................................................................................................................................. 13 Programma's .........................................................................................................................................................

18 Samenwerkende gemeente .............................................................................................................................. 19 Zorgzame gemeente ......................................................................................................................................... 23 Vitale gemeente ................................................................................................................................................ 29 Leefbare gemeente ........................................................................................................................................... 36 Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................................................. 43 Overhead ............................................................................................................................................................... 47 Vennootschapsbelasting........................................................................................................................................ 49 Totaaloverzicht ......................................................................................................................................................

50 Paragrafen ............................................................................................................................................................. 51 Lokale heffingen ................................................................................................................................................ 51 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................................... 57 Algemeen .......................................................................................................................................................... 57 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................................ 63 Financiering....................................................................................................................................................... 67 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................................. 73

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Openbaarheidsparagraaf .................................................................................................................................. 76 Verbonden partijen ............................................................................................................................................ 77 Grondbeleid ........................................................................................................................................................... 80 Subsidies ............................................................................................................................................................... 83 Opvolging aanbevelingen onderzoeken rekenkamercommissie ............................................................................ 86 Bijlagen .................................................................................................................................................................. 87 Meerjarig investeringsplan 2025-2028 .............................................................................................................. 88 Overzicht van het verloop van reserves en voorzieningen ................................................................................

91 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves ......................................................................... 95 Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................................................................... 96 Overzicht verplichte BBV indicatoren ................................................................................................................ 97 Overzicht baten en lasten per taakveld ............................................................................................................. 99 Overzicht verbonden partijen .......................................................................................................................... 103 Technische uitgangspunten ............................................................................................................................ 124 Den Helder in cijfers ........................................................................................................................................ 125

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Inleiding en opgave Voor u ligt de begroting 2025-2028. De gemeentebegroting is een belangrijk sturingsinstrument voor de raad en is het richtinggevend kader voor het college voor de ontwikkeling en uitvoering van beleid in het komend begrotingsjaar. Het uitgangspunt voor de programmabegroting is de kadernota. In de programmabegroting schetsen we de ambitie van Den Helder en de uitdagingen die wij in de uitvoering in de begroting tegen komen. De begroting laat de concrete uitwerking zien vertaald in doelen, activiteiten en de inzet van middelen.

Ambitie We zijn een stevige (thuis)haven voor onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Een plek waar zowel inwoners, bezoekers als passanten graag verblijven. Den Helder is een stad die groeit. Als gemeente hebben we een faciliterende bij deze groei. Daarom blijven we, ondanks de financiële uitdagingen, investeren in de stad en haar inwoners om te zorgen dat de sociaaleconomische positie op de middel- en lange termijn verbeterd. Hierbij focussen we ons op het zijn van een aantrekkelijke woonstad met een gezonde economische basis.

Overzicht uitdagingen rondom begroting We hebben te maken met een voorzien negatief begrotingssaldo en daarnaast nog een heel aantal ruimtevragers. Dit wordt onder meer beïnvloed door de volgende ontwikkelingen: 1.

De financiële bijdrage van het Rijk neemt af Van grote invloed op het negatieve begrotingssaldo is de daling van de inkomsten in het gemeentefonds. Voor Den Helder betekent dit structureel €6,6 miljoen minder inkomsten per jaar vanaf 2026. In VNG-verband blijven de gemeenten in gesprek met het Rijk over de gemeentefinanciën, de te kortschietende systematiek voor de tegemoetkoming in de ontwikkeling van de taakzwaarte en de prijzen en uiteraard de doorgevoerde korting.

Toename van kosten sociaal domein We hebben in het sociaal domein toenemende kosten op de taken, terwijl het Rijk een korting op het budget doorvoerde. In de praktijk zien we dat er sprake is van voortdurende oplopende kosten door meer vraag naar zorg, complexere problematiek en kostenstijgingen in de zorg. Een belangrijk knelpunt is het huidige jeugdzorg-stelsel dat landelijk niet efficiënt en financieel houdbaar is ingericht. Voorbeelden hiervan zijn stijgende kosten huishoudelijke hulp en meer en zwaardere trajecten in de jeugdzorg.

Nationale transitieopgaven Er is sprake van nationale transitieopgaven waarbij er op lokaal niveau ook acties nodig zijn. Denk hierbij aan vraagstukken zoals de internationale veiligheid (met onder meer uitbreiding van de Koninklijke Marine), energietransitie, duurzaamheidsvraagstukken, de woningbouwopgave en toenemende kansenongelijkheid in de samenleving.

Complexe lokale vraagstukken Er zijn lokale vraagstukken die vragen om een antwoord. Denk hierbij aan het wegtrekken van jongeren, de vergrijzing en tekorten op de arbeidsmarkt. Maar ook zijn er sociaal economische uitdagingen in onze stad waarin er sprake is van een opeenstapeling van achterstanden (zoals een laag gemiddeld inkomen, laag opleidingsniveau, meer vroegtijdig schoolverlaters en bovengemiddeld gebruik van voorzieningen in vergelijking met de rest van Nederland). Om deze vraagstukken te beantwoorden zetten we in op het aantrekken van nieuwe (draagkrachtige) inwoners en verbreding van de economie. Zo faciliteren we de groei die er is in de stad en houden we onze voorzieningen op peil.

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Kenmerken Den Helder Wij zijn een veerkrachtige stad: samenwerkend, zorgzaam, vitaal en leefbaar. We vormen een stevige (thuis)haven voor onze inwoners: 1. We zijn de thuishaven voor de Koninklijke Marine, die onder meer door de verhoudingen in de wereldpolitiek na jaren van krimp weer aan het groeien is. 2. Daarnaast hebben we een civiele haven die zich van offshore olie & gas steeds meer gaat richten op de energietransitie met een focus op wind & waterstof. 3. Ook zijn we in het bezit van een luchthaven en bouwen we aan een kennishaven met opleidingen, innovaties en onderzoek. 4. De haven heeft ook zijn invloed op ons stadshart: met Willemsoord en de Stelling van Den Helder hebben we uniek historisch-cultureel erfgoed in handen. 5. Daarbij is Den Helder de meest gebombardeerde stad van Nederland in de Tweede Wereldoorlog, hierdoor heeft er wederopbouw en stedelijke vernieuwing plaatsgevonden. 6. Maar er is nog meer in onze stad. Met Juliandorp en Huisduinen hebben we prachtige dorpjes aan zee die een toeristische trekpleister zijn. 7. In de Koegraspolder is een bloembollencultuur ontstaan. Maar het is ook een gebied dat vraagstukken voortbrengt zoals verzilting en de huisvesting van arbeidsmigranten. 8. In Den Helder is het goed wonen met zowel de stad, dorpen, strand, duinen en polders binnen handbereik. Er komen 1750 woningen bij tot en met 2030.

Tot slot komen we bij het hart van onze stad: de inwoners. Historisch gezien is de sociaaleconomische status van relatief veel inwoners gerelateerd aan het werk als arbeider. We zien dan ook dat er een (grote) groep mensen is met een beperkte (sociale) veerkracht.

Programma’s binnen de begroting: bouwen aan de stevige (thuis)haven Een stevige (thuis)haven bouwen we samen. Daarom is het eerste inhoudelijke programma binnen de begroting de samenwerkende gemeente. Onze inwoners zijn daarbij het hart van onze (thuis)haven. Met het programma zorgzame gemeente blijven we investeren om iedereen de kans te geven zich te ontwikkelen en een fijn leven te leiden, met een (sociaal) vangnet voor als het even tegen zit. Tegelijkertijd moeten we kijken hoe we de toenemende kosten die er binnen dit domein zijn het hoofd bieden. Preventie, vroegsignalering en goede voorliggende voorzieningen zijn hierbij belangrijk. Om dit goed op te kunnen pakken werken we samen met andere gemeenten op basis van de regionale visie sociaal domein. Met het programma vitale gemeente zetten we in op onder meer het verstevigen van de economische pijlers (naast de Koninklijke Marine ook focus op de energietransitie en toerisme), het verbeteren van het imago van Den Helder (Helders Perspectief) en een betere bereikbaarheid. Tot slot richt het programma leefbare gemeente zich op onderwijsfaciliteiten, voorzieningen (zoals cultuur en sport) en de openbare ruimte (schoon, heel en veilig).

Uitdagingen begroting 2025: prioriteitsstelling voor extra investeringen De begroting geeft de basis voor investeringen binnen de vier programma’s, die tezamen zorgen voor Den Helder als stevige (thuis)haven. Hier blijven we ons volop voor inzetten. Tegelijkertijd willen we extra investeringen doen om onze groeiambitie te realiseren. Door de huidige financiële stand van zaken moeten we zoeken naar mogelijkheden hiervoor. Dit is op twee manieren vorm gegeven: 1. Er is gekeken waar we kosten kunnen besparen en zaken slimmer kunnen oppakken. In de kadernota waren hier al een aantal maatregelen voor opgenomen. In de begroting zijn hier nog een aantal maatregelen aan toegevoegd. 2. Er is prioriteit aangebracht binnen de ruimtevragers. De ruimtevragers die verwerkt zijn in de begroting vormen de basis om deze groeiambitie te realiseren en bestaan uit de volgende elementen: a) Het afmaken van ontwikkelingen en investeringen waar we al aan zijn begonnen. Denk hierbij aan projecten in het stadshart en het in standhouden van ons historisch cultureel erfgoed (Willemsoord en De Stelling van Den Helder). Hiermee worden al ingezette ontwikkelingen doorgezet en wordt de basis verstevigd voor een stadshart waar het fijn wonen en verblijven (zowel voor inwoners als toeristen) is.

b) De ruimtevragers rondom de woningbouwontwikkelingen en het maritiem cluster omdat die bijdragen aan het aantrekken van nieuwe inwoners en het verbreden van de economische pijler (inclusief bereikbaarheid). Dit zijn tevens zaken waarvoor er bestuurlijke afspraken zijn met het Rijk en de provincie Noord-Holland (middels het bestuursakkoord maritiem cluster voor de toekomstige ontwikkeling van het bredere havengebied en de woondeal voor de bouw van 1500 woningen in 2030) en die bijdragen aan nationale transitieopgaven (veiligheid, energietransitie en woningbouwopgave).

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Financieel gezond heeft een grote impact op de stad en haar inwoners De keuzes die worden voorgelegd in deze begroting hebben een grote impact op inwoners, bedrijven en de maatschappelijke organisaties. In het onderdeel financiële keuzes werken we het financiële raamwerk verder uit. We willen ook in de toekomst een financieel gezonde stad kunnen zijn. Dat is een enorme opgave als de inkomsten met € 6,6 miljoen dalen en tegelijkertijd er meer uitgaven nodig zijn om de ambities te realiseren. In de begroting laten we zien dat dat kan en welke prijs dat heeft. We verhogen de eigen inkomsten met een pakket aan maatregelen dat structureel groeit naar € 4,5 miljoen hogere opbrengsten. Voor het komend jaar is dat nog beperkt tot € 2,1 miljoen. In dit pakket zitten hogere lasten voor de burgers. De lokale lastendruk stijgt in 2025 voor een meerpersoonshuishouden met een koopwoning met € 91 (€ 7,50 per maand) en voor huurders met € 81 (€ 6,75 per maand). Als er geen positieve ontwikkeling is in de rijksbijdrage komt daar in 2026 € 15 (€ 1,25 per maand) bij voor de eigenaren van een koopwoning. Daarnaast stellen wij voor een regime voor parkeren uit te werken dat ook zorgt voor per saldo netto hogere opbrengsten.

Als het rijk de uitname uit het gemeentefonds voor een belangrijk deel terugdraait kan in 2026 de lasten verhoging mogelijk wel beperkt blijven tot een reguliere aanpassing voor inflatie. Aan de kant van de voorzieningen houden we onder andere rekening met het aanpassen van de afstand voor het leerlingenvervoer van 4 naar 6 km. De volledige lijst van aanpassingen is opgenomen in het onderdeel Financiële keuzes. Het uitgangspunt voor de programmabegroting is de kadernota. Op basis van de meest actuele financiële perspectieven hebben we deze geactualiseerd. De maatregelen zoals opgenomen in de begroting zijn in belangrijke mate nodig omdat de rijksbijdrage aan de gemeente in 2026 wordt gekort. Over de korting zijn de gemeenten en het rijk al geruime tijd in gesprek, echter zonder dat er een oplossing in zicht is. De opbouw van de begroting is verder uiteen gezet in de leeswijzer.

Proces en besluit Nadat de begroting is aangeboden aan de gemeenteraad vindt allereerst een technische toelichting plaats op de begroting. Deze toelichting wordt gegeven op 23 september 2024 Na de toelichting kan de gemeenteraad technische vragen stellen. Deze vragen worden uiterlijk 30 september 2024 ingediend en dezelfde week beantwoord. Op 10 oktober 2024 wordt de begroting behandeld in de commissie Middelen en Beheer. Hierna kunnen de worden moties en amendementen ingediend op uiterlijk 25 oktober 2024 Tot slot wordt de begroting behandeld en vastgesteld in de gemeenteraadsvergadering van 4 november 2024. De door uw raad te nemen besluiten luiden als volgt: 1. de programmabegroting 2025 vast te stellen en kennis te nemen van de meerjarenraming 2026-2028; 2. een krediet van € 15.961.000,- voor de noodzakelijke vervangingsinvesteringen, onderdeel b van het meerjareninvesteringsplan 2025-2028 voor de noodzakelijke vervangingsinvesteringen, in 2025 beschikbaar te stellen.

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Leeswijzer In de leeswijzer duiden wij de opbouw van de begroting, We geven een toelichting op de indeling in hoofdstukken, programma's en paragrafen en hoe deze zijn opgebouwd.

Inleiding De programmabegroting opent met een inleiding. Hierin wordt de begroting aangeboden. De samenvatting van de bestuurlijke hoofdlijnen en de te maken keuzes is opgenomen in het raadsvoorstel waarmee de begroting wordt aangeboden aan de raad.

De Opgave In de opgave worden de ambities voor de stad gepresenteerd en ingegaan op de omstandigheden die rol spelen bij het kunnen bereiken van de ambities.

Financiële keuzes In dit onderdeel wordt de stand van zaken in het meerjarenperspectief gepresenteerd. Uitgangspunt is de afspraak dat er een sluitende meerjarenbegroting wordt voorgelegd. Het overzicht laat zien: - de actuele stand van de meerjarenbegroting (stand kadernota plus nieuwe autonome ontwikkelingen) - het effect van de Meicirculaire 2024 van het gemeentefonds - ruimtevragers 2025 en de structurele doorwerking hiervan - maatregelen die worden voorgesteld om een sluitende meerjarenbegroting mogelijk te maken - de incidentele uitgaven die in de begroting zijn opgenomen - ontwikkeling van het weerstandsvermogen en de solvabiliteit

De Programma's De begroting is opgedeeld in vier programma's. De verplichte onderdelen die apart worden gepresenteerd volgen daarna. Den Helder kent in de begroting de volgende vier programma's: Samenwerkende gemeente Zorgzame gemeente Vitale gemeente Leefbare gemeente In elk programma komt achtereenvolgens aan de orde: Algemeen Een korte algemene beschrijving van wat in het programma wordt beoogd. En welke onderwerpen onder het programma vallen;

Relevante gemeentelijke beleidskaders Een opsomming van de geldende, door de gemeenteraad vastgestelde, beleidskaders (periode 2019 – juli 2024). Op elk regel kan worden doorgeklikt naar het digitale document van het beleidskader.

Trends Een opsomming in enkele bullets van de maatschappelijk relevante ontwikkelingen die bij de realisatie van de doelen een rol spelen. Een trend brengt een onzekerheid met zich mee voor de uitvoering of iets waarmee nadrukkelijk rekening wordt gehouden bij het uitvoeren van de begroting. Hier wordt dus geen beleid herhaald en/of zaken die benoemd zijn als doelstelling of activiteit.

Doelen (Wat willen we bereiken) De doelen die met de inzet in het programma worden beoogd en de daarbij horende activiteiten worden benoemd. Deze doelen gelden voor meerdere jaren en zijn ook weergegeven in de Kadernota 2025 die in juli 2024 in de raad is vastgesteld. In de tussenrapportages en in de rekening wordt over de voortgang en het voltooien van de activiteit gerapporteerd.

Kengetallen Een aantal kengetallen wordt als een meerjarige reeks gepresenteerd. Deze kengetallen hebben niet altijd een directe relatie met de middelen die aan het doel of de activiteit worden besteed. De kengetallen laten de streefwaarden zien voor de jaren 2024, 2025 en 2028. De gemeten waarden voor de afgelopen twee jaren wordt

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

eveneens weergegeven zodat de ontwikkeling van het kengetal goed zichtbaar wordt gepresenteerd. In programma 3 wordt in plaats van kengetallen de actuele raming van nieuw te bouwen woningen gepresenteerd. Deze tabel laat de prognose zien tot na 2028.

Financieel overzicht (Wat mag het kosten) In het financieel overzicht worden de lasten en baten van het programma getoond. Het totaal van de lasten en de baten bepaalt wat het programma mag kosten. Vanaf de begroting 2025 worden het totaal van de lasten en baten onderverdeeld naar groepen taakvelden. De mutaties worden onderverdeeld in: - financieel technische mutaties Dit zijn verschuivingen tussen programma’s zonder effect op het begrotingssaldo. In deze categorie worden de volgende soorten wijzigingen verwerkt: 1. Verschuivingen tussen programma's waarbij het resultaat van de begroting als geheel niet wijzigt. Deze verschuivingen hangen samen met de functionele verwerking van de in de begroting 2024 opgenomen stelpost voor prijsstijgingen (indexatie) en het technisch weer opnemen van het volume aan nog niet afgesloten kredieten 2023 en eerder. 2. Het functioneel opnemen van de kredieten uit de begroting 2024. 3. Het opnemen van hogere baten en lasten samenhangend met rijksregelingen, provinciale subsidies en andere geldstromen van derden. -autonome ontwikkelingen Dit zijn ontwikkelingen waar géén inhoudelijke invloed meer op is. De financiële effecten zijn onontkoombaar en noodzakelijk. Conform de financiële verordening worden wijzigingen toegelicht die groter zijn dan € 100.000 voor de baten en/of de lasten.

Wijzigingen die kleiner zijn worden als verzameling, "overige kleine wijzigingen", met vermelding van het taakveld, als één wijziging gepresenteerd. Om te bepalen of een mutatie een autonome ontwikkeling is, worden drie criteria gehanteerd: 1. Er is sprake van een door de raad genomen besluit waarin de financiële ontwikkeling is vastgelegd. Voor de Begroting 2025 wordt daarbij de datum van 15 juli gehanteerd als peilmoment. 2. Effecten die voortvloeien uit de Meicirculaire 2024 van het gemeentefonds. 3. Nieuwe ontwikkeling sinds de aanbieding van de kadernota 2024 die voor de gemeente niet beïnvloedbaar is. - maatregelen om te komen tot een sluitende begroting Dit zijn concrete voorstellen om uitgaven te verminderen of inkomsten te verhogen door een bijstelling van het bestaande beleid. De maatregelen kunnen betrekking hebben op het begrotingsjaar en de komende jaarschijven in de meerjarenraming. - ruimtevragers als gevolg van nieuw beleid Dit zijn nieuwe uitgaven of intensiveringen van bestaande uitgaven als gevolg van een voorstel. De gemeenteraad kan besluiten om ruimtevragers te accorderen of deze af te wijzen. Voor de overzichten van de investeringen en reserves is er vervolgens een verwijzing naar de bijlagen.

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Algemene dekkingsmiddelen (belastingheffing, gemeentefonds, treasury, dividend, onvoorzien) De algemene dekkingsmiddelen maakten tot en met Begroting 2024 onderdeel uit van programma 1. In het besluit begroting en verantwoording Gemeenten en Provincie is voorgeschreven dat de algemene dekkingsmiddelen apart worden gepresenteerd. Hierdoor ontstaat een directer inzicht in de baten en lasten per programma en welke dekkingsmiddelen er zijn voor alle programma’s samen en de dekking van de Overhead. De uitgaven uit het gemeentefonds zijn immers mede bedoeld voor de dekking van de uitgaven Zorgzame gemeente, Vitale gemeente en Leefbare gemeente.

Overhead In het onderdeel Overhead wordt conform BBV de totale overheadbegroting toegelicht. Dus alle lasten en alle baten (bijdragen van derden) en wijze van toerekeningen aan grondexploitaties, investeringen en eventuele extra activiteiten die in de loop van 2025 worden gestart met additionele middelen. Tot en met de begroting 2024 werden de als overhead aangemerkte onderdelen gepresenteerd als onderdeel van programma 1. Vanaf de begroting 2025 is de overhead opgenomen in een apart hoofdstuk Overhead. Naast de toelichting zoals hierboven benoemd wordt beleidsmatig op de organisatie ingegaan in de paragraaf Bedrijfsvoering.Deze wijziging versterkt de toegankelijkheid van de begroting doordat de inhoudelijke toelichting minder versnipperd wordt gepresenteerd. In de begroting 2025 is de toedeling van de kosten aan programma’s en aan overhead bijgesteld. Enerzijds naar aanleiding van interne bevindingen dat de toerekening scherper kan (minder lasten presenteren als overhead en meer als directe kosten van de programma’s) en anderzijds de toepassing van de recent verschenen Notitie overhead van de Commissie BBV. De methode waarmee de overhead wordt berekend voor de toerekening aan grondexploitaties en de tarieven van de gemeente is hier toegelicht.

Vennootschapsbelasting Het onderdeel vennootschapsbelasting is een verplicht onderdeel. We presenteren hier voor welke activiteiten Den Helder in principe belastingplichtig is. De exacte berekening kan alleen plaatsvinden op basis van rekeningcijfers.

Paragrafen In de paragrafen wordt ingegaan op de door de wetgever voorgeschreven en door Den Helder (in de financiële verordeningen) toegevoegde onderdelen. In de paragrafen wordt de voorgeschreven informatie en toelichting gepresenteerd zonder verwijzingen naar voorschriften. Dit beleid wordt net als in programma’s opgesomd met digitale link naar de door de gemeenteraad vastgestelde beleidsnota. Als er een specifieke beleidslijn is die voor Den Helder is afgesproken wordt deze vermeld. De paragrafen geven de beleidsvoornemens voor de begroting 2025 weer. De relevante beleidskaders worden opgesomd en zijn via een link te benaderen. De paragrafen zijn: a. lokale heffingen b. weerstandsvermogen en risicobeheersing c. onderhoud kapitaalgoederen d. financiering e. bedrijfsvoering f. openbaarheidsparagraaf g. verbonden partijen h. grondbeleid i. subsidies (voorschrift in de financiële verordening 2024) j. Opvolging aanbevelingen onderzoeken rekenkamercommissie

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Lokale heffingen Hierin komt aan de orde: - de toelichting op de eventuele toegepaste kruisbestuiving tussen heffingen (een meer dan kostendekkende heffing in samenhang met niet kostendekkend tarief - het overzicht van begrote heffingen - het beleid ten aanzien van het tarief (kostendekkendheid en inflatie) voor 2025 - het kwijtscheldingsbeleid en de hieraan verbonden lasten - de presentatie van de tarieven en de mate van kostendekkendheid per heffing (per heffing worden baten en lasten gepresenteerd) - bij de OZB wordt toegelicht dat Den Helder werkt met een opslag voor het zogenaamde Ondernemersfonds - overzicht van de lokale lastendruk en de vergelijking met omliggende gemeenten.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Gepresenteerd wordt het weerstandsvermogen, zijnde de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. De risico’s worden zo objectief mogelijk gepresenteerd. De bijstelling van de methodiek komt in het najaar van 2024 aan de orde en is in deze begroting nog niet uitgewerkt. De ontwikkeling van het weerstandsvermogen wordt meerjarig gepresenteerd zodat de gemeenteraad zicht heeft op de ontwikkeling voor de komende vier jaar. Het voorgeschreven overzicht van de financiële kengetallen voor: - netto schuldquote; - netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; - solvabiliteitsratio; - grondexploitatie aandeel; - structurele begrotingsruimte - belastingcapaciteit Dit wordt als een meerjarig overzicht getoond en toegelicht met beoordeling van de onderlinge verhoudingen tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. De geprognosticeerde meerjarenbalans (verplicht) wordt in deze paragraaf gepresenteerd zodat de financiële positie zoveel mogelijk in samenhang kan worden beoordeeld.

Onderhoud kapitaalgoederen De paragraaf betreffende het onderhoud van de volgende kapitaalgoederen: a. wegen; b. riolering; c. water; d. groen; e. gebouwen. Van deze kapitaalgoederen wordt aangegeven: - wat het beleid is ten aanzien van het onderhoud en wanneer dit beleid is vastgelegd - hoe dit beleid is financieel is vertaald in de begroting (is dit verwerkt in de exploitatie, in investeringen, is er een onderhoudsvoorziening?) - of er sprake is van achterstanden in de uitvoering van de onderhoudswerken. Uitgangspunt is dat de meerjarenonderhoudsplannen voor 100% zijn vertaald in de begroting via de exploitatie, investeringen en een voorziening ter egalisatie van de schommelingen in de onderhoudsuitgaven over de jaren heen. De paragraaf geeft geen samenvatting van de onderhoudsplannen. De bijschrijving van het areaal is zonder details opgenomen in de bijlage Den Helder in Cijfers.

Financiering De paragraaf geeft de beleidsvoornemens weer en een opsomming van de relevante spelregels waaraan de gemeente zich heeft te houden.

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Gepresenteerd worden: -de rentelast -het rente resultaat -de wijze waarop rente wordt toegerekend aan investeringen -de grondexploitatie -de taakvelden. -de geraamde financieringsbehoefte voor het begrotingsjaar en het verwachte verloop van de lening portefeuille in de periode van de meerjarenraming. -het door de CIe BBV geadviseerde renteschema wordt gepresenteerd waarmee inzicht wordt gegeven in de externe rentelasten, het renteresultaat en de toerekening van de verschillende onderdelen en doorgeleende gelden. -het verloop van het EMU-saldo.

Bedrijfsvoering In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de stand van zaken en beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. Ingegaan wordt op: - de organisatie ontwikkeling; - de omvang van de ambtelijke organisatie en inhuur en daarin verwachte ontwikkeling; - de stand van de ICT en voorgenomen ontwikkeling voor het begrotingsjaar; - het aanbestedingsbeleid.

Openbaarheidsparagraaf In de openbaarheidsparagraaf wordt ingegaan op de stand van zaken met betrekking tot in voering en uitvoering van de Wet Open Overheid.

Verbonden partijen Visie op verbonden partijen in relatie tot de doelstellingen die zijn opgenomen in de begroting Het overzicht van de verbonden partijen met een onderverdeling naar: I gemeenschappelijke regelingen; II stichtingen en verenigingen III vennootschappen en coöperaties IV overige verbonden partijen;" In het overzicht wordt tenminste de volgende informatie opgenomen: a. de wijze waarop het belang in de verbonden partij is vastgelegd (aandelen, GR, etc) percentage van de deelneming; b. c.

Speciale aandacht of niet (Speciale aandacht wordt in de paragraaf nader uitgewerkt Verwijzing naar de bijlage waarin uitgebreider wordt ingegaan op de verbonden partij conform het huidige format.

In de bijlage wordt per partij aangegeven: - de andere betrokkenen bij de partij - het openbaar belang dat gediend wordt met de verbintenis - het aandeel van Den Helder in de partij - portefeuillehouder die de gemeente vertegenwoordigd; - bijdrage aan de exploitatie van de verbonden partij in het jaar 2024 en zoals begroot voor 2025; - de omvang van het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar; - bijzondere risico’s en ontwikkelingen in de verbonden partij; - de mate waarin de partij zelf risico’s kan opvangen. In de paragraaf wordt ingegaan op de partijen met een bijzonder risico en aandachtsgebied: Erfgoed, Willemsoord en Zeestad.

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Grondbeleid Aan de orde komen: - de visie op het grondbeleid in relatie tot de realisatie van de doelstellingen van de programma’s in de begroting - benoemen de wijze waarop de gemeente het grondbeleid uitvoert (actief, faciliterend, passief) - overzicht van de lopende grondexploitaties, de verwachte eind datum en het verwachte resultaat - beleidsuitgangspunt omtrent reserves voor grondzaken in relatie tot de risico’s - de wijze van toerekenen van bovenwijkse voorzieningen - duiding van de wijze waarop de verliesvoorziening is verwerkt - de beschikbare gronden die nog niet in ontwikkeling zijn genomen - eventuele plannen die in voorbereiding/voorstudie zijn.

Subsidies (Voorschrift financiële verordening Den Helder) Er wordt een overzicht gepresenteerd van de begrote bedragen 2025 per instelling en het aan de instelling verleende subsidiebedrag 2024. Het overzicht wordt gesorteerd per programma.

Bijlagen: - meerjarig investeringsplan 2025-2028 a. lopende investeringen en de daarop geraamde uitgaven in 2024 en volgende jaren b. vervangingsinvesteringen zoals geraamd voor 2025-2028 c. nieuwe beleidsmatige investeringen (onderdeel van de financiële voorstellen per programma - overzicht van het verloop van reserves (en voorzieningen) - overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves - overzicht incidentele baten en lasten (incl. toelichting!) - overzicht verplichte BBV indicatoren - overzicht baten en lasten per taakveld - overzicht van alle verbonden partijen met de uitwerking van de relevante gegevens conform het overzicht genoemd paragraaf Verbonden Partijen - de gehanteerde technische uitgangspunten voor de begroting - Den Helder in cijfers

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Financiële keuzes Algemeen In het onderdeel financiële keuzes laten we zien hoe de begroting zich ontwikkelt na de vastgestelde kadernota. De kadernota is het document waarin de raad richting geeft gegeven voor de verdere uitwerking en opstelling van de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028. Opstelling van de begroting vindt vanzelfsprekend plaats binnen de wettelijke kaders. Het belangrijkste kader is de eis om een reëel en structureel sluitende begroting en meerjarenraming op te stellen en te laten vaststellen door de gemeenteraad. Binnen dit kader worden de ambities van Den Helder, zoals hiervoor geschetst, uitgewerkt en moeten er financiële keuzes worden gemaakt. Bij het maken van de keuzes weegt de korting op het gemeentefonds zwaar mee. Den Helder heeft net als alle andere gemeenten te maken met de effecten van het zogenoemde Ravijn in het gemeentefonds. Sinds enkele jaren zijn de gemeenten in gesprek met het Rijk over de ontoereikendheid van de rijksbijdrage en de doorgevoerde verlaging op de omvang van het gemeentefonds. De door de gemeenten ervaren problematiek van een te laag budget voor de uitvoering van de taken wordt door het Rijk erkend, maar een passende oplossing is nog niet gevonden.

Financieel bestaat het gat uit drie elementen: - de uitname uit de voeding van het jaar 2026 - de te beperkte groei van middelen voor de stijgende prijzen en de intensiteit van de taken die bij de gemeenten zijn gelegd - de onzekerheid in de omvang van de aanvullende incidenteel toegekende middelen. In de begroting van Den Helder hanteren wij als referentie bij de omvang van het tekort een omvang van € 1,8 miljard landelijk. Dit staat gelijk aan een bedrag van € 6,6 miljoen voor Den Helder. Naast dit tekort speelt het knelpunt dat de jaarlijkse toevoeging aan het gemeentefonds lager is dan de stijging van de kosten. Kort door de bocht samengevat zijn de gemeenten van mening dat de toevoeging voor inflatie te laag wordt ingeschat en dat de ontwikkeling van de taakkosten, zoals de gevolgen van de vergrijzing, onvoldoende worden gecompenseerd. In de gesprekken over deze financiële knelpunten erkent de rijksoverheid wel dat de gemeenten voldoende middelen moeten ontvangen voor de taakuitvoering, maar geeft tegelijkertijd aan dat hier niet direct de middelen voor kunnen worden vrijgemaakt. De VNG hanteert hierbij de berekening dat in het jaar 2026 er landelijk € 2,6 miljard te weinig in het gemeentefonds is opgenomen. Voor Den Helder betekent dit € 9 miljoen.

Uitgangspunten voor de begroting 2025 In het traject van de begroting zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. er wordt een reëel structureel sluitende begroting aangeboden die laat zien welke maatregelen genomen moeten worden als er geen handreiking wordt gedaan door het Rijk in de vorm van extra voeding aan het gemeentefonds. Hoewel de kans groot is dat er voor de voorjaarsnota (eind april) van het rijk geen nieuwe informatie komt, moet de gemeente begin 2025 beslissen welke maatregelen in 2026 definitief doorgaan. Het maatregelenpakket laat dus zien wat er kan en wat er moet worden uitgewerkt. 2. we hanteren kostendekkende tarieven voor de dienstverlening. In dit kader is specifiek getoetst welk tarief voor de overhead mag worden toegerekend en of de volledige toerekening van BTW plaatsvindt. Alvorens het overheadtarief opnieuw te bepalen is eerst getoetst of de uitgaven correct zijn toegedeeld of dat deze uitgaven gepresenteerd moeten worden als onderdeel van het primaire proces. Dit laatste bleek in een aantal situaties het geval. Het toerekenen van BTW en overhead aan de heffingen is nodig omdat in de systematiek van het gemeentefonds ervanuit wordt gegaan dat dit "vanzelfsprekend" gebeurt. De praktijk is dat de tariefstelling een politiek besluit vergt. De gemeenteraad gaat over de hoogte van de tarieven. Wettelijk geldt daarbij de eis 'maximaal kostendekken'.

In de maatregelen is zichtbaar gemaakt dat met een volledige toerekening er € 2,3 miljoen meer inkomsten kunnen worden gerealiseerd. Onderdeel van dit pakket is ook het aan derden in rekening brengen van de inzet van de gemeente bij ruimtelijke ontwikkelingen. 3. de inzet van de incidentele middelen kan uit de reserve kan plaatsvinden als gewaarborgd is dat de solvabiliteit 20% of groter is en de weerstandsratio voor het opvangen van risico's groter is dan 1.

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

De eis ten aanzien van solvabiliteit vloeit mede voort uit het toetsingskader van het financieel toezicht op de gemeente. Het is geen eis maar wel een belangrijk aandachtspunt. Voor Den Helder geldt dat de solvabiliteit belangrijk is in de ontwikkeling van de rentelasten. Minder eigen vermogen, terwijl er meer wordt geïnvesteerd, zorgt automatisch voor meer leningen en daarmee hogere rentelasten 4. optimaal gebruik maken van bijdragen van derden. In verschillende onderdelen van de begroting kan gebruik worden gemaakt van middelen van derden. Dit zijn met name bijdragen vanuit Europa, de rijksoverheid ,de provincie Noord-Holland en fondsen zoals het Volkshuisvestingsfonds. Daarnaast zijn er zogenoemde koppelkansen met projecten die bekostigd worden door het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Defensie en de Woonstichting. Ook de Regiodeal en de verschillende mogelijkheden die verbonden zijn aan de woondeal vragen om een inzet van de gemeente. Het gebruik maken van de verschillende kansen vereist een bepaalde mate van flexibiliteit van de zijde van de gemeente. De in te zetten financiële middelen moeten beschikbaar gemaakt worden vanuit de bestaande begroting en de reserves. In de begroting 2025 is een begin gemaakt met het optimaal gebruikmaken van geldstromen van derden.

Zoals de maatregelen voor verkeersveiligheid met provinciaal subsidie en een gemeentelijke bijdrage. Om dit succesvol verder uit te voeren onderzoekt het college de mogelijkheid om reserves vrij te maken en daarmee de cofinanciering duidelijk in te bedden in de planning en controlcyclus.

Ontwikkeling van kadernota naar begroting Na vaststelling van de kadernota zijn er een aantal nieuwe autonome ontwikkelingen verwerkt in de begroting. Dit betreft de volgende zaken: Autonome ontwikkelingen na kadernota bedrag * € 1.000

2025

2026

2027

2028

Correcties onjuiste verwerking

133

Actualisatie rente en afschrijvingen

-102

113

905

839

Inflatie en gemeentefonds

-79

614

729

661

Opvang Oekraïners

-1.043

Raadsbesluiten kredieten 2024

289

Beveiliging stadhuis

180

Leerlingenvervoer

100

Vrijval voorziening functioneel leeftijdsontslag brandweer

-21

-64

-37

-69

Vervallen structurele dotatie bodemsanering

-120

Extra inzet vegen en borstelen

344

Deels niet realiseren taakstelling sociaal domein

1.600

1.400

Totaal autonome ontwikkelingen:

943

2.591

3.822

3.656

Toelichting: Correcties onjuiste verwerking In de 1e tussenrapportage is een onjuiste wijziging verwerkt, deze wordt hier hersteld. Actualisatie rente en afschrijvingen Deze ontwikkeling bestaat uit twee elementen. Ten eerste de hogere structurele rentelast omdat voor nieuwe leningen ruim 3% rente moet worden betaald. Ten tweede het effect van de raming van de afschrijvingen. De afschrijvingen zijn lager in 2025 en 2026 dan eerder geraamd. Inflatie en gemeentefonds De groei van de uitkering uit het gemeentefonds, ruim € 5 miljoen structureel is onvoldoende om de stijging van de prijzen op te vangen. Als tegenmaatregel is daarom afgezien van het indexeren van de budgetten voor inhuur en is de compensatie voor materiële uitgaven beperkt tot 1,5% i.p.v. de verwachte gemiddelde stijging met 2,6 %. Deze maatregel heeft effect beperkt met structureel € 575.000. Opvang Oekraïners Als autonome ontwikkeling is verwerkt dat de regeling voor de rijksbijdrage is verlengd tot en met 2025 en dat evenals in voorgaande jaren de rijksbijdrage ruimer is dan door de gemeente gemaakte kosten.

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Raadsbesluiten kredieten 2024. Dit betreft de verwerking van de kredieten voor de Prinses Margrietschool, de Lichtlijn en FC Den Helder. Beveiliging stadhuis De kosten van de beveiliging op Willemsoord waren bij wijze van proef incidenteel in de begroting opgenomen. Op basis van de ervaringen in het eerste jaar dat de gemeente de nieuwe huisvesting heeft betrokken wordt deze inzet structureel noodzakelijk geacht. Leerlingenvervoer Als gevolg van de sluiting van een voorziening moet een groep leerlingen worden vervoerd naar Schagen. Deze middelen worden vooralsnog alleen voor 2025 geraamd. Functioneel leeftijdsontslag De kosten van functioneel leeftijdsontslag worden per gemeente doorbelast door de veiligheidsregio. Deze kosten kunnen worden verlaagd. Bodemsanering In de begroting was sprake van een jaarlijkse dotatie aan de reserve bodemsanering. De reserve is nog ruim € 0,5 miljoen groot en er zijn geen reserveringen voor de sanering van nieuwe locaties. Daarom stoppen we de jaarlijkse toevoeging. Vegen en Borstelen Het afgesproken niveau van de beeldkwaliteit van de openbare ruimte wordt nog niet gehaald. Om dit niveau te kunnen halen is er een grotere inzet nodig. De extra inzet werkt deels door naar de tarieven voor de afvalstoffenheffing en de riolering. Het netto deel is als onvermijdelijke ontwikkeling verwerkt.

Taakstelling Sociaal Domein De eerder in de begroting opgenomen taakstelling wordt niet volledig gerealiseerd. De oorzaak is de hoge prijsontwikkeling, de groei van het aantal cliënten en zwaarte van de trajecten.

Totaal overzicht ontwikkeling begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 bedrag * € 1.000

2025

2026

2027

2028

Vastgestelde begroting 2024

-972

3.805

4.270

Eerste tussenrapportage 2024

1.577

1.237

-821

-1.126

Autonome ontwikkelingen conform kadernota

2.725

-1.660

-1.460

-1.285

Nieuwe autonome ontwikkelingen

943

2.591

3.822

3.656

Inkomsten verhogende maatregelen

-2.139

-3.104

-4.349

-4.464

Uitgaven verlagende maatregelen

-275

-3.904

-4.120

-4.136

Ruimtevragers

1.783

1.724

2.317

2.836

Saldo van baten en lasten

3.642

689

-341

-249

Het totaal overzicht van de begroting laat zien dat een sluitende begroting en meerjarenraming haalbaar is. In de volgende korte overzichten presenteren we hierna de inhoud van de inkomsten verhogende maatregelen, de maatregelen die leiden tot lagere uitgaven en de ruimtevragers die in de begroting worden voorgelegd.

Stand van zaken rijksbijdrage bekijken begin 2025 Om uiteindelijk een structureel sluitende begroting te bereiken kan niet tot volgend jaar worden gewacht met het uitvoeren van alle maatregelen. De voorbereidingen gaan al dit jaar starten en begin volgend jaar wil het college aan de Raad voorleggen welke vooruitgang er is bereikt. Als er verhoging is van de rijksbijdrage kan een aantal maatregelen opnieuw tegen het licht worden gehouden. Is de bijstelling er niet dan wordt de uitvoering van de maatregelen verder ingang gezet.

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Inkomstenverhogende maatregelen bedrag * € 1.000

2025

2026

2027

2028

-1.693

Hogere kostendekking begraafplaats

-15

-30

-45

-60

100% kosten dekking omgevingsleges

-431

OZB verhoging 5% in 2026 en 7,5% vanaf 2027

-800

-1.200

Dividend Port of Den Helder

-100

-200

Anterieure overeenkomsten

-150

Provisie leningen

-430

Parkeren

-300

-4.349

-4.464

100% kosten dekking riool- en afvalstoffenheffing (BTW op investeringen betrekken in het tarief)

Totaal inkomstenverhogende maatregelen

-2.139

-3.104

De maatregelen zijn toegelicht in het onderdeel financiële toelichting per programma. De maatregelen gaan uit van de mogelijkheden om te werken met kostendekkende tarieven en dekking van gemeentelijke kosten door externe partijen. De OZB is een algemeen dekkingsmiddel en geen kostendekkende heffing. Als gevolg van de maatregelen stijgen de lokale lasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning met € 91 in 2025, wat neerkomt op circa € 7,50 per maand. Voor huurders van een woning is dit € 81 per jaar (€ 6,75 per maand).

Uitgaven beperkende maatregelen Bedrag * € 1.000

2025

2026

2027

2028

Kleiner College vanaf 2026

-120

-240

Efficiëntere organisatie

-500

-600

-700

Gemeenschappelijke regelingen 5% besparing

-750

WMO

-600

Plafond subsidieverordening evenementen

-33

Programma Duurzaamheid

-200

-75

-88

-84

Tekpark Helders perspectief Cofinanciering subsidies

-200

Samenhangend met de daling van de uitkering uit het gemeentefonds: Kleinere ambtelijke organisatie door maken van keuzes in ambities (geen activiteit betekent dat er ook geen menskracht nodig is).

-500

Onderhoud en beheer openbare ruimte

-350

-45

Stimuleringsmaatregelen Fiets Stedelijke vernieuwing

-50

Re-integratie

-100

Gemeenschappelijk regeling Gesubsidieerde Arbeid

-100

Collectieve verzekering versoberen

-80

-25

-100

-188

-4.120

-4.136

Twee wijksteunpunten minder

-25

Leerlingenvervoer pas vanaf zes kilometer Aanpassen overeenkomst Aquacentrum Subtotaal uitgaven vermindering

-275

-3.904

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Ruimtevragers In de begroting 2025 zijn de volgende ruimtevragers opgenomen: 2025

Bedrag * € 1.000 Stadshart, afronding projecten (krediet € 2,8 mln)

2026

2027

2028

137

165

Fietstunnel Station Zuid (krediet € 6 mln)

354

Dijkkwartier, 276 woningen in 2030 (krediet 5 mln)

1.150

1.000

950

269

Stationsomgeving binnenstad west (krediet € 220.000)

Spoorhaven Noord en Zuid

Exploitatie en onderhoud Willemsoord en SEDH

1.150

Willemsoord verduurzaming (krediet € 4 mln) Maritiem Cluster (verbreding kade, krediet €11 mln)

557

Samenwerking AYOP

Uitvoeringsplan Toerisme (4 jaar)

150

114

Parkeerbeleid uitwerken

100

Verkenning SMR

100

Maatregelen verkeersveiligheid (krediet € 3 mln, waarvan € 1,1 miljoen voor gemeente) Openbare ruimte bij woningbouwinitiatieven (Marsdiep, Vechtstraat en Flexwonen)

Kustbus

Jaarlijks maritiem evenement (3 jaar)

150

1.783

1.724

2.317

2.836

Totaal

Cofinanciering nieuwe initiatieven Bij de uitvoering van de begroting spelen initiatieven waarbij de gemeente wordt gevraagd om cofinanciering te bieden bij een bijdrage van een derde. Dit betreft de Regiodeal, de woningbouwimpuls-gelden, initiatieven in het Maritiem Cluster, de middelen uit het volkshuisvestingsfonds. Naast het feit dat deze initiatieven ook de instemming van de raad vergen is er allereerst de vraag om financiële ruimte aan te wijzen of te maken. De komende periode zal worden uitgewerkt welke reserves kunnen worden vrijgemaakt omdat deze nu geen programmering van uitgaven hebben en nieuwe uitgaven niet passen in het doel. Daarnaast zullen toekomstige rekening overschotten mede voor het doel cofinanciering moeten worden bestemd.

Weerstandsratio en solvabiliteit In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de financiële risico's beschreven en wordt de weerstandsratio getoond. De huidige stand is dat de weerstandsratio in alle jaren van de begroting en meerjarenraming groter is dan 1,0 en dat de solvabiliteit groter of gelijk is aan 20%.

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Programma's

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Samenwerkende gemeente We vinden het belangrijk dat iedereen open en veilig zichzelf kan zijn. We werken proactief aan een inclusieve samenleving, waarbij we drempels om mee te doen, in de breedste zin, wegnemen. We laten zien dat we oprecht geïnteresseerd zijn in wat er binnen de gemeente speelt. We bieden een goede dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers. Verder zijn we een organisatie waar het aantrekkelijk is om bij te werken. Daarbij ligt onze focus op samenwerking in de regio met maatschappelijke partners en natuurlijk met onze inwoners. De samenwerking met jongeren is hierbij een specifiek aandachtspunt,. We willen ervoor zorgen dat zij kunnen meedenken over maatschappelijke en bestuurlijke vraagstukken van de gemeente Den Helder. In dit programma komen de volgende onderwerpen aan de orde: Bestuur en Burgerzaken.

Relevante gemeentelijke beleidskaders Voor dit programma gelden de volgende door de gemeenteraad vastgestelde beleidskaders: - Coalitieakkoord inclusief addendum - Gemeentelijk manifest - Participatieverordening - Inclusiebeleid

Trends Bij de uitvoering van het beleid hebben we te maken met de volgende trends die de beoogde resultaten kunnen beïnvloeden: •

Inwoners willen actief betrokken worden bij de voor hen belangrijke vraagstukken en direct invloed uitoefenen op besluitvorming in hun gemeente.

•

Inwoners en maatschappelijke partijen ervaren knelpunten in de dienstverlening door de gemeente zoals onduidelijke (digitale) informatievoorziening en versnippering van de dienstverlening.

•

Een inclusieve cultuur en inclusief beleid zijn een belangrijk onderdeel van maatschappelijk verantwoord ondernemen en goed bestuur.

•

Er is sprake van krapte op de arbeidsmarkt waardoor het moeilijk is om aan personeel te komen.

Doelen 1.1 We betrekken belanghebbenden uit de samenleving actief bij het vormen en implementeren van beleid. Daarbij zijn we helder over de invloed die inwoners wel of niet kunnen uitoefenen. Activiteit 1.1.1

Participatie

We maken duidelijke regels over participatie bij voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. Om initiatiefnemers te informeren over en te faciliteren bij het betrekken van hun omgeving maken we een handreiking. Activiteit 1.1.2

Kinderburgemeester en Kinderraad

We laten de jeugd actief meedenken met de ontwikkeling van de Helderse samenleving. Den Helder heeft een kinderburgemeester en een kinderraad met een zittingstermijn van twee jaar. Naast ceremoniële activiteiten, zoals openingen, zetten de kinderburgemeester en de kinderraad zich in voor het belang van kinderen. Eind 2024 start de nieuwe kinderburgemeester en kinderraad. De kinderraad mag gezamenlijk hun speerpunten voor de zittingsperiode van twee jaar bepalen. Activiteit 1.1.3

Jongerenadviesraad (JAR)

De JAR is een actieve raad van jongeren tussen de 15 en 27 jaar die gevraagd en ongevraagd advies geeft aan gemeenteraad en college. De JAR heeft een online platform van jongeren georganiseerd waar vraagstukken aan worden voorgelegd. Een grote groep jongeren kan zo hun mening geven. Hun input nemen we mee in de besluitvorming. We verstevigen de basis en bieden de Jongerenadviesraad meer continuïteit en stabiliteit. We breiden de inspraakmomenten uit en er zijn speerpunten bepaald waar de Jongerenadviesraad zich actief voor wil inzetten en een lobby voor wil voeren.

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

1.2 Inwoners en ondernemers ervaren een goede dienstverlening van de gemeente Den Helder: online waar het kan en persoonlijk waar het moet. Activiteit 1.2.1

Digitaal contact

We hebben continu aandacht voor de digitale toegankelijkheid binnen de gemeente en het voordoen aan de wettelijke verplichting om per drie jaar iedere website ‘van’ de gemeente Den Helder te (laten) onderzoeken op digitale toegankelijkheid en de resultaten hiervan extern te publiceren. Activiteit 1.2.2

HUB Julianadorp

Gesprekken met participanten die betrokken (kunnen) zijn bij de realisatie van de HUB, het burgerloket in Julianadorp, vinden plaats en er wordt gestart met het realiseren van de HUB in Julianadorp. 1.3 We zetten ons in voor het bevorderen van digitale, fysieke en sociale toegankelijkheid zodat onze inwoners zonder belemmering kunnen deelnemen aan de maatschappij. Activiteit 1.3.1

Informatievoorziening

We verbeteren de leesbaarheid en toegankelijkheid van informatie van de gemeente Den Helder en haar partners. Er zijn voldoende middelen en ondersteuning beschikbaar voor de gestelde doelen. Activiteit 1.3.2

Lokale inclusieagenda

We voeren de Lokale Inclusie Agenda 2024-2026 uit, gericht op het bevorderen van inclusie in Den Helder. Acties en initiatieven worden gedocumenteerd en gerapporteerd, en specifieke mijlpalen zijn voorgesteld zoals meer inclusieve onderwijsinstellingen en deelnemers aan bewustwordingssessies. 1.4 We zorgen voor een aantrekkelijk werkklimaat voor de ambtelijke organisatie zodat nieuw personeel gemakkelijker kan worden aangetrokken en huidig personeel langer kan worden behouden. Activiteit 1.4.1

Werkklimaat ambtelijke organisatie

Dit doel is uitgewerkt in de paragraaf bedrijfsvoering.

Kengetallen Rekening 2022 Rapportcijfer inwoners Deelnemers Participatieplatform in gesprek

Rekening 2023

Begroting Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2028

5,9 -

6,2

6,6

3.250

3.300

3.400

Kengetal 3

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Financieel overzicht

Rekening Begroting Begroting Bedragen x € 1.000

Meerjarenbegroting

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Lasten

5.616

6.660

7.713

7.620

7.512

7.251

Bestuur

3.102

3.544

4.348

4.228

4.101

Burgerzaken

2.514

3.116

3.365

3.393

3.411

3.150

Baten

-726

-1.264

-1.450

-1.478

-1.496

-1.235

Bestuur

-38

-52

Burgerzaken

-688

-1.212

-1.397

-1.425

-1.444

-1.182

Saldo exploitatie

4.889

5.396

6.264

6.143

6.016

6.264

6.143

6.016

Samenwerkende gemeente Exploitatie

Reserves Stortingen (lasten)

730

Onttrekkingen (baten)

-5.064

-1.252

Saldo reserves

-4.334

-1.252

555

4.144

Saldo van baten en lasten

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Begroting

Meerjarenbegroting

2025

2026

2027

2028

808

1.108

Maatregelen

-120

-240

Kosten nieuw College

-120

-240

Exploitatie Technische financiële ontwikkelingen

We doen de aanname dat in de volgende bestuursperiode het college geen 6,2 fte wethouders zal tellen maar 5 fte. Totaal exploitatie

808

688

568

868

Technische financiële ontwikkelingen

197

-18

Totaal reserves

198

-16

1.006

886

552

852

Reserves Administratieve wijzigingen

Totaal programma Samenwerkende gemeente

Reserves Het overzicht van reserves is opgenomen in Bijlage 2

Investeringen Het overzicht van de lopende investeringen, vervangingsinvesteringen en nieuwe investeringen is opgenomen in Bijlage 1 het meerjareninvesteringsprogramma

Programmabegroting 2025 Gemeente Den Helder

Zorgzame gemeente Ons doel is om iedereen kansen te geven om zich te ontwikkelen en een fijn leven te leiden met een sociaal vangnet. We werken regionaal samen om lokaal maatwerk te kunnen bieden. We focussen ons daarbij op preventie, sociale cohesie en mensen in hun kracht zetten. En waar inwoners extra steun nodig hebben organiseren we een laagdrempelige, fysieke en digitale toegang voor jong en oud. Daarbij bieden we de ondersteuning zo snel, compleet en lokaal mogelijk aan. In dit Programma komen de volgende onderwerpen aan de orde: Samenkracht en burgerparticipatie, Preventie, inkomensregelingen, Arbeidsparticipatie, WSW en beschut werk, WMO zorg, Jeugdzorg, Maatschappelijke – en vrouwenopvang en Volksgezondheid. In de regio Kop van Noord-Holland (Den Helder, Hollands Kroon, Schagen en Texel) krijgen alle inwoners de kans om veilig op te groeien, zich te ontwikkelen, een opleiding te volgen, te werken, mee te doen in de maatschappij en gezond oud te worden. De Kop van Noord-Holland is een regio waarin iedereen, ongeacht leeftijd, achtergrond of situatie, mee mag en kan doen. Toch kan elke inwoner in het leven weleens te maken krijgen met een tegenslag en daarbij hulp nodig hebben. Vaak kan deze hulp geboden worden door personen uit de directe omgeving van de inwoner (gezin, familie, vrienden, buurtgenoten, de sportclub, collega’s et cetera).

Soms is er daarnaast meer nodig. Dan kan de inwoner rekenen op ondersteuning of zorg vanuit het Sociaal Domein.

Relevante gemeentelijke beleidskaders Voor dit programma gelden de volgende door de gemeenteraad vastgestelde beleidskaders: • Regiovisie Beschermd wonen 2024 (vastgesteld 5 juni 2023) • Regiovisie sociaal domein kop van Noord-Holland 2024-2029 (vastgesteld 22 april 2024) • Woonzorgvisie (vastgesteld 1 november 2021)

Trends Bij de uitvoering van het beleid hebben we te maken met de volgende trends die de beoogde resultaten kunnen beïnvloeden: • Den Helder vergrijst de komende jaren sneller dan gemiddeld in Nederland doordat het aantal ouderen (75+) toeneemt terwijl het aantal jeugdigen (0-18) afneemt • de vraag naar zorg zal toenemen. Mogelijk zal, in 2027, één op de zes jeugdigen Jeugdhulp ontvangen • vergrijzing en toenemende zorgvragen leiden tot toename van druk op de zorg • druk op de vrijwilligers en mantelzorgers blijft groeien • aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt • sociale samenhang neemt af en gevoelens van eenzaamheid bij inwoners nemen toe • steeds meer inwoners hebben moeite, om financieel gezien, de eindjes aan elkaar te knopen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.denhelder.nl/api/v1/meetings/2155/documents/23266