Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord.pdf

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

51/73

Scenario C Voor scenario C geldt dat de Boerenverdrietsluis getransformeerd wordt naar schutsluis. Dit leidt tot een raakvlak met de kades van Buitenveld. Naar alle waarschijnlijkheid zullen deze – te zijner tijd – nieuwe kades opnieuw vernieuwd moeten worden ten gevolge van de bouw van een schutsluis. Tevens gaat dit scenario uit van groot scheepvaartverkeer. Met de aangemeerde schepen langs de noordwestelijke kade van Buitenveld vormt dit een knelpunt met mogelijk onveilige situaties als gevolg. Hierbij geldt de kanttekening dat de plannen van Buitenveld nog niet technisch en nautisch zijn getoetst. Beide zaken zijn niet onoverkomelijk, maar dienen wel goed afgestemd te worden met Defensie (eigenaar Buitenveld). Om deze reden scoort dit scenario beperkt negatief (0/–). Scenario D

4.5.2

A-2 Willemsoord via ZDS

B-1 BVS als schutsluis

B-2 Verplichte route pleziervaart

C Volwaardige vaarroute

D Natte Dok als zoetwaterhaven

Ontwikkelingen

A-1 BVS als keersluis

Voor scenario D geldt dat de Zeedoksluis wordt gedempt, evenals de brug over de Zeedoksluis. Hierdoor ontstaat een nieuwe verbinding over land tussen de noordzijde en de zuidzijde van de Zeedoksluis. Beide percelen zijn in bezit van Defensie. Hier ontstaat de kans om het gebied integraal in te richten. Aan de zijde van de Nieuwe Haven ontstaat extra ruimte om schepen aan te leggen. Mogelijk biedt dit kansen voor ondernemers en/of Defensie. Om deze reden scoort scenario D positief (+).

0

0

0/–

0/–

0/–

+

Toekomstbestendigheid (lange termijn)

Voor de toekomstbestendigheid op lange termijn worden de scenario’s getoetst aan de mate van flexibiliteit en mogelijkheden voor aansluiting op toekomstige plannen en ontwikkelingen. Dit betreffen wensbeelden en vergezichten, waarvan op dit moment geen zekerheid kan worden geboden deze plannen doorgang vinden. Om deze reden is hieronder een beschouwing weergegeven van de scenario’s ten aanzien van het Voornemen tot integrale ontwikkeling van het Maritiem Cluster, behorend bij het Bestuursakkoord Maritiem Cluster Den Helder. Dit document gaat in op een viertal leidende perspectieven. Dit zijn geen vastomlijnde projecten, maar dit document biedt het vertrekpunt om de perspectieven op termijn te ontwikkelen tot projecten, die in samenhang met elkaar worden uitgewerkt. De vier perspectieven zijn: •

Realisatie van toekomstbestendige infrastructuur. Dit betreft onder andere het verplaatsen van de Moormanbrug in combinatie met de realisatie van de Ravelijnbrug, een beslissing over de functie van de Van Kinsbergenbrug, de aanpak van de kades, het verdiepen van de vaarweg Nieuwe Diep, alsmede het creëren van een volwaardige vaarroute door het Boerenverdriet.

•

Herontwikkelingen in en om de haven. Dit betreft onder ander de herontwikkeling van diverse locaties in en om de haven ten behoeve van een betere functionele inrichting. Hieronder vallen de ontwikkelingen van de TESO-haven en het terrein Buitenveld.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

52/73

•

Introductie van slimmere mobiliteitsconcepten. Dit betreft onder andere het ontwikkelen van een logistieke hub en een mobiliteitshub.

•

Ontwikkeling van een Energy Maintenance Valley. Dit betreft de ontwikkeling van een Energy Maintenance Valley. Den Helder ligt zeer gunstig voor bijvoorbeeld het toekomstig onderhoud van windparken op zee en kan gelet op de ontwikkelingen ten aanzien van de energietransitie een grote rol spelen.

Een vaarroute via Willemsoord heeft voornamelijk raakvlakken met de eerste twee perspectieven. Deze gaan in op de ontwikkeling van de vaarroute en het herinrichten van de bruggen en overige infrastructuur in het gebied. In dit onderzoek komen deze perspectieven terug in de thema’s Mobiliteit (bereikbaarheid en doorstroming) en Toekomstbestendigheid (ontwikkelingen korte termijn). Hieruit kan herleid worden dat de vaarroute bij voorkeur ten minste een neutraal effect zou moeten hebben op deze thema’s. De scenario’s A-1 t/m C zijn hiermee het meest in lijn. Hiervan beschikt scenario A1 over de minst (beperkt) negatieve beoordelingen. Scenario D is niet in lijn met de perspectieven vanwege de verminderde bereikbaarheid over het water. Omdat er binnen de toekomstbestendigheid (lange termijn) nog veel ruimte ligt voor het maken van keuzes is dit criterium in dit onderzoek niet voorzien van een beoordeling. Het criterium betreft een kwalitatieve omschrijving van de leidende perspectieven waarbinnen de keuzes voor ontwikkelingen zouden moeten vallen.

4.6

Economie en financiën

4.6.1

Financiële consequenties

Om de financiële consequenties van de scenario’s inzichtelijk te maken is per scenario een kostenindicatie op hoofdlijnen gemaakt (zie bijlage V). De scenario’s zijn opgebouwd uit (de meest relevante) bouwstenen. De verschillende bouwstenen zijn op kosten gezet, wat leidt tot de globale investeringskosten, die in onderstaande tabel zijn weergegeven.

B-2 Verplichte route pleziervaart

C Volwaardige vaarroute

€

€

€€€€

€€€

€€€€€

€€

€4,9*

€4,0

€48,3*

€26,1

€52,8*

€9,3

D Natte Dok als zoetwaterhaven

B-1 BVS als schutsluis

Financiële consequenties (mln)

A-2 Willemsoord via ZDS

Kosten

A-1 BVS als keersluis

De kosten dienen alleen ter onderlinge vergelijking van de scenario’s. Het bepalen van budgetten op basis van deze (globale) kostenindicatie wordt afgeraden.

* Bij deze scenario’s nemen de exploitatiekosten ook toe, door de benodigde scheepvaartbegeleiding.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

53/73

Een belangrijke kanttekening bij deze kostenindicatie is dat er kadeconstructies in het Natte Dok aan vervanging toe zijn. Het betreft circa 350 m1 kade, aan de westzijde van het Natte Dok, langs jachthaven Willemsoord. In scenario A2 zou overwogen kunnen worden deze kades op een later moment te vervangen, omdat er geen vaarroute via Willemsoord wordt gerealiseerd. Dit betekent echter ook dat er een investering plaatsvindt in de renovatie en mechanisering van de Boerenverdrietsluis, terwijl het daadwerkelijk in gebruik nemen bij noodsituaties of als alternatieve route vervolgens risico’s met zich meebrengt omdat de kades nog niet zijn gerenoveerd. De kosten van het vervangen van de kadeconstructie zijn niet meegenomen in bovenstaande bedragen en bedragen naar verwachting circa €6,0 miljoen. Subsidiabele onderdelen Onderstaand is een verkenning gedaan naar de subsidiabele onderdelen omtrent vaarroute Willemsoord. Allen dienen nader verkend te worden op het moment dat de vaarroute doorgang vindt en verder uitgevoerd gaat worden. Provincie Noord-Holland •

Waterrecreatie: Duurzaamheid en Innovatie 2025. Het op afstand bedienen van de Boerenverdrietsluis zou hier onder kunnen vallen. Maximaal subsidiabel bedrag betreft €50.000.

•

Waterrecreatie: Uitbreiden van vaarnetwerk voor kleinere pleziervaart 2023. Het aanpassen van bruggen en/of sluizen zouden hier onder kunnen vallen. Maximaal subsidiabel bedrag betreft €400.000. Er zijn geen signalen dat de subsidieaanvraag dicht staat.

•

Rijksmonumenten. Er lijkt geen provinciale subsidiepost voor het restaureren van Rijksmonumenten open te staan. Mogelijk is het te zijner tijd wel mogelijk om voor werkzaamheden aan de Boerenverdrietsluis (Rijksmonument) subsidie te ontvangen.

Rijk •

Subsidieregeling instandhouding Rijksmonumenten. Het instandhouden van de Boerenverdrietsluis zou hier onder kunnen vallen. Subsidiabel percentage is 30 – 50%.

Optimalisatie De ingeschatte kosten zouden nauwkeuriger kunnen worden gemaakt bij nader onderzoek. Hiervoor is onder andere het volgende noodzakelijk: •

Onderzoek naar de waterbodem om een betere inschatting te kunnen maken van het aantal te baggeren m3.

•

Geotechnisch en constructief onderzoek naar de bodemopbouw en dimensionering van de kadeconstructies. Aan de hand van een ontwerp is een betere inschatting te maken van de te maken kosten.

•

Het ontwerpen van de Boerenverdrietsluis, als mechanische keersluis maar ook als schutsluis met diverse lengtes. Aan de hand van een ontwerp is een betere inschatting te maken van de te maken kosten.

•

Onderzoek naar een optimale inrichting van het Natte Dok, overeenkomstig de eigendomssituatie en (groei)wensen van Defensie en jachthaven Willemsoord. Aan de hand hiervan kan werk met werk worden gemaakt: de vaarroute verloopt optimaal door het Natte Dok en de jachthaven en Defensie hebben een toekomstbestendige inrichting.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

54/73

4.6.2

Recreatief – toeristische waarde

De haven van Den Helder vormt een belangrijk onderdeel van het toeristische product van de stad. In de haven komen onder andere dagtoeristen, vakantiegangers naar Texel en watersporters die naar het wad gaan of Noord-Holland invaren. Den Helder heeft een rijke 20-eeuwse militaire en maritieme geschiedenis. Daarnaast functioneert de stad als toegang tot Texel. De gemeente Den Helder heeft in haar Uitvoeringsprogramma Beleidskader Toerisme en Recreatie Den Helder 2025 – 2028 de volgende zes speerpunten op het gebied van recreatie en toerisme geformuleerd: 1. Stimuleren van destinatiemanagement: het vergroten van de aantrekkelijkheid van Den Helder om het toerisme en de brede welvaart te stimuleren. 2. Versterken van identiteit en imago: het promoten van Den Helders maritieme geschiedenis, stranden en natuur. 3. Verbeteren van de leefbaarheid: het ontwikkelen van toeristische voorzieningen die zowel de inwoners als bezoekers ten goede komt. 4. Stimuleren van economische groei: het aantrekken van meer toeristen en het creëren van economische kansen voor lokale bedrijven. 5. Behoud en ontwikkeling van natuur, cultuur en erfgoed: het bevorderen van duurzaam toerisme om te beschermen en ontwikkelen. 6. Gastvrije toegankelijke gemeente: het stimuleren van samenwerking tussen belanghebbenden om de (fysieke) toegankelijkheid te verbeteren.

Vanuit bovenstaande speerpunten heeft de gemeente Den Helder voor vaarrecreatie en Willemsoord de volgende acties bepaald: •

Inzet op stedelijke verblijfsrecreatie (o.a. bij Willemsoord).

•

Onderzoek naar een Toeristisch Overstappunt (TOP) bij Willemsoord.

•

Den Helder actief promoten als toegangspoort tot het Waddengebied, onder andere door middel van aantrekkelijke vaarroutes en het maritieme karakter.

•

Verbeteren van verbindingen tussen Den Helder en de Waddenzee.

Het realiseren van vaarroute Willemsoord kan er in potentie voor zorgen dat vaarverkeer niet via de Koopvaardersschutsluis gaat, maar door de Koopvaardersbinnenhaven naar Willemsoord en via de Zeedoksluis naar de Nieuwe Haven. In het verleden was het Natte Dok zowel via de Boerenverdrietsluis als de Zeedoksluis bereikbaar. Jachthaven Willemsoord heeft aangegeven dat in die periode de verhouding van pleziervaart door de sluizen op 50-50 (50% door Zeedoksluis, 50% door Boerenverdrietsluis) zat. Dit geeft de potentie aan in de situatie waarin het Natte Dok wederom via beide sluizen toegankelijk is. Verder geeft zij aan dat de reactie van toeristen positief is. Ze zijn gewend ‘buiten’ te liggen, maar ontdekken nu hoe het is om ‘binnen’ te liggen en hoe mooi Den Helder is. Om deze reden is Jachthaven Willemsoord bezig om het aantal passantenplaatsen te verhogen. Vanuit Jachthaven Willemsoord is het centrum van Den Helder in circa 10 loopminuten of 5 fietsminuten te bereiken. De verderop gelegen aanmeerplaatsen aan de Koopvaardersbinnenhaven liggen op circa 20 loopminuten of 5 fietsminuten. Het stimuleren van vaarverkeer richting en in Willemsoord zou daarmee in potentie kunnen leiden tot een hogere toestroom van recreanten/toeristen in het centrum van Den Helder.

Hiermee worden Willemsoord en het centrum meer een eenheid en Den Helder in zijn geheel een nog betere toegangspoort tot het Waddengebied. Dit biedt kansen om de identiteit en imago van Den Helder te versterken als stad aan zee, maar ook de maritieme geschiedenis, natuur en stranden te benadrukken.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

55/73

Een belangrijke kanttekening bij het stimuleren van vaarverkeer naar Jachthaven Willemsoord is dat er voldoende aanmeervoorzieningen moeten zijn. Op dit moment is de jachthaven geen passantenhaven. Er zijn 75 vaste plaatsen en 25 passantenplaatsen. Vaste plaatsen die tijdelijk vrij komen worden opgevuld door passanten. De verwachting is dat deze verhouding niet aansluit bij de potentiële toekomstige situatie met Jachthaven Willemsoord als passantenhaven en toegangspoort tot Den Helder en het wad. Er zal een nieuwe balans moeten komen in vaste plaatsen en passantenplaatsen. Scenario’s A1, B1 en B2 De scenario’s A1, B1 en B2 gaan uit van het realiseren van een doorgaande vaarroute via Willemsoord. Dit zorgt ervoor dat het aantal vaarbewegingen in het Natte Dok toeneemt, wat het maritieme karakter en de levendigheid in Willemsoord versterkt. Teruggrijpend op de eerder genoemde speerpunten hebben deze scenario’s een direct positief effect op destinatiemanagement (1), versterken van de identiteit (2) en de ontwikkeling van cultuur en erfgoed (3). Destinatiemanagement wordt verbeterd doordat de doorgaande vaarroute leidt tot vaarbewegingen, bezoekers en levendigheid in en rondom Willemsoord. Dit zorgt voor beleving van de bestemming. Doordat vaarverkeer meer door de stad Den Helder vaart wordt de maritieme identiteit versterkt.

De cultuur (musea, bezienswaardigheden) en het erfgoed (oude schepen, maar ook het monument de Boerenverdrietsluis) kan worden beleefd. Indirect kunnen de scenario’s A1, B1 en B2 bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid (3) en het stimuleren van economische groei (4). De extra bezoekers ten gevolge van de vaarroute zullen in het gebied geld uitgeven, gebruik maken van voorzieningen en leiden tot economische groei. Dit wordt verder uiteengezet in paragraaf 4.6.3. Vanwege de impuls die deze scenario’s geven aan de recreatief-toeristische waarde van zowel Willemsoord als de stad Den Helder, worden de scenario’s positief (+) beoordeeld. Scenario A2 Scenario A2 is gelijk aan de huidige situatie, waarbij er geen doorgaande vaarroute via Willemsoord wordt gerealiseerd. Het scenario draagt daarom niet tot nauwelijks bij aan de ambities van Den Helder en staat haaks op de acties om Den Helder actief te promoten als toegangspoort tot het Waddengebied en het verbeteren van verbindingen tussen Den Helder en de Waddenzee. Met een keuze voor dit scenario is een betere verbinding en Den Helder als (optimale) toegangspoort tot het Waddengebied een voor nu en de nabije toekomst een gepasseerd station. Om deze reden wordt dit scenario negatief (–) beoordeeld. Scenario C Scenario C gaat uit van een doorgaande vaarroute via Willemsoord.

Echter betreft dit een vaarroute voor pleziervaart én grote beroepsvaart. Eerder in het rapport zijn onder andere vraagtekens geplaatst bij de nautische veiligheid voor dit scenario. In het kader van de recreatief-toeristische waarde is de verwachting dat de beroepsvaart hier geen impuls aangeeft. Beroepsvaart gaat normaliter voor een directe route, om veilig en snel van A naar B te komen. Dit, in combinatie met de beperkte ruimte in het Natte Dok en het ontbreken van een aanmeercapaciteit voor deze schepen, zal er naar verwachting voor zorgen dat beroepsvaart via de Koopvaardersschutsluis gaat en Willemsoord overslaat. Indien er toch beroepsvaart via Willemsoord gaat varen, dan zou een gevolg hiervan kunnen zijn dat pleziervaart deze route minder graag neemt (bijvoorbeeld door een gevoel van onveiligheid). Hiermee kent dit scenario mogelijk een afbreukrisico.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

56/73

Los van bovenstaande situatie, leidt scenario C tot een toename van het aantal vaarbewegingen in het Natte Dok, wat het maritieme karakter en de levendigheid in Willemsoord versterkt. Teruggrijpend op de eerder genoemde speerpunten heeft scenario C een direct positief effect op destinatiemanagement (1), versterken van de identiteit (2) en de ontwikkeling van cultuur en erfgoed (3). Destinatiemanagement wordt verbeterd doordat de doorgaande vaarroute leidt tot vaarbewegingen, bezoekers en levendigheid in en rondom Willemsoord. Dit zorgt voor beleving van de bestemming. Doordat vaarverkeer meer door de stad Den Helder vaart wordt de maritieme identiteit versterkt. De cultuur (musea, bezienswaardigheden) en het erfgoed (oude schepen, maar ook het monument de Boerenverdrietsluis) kan worden beleefd. Indirect draagt scenario C bij aan het verbeteren van de leefbaarheid (3) en het stimuleren van economische groei (4). De extra bezoekers ten gevolge van de vaarroute zullen in het gebied geld uitgeven, gebruik maken van voorzieningen en leiden tot economische groei. Dit wordt verder uiteengezet in paragraaf 4.6.3. Ondanks de kanttekening wat het effect van de beroepsvaart is in dit scenario, kan de pleziervaart in dit scenario – gelijk aan scenario’s A1, B1 en B2 – een impuls geven aan de recreatief-toeristische waarde van zowel Willemsoord als de stad Den Helder.

Om deze reden wordt dit scenario als positief (+) beoordeeld. Scenario D Scenario D leidt er toe dat het Natte Dok bereikbaar is, maar vanuit het Natte Dok kan er niet direct de zee op worden gevaren omdat de Zeedoksluis wordt gedempt. Er moet eerst teruggevaren worden naar de Koopvaardersschutsluis. Andersom geldt: voor schepen vanaf het wad is het Natte Dok niet direct bereikbaar én zichtbaar. Teruggrijpend op de eerder genoemde speerpunten heeft dit scenario om bovenstaande reden een negatieve impact op de beleving van Den Helder als maritieme stad (2), omdat vaarverkeer verder van het centrum af moet aanmeren dan in de huidige situatie het geval is of Willemsoord overslaat vanwege de benodigde extra vaartijd. In dit scenario is er geen sprake meer van een jachthaven aan zee. Het positieve hieraan is echter wel dat het maritieme karakter wordt versterkt in de Koopvaardersbinnenhaven, hier vinden de vaarbewegingen dan plaats. Mocht het Natte Dok (gebied) ontwikkelt worden tot volwaardige passantenhaven voor pleziervaart in Noord-Holland, dan kan dit een positieve impact hebben op Den Helder als bestemming (1) en daarmee indirect op de leefbaarheid (3) en economie(4). Het is hiervoor van belang dat de plek iets (extra’s) te bieden heeft aan pleziervaart, zodat het rendabel is om de doodlopende vaarroute te gebruiken en aan te meren in Jachthaven Willemsoord.

Een risico is dat vaarverkeer aanmeert in andere passantenhavens, waaronder die aan de Koopvaardersbinnenhaven. De recreatief-toeristische waarde van deze passentenhavens wordt lager ingeschat, vanwege de grotere afstand tot Willemsoord en het centrum van Den Helder. Er zijn investeringen en ontwikkelingen nodig om deze vaarroute aantrekkelijk te maken. Zonder deze investeringen en ontwikkelingen is de verwachting dat vaarverkeer beperkt gebruikt maakt van de route. Dit wordt gelijkgesteld aan de huidige situatie. Daarnaast wordt de verbinding van Den Helder met de zee zelfs verslechtert. Het scenario draagt niet tot nauwelijks bij aan de ambities van Den Helder. Om deze reden wordt dit scenario negatief (–) beoordeeld.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

57/73

4.6.3

A-1 BVS als keersluis

A-2 Willemsoord via ZDS

B-1 BVS als schutsluis

B-2 Verplichte route pleziervaart

C Volwaardige vaarroute

D Natte Dok als zoetwaterhaven

Recreatief – toeristische waarde

+

–

+

+

+

–

Economische impact en perspectief

Toerisme speelt een belangrijke rol in de economische groei van Den Helder. Een gevarieerd en toegankelijk aanbod op het gebied van toerisme en recreatie draagt bij aan een stad waar het fijn is om te wonen, werken, verblijven en recreëren. Tevens hebben recreatie en toerisme een toegevoegde waarde voor de stad op sociaal maatschappelijk, ruimtelijke gezondheid en economisch gebied. De gemeente Den Helder wil om deze reden actief werken aan de bestemming Den Helder, om zo optimaal te profiteren van positieve impact van bezoekers op de brede welvaart in de stad. In de voorgaande paragraaf (4.6.2) is de toename van recreatie en toerisme beschouwd. Uit het Watersportonderzoek van Waterrecreatie Nederland en NBTC | Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen is in kaart gebracht welke watersportgebieden worden bezocht door diverse watersportvormen. Voor de gebieden die gerelateerd zijn aan Willemsoord is dit in onderstaande tabel weergegeven. In ditzelfde onderzoek is onderzocht welke bestedingen horen bij de watersporters per dag(tocht). Tabel 3. Vorm van watersporter (% op gehele vaarverkeer) en bestedingen. Vorm:

Kajuit motorboot

Kajuit zeilboot

Sloep

Open boot

Open zeilboot

Waddenzee / Eilanden

8%

32%

1%

5%

7%

Kop van Noord-Holland

7%

10%

6%

10%

5%

€28,30

€37,60

€30,70

€21,80

€21,90

Bestedingen

De bestedingen komen ten goede aan kosten die direct aan de watersport gelinkt zijn, bijvoorbeeld brug-/sluisgelden, maar ook aan eten, drinken, horeca en winkels. Economisch gezien zou het bereikbaar maken van Willemsoord door middel van een doorgaande vaarroute meer vaarbewegingen opleveren, die gepaard gaan met bestedingen. Met name de nabijgelegen horecagelegenheden profiteren hiervan. In relatie tot dagjesmensen zouden culturele voorzieningen en activiteiten meeprofiteren. Om de economische impuls te creëren is het noodzakelijk om van Jachthaven Willemsoord een passantenhaven te maken. Er zijn 75 vaste plaatsen en 25 passantenplaatsen. De verwachting is dat deze verhouding niet aansluit bij de potentiële toekomstige situatie met Jachthaven Willemsoord als passantenhaven en ‘toegangspoort’ tot Den Helder en het wad. Er zal een nieuwe balans moeten komen in vaste plaatsen en passantenplaatsen. Jachthaven Willemsoord heeft echter ook de ambitie om uit te breiden. Het financiële gevolg met de huidige omvang van Jachthaven Willemsoord is dat zij in verhouding minder inkomsten halen uit de vaste plaatsen en meer inkomsten uit de passantenplaatsen. Hierdoor hebben zij een minder stabiele inkomstenstroom.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

58/73

Aanvullend op Jachthaven Willemsoord zullen ook jachthavens en/of passantenhavens in de directe omgeving meer worden gebruikt. Het gaat hierbij om de Spoorweghaven, Industriehaven, Koopvaardersbinnenhaven en de Nieuwe Haven. Aan de Koopvaardersbinnenhaven zijn bijvoorbeeld in totaal 38 passantenplaatsen beschikbaar. Deze, alsmede de andere havens, liggen echter verder van de voorzieningen vandaan, waardoor deze aanmeerplekken minder gunstig zijn dan aanmeren in Jachthaven Willemsoord. Wel kan het ontsluiten van Willemsoord via de vaarroute een beperkt negatief economisch effect hebben op de andere havens. Er zal pleziervaart zijn die normaliter in één van deze havens aanmeert en nu doorvaart naar Jachthaven Willemsoord. Daartegenover staat de aantrekkende werking van de vaarroute, waarbij op piekmomenten mogelijk een beroep moet worden gedaan op meerdere jachthavens om de extra vaarbewegingen op te vangen. Naast de bestedingen en het effect op jachthavens heeft de vaarroute ook een effect op andere ondernemingen in het gebied. •

De Boerenverdrietsluis als schutsluis maakt dat de reparatiekade wordt beperkt in haar bedrijfsvoering. Zij zullen hun werkzaamheden elders moeten voortzetten (zie paragraaf 4.1.1.), wat vanwege inefficiënte bedrijfsvoering mogelijk een negatief economisch effect kan hebben.

•

Het enkelstrooksprofiel leidt mogelijk tot een beperkte bedrijfsvoering voor de rondvaartboten die vanuit Den Helder het wad opgaan. Zij zullen langer onderweg zijn.

•

Het enkelstrooksprofiel beperkt de bedrijfsvoering en uitbreidingsmogelijkheden van Damen (gevestigd in de Koopvaardersbinnenhaven), alsmede de uitbreidingsmogelijkheden van de watersportverenigingen langs de Koopvaardersbinnenhaven, door het in gebruik nemen van de route als vaarroute.

Scenario’s A1 Dit scenario gaat uit van een doorgaande vaarroute via Willemsoord met enkelstrooksprofiel. Het enkelstrooksprofiel beperkt ondernemingen die een groeiwens hebben en beperkt het plaatselijke rondvaartbedrijf en Damen in haar bedrijfsvoering. Het scenario leidt tot een toename in vaarbewegingen met een grote kans op een impuls in dagrecreatie en -toerisme. Vanwege de uitgaven van deze doelgroep wordt verwacht dat deze scenario’s een impuls geven aan de (haven)economie. Omdat het mogelijk een neveneffect op ondernemingen heeft, wordt dit scenario beperkt positief (0/+) beoordeeld. Scenario’s B1 en B2 Deze scenario’s gaan uit van een doorgaande vaarroute via Willemsoord zonder enkelstrooksprofiel. Dit leidt tot een toename in vaarbewegingen met een grote kans op een impuls in dagrecreatie en -toerisme. Vanwege de uitgaven van deze doelgroep wordt verwacht dat deze scenario’s een impuls geven aan de (haven)economie. De scenario’s worden daarom positief (+) beoordeeld.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

59/73

Scenario A2 Scenario A2 is gelijk aan de huidige situatie. Het aantal vaarbewegingen is gelijk aan de huidige situatie en heeft daarmee een neutraal effect ten opzichte van de referentiesituatie. De gemeente Den Helder heeft echter de ambitie om economische groei te stimuleren, dit wordt niet behaald als er geen vaarverkeer aantrekkende werking wordt gegenereerd. Daarmee draagt dit scenario niet tot nauwelijks bij aan de groei van de (haven)economie en geeft hierin geen impuls. Met een keuze voor dit scenario is economische groei in de haven en Willemsoord door middel van goede bereikbaarheid over water voor nu en de nabije toekomst een gepasseerd station vanwege de gemaakte investeringen. Andere mogelijkheden om in economische groei te voorzien, buiten de vaarroute om, moeten worden onderzocht en uitgevoerd. Om deze reden wordt dit scenario beperkt negatief (0/–) beoordeeld. Scenario C Scenario C gaat – evenals de bovengenoemde scenario’s – uit van een doorgaande vaarroute via Willemsoord. Echter betreft dit een vaarroute voor pleziervaart én beroepsvaart, door middel van een enkelstrooksprofiel. Het enkelstrooksprofiel beperkt ondernemingen die een groeiwens hebben en beperkt het plaatselijke rondvaartbedrijf en Damen in haar bedrijfsvoering. Het scenario leidt tot meer vaarbewegingen met een grote kans op een impuls in dagrecreatie en -toerisme.

Deze impuls zal alleen komen van de pleziervaart, aangezien er voor beroepsvaart niet tot nauwelijks mogelijkheden zijn om aan te meren in het Natte Dok. Vanwege de uitgaven van deze doelgroep wordt verwacht dat deze scenario’s een impuls geven aan de (haven)economie. Omdat het mogelijk een neveneffect op ondernemingen heeft, net als scenario A1, wordt dit scenario beperkt positief (0/+) beoordeeld. Scenario D Scenario D leidt er toe dat het Natte Dok bereikbaar is, maar vanuit het Natte Dok kan er niet direct de zee op worden gevaren omdat de Zeedoksluis wordt gedempt. Er moet eerst teruggevaren worden naar de Koopvaardersschutsluis. Er is dus geen sprake van een jachthaven aan zee. Met de ontwikkeling van Buitenveld leidt dit scenario ertoe dat Defensie over water alleen zijn terrein kan bereiken via de Koopvaardersschutsluis. Dit betreft een aanzienlijke omvaartijd.

A-2 Willemsoord via ZDS

B-1 BVS als schutsluis

B-2 Verplichte route pleziervaart

C Volwaardige vaarroute

D Natte Dok als zoetwaterhaven

Economische impact en perspectief

A-1 BVS als keersluis

Andersom geldt: voor schepen vanaf het wad is het Natte Dok niet direct bereikbaar. In de huidige situatie heeft het Natte Dok ook maar één ontsluiting. Hierdoor zal het aantal vaarbewegingen maximaal gelijk zijn aan de huidige situatie en daarmee draagt dit scenario niet tot nauwelijks bij aan de groei van de (haven)economie. De verwachting is dat er nauwelijks bestedingen zijn van passanten. De eigenaren van vaste plekken zullen waarschijnlijk eigen proviand meenemen voor aan boord. Om deze reden wordt dit scenario negatief (–) beoordeeld.

0/+

0/–

+

+

0/+

–

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

60/73

4.7

Ruimtelijke gevolgen

4.7.1

Eigendom

In bijlage VI is de huidige eigendomssituatie weergegeven. Hierop is te zien dat de gemeente Den Helder (paars/roze) eigenaar is van de vaarweg Koopvaardersbinnenhaven, het Nieuwe Diep en circa de helft van het Natte Dok. Het Boerenverdriet (inclusief de sluis) is voor 50% van de gemeente Den Helder en voor 50% van Defensie (geel/oranje). De gemeente Den Helder is met Defensie in onderhandeling om tot overeenstemming te komen over het eigendom van de Boerenverdrietsluis. Mogelijk komt deze volledig in eigendom van de gemeente. In dat geval is de gemeente eigenaar van de sluis en kan zij individueel plannen maken voor verbouw van de sluis (met inachtneming van het Rijk(smonument)). Voor wat betreft Vaarroute Willemsoord zullen nagenoeg alle kosten en werkzaamheden voor rekening komen van de gemeente Den Helder. Er zijn enkele uitzonderingen: •

Baggerwerkzaamheden rondom de Boerenverdrietsluis. Dit is en blijft gedeeld eigendom van de gemeente Den Helder en Defensie en om deze reden dient er nader overleg plaats te vinden over de verdeling van kosten.

•

Het verplaatsen van steigers van Jachthaven Willemsoord naar verderop in het Natte Dok dient in overleg met Defensie plaats te vinden. In de huidige situatie liggen enkele (delen van) steigers al op grondgebied van Defensie. Mogelijk ligt hier een overeenkomst voor het gebruik van het grondgebied.

•

In een enkel scenario is het noodzakelijk een draaipaal te plaatsen. Deze komt in het Natte Dok in het gebied te liggen wat in eigendom is van Defensie. Er dient nadere afstemming plaats te vinden om toestemming te verkrijgen voor deze werkzaamheden.

Scenario’s A1, A2, B1, B2 en D In deze scenario’s is er nauwelijks een eigendomsraakvlak met derden, enkel nadere afstemming met Defensie. Om deze reden scoren deze scenario’s neutraal (0). Scenario C

A-2 Willemsoord via ZDS

B-1 BVS als schutsluis

B-2 Verplichte route pleziervaart

C Volwaardige vaarroute

D Natte Dok als zoetwaterhaven

Eigendom

A-1 BVS als keersluis

Binnen scenario C vinden diverse werkzaamheden plaats op grondgebied van Defensie. Hier is afstemming met Defensie voor nodig. Om deze reden scoort dit scenario beperkt negatief (0/–).

0

0

0

0

0/–

0

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

61/73

4.7.2

Beheer

In de huidige situatie beheert Port of Den Helder een groot deel van de onderzoekslocatie (zie figuur 22). Het Boerenverdriet en het Natte Dok vallen niet onder het beheer van Port of Den Helder. Het beheergebied van Port of Den Helder blijft in de nieuwe situatie grotendeels gelijk aan de huidige situatie. Het Boerenverdriet is in gedeeld eigendom van de gemeente Den Helder en Defensie. Het beheer wordt ligt bij Willemsoord B.V., echter heeft zij niet de middelen om het beheer uit te voeren. In de nieuwe situatie gaat het eigendom van de Boerenverdrietsluis naar verwachting over naar de gemeente Den Helder, zij verzorgt dan – mogelijk via Port of Den Helder – het beheer en de bediening van de sluis, alsmede het beheer van het Boerenverdriet. Het Natte Dok is in gedeeld eigendom van de gemeente Den Helder en Defensie. Het beheer wordt gedaan door Willemsoord B.V. en Defensie. Dit blijft in de nieuwe situatie gelijk. Figuur 22. Beheergebied Port of Den Helder.

De vispassages worden op dit moment niet beheerd, maar zowel het eigendom als het beheer is in handen van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Zij zullen ook in de nieuwe situatie de beheerder van de vispassage zijn. Voor alle beweegbare kunstwerken in de vaarroute (bruggen en sluizen) geldt dat de bediening afgestemd moet worden op het gebruik van de vaarroute. Overwogen kan worden om voor centrale bediening te kiezen. Scenario’s A1, A2, B1, B2 en C De beheersituatie van het Boerenverdriet wijzigt naar aanleiding van ontwikkelingen van derden, welke buiten de ontwikkeling van de vaarroute plaatsvinden. Hiermee heeft de vaarroute zelf geen effect op deze wijziging. Om deze reden wordt deze wijziging niet meegenomen in de beoordeling van de scenario’s. Omdat er verder binnen de scenario’s geen effecten ontstaan, worden de scenario’s A1, A2, B1, B2 en C neutraal (0) beoordeeld. Scenario D De beheersituatie van het Boerenverdriet wijzigt naar aanleiding van ontwikkelingen van derden. Hiermee heeft de vaarroute geen effect op deze wijziging. Om deze reden wordt deze wijziging niet meegenomen in de beoordeling van de scenario’s.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

62/73

Verder komt in scenario D de Zeedoksluis en de brug over de Zeedoksluis te vervallen. Hiermee vervalt een deel van het beheergebied van Port of Den Helder en vormt een nieuw te realiseren grondlichaam op dit punt de primaire kering. Door het verwijderen van de kunstwerken (sluis en brug) wordt er een eenduidige kering gerealiseerd, wat voordelig is voor de betrouwbaarheid van de kering. Het beheer van de gronden achter de kering zou over kunnen gaan naar Defensie, aangezien zij de weerszijden van de Zeedoksluis in eigendom hebben en naar alle waarschijnlijkheid ook beheren.

A-2 Willemsoord via ZDS

B-1 BVS als schutsluis

B-2 Verplichte route pleziervaart

C Volwaardige vaarroute

D Natte Dok als zoetwaterhaven

Beheer

A-1 BVS als keersluis

De beheerovername is een logisch gevolg en zorgt ervoor dat er minder objecten beheerd hoeven te worden. Om deze reden wordt dit scenario positief (+) beoordeeld.

0

0

0

0

0

+

4.8

Risico’s

4.8.1

Risico’s en aandachtspunten

Onderstaande risico’s en aandachtspunten zijn niet gelieerd aan één van de voorgaande beoordelingscriteria. Omdat ze toch van belang zijn voor het onderzoek zijn zij hieronder genoteerd. •

Cultuurhistorie (onderzoek KVSS 2019) De BVS is een monument (zowel gemeentelijk als rijk). De cultuurhistorische waarde van de BVS is een aandachtspunt bij het bouwen aan de sluis. Dit betekent dat in het nieuwe ontwerp rekening moet worden gehouden met specifieke eisen. Om het risico op schade of tekortkomingen aan een monument te verkleinen, is het noodzakelijk de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) om advies te vragen. Er dient voor de vergunning een uitgebreide procedure via de RCE te worden gevolgd. Deze duurt 26 weken.

•

Chroom-6 (onderzoek KVSS 2019) Enkele onderdelen van de brug van de Boerenverdrietsluis zijn chroom-6 verdacht aangemerkt en reeds onderzocht. Er is Chroom-6 aangetroffen op de slagbomen en het hekwerk. Ook zijn er zware metalen aangetroffen op de locatie. Om het risico op schade door chroom-6 te mitigeren zullen de onderdelen van de brug deskundig moeten worden verwijderd en afgevoerd worden, wanneer blijkt dat werkzaamheden aan de brug noodzakelijk zijn.

•

Archeologie (onderzoek KVSS 2019) Uit archeologisch onderzoek blijkt dat – wanneer achter de bestaande kades wordt gewerkt – vervolgonderzoek noodzakelijk is bij het zuidelijk deel van de Boerenverdrietsluis. Dit omdat er op deze locatie mogelijk relevante archeologische waarden en/of vondsten liggen. Om het risico op archeologische aantasting te voorkomen, is het noodzakelijk om vroegtijdig nader archeologisch onderzoek uit te voeren. Daarnaast wordt geadviseerd om een duidelijk protocol op te stellen voor het aantreffen van toevalsvondsten op deze locatie, maar óók elders in het plangebied.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

63/73

•

Chemische waterkwaliteit (onderzoek KVSS 2019) Ondernemers langs het waterfront klagen over de chemische kwaliteit van het water. Binnen dit onderzoek is enkel de natuurlijke/ecologische waterkwaliteit beschouwd. Om het risico op een verslechtering van de waterkwaliteit te mitigeren, zou nader onderzoek opheldering moeten bieden in de chemische waterkwaliteit. Aan de hand hiervan kunnen passende maatregelen worden getroffen.

•

Bezwaar van bewoners tegen de vaarroute Uit onderzoek KVSS 2019 blijkt dat bewoners bezwaar hadden tegen de tijdelijke omvaarroute. Nu een permanente vaarroute wordt gerealiseerd is de verwachting dat er bewoners zijn die ook tegen deze plannen zijn. Bij een intentie om door te gaan met de plannen voor deze permanente vaarroute wordt aangeraden om vroegtijdig de bewoners te informeren en met ze in gesprek te gaan over hun bezwaren. Mogelijk kunnen zorgen weggenomen worden of er maatregelen kunnen worden getroffen om bewoners tegemoet te komen.

•

Risico op beperkte doorstroming op Het Nieuwe Diep door nevenactiviteiten In de huidige situatie komt het voor dat vrachtwagens aan de kant van de rijbaan van Het Nieuwe Diep parkeren. Dit zijn vrachtwagens die in de nabije omgeving moeten laden en/of lossen vanwege de aanwezige bedrijvigheid en/of ontwikkelingen. Bij ondernemers leeft de zorg dat dit verergert zodra de brug over de Zeedoksluis vaker opengaat en verkeer van en naar de TESO-haven over Het Nieuwe Diep rijdt. Vervolgonderzoek naar deze huidige problematiek is gewenst.

Omdat bovenstaande risico’s in meer of mindere mate voor elk scenario van toepassing zijn, worden de scenario’s neutraal (0) beoordeeld.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

64/73

B-2 Verplichte route pleziervaart

C Volwaardige vaarroute

D Natte Dok als zoetwaterhaven

Beoordelingsmatrix B-1 BVS als schutsluis

5.1

A-2 Willemsoord via ZDS

Resumé

A-1 BVS als keersluis

5

Bestaande bebouwing en faciliteiten

+

+

0/–

0/–

–

0

Externe veiligheid

0

0

0

0

0

0

Technische maatregelen

0/–

0

–

0/–

–

0/–

Waterkwaliteit

–

0

–

0

–

0/–

Waterkwantiteit

–

0

0

0

0

0

Ecologie

0/–

0/–

0/–

0/–

0/–

0/–

Doorstroming over land

0/–

0

0/–

0/–

0/–

0

Doorstroming over water

0/–

0

0/–

0/+

0/–

0/–

Bereikbaarheid over land

0

0

0

0

0

0

Bereikbaarheid over water

+

0/+

+

0/+

+

–

Nautische veiligheid

–

0

–

0/–

––

0/–

Ontwikkelingen

0

0

0/–

0/–

0/–

+

Toekomstbestendigheid

x

x

x

x

x

x

Financiële consequenties

€

€

€€€€

€€€

€€€€€

€€

Recreatief – Toeristische waarde

+

–

+

+

+

–

Economische impact en perspectief

0/+

0/–

+

+

0/+

–

Eigendom

0

0

0

0

0/–

0

Beheer

0

0

0

0

0

+

Risico’s en aandachtspunten

0

0

0

0

0

0

Ruimtelijke Impact

Techniek

Water

Mobiliteit

Toekomstbestendigheid

Economie en financiën

Ruimtelijke gevolgen

Risico’s

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

65/73

5.2

Scenario’s

5.2.1

A1 BVS als keersluis

De sterke punten van dit scenario zijn het effect op bestaande bebouwing en faciliteiten, de bereikbaarheid over water en het effect op de recreatief-toeristische waarde. Negatieve punten van dit scenario zijn de waterkwaliteit en -kwantiteit en de nautische veiligheid.

5.2.2

A2 Willemsoord via ZDS

De sterke punten van dit scenario zijn het effect op bestaande bebouwing en faciliteiten en de financiële consequenties die gelden voor deze vaarroute. Een negatief punt is het effect op de recreatief-toeristische waarde. Het scenario gaat in tegen ambities en daaruit voortkomende acties van de gemeente.

5.2.3

B1 BVS als schutsluis

De sterke punten van dit scenario zijn de bereikbaarheid over water, het effect op de recreatief-toeristische waarde en de economische impact en perspectief. Negatieve punten van dit scenario zijn de technische maatregelen die getroffen moeten worden, de waterkwaliteit, de nautische veiligheid en de financiële consequenties.

5.2.4

B2 Verplichte route pleziervaart

De sterke punten van dit scenario zijn het effect op de recreatief-toeristische waarde en de economische impact en perspectief. Een negatief punt zijn de financiële consequenties.

5.2.5

C Volwaardige vaarroute

De sterke punten van dit scenario zijn de bereikbaarheid over water en het effect op de recreatief-toeristische waarde. Negatieve punten van dit scenario zijn het effect op bestaande bebouwing en faciliteiten, de technische maatregelen en de waterkwaliteit. De nautische veiligheid wordt als zeer negatief gezien.

5.2.6

D Natte Dok als zoetwaterhaven

De sterke punten van dit scenario zijn het effect op toekomstige ontwikkelingen en beheer. De negatieve punten van dit scenario zijn de bereikbaarheid over water, het effect op de recreatief-toeristische waarde en de economische impact en perspectief.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

66/73

6

Advies

6.1

Algemene conclusie

Het doel van dit onderzoek is om de haalbaarheid van een permanente vaarroute via Willemsoord te bepalen. Op basis van het onderzoek maakt de gemeente Den Helder in overleg met de partners uit de ontwikkeling Maritiem Cluster vervolgens een gefundeerde en goed afgewogen keuze over de toekomstige vaarroute en de beide sluizen (Zeedoksluis en Boerenverdrietsluis) in het Natte Dok. Met dit onderzoek zijn inzichten verkregen in de mogelijkheden voor een vaarroute via Willemsoord. De haalbaarheid van zes scenario’s is onderzocht, variërend van een vaarroute alleen voor pleziervaart tot een volwaardige tweede vaarroute. Uit de beoordelingsmatrix van hoofdstuk 5.1. blijkt dat elk van de scenario’s zowel voordelen als nadelen kent. In bijlage VII is per scenario een factsheet weergegeven met daarop een kaart van het scenario aangevuld met een overzicht van de beoordeling. In de beoordelingsmatrix scoren de scenario’s A2 ‘Willemsoord via Zeedoksluis’ en B2 ‘Verplichte route pleziervaart’ het meest positief van de zes onderzochte scenario’s. In beide scenario’s wordt ingezet op een vaarroute die pleziervaart faciliteert. Beroepsvaart maakt geen onderdeel uit van de vaarroute via Willemsoord in deze scenario’s. De beide scenario’s beschikken over de minste negatieve beoordelingen op de criteria en over meerdere positieve beoordelingen.

Daarnaast wordt er geen enkel criterium met ‘zeer negatief effect’ beoordeeld in deze scenario’s. Op het onderdeel Mobiliteit wordt neutraal tot licht positief en/of licht negatief gescoord, daar waar overige scenario’s over duidelijke negatieve punten beschikken. Met name scenario B2 geeft een impuls aan het recreatief, toeristisch en economisch perspectief. Hiertegenover staat wel een groter financieel effect, daar waar de omvang van de benodigde investering bij scenario A2 beperkter is. De Gemeente Den Helder en de Provincie Noord-Holland hebben samen een financieel kader afgesproken voor vaarroute Willemsoord. Er is grofweg €14 miljoen euro beschikbaar (minus onderzoekskosten) vanuit deze eerdere afspraken. Er zijn drie scenario’s die binnen dit kader financieel haalbaar zijn. De scenario’s A1 en A2 passen met €4 miljoen tot €5 miljoen euro ruim binnen het kader. Scenario D past met circa €9 miljoen ook binnen dit kader. Hierbij moet de kanttekening worden geplaatst dat de bedragen in paragraaf 4.6.1. geen compleet beeld van de investeringskosten geven. Het is een indicatie van kosten voor de grootste werkzaamheden en kunnen in die hoedanigheid oplopen bij de daadwerkelijke realisatie van het scenario. De bedragen zijn daarnaast exclusief de vervanging van de kadeconstructies (à €6 miljoen).

Scenario B2 is technisch haalbaar en wenselijk vanuit de doestellingen op recreatief, toeristisch en economisch perspectief, maar vooralsnog niet (financieel) haalbaar binnen de bestaande afspraken over het beschikbare budget tussen de gemeente Den Helder en de provincie Noord-Holland.

6.2

Naar een voorkeursscenario: aanbevelingen voor het vervolg

Om te komen tot een voorkeursscenario is het zaak om de zes scenario’s tegen elkaar af te wegen, waarbij verschillende politiek-bestuurlijke waardes gehecht kunnen worden aan de diverse criteria. Er wordt aanbevolen om ten minste (en in de eerste plaats) een standpunt in te nemen voor onderstaand vraagpunt: 1. In hoeverre is het een wens om voor de (kleine) beroepsvaart over een alternatieve vaarroute te beschikken en wat zou dit waard zijn (kosten-baten)?

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

67/73

De scenario’s die beroepsvaart via Willemsoord mogelijk maken scoren namelijk minder goed dan de scenario’s A2 en B2. Om een keuze te maken tussen scenario A2 en B2 is het van belang om een standpunt in te nemen voor onderstaand vraagpunt: 2. In hoeverre is het voor zowel de beroepsvaart als voor de pleziervaart aantrekkelijk om een verplichte route in te stellen voor pleziervaart? Hierbij is het van belang om in ogenschouw te nemen dat de keuze voor maatregelen ten aanzien van de Boerenverdrietsluis een zekere ‘onomkeerbaarheid’ met zicht meebrengt; vanwege de hoge investeringen is het onwaarschijnlijk dat de sluis in de (nabije) toekomst wederom aangepast wordt, daar dit tot kapitaalvernietiging van de eerdere investering zou leiden. Om een weloverwogen keuze te maken is nader onderzoek nodig. Uit dit onderzoek kan namelijk worden geconcludeerd dat er onderdelen zijn die nader onderzoek vergen. Deze onderdelen zijn hieronder toegelicht. •

Stikstof: Is een belangrijk onderdeel die in dit onderzoek onvoldoende is meegenomen. Uit een AERIUS-berekening dient te blijken wat effecten zijn op omliggende Natura2000-gebieden bij de inzet van zwaar materieel en omvaarroutes tijdens de aanlegfase, en wijzigingen in de vaarbewegingen en – routes in de gebruiksfase.

•

Verzilting: In dit onderzoek is onvoldoende duidelijkheid verkregen over de huidige zoutgraad van het water en de exacte effecten van de diverse scenario’s op verzilting van het water. Monitoring en nader onderzoek is hiervoor gewenst en sterk aan te raden. Bij voorkeur te starten op korte termijn, zodat over een langere periode de waterkwaliteit inzichtelijk kan worden gemaakt. Aan de hand hiervan kunnen exacte maatregelen ten behoeve van de verzilting worden bepaald.

•

Mobiliteit: In dit onderzoek is voor mobiliteit data gebruikt uit Onderzoek KVSS 2019 en Mobiliteitsonderzoek fase 1 dataonderzoek Maritiem Cluster Den Helder. Voor de in dit onderzoek opgenomen scenario’s zijn (nog) geen simulaties uitgevoerd. Tevens zijn in deze documenten niet recente ontwikkelingen zoals de Ravelijnbrug en de nieuwe route via het Nieuwe Diep naar de TESO-haven meegenomen. Er wordt aangeraden om nader onderzoek te doen en daarbinnen een verkeerssimulatie uit te voeren. Op basis van deze simulatie kunnen nieuwe inzichten worden verkregen ten behoeve van wachttijden, wachtplaatsen en (nautische) veiligheid. Het wordt aanbevolen om hierin ook operationele afspraken (openingstijden bruggen en sluizen) mee te nemen, evenals ontwikkelingen en wensen omtrent de doorvaarthoogte van de Ravelijnbrug.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

68/73

Daarnaast zijn in hoofdstuk 4.8. de risico’s weergegeven. Deze risico’s dienen een plek te krijgen in het vervolg: ze maken onderdeel uit van het maken van een keuze voor (voorkeurs)scenario of in het uitvoeren van nader onderzoek. In alle gevallen wordt aanbevolen om door middel van gefaseerd nader onderzoek verduidelijking te creëren in de meest kansrijke scenario’s. Dit zou conform nevenstaand processchema er uit kunnen komen te zien. Om de scenario’s te trechteren is het raadzaam om een standpunt in te nemen op de eerder genoemde vraagpunten. Aan de hand hiervan zouden er mogelijk al enkele scenario’s afvallen. Vervolgens kan er voor de overgebleven scenario’s nader onderzoek worden uitgevoerd, waarna besluitvorming plaats kan vinden omtrent het voorkeursscenario. Bij deze besluitvorming is het van belang om de integraliteit van het gebied en haar gebruikers in ogenschouw te houden.

6.3

Figuur 23. Processchema vervolg.

Advies per scenario

Aanvullend is op bovenstaand algemeen advies is hieronder een beknopt advies per scenario weergegeven. Dit biedt nadere aanbevelingen voor de besluitvorming over de toekomstige vaarroute en de beide sluizen (Zeedoksluis en Boerenverdrietsluis) in het Natte Dok. Scenario A1 – Boerenverdrietsluis als keersluis Indien dit scenario als wenselijk wordt beschouwd, is het advies als volgt: •

Het scenario lijkt vooralsnog onvoldoende technisch haalbaar, met het oog op de mogelijke effecten op de waterkwaliteit en waterkwantiteit. Het advies voor scenario A1 is een nadere verdieping te doen op de effecten van dit scenario op de waterkwaliteit en waterkwantiteit. Zoals nu uit het onderzoek blijkt verslechtert de waterkwaliteit vanwege een grote mate van zoutindringing. Deze conclusie is getrokken naar aanleiding van een theoretische benadering en volledig afhankelijk van de zoutgraad in het Natte Dok. Er zijn signalen dat het water hier momenteel brak is en zoutindringing niet alleen plaatsvindt via de Zeedoksluis, maar ook via kwelwater. Monitoring zou uit kunnen wijzen hoe kritiek de zoutindringing hier is. Als tweede wordt het advies gegeven om een verdieping te doen op de waterkwantiteit, specifiek de operationele afspraken.

•

In principe kunnen de Zeedoksluis en Boerenverdrietsluis niet gelijktijdig open vanwege een schommeling in de waterstand. Tevens is het openen van de Boerenverdrietsluis afhankelijk van het waterpeil in het Natte Dok. Een verdieping op de operationele afspraken kan inzicht geven in schuttijden en daarmee het tijdsvenster dat dit scenario een operationele vaarroute is.

Indien de effecten op zowel de waterkwaliteit als de waterkwantiteit meevallen, dan zou scenario A1 over minder negatieve punten beschikken. In combinatie met de neutrale, positieve aspecten en de financiële consequenties die binnen het financiële kader passen, zou dit het scenario aantrekkelijker maken om te realiseren.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

69/73

Naast de waterkwaliteit en -kwantiteit is de nautische veiligheid een belangrijke kanttekening voor dit scenario. Het scenario vergt een verdieping om de veiligheid te borgen. Scenario A2 – Willemsoord via Zeedoksluis Scenario A2 is (vooralsnog) financieel haalbaar binnen de bestaande afspraken over het beschikbare budget tussen de gemeente Den Helder en de provincie Noord-Holland. Wel betreft het een grote investering voor niet-structureel gebruik van deze vaarroute. Indien dit scenario als wenselijk wordt beschouwd, is het advies als volgt: •

Voor scenario A2 is de meeste winst te behalen in de recreatief-toeristische waarde. Dit scenario gaat uit van een vaarroute met een eindpunt, geen doorgaande vaarroute via Willemsoord. Wel is het binnen dit scenario interessant om te onderzoeken wat er mogelijk is om meerwaarde te bieden ten opzichte van de huidige situatie. Met andere woorden: hoe wordt pleziervaart aangetrokken om Willemsoord te bezoeken? Op deze wijze zou dit scenario aantrekkelijker worden en meer aansluiten bij de recreatieve en economische ambities van de gemeente.

Scenario B1 – Boerenverdrietsluis als schutsluis Scenario B1 is (vooralsnog) niet financieel haalbaar binnen de bestaande afspraken over het beschikbare budget tussen de gemeente Den Helder en de provincie Noord-Holland. Indien dit scenario als wenselijk wordt beschouwd, is het advies als volgt: •

Voor scenario B1 wordt het advies gegeven om te onderzoeken in welke mate er zoutindringing plaatsvindt bij het schutten van de Boerenverdrietsluis en dus de waterkwaliteit verslechtert, om de technische haalbaarheid verder in beeld te brengen. Zoals nu uit het onderzoek blijkt verslechtert de waterkwaliteit vanwege de relatief lange kolk. Deze conclusie is getrokken naar aanleiding van een theoretische benadering en volledig afhankelijk van de zoutgraad in het Natte Dok. Er zijn signalen dat het water hier momenteel brak is en zoutindringing niet alleen plaatsvindt via de Zeedoksluis, maar ook via kwelwater. Monitoring zou uit kunnen wijzen hoe kritiek de zoutindringing hier is. Indien dit meevalt, dan zou scenario B1 over minder negatieve punten beschikken. In combinatie met de neutrale en positieve aspecten zou dit het scenario aantrekkelijker maken om te realiseren, maar vanwege de technische maatregelen blijft dit scenario complex en ingrijpend.

•

Naast de waterkwaliteit is de nautische veiligheid een belangrijke kanttekening voor dit scenario. Het scenario vergt een verdieping om de veiligheid te borgen.

•

Er is een optimalisatie mogelijk ten aanzien van de kolklengte van de schutsluis. Deze zou circa 20 meter korter kunnen als enkel scheepvaartverkeer CEMT klasse II door de sluis gaat. Met deze verkleining van de kolk wordt flexibiliteit van de sluis beperkt, maar worden ook de investeringskosten verlaagd. Ook bij een korte kolklengte past is dit scenario niet financieel haalbaar binnen de bestaande budgettaire afspraken.

Scenario B2 – Verplichte route pleziervaart Scenario B2 is technisch haalbaar, maar (vooralsnog) niet financieel haalbaar binnen de bestaande afspraken over het beschikbare budget tussen de gemeente Den Helder en de provincie Noord-Holland. Indien dit scenario als wenselijk wordt beschouwd, is het advies als volgt: •

Het is aan te bevelen om te verkennen of partijen bereid zijn om aanvullende financiële bijdragen te doen en/of subsidies aan te wenden.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

70/73

Scenario C – Volwaardige vaarroute Scenario C is (vooralsnog) financieel haalbaar binnen de bestaande afspraken over het beschikbare budget tussen de gemeente Den Helder en de provincie Noord-Holland. Indien dit scenario als wenselijk wordt beschouwd, is het advies als volgt: •

Het is aan te bevelen om te verkennen of partijen bereid zijn om aanvullende financiële bijdragen te doen en/of subsidies aan te wenden.

•

Daarnaast is bij wenselijkheid van dit scenario het advies om in eerste instantie te focussen op de nautische veiligheid, om de technische haalbaarheid te vergroten. Deze wordt dusdanig slecht geacht, dat deze dubbel negatief scoort. Mocht scenario C gerealiseerd worden, dan is het advies om eerst maatregelen te treffen om de nautische veiligheid te verbeteren. Dit is een voorwaarde voor realisatie. Indien dit in zekere mate lukt, kan er gekeken worden naar overige optimalisaties, zoals bijvoorbeeld een verdieping op de waterkwaliteit.

Scenario D – Natte Dok als zoetwaterhaven Scenario C is (vooralsnog) haalbaar binnen de bestaande afspraken over het beschikbare budget tussen de gemeente Den Helder en de provincie Noord-Holland. Indien dit scenario als wenselijk wordt beschouwd, is het advies als volgt: •

Scenario D leidt technische gezien tot een volledig nieuwe ruimtelijke situatie, zowel voor verkeer over land als over water. Bij wenselijkheid van dit scenario is het advies is om een doelgroepenanalyse te doen: wie maakt nu gebruik van het Natte Dok, waarom is dat en wat is vervolgens het effect van het afsluiten van de Zeedoksluis op deze doelgroepen. Een gevaar dat op de loer ligt is dat de Koopvaardersschutsluis onnodig meer scheepvaartverkeerbewegingen moet verwerken, omdat alle schepen via de Koopvaardersschutsluis moeten varen om bij het Natte Dok te komen. Economisch, recreatief en toeristisch gezien wordt dit scenario negatief beoordeeld, waarbij de vraag rijst of het scenario op voldoende draagvlak zou kunnen rekenen.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

71/73

7

Bronnenlijst

Gemeente Den Helder, Provincie Noord-Holland en Ministerie van Defensie. (2023, 12 juni). Voornemen tot integrale ontwikkeling van het Maritiem Cluster. Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen en Waterrecreatie Nederland. (2022, maart). Watersportonderzoek. Sweco Nederland B.V. (2024, 25 april). Mobiliteitsonderzoek fase 1 dataonderzoek Maritiem Cluster Den Helder. Sweco Nederland B.V. (2024, 17 december). Onderzoeksvoorstel – Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord. Sweco Nederland B.V. (2019, 13 november). Rapport Koopvaardersschutsluis, onderzoek haalbaarheid omvaarroute via Boerenverdrietsluis en Zeedoksluis, versie D2.0. Sweco Nederland B.V. (2021, 8 januari). Rapport Zoutindringing renovatie Koopvaardersschutsluis, versie D2.0.

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

72/73

Bijlagen (separaat) Bijlage I

Beoordelingskader

Bijlage II

Beoordelingsmethode

Bijlage III

Externe veiligheid

Bijlage IV

Technische maatregelen

Bijlage V

Kostenindicatie

Bijlage VI

Kaarten eigendom

Bijlage VII

Factsheets

Sweco | Haalbaarheidsonderzoek Vaarroute Willemsoord Een scenariostudie Projectnummer 51025681 Datum 13-06-2025

Versie D2

Documentreferentie NL25-648800269-133296

73/73