Concept IMV 24-27 (95_ versie) t.b.v. gemeenteraden.pdf
Tekst van het document
Integraal Meerjarenbeleidsplan Veiligheid (IMV) 2024-2027 Eenheid Noord-Holland Versie: Concept: 95% versie t.b.v. gemeenteraden Wordt vastgesteld door de leden van het Regionaal Bestuurlijk Overleg Politie (RBOP) op 9 november 2023
Voorpagina Leeswijzer Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Leeswijzer Dit Integraal Meerjarenbeleidsplan Veiligheid Noord-Holland 2024 2027 (IMV) vormt het gezamenlijke beleidskader voor integrale veiligheid. Het beschrijft op hoofdlijnen de beoogde regionale doelen en resultaten van de veiligheidspartners in de politie-eenheid NoordHolland in de komende vier jaar.
Daarna nemen wij u mee in de sterkteverdeling van de politie Eenheid Noord-Holland. De Politiewet schrijft namelijk voor dat de verdeling van de beschikbare politiesterkte - waaronder de verdeling van wijkagenten over de onderdelen van de regionale eenheid - onderdeel is van het regionale beleidsplan.
De manier waarop de veiligheidspartners deze doelen en resultaten willen bereiken, wordt jaarlijks weergegeven in de uitvoeringsplannen. Daarin staan de concrete doelen, resultaten en acties beschreven en worden de bijdragen van de partners uitgewerkt, zowel in capaciteit als in middelen.
Tot slot vindt u in de bijlage een koppeling naar de Landelijke Veiligheidsagenda.
In dit IMV leest u hoe wij gezamenlijk in de Eenheid Noord-Holland gaan werken aan vier belangrijke en complexe veiligheidsthema’s. Wij geven u ook een korte beschrijving van onze regionale werkorganisatie met de voorlopige naam Veiligheidsalliantie Noord-Holland Per veiligheidsthema vindt u in dit plan een korte analyse van het probleem, uitleg over de keuze van het thema, de doelstelling en een korte beschrijving van wat we op dit thema gaan doen.
*U kunt door dit plan navigeren door te klikken in de paarse balk. Met de pijltjesknoppen onderaan de bladzijde gaat u naar de volgende of vorige pagina.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Inleiding Het Integraal Meerjarenbeleidplan Veiligheid (IMV) Conform artikel 39 lid 1 van de Politiewet stellen de burgemeesters en de Hoofdofficier van Justitie, met inachtneming van de landelijke beleidsprioriteiten, tenminste éénmaal in de vier jaar een regionaal beleidsplan vast. In de Eenheid Noord-Holland noemen wij dit het Integraal Meerjarenbeleidsplan Veiligheid (IMV). Het is een gezamenlijk plan van de 32 burgemeesters, de politie en het Openbaar Ministerie. Deze regionale, integrale samenwerking vinden wij noodzakelijk om slagvaardig op te kunnen treden tegen complexe en gemeentegrens overschrijdende veiligheidsproblematiek. Wij kiezen daarom gezamenlijk de prioriteiten voor onze regionale aanpak, bepalen gezamenlijk de koers en voeren het plan ook gezamenlijk uit. Het IMV is zowel repressief als preventief van aard. Wij zijn namelijk van mening dat enkel repressieve maatregelen niet afdoende zijn om criminaliteit en onveiligheid aan te pakken. Voorkomen is immers beter dan genezen. Wij focussen daarom zowel op preventie als repressie. Met dit IMV spreken we af welke veiligheidsthema’s we regionaal prioriteren en waarop extra inzet nodig is. Deze extra inzet op geprioriteerde thema’s gaat niet ten koste van de basiswerkzaamheden. De burger blijft verzekerd van politie-inzet wanneer 112 wordt gebeld.
Waarom vier prioriteiten? In dit IMV zijn urgente en complexe thema’s geprioriteerd die gebaat zijn bij een gecoördineerde aanpak op regionaal niveau. Zo kunnen we meer effect bereiken en een waterbedeffect voorkomen. Een regionale aanpak kan de lokale aanpak versterken en soms kunnen regionaal
maatregelen worden getroffen die op lokaal niveau moeilijk te realiseren zijn. Bij de aanpak van de gekozen veiligheidsthema’s kunnen we nog veel van elkaar leren. Door hierin samen op te trekken voorkomen we dat iedere veiligheidspartner zelf het wiel moet uitvinden. Onze vier geprioriteerde regionale veiligheidsthema’s zijn: 1. Ondermijning 2. Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit 3. Maatschappelijke onrust en radicalisering 4. Jeugd en Veiligheid Er is samenhang tussen deze vier thema’s: maatschappelijke onrust ontstaat vaak online via sociale media, criminele samenwerkingsverbanden misbruiken jongeren om drugs te dealen en crimineel verkregen geld wordt vaak online witgewassen. Door nauwe samenwerking tussen partners en themahouders verbinden wij deze thema’s aan elkaar. Flexibiliteit mogelijk De afgelopen jaren is gebleken dat veiligheidsproblemen snel kunnen wijzigen. Het is belangrijk dat wij in kunnen spelen op de actualiteit. De keuze voor deze veiligheidsthema’s is daarom niet in beton gegoten. Desgewenst kunnen wij meebewegen met ontwikkelingen in de maatschappij en prioriteiten opnieuw kiezen.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Wijze van samenwerking Commitment Met dit IMV committeren wij ons als 32 gemeenten, Openbaar Ministerie en politie Eenheid Noord-Holland niet alleen aan de afgesproken veiligheidsprioriteiten, wij spreken ook af hoe we de komende jaren gaan samenwerken aan een veilig en leefbaar NoordHolland.
Als partners houden wij in onze eigen beleids- en jaarplannen rekening met de afgesproken regionale prioriteiten en de uitvoering hiervan. Wij bundelen onze krachten met elkaar. Daarnaast leveren wij ook een bijdrage aan het tot stand komen van onze gezamenlijke werkorganisatie: Veiligheidsalliantie Noord-Holland. Nieuw regionaal samenwerkingsverband In de vorige beleidsplanperiode 2019-2023 gaven de twee samenwerkingsverbanden Noord-Holland Samen Veilig en RIEC NH/Programma Aanpak Ondermijning invulling aan de destijds gestelde IMV-prioriteiten. Vanaf 1 januari 2024 voegen we deze organisaties samen tot een nieuwe werkorganisatie: Veiligheidsalliantie Noord-Holland. Deze nieuwe organisatie draagt zorg voor de coördinatie en regionale uitvoering van de gestelde prioriteiten. Door het samenvoegen van de organisaties kunnen de geprioriteerde veiligheidsthema’s meer integraal en in samenhang aangepakt worden en kan beter worden afgestemd op lokale behoeften. De vorming van deze nieuwe werkorganisatie biedt ook de mogelijkheid om onze aanpak verder te professionaliseren en efficiënter uit te voeren. De Veiligheidsalliantie komt onder beheer van de gemeente Haarlem.
Governance De uitvoering van het IMV wordt aangestuurd door een regionale stuurgroep. Deze stuurgroep fungeert ook als stuurgroep van de Veiligheidsalliantie. Hierin hebben de voorzitters van de 10 basisteamdriehoeken, de politieleiding en de hoofdofficier zitting. Daarnaast nemen de landelijke RIEC-convenantpartners deel aan de stuurgroep. De stuurgroep staat onder voorzitterschap van de regioburgemeester. Veiligheidsalliantie in ontwikkeling De nieuwe samenwerkingsorganisatie is op het moment van schrijven nog in ontwikkeling. Daarom kan in deze versie van het IMV nog geen uitvoerige beschrijving van deze organisatie gegeven worden.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Bestuurlijke Commissies Wat is een Bestuurlijke Commissie? Naast de vier Eenheidsbrede geprioriteerde veiligheidsthema’s werken we ook intensief samen op een aantal andere thema’s zoals Evenementen en Zorg en Veiligheid. Op deze thema’s hebben we Bestuurlijke Commissies gevormd om gemeenten, openbaar Ministerie, politie en andere partners te ondersteunen in hun verantwoordelijkheid.
De Bestuurlijke Commissies opereren in opdracht van de leden van het Regionaal Bestuurlijk Overleg Politie (RBOP). Dit wil zeggen dat de leden van het RBOP de Bestuurlijke Commissies kunnen verzoeken om breed gedeelde vraagstukken op het onderwerp te onderzoeken, te adviseren over mogelijke oplossingen en deze te initiëren. Ook delen de Bestuurlijke Commissies ontwikkelingen en uitkomsten met de leden van het RBOP. Bestuurlijke Commissie Evenementen (BCE) De Bestuurlijke Commissie Evenementen (BCE) is geformeerd in 2016 met als doel om de regeldruk rondom evenementen te verminderen, meer verantwoordelijkheid bij organisatoren van evenementen te beleggen en de inzet van de benodigde politiecapaciteit beter te coördineren. Anno 2023 bestaat de BCE uit de burgemeesters van de gemeenten Edam-Volendam, Velsen en Hollands Kroon, de plaatsvervangend hoofdofficier van justitie en het hoofd operatien van de politie en zet zij zich in - als vooruitgeschoven post vanuit het RBOP om bestaand beleid rondom evenementen te harmoniseren daar waar het kan en nieuwe vraagstukken te onderzoeken met het doel om te komen tot afspraken die eenheidsbreed kunnen gelden. Als uitgangspunt geldt hierbij dat de inzet van hulpdiensten bij evenementen tot een minimum beperkt wordt.
Bestuurlijke Commissie Zorg en Veiligheid (BC Z&V) De Bestuurlijke Commissie Zorg en Veiligheid (BC Z&V) is in 2023 geformeerd om te zorgen voor regionale afstemming van de subregionale stuurgroepen op het terrein van Zorg en Veiligheid. Omdat op sub-regionaal niveau (districten/veiligheidsregio’s) al intensief overleg bestaat over Zorg en Veiligheid, met ook de zorgpartners en de wethouders zorg aan tafel, is niet gekozen voor een regionale prioriteit en werkproject, maar een bestuurlijke commissie, waarin de drie subregio’s betrokken zijn. Zo wordt dubbel werk voorkomen, maar kan er wel snel worden samengewerkt voor bovenregionale vragen, lobbytaken en eventuele coördinatie. Deze commissie gaat in 2023 de onderwerpen inventariseren en een inhoudelijke agenda voor 2024 opstellen.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Overkoepelende ontwikkelingen Veranderende, complexe en met elkaar verweven criminaliteit Afgelopen jaren is gebleken dat veiligheid en criminaliteit voortdurend aan verandering onderhevig zijn door politieke, maatschappelijke, demografische, sociale en ecologische ontwikkelingen. Dat geldt ook voor de door ons geprioriteerde veiligheidsthema’s.
De gevolgen van ondermijnende criminaliteit zijn in onze maatschappij soms duidelijk zichtbaar en merkbaar, zoals bijvoorbeeld afrekeningen en bedreigingen of het aantreffen van drugsproductielocaties. Andere gevolgen zijn echter minder zichtbaar en bekend, zoals omkoping, witwassen door aankoop van panden of dure auto’s, mensenhandel of criminele aanwas. Er zijn daarnaast duidelijke aanwijzingen dat ondermijnende criminaliteit steeds meer verweven raakt met cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Deze verwevenheid toont ook direct het complexe karakter van dit veiligheidsthema aan. De omvang van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit neemt sterk toe. Daar waar in 2019 nog 4.715 aangiftes van cybercriminaliteit werden gedaan, was dit in 2022 bijna drie keer zo veel: 13.949. Klassieke criminaliteit, zoals woninginbraak, straatroof en vernieling, neemt af. De inbreker komt dus niet meer in je woning, maar komt via phishingmails of Whatsapp-fraude in je privéomgeving. Opvallend daarbij is dat de daders jong en geraffineerd zijn en weten in te spelen op de laatste digitale ontwikkelingen. Een andere ontwikkeling die de afgelopen jaren steeds zichtbaarder wordt, is de groeiende maatschappelijk onrust, door ongenoegen over de overheid en de afnemende verbinding tussen overheid en samenleving.
Complexe politieke vraagstukken zoals stikstof, energie, klimaatverandering, migratiestromen en inflatie vormen een vruchtbare voedingsbodem voor polarisatie en ongenoegen. Er is minder ruimte
voor wederzijds begrip. De groeiende onvrede uit zich zowel in de fysieke als de digitale (online) wereld. Online wordt opgeroepen tot ordeverstoringen en politici, bestuurders, ambtenaren en journalisten worden zowel online als offline geïntimideerd. Deze zorgelijke ontwikkeling kan leiden tot ontwrichting van onze samenleving en vraagt om een investering in verbinding met alle maatschappelijke groeperingen en begrenzing waar dat nodig is. Het geprioriteerde thema ‘Jeugd en Veiligheid’ vormt de gemeenschappelijke deler in ons beleid. We zien namelijk steeds vaker dat jongeren aangetrokken worden door geld, status en macht en daardoor verleid worden tot crimineel gedrag en extreme denkbeelden. Jongeren lijken de ernst van hun daden niet altijd door te hebben en worden op steeds jongere leeftijd in criminele of radicale circuits gezogen, zowel online als offline. Dit vraagt niet alleen om repressieve maatregelen, maar (juist) ook om preventieve maatregelen en een stevige verbinding met het sociale domein. Ongekende inbreuk Het complexe van de vier geprioriteerde veiligheidsthema’s is dat ze moeilijk in cijfers uit te drukken zijn, burgers er weinig van weten of geen aangifte doen en dat ze vaak geen directe slachtoffers kennen.
Desondanks is de inbreuk door deze vormen van criminaliteit op de economie, internet, democratische rechtstaat en samenleving ongekend, ook binnen onze eenheid.
Voorpagina Leeswijzer
1. Ondermijning
Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Inleiding Weerbare jeugd Drugsproductie en -logistiek Criminele geldstromen Mensenhandel
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Wat verstaan wij onder ondermijning? Ondermijning is het gebruikmaken van legale bedrijven en diensten voor illegale activiteiten, waardoor normen vervagen, de invloed van criminelen op de bovenwereld toeneemt en het gevoel van veiligheid en leefbaarheid in de samenleving afneemt (bron: Rijksoverheid). Met andere woorden: georganiseerde ondermijnende criminaliteit bestaat uit veel soorten criminaliteit en activiteiten die daarmee samenhangen, maar kenmerkend is dat criminelen gebruikmaken van diensten uit de bovenwereld. Hierdoor wordt onze samenleving en de rechtstaat ondermijnd en bedreigd. Waarom prioriteit binnen de Eenheid Noord-Holland? Binnen de Eenheid Noord-Holland prioriteren we het thema ondermijning omdat we niet willen dat criminelen grip en invloed krijgen op onze samenleving. Wij vinden dat wijken en buurten veilig en leefbaar moeten zijn en dat jongeren niet verleid moeten worden door crimineel geld. Wij vinden dat de gezondheidsschade door drugs ingeperkt moet worden en er geen schadelijk drugsafval in ons milieu terecht mag komen. Wij willen niet dat criminelen misbruik kunnen maken van hun illegale winsten. En wij vinden het onaanvaardbaar dat uitbuiting van volwassenen en kinderen nog steeds plaatsvindt.
Daarom prioriteren wij de volgende deelthema’s in ons integraal en regionaal beleidsplan: 1. Weerbare jeugd 2. Drugsproductie en -logistiek 3. Criminele geldstromen 4. Mensenhandel
De eerste drie deelthema’s komen overeen met de in 2022 gekozen ondermijningsprioriteiten in het regionaal versterkingsplan aanpak ondermijning. Het deelthema ‘Weerbare jeugd’ is onderdeel van de in 2022 gekozen ondermijningsprioriteiten en wordt daarom, naast het hoofdthema ‘Jeugd en Veiligheid’ nader uitgelicht.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding
Weerbare jeugd (1)
Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Inleiding Weerbare jeugd Drugsproductie en -logistiek Criminele geldstromen Mensenhandel
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit
Wat is het probleem? Een substantiële grote groep jongeren en jongvolwassenen lijkt vatbaar voor de aantrekkingskracht van drugscriminaliteit. Uit het fenomeenonderzoek ‘Dealen met Drugs’, dat is uitgevoerd naar drugscriminaliteit en jongeren in Noord-Holland, bleek dat drugscriminaliteit onder jongeren ontstaat door een combinatie van maatschappelijke context, aanwezigheid van risicofactoren en motieven. Onder maatschappelijke context wordt de normalisering van drugsgebruik en (in mindere mate) drugs dealen onder de brede bevolking (jongeren en volwassenen) verstaan en daarnaast de rol van sociale media. Bij een deel van de doelgroep is sprake van een combinatie van risicofactoren vanuit een persoonlijk domein, familiair domein en sociale omgeving. Ook het ervaren van kansen en perspectieven speelt een rol.
Waarom prioriteit binnen de Eenheid Noord-Holland? Om een maatschappelijk effect te bereiken op het gebied van aan jeugd gerelateerde veiligheidsproblematiek moeten partners uit het veiligheidsdomein, het sociaal domein en het onderwijsdomein lokaal en regionaal coalities vormen. Zij moeten domein-overstijgend samenwerken om jongeren weerbaarder te maken tegen de aantrekkingskracht van het snelle geld, de macht en de status. Jongeren moeten betere perspectieven krijgen, in sociaal, maatschappelijk en economisch opzicht. En daar waar het mis dreigt te gaan, moet er vroegtijdig gesignaleerd en integraal gehandeld worden (zowel preventief als repressief). Preventie is hierbij ons uitgangspunt: we zetten primair in op het verhogen van beschermende factoren en het verkleinen van risicofactoren. Een zichtbare succesvolle repressieve aanpak werkt in aanvulling daarop normstellend.
Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
We zien dat geld, status en aanzien, het erbij willen horen, maar ook spanning en verveling of verslaving motieven vormen voor jongeren om de stap te zetten naar drugscriminaliteit. De lage pakkans maakt dat het een aantrekkelijk ‘delict’ is, met nauwelijks negatieve consequenties.
* Klik op het plaatje voor een link naar het fenomeenonderzoek Dealen met Drugs en een downloadmogelijkheid
Voorpagina Leeswijzer Inleiding
Weerbare jeugd (2)
Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Inleiding Weerbare jeugd Drugsproductie en -logistiek Criminele geldstromen Mensenhandel
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Wat willen we bereiken? Met de samenwerking willen we de aantrekkingskracht van drugscriminaliteit verminderen en daarmee ook de betrokkenheid van jongeren hierbij.
•
Ondersteunen gemeenten: We ondersteunen gemeenten bij het verstevigen van die lokale coalities en/of de lokale aanpak. Zowel binnen de organisatie (tussen afdelingen) als met relevante partnerorganisaties. Omdat problemen en prioriteiten lokaal verschillen is de invulling hiervan maatwerk.
•
Investeren in (kennis binnen) het regionale netwerk: We werken toe naar een stevig, duurzaam en regionaal expertisenetwerk op de doelgroep (weerbare) jeugd. We houden zicht op mogelijke nieuwe trends en ontwikkelingen en adresseren die daar waar mogelijk. Hierbij werken we ook nauw samen met landelijke partners. We breiden ons netwerk uit met nieuwe partners, bijvoorbeeld ook met private partners (waaronder werkgevers) om de kansen op opleiding, stage-, werkervaringsplaatsen en banen voor jongeren te vergroten. We organiseren bijeenkomsten om kennis te vergroten en om verbindingen tussen partners te stimuleren.
•
Interventies, handelingsperspectief en ervaringen: We creëren (meer) zicht op (effectieve) interventies, handelingsperspectief en ervaringen (best practices) in de regio. Wij kijken naar de behoefte en naar wat werkt (op basis van onafhankelijke onderzoeken en bronnen). Denk aan interventies en handelingsperspectieven gericht op (kwetsbare) jongeren, de omgeving van (kwetsbare) jongeren (specifiek de ouders) en tenslotte de online weerbaarheid van jongeren.
Doelstellingen: • Door regionale samenwerking ontstaan in sociaal, maatschappelijk en economisch opzicht betere perspectieven voor (kwetsbare) jongeren. • Jongeren zijn beter op de hoogte van de keerzijde van het snelle geld, de macht en de status die met drugscriminaliteit worden verkregen en zijn hier (meer) weerbaar tegen. • Jongeren (en hun omgeving) zijn beter op de hoogte van de wijze waarop personen met verkeerde intenties online contact zoeken. Zij weten dit eerder te herkennen en weten (en durven) hierop te handelen. • Professionals uit het sociaal, onderwijs- en veiligheidsdomein werken nauwer samen. Zij signaleren vroegtijdig problematiek (beschikken over kennis), weten wat ze kunnen (of moeten) doen (inzicht in interventiemiddelen, zowel preventief als repressief) en met wie (beschikken over een netwerk). Wat gaan we doen? We bieden tegenwicht aan de verlokkingen van drugscriminaliteit, door in te zetten op vier actielijnen: •
Versterken lokale aanpakken: We versterken lokale aanpakken, met als uitgangspunt preventie, maar met zichtbare effectieve repressie als sluitstuk. Stevige lokale, domein-overstijgende coalities zijn daarbij essentieel.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding
Drugsproductie en -logistiek (1)
Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Inleiding Weerbare jeugd Drugsproductie en -logistiek Criminele geldstromen Mensenhandel
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Wat is het probleem? Nederland speelt een cruciale rol in de wereldwijde drugscriminaliteit. Dankzij onze vrije economie en uitstekende (digitale) infrastructuur is Nederland een goede ‘haven’ waar criminelen dankbaar gebruik van maken. Zo vindt er in ons land op grote schaal cannabisteelt en productie, transport en export van synthetische drugs, heroïne en cocaïne, plaats. De gevolgen hiervan zijn niet altijd op het eerste oog zichtbaar, maar de consequenties voor de samenleving zijn onmiskenbaar groot; dankzij het geldelijk gewin is de georganiseerde drugscriminaliteit in staat om zich te nestelen in de haarvaten van onze samenleving. Dat gaat gepaard met geweld, intimidatie en toenemende verwevenheid met de legale economie. Waarom prioriteit binnen de Eenheid Noord-Holland? Onze eenheid vormt door de combinatie van ligging, infrastructuur en logistieke mogelijkheden een aantrekkelijk gebied voor georganiseerde drugscriminaliteit. Via de weg en logistieke knooppunten zoals lucht- en zeehavens worden in onze eenheid verschillende soorten drugs in- en doorgevoerd. Zo vervoeren grote schepen via het Noordzeekanaalgebied drugs in containers of bulkladingen naar losplaatsen in het havengebied tussen IJmuiden en Amsterdam en is Schiphol als de belangrijkste internationale luchthaven van ons land ook een aantrekkelijk doelwit voor (internationale) drugslogistiek.
In het versterkingsproject Productielocaties Drugs (2019-2022) hebben we nader zicht gekregen op de aard en omvang van de productie van synthetische drugs in de Eenheid Noord-Holland. Ook hebben we hiervoor kansen in de aanpak gedetecteerd. Voor de overige drugssoorten geldt dat we nog over onvoldoende zicht op en inzicht in de problematiek beschikken. Dit staat het gevoel voor urgentie en het gericht kunnen inzetten van (extra) capaciteit voor zowel de repressieve als preventieve aanpak in de weg. Daarnaast zijn de werkprocessen en (informatie)systemen van de verschillende samenwerkende publieke partners nog niet optimaal op elkaar afgestemd. Hierdoor bestaat een gefragmenteerde informatiepositie, gaat informatie verloren en worden kansen in de aanpak gemist.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding
Drugsproductie en -logistiek (2)
Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning
Wat willen we bereiken? Binnen het deelthema drugsproductie en -logistiek gaan we de komende 4 jaar werken met 6 deelprojecten, met als doel de productie van drugs te bemoeilijken, drugstransport en -logistiek te verstoren en bewustwording, weerbaarheid en meldingsbereidheid van bewoners, ondernemers en publieke partners te vergroten.
Inleiding
Wat gaan we doen?
Weerbare jeugd
•
Drugsproductie en -logistiek Criminele geldstromen Mensenhandel
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
•
Doorontwikkeling Drugshub: Een regionale plek waar integrale samenwerking plaatsvindt op drugssignalen, onder een RIEChandhavingsknelpunt en in nauwe samenhang met het Thematisch Informatieplein Drugs van het RIEC NH. De kern wordt gevormd door de Themacel Drugs van de politie. Veilig Buitengebied en bedrijventerreinen: Gemeenten maken gebruik van een divers aanbod om bewustwording, weerbaarheid en de meldingsbereidheid van bewoners en ondernemers te vergroten. Daarnaast worden gemeenten geholpen om hun toezichttaak beter vorm te geven door samen te werken met partners tijdens integrale controles.
•
Data stapelen: Een verkenning naar de mogelijkheden om vanuit openbare en/of algemene data van RIEC-partners en specifieke risico-indicatoren tot adressen te komen die extra aandacht behoeven.
•
Drugscommunity NH: Het bouwen aan een community van professionals die elkaar op het thema Drugs snel weten te vinden, samenwerken en van elkaar leren.
•
Onderzoek: Het doen van fenomeenonderzoeken om steeds meer kennis te krijgen van de modus operandi van criminelen om vervolgens gefundeerde keuzes te kunnen maken in de aanpak.
•
NH Drugsalert: Het inzetten van communicatie om de meldingsbereidheid en weerbaarheid van bewoners en ondernemers te vergroten.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding
Criminele geldstromen (1)
Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Inleiding Weerbare jeugd Drugsproductie en -logistiek Criminele geldstromen Mensenhandel
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Wat is het probleem? Met behulp van crimineel verdiend vermogen kunnen mensen snel status en macht verwerven in de maatschappij. Wanneer dit criminele vermogen zich vermengt met legaal gegenereerde middelen leidt dit tot aantasting van het economisch systeem. Zichtbare verschijnselen hiervan in de maatschappij leiden tot gevoelens van onveiligheid en onrechtvaardigheid bij burgers en hebben een aanzuigende werking op potentiële criminele aanwas. Het crimineel verdiend vermogen wordt niet alleen geïnvesteerd in een luxe levensstijl, maar ook in de criminele organisatie zelf, die hierdoor verder versterkt wordt. Waarom prioriteit binnen de Eenheid Noord-Holland? We hebben te weinig inzicht in en zicht op criminele geldstromen in de Eenheid Noord-Holland om daar een fundamentele aanpak op te kunnen baseren. Daarnaast delen we als samenwerkende partners nog onvoldoende informatie, waardoor we nog geen goed integraal beeld hebben van het fenomeen. Er is beperkte doorzettingsmacht en -kracht op lokaal niveau om uitvoeringscapaciteit te kunnen inzetten op zaken die het integrale informatiebeeld op dit onderwerp zouden kunnen vergroten.
Wat willen we bereiken? Ons doel is om goed zicht te hebben op de manier waarop crimineel verdiend geld wordt geïnvesteerd in legale activiteiten, dan wel wordt ingezet ten behoeve van andere criminele activiteiten. We focussen ons daarbij op geld dat wordt verdiend bij de productie en logistiek van drugs en het geld dat met criminele activiteiten wordt verdiend door jongeren.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding
Criminele geldstromen (2)
Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Inleiding Weerbare jeugd Drugsproductie en -logistiek Criminele geldstromen Mensenhandel
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Wat gaan we doen? • In kaart brengen van gelegenheidsstructuren voor witwassen: We streven naar een dynamisch inzicht in de aard en omvang van criminele geldstromen in de Eenheid Noord-Holland. We brengen gelegenheidsstructuren voor witwassen in kaart en in samenwerking met private partijen ontwikkelen we barrières om witwassen te voorkomen en te stoppen. • Meer bewustwording en een betere kennispositie: Samen met publieke en private partijen werken we aan bewustwording en een betere kennispositie bij professionals uit de financiële branche, maar ook binnen de financiële opsporing, zoals de recherche. Om de poortwachtersfunctie van private partijen te versterken, bieden we concrete handelingsperspectieven op maat. • Doorontwikkeling van het Thematisch Informatieplein: We zetten in op de doorontwikkeling van het Thematisch Informatieplein Financieel (TIF). Het TIF bestaat uit financieel specialisten van verschillende RIEC-partners. Zo ontstaat een integraal intelligencebeeld op geldstromen en kunnen gefundeerde keuzes worden gemaakt in de integrale aanpak. • Integraal intelligencebeeld: Op relevante veiligheidsvraagstukken (thema’s Drugsproductie en –logistiek en Weerbare jeugd) wordt een integraal intelligencebeeld over criminele geldstromen opgeleverd. De gelegenheidsstructuren die de criminele geldstromen faciliteren worden ook in kaart gebracht.
• Preventieadviezen: Op basis van het integraal intelligencebeeld worden preventieadviezen (in samenwerking met publieke en private partijen) verstrekt aan publieke en private partijen. De preventieadviezen zijn concreet en vermelden op te werpen barrières. Tevens zal het integraal intelligencebeeld bijdragen aan effectieve interventieadviezen ten behoeve van de thema’s Drugsproductie en –logistiek en Weerbare jeugd. • Bewustwordingsbijeenkomsten: Er worden bewustwordingsbijeenkomsten georganiseerd voor publieke en private partijen om de financiële weerbaarheid te vergroten. Door versterkte bewustwording bij publieke en private partijen stijgt bij partners (anders dan de politie) het aantal signalen van witwassen naar 25% van het totale aantal signalen van criminele geldstromen en ongebruikelijk bezit. De zichtbare aanpak laat zien dat misdaad niet loont.
• Integratie in dagelijks werk: We integreren de in onze eenheid ontwikkelde visie op afpakken in de dagelijkse werkzaamheden van professionals, zoals bijvoorbeeld bij integrale verkeerscontroles.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding
Mensenhandel (1)
Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Inleiding Weerbare jeugd Drugsproductie en -logistiek Criminele geldstromen Mensenhandel
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Wat is het probleem? Naast drugscriminaliteit is ook mensenhandel een onmiskenbare vorm van ondermijnende criminaliteit, die ongekend ontwrichtend is voor zowel een individu als voor de samenleving. Onder mensenhandel verstaan we verschillende vormen van uitbuiting, zoals seksuele uitbuiting, criminele uitbuiting, arbeidsuitbuiting/ernstige benadeling en gedwongen orgaandonatie. We zien hierbij dat minderjarigen, vluchtelingen, migranten, verslaafden en overige kwetsbare personen sneller slachtoffer worden van seksuele en criminele uitbuiting en daarbij vatbaar zijn voor herhaald slachtofferschap. Waarom prioriteit binnen de Eenheid Noord-Holland? Ongeveer de helft van de signalen van mensenhandel gaat over mogelijke slachtoffers van seksuele of criminele uitbuiting. Een iets kleiner aandeel betreft signalen van illegale prostitutie. De overige signalen gaan over arbeidsuitbuiting. Om dit aan te pakken werken de betrokken ketenpartners al samen in de regio en weten zij elkaar steeds beter te vinden. De komende jaren zijn echter zeker nog een aantal verbeteringen mogelijk om de aanpak van mensenhandel te versterken. Niet alleen in repressieve zin, maar ook in preventieve zin. Bijvoorbeeld door het vergroten van de informatiepositie van betrokken partners met betrekking tot mensenhandel, het vergroten van bewustzijn en het herkennen van signalen.
Daarnaast kan je denken aan het bieden van handelingsperspectieven, inzet op deskundigheidsbevordering bij professionals, of beleidsontwikkeling en -ondersteuning van gemeenten, gericht op de regionale samenwerking met ketenpartners en versterking van de uitvoering.
Wat willen we bereiken? Ons doel is om in onze eenheid een meerjarige visie en beleidsplan voor een regionale aanpak op mensenhandel vorm te geven voor alle ketenpartners en in het bijzonder voor gemeenten. Hierbij hebben we voldoende aandacht voor lokale verschillen, maar ook voor beschikbare middelen. We krijgen een duidelijke focus op preventief beleid en preventieve acties, naast de bestaande repressieve aanpak. We willen dus onze samenwerking versterken en optimaliseren.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding
Mensenhandel (2)
Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen
Wat gaan we doen? •
Ontwikkelen en vaststellen van een regionale visie en beleidsplan voor de aanpak mensenhandel: Samen met de ketenpartners (o.a. politie/OM, NLA, gemeenten, RIEC NH , zorgcoördinatoren) een regionale visie en beleidsplan ontwikkelen voor de periode 20242027. Daarbij is het landelijke Programma ‘Samen tegen de Mensenhandel’ een goede leidraad.
•
Realiseren van een regionaal uitvoeringsplan op die specifieke onderdelen waar samenwerking tussen gemeenten en ketenpartners een aantoonbare meerwaarde heeft: Bijvoorbeeld op het terrein van deskundigheidsbevordering, kennis- en gegevensdeling, de stroomlijning van signalen en meldingen en goede regionale afstemming van het zorgpakket en opvang van slachtoffers. Ook training van professionals kan bijdragen aan efficiënte inzet van middelen.
Prioriteit 1: Ondermijning Inleiding Weerbare jeugd Drugsproductie en -logistiek Criminele geldstromen Mensenhandel
Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
•
Gemeenten in de Eenheid Noord-Holland faciliteren en stimuleren om beleid op mensenhandel te ontwikkelen en uit te voeren: Het is noodzakelijk om vooral de kleinere gemeenten in de Eenheid Noord-Holland te blijven faciliteren en ondersteunen bij het ontwikkelen van beleid op mensenhandel en het implementeren daarvan. Kleinere gemeenten moeten daarnaast gestimuleerd en gefaciliteerd worden om op onderdelen meer de krachten te bundelen en samen te werken in de uitvoering.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding
2. Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit
Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Inleiding Doel en activiteiten
Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Wat verstaan wij onder cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit? Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit stijgen sterk en vormen een steeds grotere bedreiging voor de samenleving.
De vraag is niet langer óf iemand slachtoffer wordt, maar in hoeverre iemand weerbaar genoeg is wanneer het gebeurt. Aan deze weerbaarheid moet ook gewerkt worden door overheidsorganisaties.
Onder cybercrime verstaan wij delicten die worden gepleegd met, en gericht zijn op, een ICT-middel. Voorbeelden hiervan zijn hacken, DDOSaanvallen, malware, randsomware, virussen etc. Gedigitaliseerde criminaliteit heeft daarentegen betrekking op delicten die worden gepleegd met een ICT-middel, maar niet gericht zijn op een ICT-middel. Hierbij kunt u denken aan phishing, marktplaatsfraude, bedreigingen via Twitter of identiteitsfraude via Facebook en Instagram.
Hoewel gemeenten zich steeds meer bewust zijn van een slecht beveiligde ICT-infrastructuur, blijven onze digitale ramen en deuren te vaak en te ver openstaan. Dat kan grote gevolgen hebben. Recent besloot de rechter bijvoorbeeld dat de gemeente Hof van Twente zelf de miljoenenschade na een hack moet betalen, vanwege het niet op orde hebben van de eigen systemen.
Wat is het probleem? De toenemende digitalisering van de samenleving is de belangrijkste ontwikkeling voor ons lokale veiligheidsbeleid het komende decennium. De offline- en online leefwereld van mensen is verweven. Er is sprake van een wezenlijke ‘crime change’, waarbij de traditionele criminaliteit terrein verliest en de online criminaliteit groeit. En die laatste groeit veel sneller dan de eerste afneemt. De(ze) transformatie naar een online samenleving heeft consequenties voor de relaties tussen inwoners onderling, maar ook voor de verhoudingen tussen de overheid en inwoners. Het digitale slachtofferschap groeit snel en gevolgen zijn complex en divers. Financiële schade is vaak het primaire doel van de crimineel, maar ook verlies van privacy, isolement, meegezogen worden in criminele activiteiten en gevoelens van schaamte en angst kunnen het gevolg zijn voor slachtoffers van online criminaliteit.
Het CBS schat dat in 2022 2,2 miljoen mensen slachtoffer zijn geworden van criminaliteit via internet. Ook de politie ziet landelijk een toename van cybercrime-zaken in absolute zin. En tegelijkertijd is het zicht op de huidige aard en omvang nog steeds beperkt en onvolledig. Dit komt onder andere door een lage aangifte- en meldingsbereidheid, het gebrek aan besef van daders en slachtoffers dat zij te maken hebben met cybercrime (als zijnde een strafbaar feit) en het bestaan van andere meldpunten, zoals de Fraudehelpdesk of banken. Een goed beeld van de problematiek vormen is niet alleen een taak van de politie. De informatiepositie van gemeenten en de informatiedeling tussen partners zijn hierbij essentieel. Gemeenten willen weten wat er speelt en zoeken ook zelf naar de (on)mogelijkheden van het monitoren van online-ontwikkelingen en hun rol. Een rol die niet alleen gaat over het eigen huis op orde hebben, maar ook over maatregelen binnen een bestuurlijke aanpak van openbare orde en veiligheid.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Inleiding Doel en activiteiten
Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Jongeren zijn steeds vaker betrokken bij cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Daarnaast neemt de ernst van de delicten toe. De politie maakt zich daar zorgen over, omdat jongeren de ernst van hun daden niet altijd door lijken te hebben en op steeds jongere leeftijd in criminele circuits worden gezogen. In de integrale aanpak zal er daarom extra aandacht naar deze doelgroep gaan.
Waarom prioriteit binnen de Eenheid Noord-Holland? De intensivering van de aanpak van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit vereist specifieke expertise die niet bij iedere betrokken partij aanwezig is: dader, slachtoffer en locatie liggen vaak niet bij elkaar en één dader kan talloze slachtoffers maken op locaties verspreid over de hele wereld. Daarom is het nodig dat een eenheidsbreed programma wordt opgezet, waarbij informatie en kennis met elkaar gedeeld wordt. Wat willen we bereiken? Ons doel is om een cyberweerbare eenheid te zijn, waarbij wij preventie voorop stellen, maar repressieve maatregelen treffen als dat nodig is. Hiertoe hebben we het eigen huis op orde en bereiden we ons voor op cyberincidenten en cybercrisissen. We hebben handelingsperspectieven waarmee wij inwoners en bedrijven kunnen ondersteunen en stimuleren bij het voorkomen van dader- en slachtofferschap en wij kunnen (bestuurlijke) maatregelen inzetten om online aangejaagde ordeverstoringen te voorkomen.
Wat gaan we doen? Wij focussen ons op de vier wegen van de Cyberwegenkaart van het CCV (download op de volgende pagina), waarop acties moeten worden ondernomen om een cyberweerbare eenheid te worden: 1.
Het eigen huis op orde houden, waarbij je verantwoordelijkheid neemt voor het goed functioneren van de eigen digitale systemen: De beveiliging van de systemen moet aan landelijke standaarden en regelgeving voldoen. Dit is een steeds complexer proces. Bovendien is het niet alleen een verantwoordelijkheid van de afdeling IT. Alle afdelingen van een gemeente dienen zich bewust te zijn van de risico’s en veiligheid van de digitale processen. De CISO is de eerste adviseur van de bestuurder en de ambtelijke organisatie. Deze functionaris staat echter steeds meer onder druk. Gebrek aan vakbekwame specialisten binnen de lokale overheid zijn een punt van zorg. Leveranciers hebben een bepalende positie. Goed risicobeheer overstijgt echter de eigen organisatie. Het aanjagen van slimme en effectieve samenwerkingen in de regio, het verbinden van verschillende typen veiligheidsprofessionals aan de CISO en advisering door de CISO’s aan de bestuurlijk ambassadeurs zijn daarom nodig.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies
2.
Voorbereiding op cyberincidenten en cybercrises: Om als gemeente goed voorbereid te zijn op een incident of crisis, is planmatig voorbereiden belangrijk. De komende jaren zullen we de gemeenten regionaal ondersteunen bij multidisciplinair oefenen op cyberdreiging. De veiligheidsregio’s zijn hier primair aan zet. Dat neemt niet weg dat elke gemeente afzonderlijk verantwoordelijk is wanneer er een crisis ontstaat. De risico’s op ‘nieuwe’ crisistypen zoals ransomware en hacks zullen toenemen. Wij investeren de komende jaren in de verduidelijking van ‘bestuurlijke’ bevoegdheden op dit gebied en van de rollen en verantwoordelijkheden tussen de ketenpartners.
3.
Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit: De gemeente is maatschappelijk regisseur en de primaire verbinder tussen overheid en haar inwoners. Het is noodzakelijk om eenheidsbreed (online) handelingsperspectieven te ontwikkelen, waarmee lokale overheden inwoners en bedrijven kunnen ondersteunen en stimuleren bij het voorkomen van dader- en slachtofferschap. Het informeren van inwoners over ‘digitale hygiëne’ behoort hiertoe. Vanuit het regionale project cybercrime functioneren we als buitenboordmotor om deze handelingsperspectieven te concretiseren en aan te bieden. Het project cybercrime speelt een rol bij het verbinden van interventies en maatregelen in de keten. Zo zijn gemeenten op de hoogte van de repressieve activiteiten, waardoor zij op preventief vlak goed geïnformeerd acteren richting inwoners.
Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Inleiding Doel en activiteiten
Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
4.
Online aangejaagde ordeverstoringen: Gemeenten moeten weten welke bestuurlijke instrumenten (maatregelen) zij rondom handhaving van de onlinewereld tot hun beschikking hebben. Gemeenten beseffen dat zij op het terrein van online monitoren en signaleren maar beperkte mogelijkheden hebben. Vanuit het project cybercrime blijven we nauw betrokken bij het ontwikkelen van barrières. Deze gaan onderdeel uitmaken van afspraken over rollen, taken en verantwoordelijkheden in de driehoek. Op deze manier is voor alle gemeenten in de regio helder welke instrumenten en maatregelen zij kunnen inzetten.
* Klik op het plaatje voor een link naar het CCV en een downloadmogelijkheid
Voorpagina Leeswijzer Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Inleiding Doel en activiteiten
Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Naast deze vier specifieke sporen, is er een aantal algemene pijlers waar we ons de komende jaren op blijven richten.
• Het informatiebeeld ten aanzien van de problematiek verrijken en scherper krijgen: Dit doen we onder andere door de kwartaalrapportages van de politie te gebruiken en ook een beweging te maken naar meer lokale duiding van delicten, slachtoffer- en daderschap. We zijn aangesloten bij de landelijke ontwikkeling om meer zicht te krijgen op digitale criminaliteit. Deze samenwerking is wezenlijk omdat de problematiek geografische grenzen overschrijdt. • Aanjagen en stimuleren van het gebruik van beschikbare interventies: In de beleidsperiode 2019-2022 zijn verschillende interventies ontwikkeld. Denk hierbij aan Hackshield, ‘het slachtoffer spreekt’, en re_B00TCMP (digitale training van jongeren). Er zijn landelijk ook mooie initiatieven. Daarnaast is de regionale werkgroep Jeugd en Cyber recentelijk gestart om te kijken welke interventies passend zijn voor gemeenten. De komende jaren gaan we door met het faciliteren van gemeenten bij het maken van keuzes uit alle interventiemogelijkheden. Denk hierbij aan het blijven organiseren van samenwerkingen met partijen zoals HALT, veiligheidsallianties, het CCV en de VNG, het onderzoeken van de mogelijkheid tot cofinanciering van projecten en het blijven signaleren waar kansen liggen.
• Versterken van kennis en vaardigheden van professionals bij ontwikkelingen op het thema: Door de kennis van professionals te versterken, zorgen we ervoor dat zij in het werkveld de beste beslissingen maken. Samenwerking met landelijke partners, zoals de VNG en het CCV, is van belang. Wij zullen de komende jaren blijven investeren in onze contacten om zo de regio zo goed mogelijk te ondersteunen. Het organiseren van themadagen, webinars en regionale oefeningen maken hier onderdeel van uit. Daarnaast spelen we een grote ondersteunende rol bij het landelijk platform cyberburgemeesters.
Centurion Het OM en politie hebben landelijk fors geïnvesteerd in capaciteit voor cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Het Landelijk Meldpunt Internetoplichting heeft sinds 2012 een voortrekkersrol in de centrale aanpak van aan-en verkoopfraude en is in onze eenheid gevestigd. In het actieplan Centurion breiden politie en OM deze werkwijze uit naar andere vormen van gedigitaliseerde criminaliteit. Een belangrijke rol is hierin weggelegd voor het cybercenter van politie, waarin OM en politie slim samenwerken en zaaksinformatie verrijken voor gerichte interventievoorstellen. Dat leidt tot strafzaken of tot alternatieve afdoeningen, waarmee de strafrechtketen ontlast wordt. Voor blijvende aandacht is cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit een terugkerend geprioriteerd onderwerp in de driehoeken.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding
3. Maatschappelijke onrust en radicalisering
Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Inleiding Doel en activiteiten
Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Wat verstaan wij onder maatschappelijke onrust? Maatschappelijke onrust is te omschrijven als (zichtbare) collectieve gedragingen in situaties die voortkomen uit maatschappelijk ongenoegen. Maatschappelijk ongenoegen is een gevoel van angst, onzekerheid, onvrede, of miskenning ten gevolge van ongrijpbare fenomenen, zoals globalisering, klimaatverandering, migratie en ongelijkheid. Het komt voort uit een gevoel van pessimisme. Wat is het probleem? Er zijn verschillende vormen van maatschappelijke onrust. Uiteenlopend van vreedzame en kleinschalige demonstraties tot radicale, strafbare en grootschalige acties. Maatschappelijke onrust uit zich onder andere in de toenemende polarisatie, zowel tussen groepen mensen als tussen burgers en (lokale) overheid. Maatschappelijke onrust ontstaat en wordt versterkt in de virtuele maatschappelijke wereld. Aanleidingen zijn steeds vaker ‘campagnes’ van polariserende netwerken, complotten en/of ‘fakenews’. Daarbij komt dat de ontwikkelingen in Artificial Intelligence (AI) en ChatGPT zo snel gaan, dat zelfs deskundigen op de digitale rem trappen. Toepassingen met ontwrichtende bedoelingen zullen de maatschappij voor nog grotere uitdagingen brengen. Polarisatie kan een mogelijke voedingsbodem zijn voor alle vormen van radicalisering en extremisme.
Bij radicalisering is er een proces gaande van toenemende bereidheid om de uiterste consequentie uit een denkwijze te aanvaarden en die in daden om te zetten. Deze toenemende bereidheid kan leiden tot gedrag dat andere mensen diep kwetst of in hun vrijheid raakt, kan aanleiding zijn voor individuen of
groepen om zich af te keren van de samenleving en kan leiden tot het gebruik van geweld. Wanneer we spreken over extremisme, gaat het over mensen die vanuit ideologische motieven bereid zijn om niet-gewelddadige en/of gewelddadige activiteiten te verrichten die de democratische rechtsorde ondermijnen. Er zijn vele vormen van extremisme, van linksextremistische klimaatbetogers tot rechts-extremistische nationalistische bewegingen en alles ertussenin. Jongeren ontwikkelen hun eigen identiteit. In die periode hebben ze vaak vragen als: wie ben ik, waar sta ik voor, bij welke groep hoor ik, hoe verhoud ik mij tot anderen en tot de maatschappij? Ze zoeken en vinden antwoorden op die vragen. Bij ouders, leraren, leeftijdsgenoten en op internet. In die zoektocht kunnen ze ook radicale antwoorden tegenkomen. Of een jongere vatbaar is voor radicale ideeën wordt bepaald door verschillende factoren, zoals gezinsomstandigheden, de vriendenkring en de sociale status binnen een groep. Sommige jongeren zijn gemakkelijker beïnvloedbaar of gevoeliger voor indoctrinatie. Dat kan ook te maken hebben met persoonlijkheidskenmerken of met (al dan niet tijdelijke) psychische problematiek. De vatbaarheid voor radicalisering wordt meestal ook beïnvloed door persoonlijke ervaringen en de interpretaties daarvan.
Een jongere kan zich vernederd, gefrustreerd, gediscrimineerd of onrechtvaardig behandeld voelen. Tenslotte is er de houding over de eigen situatie tegenover die van anderen of tegenover ‘de maatschappij’. In de integrale aanpak zal er daarom extra aandacht naar deze doelgroep gaan.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Inleiding Doel en activiteiten
Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Waarom prioriteit binnen de Eenheid Noord-Holland? Binnen de Eenheid Noord-Holland prioriteren we het thema maatschappelijke onrust omdat maatschappelijk ongenoegen, maatschappelijke onrust en polarisatie kloven in de samenleving verbreden. Wanneer de kloof groter wordt, groeit het wantrouwen in elkaar. De (lokale) overheid wil bijdragen aan het herstel van het vertrouwen. Gemeenten, politie, OM, veiligheidsdiensten en maatschappelijke organisaties hebben elk hun eigen rol en taak in het tegengaan van maatschappelijke onrust, polarisatie, radicalisering en extremisme. Het is in toenemende mate van belang om goed samen te werken. Door de veranderingen in de samenleving en de trends die elkaar in rap tempo opvolgen, is het van belang blijvend te investeren in kennis, expertise en samenwerking. Uitingen van maatschappelijke onrust, polarisatie, extremisme en radicalisering manifesteren zich online en offline, zichtbaar en verborgen, mondiaal en lokaal. Kortom, het is een complex speelveld. Door de krachten te bundelen, vormen we een stevig integraal netwerk in de lokale, regionale en eenheidsbrede aanpak.
• Wij willen een inclusieve samenleving en vanuit de kracht van de inclusieve samenleving mensen en groeperingen stimuleren om polarisering en radicalisering waar mogelijk te voorkomen of in elk geval beheersbaar te maken. • Wij ontwikkelen interventies om maatschappelijke onrust en polarisatie tegen te gaan. • Wij versterken de integrale samenwerking en daarmee ook onze gezamenlijke informatiepositie. • Wij willen vroegtijdig dreiging onderkennen die uitgaat van geradicaliseerde en extremistische personen, groeperingen en instituties. • Wij willen het adequaat uitvoeren van het geheel van overheidsmaatregelen ter bestrijding van (gewelddadige uitingen van) extremisme en radicalisering in Noord-Holland borgen.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding Wijze van samenwerking
Wat willen we bereiken? We willen bijdragen aan een vreedzame samenleving. Hiertoe leren we van kennis en ervaring van andere regio’s en delen we onze kennis en ervaring vanuit Noord-Holland. Zo kunnen we ook landelijk de krachten bundelen. We willen graag dat mensen zich thuis voelen in NoordHolland én anderen de ruimte geven zich er ook thuis te voelen. Iedereen is anders en we streven naar inclusiviteit. Verbinding is het toverwoord; tussen individuen, tussen groepen mensen en tussen overheid en inwoners. In sommige gevallen moet de verbinding gemaakt worden en soms is herstel van beschadigde verbindingen nodig. We willen onrust zo veel mogelijk voorkomen. De (lokale) overheid is zelf betrouwbaar en transparant en draagt op die manier bij aan het vergroten van het vertrouwen van inwoners.
• Vroegtijdig onderkennen: Wij (blijven) investeren op het vroegtijdig onderkennen van dreiging die uitgaat van geradicaliseerde en (niet) gewelddadige extremistische personen, groeperingen en instituties en reageren hier tijdig op vanuit de integrale aanpak.
Inleiding
Wat gaan we doen?
Doel en activiteiten
• Borgen, continueren en uitbouwen: We gaan de opgezette structuren en werkwijzen borgen, continueren en uitbouwen voor de integrale aanpak van radicalisering en polarisatie in NoordHolland.
• Verbinding met de andere thema’s: Het thema Maatschappelijke onrust en radicalisering kent op inhoud een overlap met de andere geprioriteerde thema’s. Daarom zoeken wij ook intern de samenwerking met de thema’s ‘Jeugd en veiligheid’ en ‘Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit’.
Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering
Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
• Stimuleren van weerbaarheid: Zowel offline als online gaan wij de weerbaarheid en kracht in de samenleving stimuleren om het veranderproces binnen de grenzen van de democratische rechtsorde te laten verlopen (vertaalslag landelijke adviezen weerbaarheid extremisme en versterken democratie). • Communicatie is key: We bevorderen de communicatie en de verbinding van ‘de overheid’ en instituties met de inwoners van Noord-Holland.
• Verbinding in realisatie: We realiseren overheidsmaatregelen en ontwikkelen samen met landelijke partners interventies ter bestrijding van radicalisering en extremisme in de eenheid NoordHolland. • Leren: We zijn en blijven een (lokale) overheid die blijvend leert van haar eigen handelen bij maatschappelijk onrust. Daarnaast vergroten we onze expertise door lokaal kennis op te doen en kennis beschikbaar te stellen.
• Samenwerken op preventie: We betrekken scholen en andere maatschappelijke organisaties om zo thema’s als burgerschap, democratie en inclusiviteit voor jongeren toegankelijker te maken.
Voorpagina Leeswijzer
4. Jeugd en veiligheid
Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Inleiding
Wat verstaan wij onder Jeugd en veiligheid? De jeugd heeft de toekomst. Daarin moeten we allemaal investeren. Dat doen we op ieder geprioriteerd hoofdthema (Ondermijning, Cybercrime & gedigitaliseerde criminaliteit en Maatschappelijk onrust). Het thema ‘Jeugd en veiligheid’ is daarmee een doelgroepthema en richt zich op de gevoeligheid en kwetsbaarheid van jongeren. Waarom prioriteit binnen de Eenheid Noord-Holland? De betrokkenheid van jongeren bij criminaliteit valt te verklaren door de aantrekkingskracht van het snelle geld, status en mooie spullen. Daarnaast zijn jongeren niet in staat om in schatten wat de impact van hun misstappen is op anderen (en de gehele samenleving). Ondanks de dalende criminaliteitstrend blijven jongeren disproportioneel veel betrokken bij criminaliteit ten opzichte van oudere leeftijdsgroepen. De laatst opgeleverde Monitor Jeugdcriminaliteit (MJC) laat zien dat gemiddeld 60% van de jongeren (12 tot 23 jaar) éénmaal in beeld komt in een periode van twee jaar. Verontrustend is dat 6% zes keer of vaker in beeld komt.
Doel en activiteiten
Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Een maatschappelijk effect op het gebied van aan jeugd gerelateerde veiligheidsproblematiek kan alleen bereikt worden als de partners uit het veiligheidsdomein, het sociaal domein en onderwijsdomein lokaal en regionaal coalities vormen: domein overstijgend samenwerken om onze jongeren meer weerbaar te maken tegen de aantrekkingskracht van het snelle geld, de macht en de status. We moeten onze jongeren in sociaal, maatschappelijk en economisch opzicht een beter perspectief bieden. En daar waar het mis dreigt te gaan, moeten we vroegtijdig kunnen signaleren en integraal kunnen handelen (zowel preventief als repressief).
De verwevenheid tussen het thema ‘Jeugd en veiligheid’ en het deelthema ‘Weerbare jeugd’ Binnen elk geprioriteerd thema wordt regie gevoerd op de doelgroep jeugd, vanuit een specialistisch netwerk met de benodigde kennis. Gezien de verweving tussen de thema’s bij deze doelgroep in NoordHolland is inhoudelijke afstemming en thematische expertise op deze doelgroep noodzakelijk. Wij kiezen ervoor om vanuit het deelthema ‘Weerbare jeugd’ de samenwerking met en afstemming tussen de geprioriteerde thema’s binnen het IMV te coördineren. We ontwikkelen hiervoor een visie met kernwaarden en uitgangspunten voor de verbinding tussen preventie en repressie bij ieder IMV-thema.
Voorpagina Leeswijzer Inleiding Wijze van samenwerking Bestuurlijke Commissies Overkoepelende ontwikkelingen Prioriteit 1: Ondermijning Prioriteit 2: Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Prioriteit 3: Maatschappelijke onrust en radicalisering Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid Inleiding Doel en activiteiten
Sterkteverdeling politie Eenheid Noord-Holland Bijlagen
Wat willen we bereiken? Zoals eerder beschreven kan een maatschappelijk effect op het gebied van aan jeugd gerelateerde veiligheidsproblematiek alleen bereikt worden als de partners uit het veiligheidsdomein, het sociaal domein en het onderwijsdomein lokaal en regionaal coalities vormen. Daarom stellen we ons tot doel dat iedere partner preventie als uitgangspunt heeft, maar repressief handelt als dat nodig is. Hiernaast stellen wij ons het doel om een regionaal expertisenetwerk te vormen, waarin we leren van elkaars interventies, handelingsperspectieven en ervaringen. Ook tussen de verschillende thema’s. Wat gaan we doen? We zetten in op vier actielijnen vanuit de geprioriteerde thema’s, gericht op de doelgroep jeugd: • Lokale aanpakken: We versterken lokale aanpakken met als uitgangspunt preventie, maar met zichtbare effectieve repressie als sluitstuk. We ondersteunen gemeenten bij het verstevigen van die lokale coalities en/of de lokale aanpak. Zowel binnen de organisatie (tussen afdelingen) als met relevante partnerorganisaties. Omdat problemen en prioriteiten lokaal verschillen, is de invulling hiervan maatwerk. • We investeren in (kennis binnen) het regionale netwerk: We werken toe naar een stevig, duurzaam en regionaal expertisenetwerk op de doelgroep jeugd. We houden daarbij zicht op mogelijke nieuwe trends en ontwikkelingen