Document · PDF

Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder 2025.pdf

Gemeenteraad 19 mei 2025, gemeente Den HelderBij agendapunt: 7: Voorstel tot het vaststellen van het Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement 2025.5.457 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement Gemeente Den Helder

April 2025 Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 1

Inhoud

Inhoud 1. Aanleiding........................................................................................................................................................... 8 2. Kaders............................................................................................................................................................... 10 3. Weerstandsvermogen....................................................................................................................................... 11 3.1. Definitie weerstandsvermogen................................................................................................................... 11 3.2. Beoordelingskader weerstandsvermogen.................................................................................................. 12 4. Risico’s.............................................................................................................................................................. 12 4.1. Definitie...................................................................................................................................................... 12 4.2. Bepaling model voor risico-inschatting....................................................................................................... 13 5.

Weerstandscapaciteit........................................................................................................................................ 15 5.1. Definitie weerstandscapaciteit.................................................................................................................... 15 6. Risicomanagement........................................................................................................................................... 17 6.1. Vraagstelling.............................................................................................................................................. 17 6.2. Kader risicomanagement........................................................................................................................... 17 6.3. Risicobeoordeling....................................................................................................................................... 20 6.4. Risicobewustzijn en -beheersing................................................................................................................ 24 7. Slotbepalingen.................................................................................................................................................. 28 7.1.

Citeertitel.................................................................................................................................................... 28 7.2. Wijziging van het beleidskader................................................................................................................... 28 7.3. Inwerkingtreding......................................................................................................................................... 28 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 ..................................................................................................................................................................................

29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 ..................................................................................................................................................................................

29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 2

.................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 ..................................................................................................................................................................................

pagina 3

pagina 4

pagina 5

29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 29 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 ..................................................................................................................................................................................

30 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 ..................................................................................................................................................................................

pagina 6

.................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 .................................................................................................................................................................................. 30 ..................................................................................................................................................................................

Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 7

Aanleiding

Het beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement geeft het beleid van de gemeente aan ten aanzien van de volgende vragen: - Hoe gaan we binnen de gemeente om met risico’s? - Wat vinden we een acceptabel niveau van weerstandsvermogen om de risico’s in financiële zin op te kunnen vangen? - Hoe berekenen wij dat weerstandsvermogen? Het beleid over hoe wij omgaan met risico’s noemen we risicomanagement. Het acceptabele niveau van weerstandsvermogen relateren wij vooral aan het voorkomen dat risico’s leiden tot het niet kunnen uitvoeren van de activiteiten en projecten die we in de begroting hebben opgenomen. De berekening van het weerstandsvermogen geeft een objectieve basis voor de beoordeling van de financiële impact van risico’s afgezet tegen de middelen die binnen de gemeente beschikbaar zijn, de weerstandscapaciteit. Conform de financiële verordening evalueren wij het beleidskader periodiek en actualiseren deze indien noodzakelijk. De vorige nota dateert uit 2019. Een aantal ontwikkelingen maakt het nodig om de nota eerder te actualiseren: 1. De wijze van berekening van het weerstandsratio is vastgelegd in het beleidskader om de subjectiviteit (eigen beoordeling) zo veel als mogelijk te objectiveren.

De accountant heeft de raad in het accountantsverslag bij de jaarrekening 2023 geïnformeerd dat hij van mening is dat de huidige berekening aanpassing behoeft om de objectiviteit van de berekening beter te borgen. 2. Deze subjectiviteit zit voornamelijk in het verminderen van het risicobedrag met een vast percentage van 40% met als reden dat niet risico’s zich tegelijk voor zullen doen en dit vervolgens te corrigeren met een verhoging van de risico’s door een vast bedrag op te tellen van € 2.500.000. In het nieuwe kader zijn deze correcties niet meer opgenomen. 3. Het volume van de begroting van de gemeente is inmiddels gestegen tot meer dan € 260 miljoen euro per jaar. In het huidige kader is de financiële ondergrens voor het inventariseren van risico’s € 10.000 per risico, wat neerkomt op 0,004% van het begrotingstotaal. Door de financiële ondergrens te verhogen, kan het risicomanagement zich beter richten op de risico’s die daadwerkelijk materieel zijn voor de financiële positie van de gemeente. Dit voorkomt dat er onnodig veel capaciteit wordt besteed aan relatief kleine risico’s die geen significante invloed hebben op onze weerbaarheid of begroting. In het nieuwe kader is daarom de financiële ondergrens verhoogd naar € 100.000. 4.

Risico’s worden gekwantificeerd door het maximale risicobedrag te vermenigvuldigen met de waarschijnlijkheid dat deze zich voor zullen doen en de inschatting van de daadwerkelijk omvang (kans x impact). In het huidige kader is de kleinste impact kans 20%. Dit is relatief groot voor risico’s van bijvoorbeeld verstrekte leningen waar meer dan voldoende zekerheden in de vorm van hypotheekrecht is verstrekt. Om deze reden is een percentage toegevoegd van 5% zodat een reëlere risico-inschatting kan worden gemaakt. 5. Voor de berekening van de weerstandscapaciteit telden bestemmingsreserves mee. Deze reserves zijn echter ingesteld met een specifiek doel, waardoor deze bij ongewijzigd beleid niet beschikbaar zijn. In het nieuwe kader tellen deze reserves daarom niet meer mee bij de bepaling van de weerstandscapaciteit. Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 8

6. In het huidige kader is een (daadwerkelijke) doorrekening van de weerstandscapaciteit opgenomen voor de looptijd hiervan (4 jaren). Aangezien de doorrekening van het weerstandsvermogen een vast onderdeel is van zowel de jaarrekening als de begroting zal deze niet meer in het nieuwe kader worden opgenomen. Daarnaast bepaalt de Financiële verordening gemeente Den Helder 2024 en visie op planning & control (2023) dat beleidskaders iedere 4 jaren worden geëvalueerd en slechts worden aangepast indien noodzakelijk. Een bijkomende zaak die de beoordeling van risico’s in relatie met de weerstandscapaciteit complex maakt, is het gegeven dan onze gemeente te maken heeft met verbonden partijen met omvangrijke (financiële) risico’s. De inschatting daarvan kan niet geïsoleerd worden gezien van de inzet en ambities van de gemeente met die partijen. Bij elk beleidskader worden de vragen gesteld: - Wat willen we bereiken? - Wat gaan we daarvoor doen? Dit beleidskader wil een duidelijk kader geven voor het omgaan en beheersen van risico’s door de gemeente. Hoofdstuk 6 gaat daar specifiek op in. Ook wil dit beleidskader een duidelijke berekening van de norm voor ons weerstandsvermogen geven. De uitwerking (Wat gaan we daarvoor doen?) is in de desbetreffende hoofdstukken weergegeven. We geven in dit beleidskader eerst aan wat de definitie is van weerstandsvermogen.

Vervolgens geven we aan welke kaders relevant zijn voor het bepalen van het weerstandsvermogen. Hierna besteden wij aandacht aan wat risico’s zijn en hoe deze kunnen worden bepaald in een model voor risico-inschatting. Daarna gaan we in op hoe onze weerstandscapaciteit kan worden bepaald. We vervolgen met een beleidskader voor het risicomanagement.

Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 9

Kaders

De (wettelijke) kaders voor het weerstandsvermogen (in brede zin) worden door verschillende bronnen bepaald en beïnvloed. Het gaat om verplichte kaders zoals verschillende wetten, besluiten en verordeningen, deels door de gemeente zelf bepaald. Dit betreft:

Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 10

     

de Gemeentewet (Gw); het Besluit begroting en verantwoording (Bbv); het Rijk met als richtlijn de handreiking “duale begroting” van het ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties (BZK); richtlijnen opgenomen in de eigen financiële verordening op grond van artikel 212 Gw; de Financiële verhoudingswet (Fvw); de Wet Financiering decentrale overheden (Fido).

Daarnaast maken we gebruik van vuistregels en kaders die bij veel gemeenten worden toegepast op het gebied van risicomanagement en weerstandsvermogen.

Weerstandsvermogen

3.1. Definitie weerstandsvermogen Als we spreken over weerstandsvermogen is het goed eerst te bepalen waar we het over hebben. Volgens artikel 11 van het Bbv bestaat het weerstandsvermogen uit de relatie tussen: 1. de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de

gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; 2. alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen is dus geen bedrag, maar een verhoudingsgetal, een ratio, die weergeeft hoe de omvang van de risico’s zich verhouden tot middelen die eventueel ingezet kunnen worden wanneer die risico’s zich daadwerkelijk voordoen. In onze Financiële verordening 2024 ex artikel 212 Gemeentewet zijn de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede de regels voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie vastgesteld. Daar wordt ook ingegaan op weerstandsvermogen (artikel 9):

Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 11

3.2. Beoordelingskader weerstandsvermogen Wanneer we precies voldoende middelen willen hebben om de risico’s die zich in enig jaar kunnen voordoen, kunnen opvangen, dan is het weerstandsvermogen 1,0. Een tabel die kan worden gebruikt om de kwaliteit van het weerstandsvermogen te beoordelen is als volgt: Ratio weerstandsIn het coalitieakkoord 2022 is afgesproken uit te gaan van een weerstandsvermogen van minimaal 1,0.

Risico’s

4.1. Definitie Hoe bepalen we een risico? Om in het kader van weerstandsvermogen tot een goede beoordeling te komen is het van belang een precieze definitie te hanteren. Want als de gemeente een verzekering voor een risico heeft afgesloten is dat geen risico meer dat relevant is in het kader van het weerstandsvermogen. Hetzelfde geldt voor risico’s waarvoor een (toereikende) voorziening is gevormd of waarvoor het Rijk (aanvullende) middelen verstrekt door middel van de algemene dan wel een specifieke uitkering. Volgens ISO 31000, een norm voor risicomanagement van het normalisatie- instituut is de definitie: Risico is het effect van onzekerheid op het behalen van doelstellingen. De definitie, die wij daarom in het kader van deze nota hanteren, en die in het verlengde ligt van de definitie van weerstandsvermogen, is als volgt: Risico Een risico is een onzekerheid op het niet behalen van de gemeentelijke doelstellingen van materieel belang, waarvoor geen specifieke financiële afdekking beschikbaar is.

Opmerkingen bij deze definitie: 1 Een effect is een afwijking van de verwachting – dit kan positief en/of negatief zijn; 2 Doelstellingen kunnen worden gekenmerkt door verschillende aspecten (bijvoorbeeld financiële, maatschappelijke, arbo- of milieudoelen) en kunnen betrekking hebben op

Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 12

3 4

verschillende niveaus (zoals strategisch, organisatiebreed, en uitvoerend zowel bij een project als bij een product of proces); Een risico wordt vaak gekarakteriseerd door verwijzing naar mogelijke gebeurtenissen en gevolgen of een combinatie daarvan; Onzekerheid is het geheel of gedeeltelijk ontbreken van informatie over, inzicht in of kennis van een gebeurtenis, de gevolgen daarvan, of de waarschijnlijkheid dat deze zich voordoet. Voor dit beleidskader is het van belang dat een inschatting kan worden gemaakt van de omvang van het risico, waarvoor geen andere manier aanwezig is om dit risico af te dekken.

4.2. Bepaling model voor risico-inschatting In hoofdstuk 6 gaan wij in op risicomanagement en hoe we risico’s kunnen bepalen en hoe deze te beheersen. In dit onderdeel gaan wij in op het bepalen van de financiële omvang. Nu we een duidelijke definitie hebben, is de volgende vraag hoe we de omvang van risico’s kunnen bepalen. We zoeken daarbij naar vuistregels of meer wetenschappelijke benaderingen om deze objectief te kunnen vaststellen. Er is echter altijd sprake van een groot aantal subjectieve factoren: welke risico’s worden waargenomen (zie ook hoofdstuk 6); wat is de (maximale) omvang van de risico’s; wat is de kans/frequentie dat die zich voordoen; welke maatregelen heeft de gemeente genomen om de kans van het voordoen van het risico te beperken en wat is de kans dat de risico’s zich voor het maximale niveau voordoen. Een exact objectief getal is dus niet vast te stellen; een redelijke benadering is het hoogst haalbare. Wij stellen voor om uit te (blijven) gaan van een overzichtelijk systeem van vuistregels om een werkbaar model te hebben waarbij een invulling wordt gegeven aan de vele subjectieve elementen. Dat kan als uitkomst die redelijke benadering geven.

Waarbij we vooral niet uit het oog moeten verliezen dat het bewust zijn van mogelijke risico’s van activiteiten van de gemeente en de noodzaak die zoveel mogelijk te voorkomen en te beheersen het belangrijkste zijn. De kans/frequentie dat een risico zich voordoet bepalen we volgens onderstaande tabel. Frequentie voordoen kans Minder dan of 1 keer per 10 jaar Een keer per 5 - 10 jaar Een keer per 2 – 5 jaar Een keer per 1 – 2 jaar Een of meer keer per jaar

Kanspercentage 5 10 25 50 100

Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 13

Vervolgens bepalen we wat het maximale risico is. Dit is afhankelijk van allerlei omstandigheden, mede afhankelijk van het karakter van het risico. Dat geldt ook voor de volgende factor: de kans dat het risico zich in volle omvang bij de gemeente zal aandienen. De vertaling van de kans dat het risico zich bij voordoen voor de volle omvang zal manifesteren is als volgt: Kans op voordoen maximale risico Groot Gemiddeld Klein Zeer klein

Percentage 80 50 20 5

De labeling van de kansen in deze tabel kan gekoppeld worden aan de tolerantiematrix in hoofdstuk 6, waarbij de risico’s die rood zijn als groot kunnen worden gezien; oranje als gemiddeld en groen als klein of zeer klein.

Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 14

De bepaling van de elementen die bij deze inschatting worden overwogen, moeten voor de beoordeling worden toegelicht. De vraag daarbij is of er zekerheden dan wel andere omstandigheden zijn, die de kans dat de gemeente aansprakelijk is voor het risico, verkleinen dan wel wegnemen. Te denken valt aan: hypothecaire zekerheden (incl. positieve hypotheekverklaringen); voordelige resultaten en/of liquiditeiten bij organisaties aan wie leningen dan wel andere financiële middelen worden/zijn verstrekt door de gemeente; overige zekerheden en omstandigheden. Deze zekerheden en omstandigheden hebben zowel invloed op de frequentie dat een kans zich voordoet als op de omvang van het risico.

Weerstandscapaciteit

5.1. Definitie weerstandscapaciteit Het Bbv omschrijft de weerstandscapaciteit als de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Dit laatste houdt in dat een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen begrote kosten, dat wil zeggen kosten die deel uitmaken van de begroting en meerjarencijfers, en niet begrote kosten. Ook maakt het Bbv onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Hierbij wordt onder de incidentele weerstandscapaciteit verstaan het vermogen om onverwachte incidentele tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van taken op het geldende niveau. De middelen die dat vermogen bepalen zijn: 1. de algemene reserve; 2. de in de begroting opgenomen ramingen voor onvoorziene uitgaven voor zover hier nog

geen bestemming aan is gegeven; 3. de stille reserves, voor zover deze op korte termijn materieel te maken zijn (reserves

waarvan de omvang en/of het bestaan niet uit de balans blijkt, voortkomend uit de onderwaardering van activa of overwaardering van schulden bij het volgen van normale waarderingsmethoden). De structurele weerstandscapaciteit heeft betrekking op het vermogen om onverwachte tegenvallers structureel in de lopende begroting op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande taken. De middelen die dat vermogen bepalen zijn: 1. de resterende (onbenutte) belastingcapaciteit; 2. bezuinigingsmogelijkheden (voor zover nog niet meegenomen in de begroting

en meerjarenramingen);

3. cumulatief geraamde onvoorziene uitgaven.

Reserves maken dus deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit. De algemene reserve is vrij aanwendbaar voor nieuw beleid (of het opvangen van tegenvallers in het jaarresultaat) voor zover daar geen claims op rusten. Bestemmingsreserves zijn daarentegen reserves waar de raad een bepaalde bestemming aan heeft gegeven. Bij een bestemmingsreserve is sprake van een vastgelegde toekomstige besteding en nog geen verplichting. Weliswaar heeft de raad nog Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 15

mogelijkheden om de bestemming van deze reserves te wijzigen, toch houden wij bij het bepalen van de weestandscaapciteit geen rekening met deze reserves omdat wij uit willen gaan van voortzetting van het bestaande beleid. De totale beschikbare weerstandscapaciteit bestaat dus uit de opsomming van alle voornoemde elementen van de incidentele en structurele weerstandscapaciteit.

Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 16

Risicomanagement

6.1.

Vraagstelling

Een solide en transparant risicomanagementproces is essentieel voor het waarborgen van de financiële continuïteit en bestuurlijke stabiliteit van de gemeente. Door tijdig en systematisch risico’s te identificeren, analyseren en beheersen, wordt voorkomen dat onverwachte gebeurtenissen de uitvoering van het gemeentelijk beleid en de publieke dienstverlening in gevaar brengen. Risicomanagement draagt daarmee direct bij aan het behoud van een toereikend weerstandsvermogen en een betrouwbare begroting. Het doel van risicomanagement binnen deze gemeente is om op een gestructureerde wijze inzicht te verkrijgen in financiële en niet-financiële risico’s die van invloed kunnen zijn op de begrotingspositie, en daar passende beheersmaatregelen tegenover te stellen. Risicomanagement maakt integraal onderdeel uit van de planning- en controlcyclus en is daarmee geen eenmalige activiteit, maar een continu proces dat aansluit bij het strategisch beleid, de uitvoering én de verantwoording. Om dit proces goed te kunnen uitvoeren, zijn heldere kaders nodig voor het inschatten, waarderen en rapporteren van risico’s. In het volgende deel worden de uitgangspunten en methoden beschreven die de gemeente hanteert bij het risicomanagement. Nog steeds zijn daarbij accentverschillen tussen taakgebieden. Bij burgerzaken spelen andere risico’s dan in de ruimtelijke en economische ontwikkeling.

Wat gemeenschappelijk is, is dat veel nadrukkelijk aan het begin van een proces stil gestaan wordt bij welke risico’s spelen op een vraagstuk en welke maatregelen kunnen en moeten we nemen om die risico’s te kunnen beheersen. 6.2.

Kader risicomanagement Er zijn diverse kaders voor risicomanagement. Deze zijn veelal gebaseerd op theoretische modellen. Welk model ook gekozen worden voor de dagelijkse praktijk, het is noodzakelijk dat een aantal algemene uitgangspunten zijn voor risicomanagement worden bereikt: 1. Voegt waarde toe

Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 17

2. Is geïntegreerd in de processen van de organisatie 3. Maakt deel uit van de besluitvorming 4. Onzekerheden worden expliciet benoemd 5. Is systematisch, gestructureerd en tijdig 6. Is gebaseerd op de best beschikbare informatie 7. Is op maat toegesneden 8. Houdt rekening met menselijke en culturele factoren 9. Is transparant en sluit niemand uit 10. Is dynamisch, herhalend en reagerend op veranderingen 11. Ondersteunt continue verbetering in de organisatie

Deze uitgangspunten passen in het kader van de zogeheten Plan-Do-Check-Act-cirkel:

Deze principes, het kader en het risicomanagementproces zijn bruikbare bouwstenen die bij de uitwerking kunnen worden toegepast, rekening houdend met de eigenheid van gemeenten in het algemeen en specifiek met die van onze gemeente. Toegepast voor onze gemeente hanteren wij de volgende uitgangspunten: 1. Risicomanagement is geïntegreerd in de processen van de organisatie. Daarom is het een lijnverantwoordelijkheid en geen activiteit van de stafafdelingen alleen. Daarbij geldt dat we ons richten op integraal risicomanagement, dus rekening houdend met alle (soorten) risico’s, dus niet alleen financiële; 2. Risicomanagement maakt deel uit van de besluitvorming; onzekerheden moeten expliciet benoemd worden. Dat moet concreet worden gemaakt door in college- en raadsvoorstellen expliciet aandacht te besteden aan risico’s. Om geen nieuwe kopjes in deze voorstellen te maken, zal aandacht aan de risico’s in de voorstellen moeten worden besteed waarbij aan de financiële (vertaling van) risico’s onder de kop ‘financiële consequenties’ expliciet aandacht moet worden gegeven. Ook in nieuwe beleidskaders moet aandacht worden besteed aan risico’s. Omdat specifiek voor onze gemeente de risico’s die samenhangen met onze verbonden partijen van belang zijn, is het bij voorstellen die betrekking hebben op de verbonden partijen des te meer van belang hier expliciet aandacht aan te geven. 3.

Risicomanagement is dynamisch, herhalend en reagerend op veranderingen. Het is dus een continu proces. Het monitoren van de ontwikkeling van risico’s door de verantwoordelijken Beleidskader weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Den Helder

pagina 18

in de lijn moet leiden tot rapportage van de belangrijkste ontwikkelingen van de risico’s in de vaste planning en control-cyclus, dus in de programmabegroting, tussentijdse rapportages en programmarekening. 4. De organisatie is risicobewust. Een van de grote valkuilen van risicomanagement is dat het toch alleen voor liefhebbers is. Risicobewustzijn moet actief worden gestimuleerd. Dit kan door consequent in voorstellen, beleidskaders en planning en controldocumenten expliciet aandacht te besteden aan risico’s. Maar ook door andere maatregelen die incidenteel dan wel structureel kunnen worden toegepast als:

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.denhelder.nl/api/v1/meetings/2233/documents/24511