ACV Den Helder 2024 - concept AC 12 mei.pdf
Tekst van het document
Accountantsverslag 2024 Gemeente Den Helder (CONCEPT)
2 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Aan de raadsleden van gemeente Den Helder Willemsoord 66 1781 AS Den Helder
7 juli 2025 Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2024. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2024 en onze overeenkomst met zaaknummer 2022-062376 gedateerd 10 juli 2023. Onze zienswijzen, bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de portefeuillehouder Financiën en de ambtelijke organisatie. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording.
We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn.
Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag. Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen.
Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering.
Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle.
J.G. Schuijt MSc RA
3 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve vinden wij dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt (afgerond) EUR 2,9 miljoen.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Onzekerheden aanwezig Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen fouten en onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Het totaal van de fouten die in de jaarrekening aanwezig zijn is EUR 1,9 miljoen. De onzekerheid is EUR 1,6 miljoen. Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 10,5 miljoen bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van EUR 8,7 miljoen. De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 9,9 miljoen, waarvan EUR 9,9 miljoen acceptabel) en onrechtmatige aanbestedingen (EUR 0,6 miljoen). Op basis van onze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college.
Leesbaarheid van de programmaverantwoording kan beter De leesbaarheid van de programmaverantwoording is naar onze mening verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar. Het ontbreekt echter aan concrete doelstellingen en maatschappelijke effecten die voldoende meetbaar zijn. Tevens wordt geen gebruik gemaakt van gemeente-specifieke kritische prestatie-indicatoren. Het resultaat is dat wel inzichtelijk wordt gemaakt of een beoogde activiteit is uitgevoerd, maar het blijft aan de interpretatie van de lezer of het achterliggende doel en maatschappelijk effect is behaald. Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen voldoen niet (volledig) aan het BBV en/of de financiële verordening. Financiële positie van uw gemeente als geheel is voldoende Uit onze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel voldoende is, maar ook dat dat de financiële positie ten opzichte van andere gemeenten achterblijft.
Vanaf pagina 17 hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid. Wij raden u aan om, naast het toezichtskader van de provincie, eigen normen te ontwikkelen per kengetal, zodat u voor uzelf kunt bepalen of de financiële positie nog passend is voor uw specifieke situatie of dat maatregelen wenselijk zijn om bij te sturen.
4 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Weerstandsvermogen is toereikend Uit de jaarstukken blijkt dat het weerstandsvermogen ruim voldoet aan de norm die uw raad heeft gesteld. Het weerstandsvermogen van uw gemeente is 3,7 waar de raad een norm van 1,0 heeft vastgesteld.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
In de jaarrekening 2024 is de berekening van het weerstandsvermogen aangepast ten opzichte van 2023. Het college heeft dit uitgebreid toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen. Met deze aanpassing zijn de grootste subjectieve elementen uit de berekening van het weerstandsvermogen gehaald. Desondanks blijft het berekenen van de benodigde weerstandscapaciteit een subjectief proces. Bij het duiden van dit getal raden wij u aan om het weerstandsvermogen altijd gezamenlijk met de andere kengetallen te beschouwen.
Onze bevindingen in het fysiek domein Bij de actualisaties van de grondexploitaties per 1 januari 2025 is geen rekening gehouden met de meest recente wijziging in het BBV. Het effect voor de jaarrekening 2024 blijft onder onze rapporterings-tolerantie. Daarom hebben wij deze fout niet meegewogen bij onze oordeelsvorming. Voor de risico’s die aanwezig zijn in de grondexploitaties is geen afzonderlijke Reserve Grondexploitatie gevormd. In plaats daarvan moet het risico worden opgevangen door het weerstandsvermogen. Om de dekking van de risico’s uit de grondexploitaties explicieter zichtbaar te maken, geven wij u in overweging om ten laste van de algemene reserve een afzonderlijk Reserve Grondexploitatie te vormen.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Jaarafsluiting is over het algemeen goed verlopen Over het algemeen zijn wij tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen. Bij de start van de controle waren de door ons gevraagde documenten voor het grootste deel beschikbaar. Ten opzichte van voorgaand jaar zien we een duidelijke verbetering bij de oplevering van het Sisa-dossier. Ondanks deze positieve ontwikkeling, hebben wij echter ook een aantal aandachtspunten die ervoor kunnen zorgen dat de jaarrekeningcontrole volgend jaar nog efficiënter kan plaatsvinden: De belangrijkste is de kwaliteit van de jaarstukken bij aanvang van de controle.
Wij hebben begrepen dat de initiële overeenkomst met de ontwikkelaar van het Willem Alexanderhof in 2025 afloopt. De eerste gesprekken zijn gestart over de aanpassing van de afdracht door de ontwikkelaar aan de actuele marktomstandigheden. Dit kan een materieel positief effect hebben op het eindresultaat van de exploitatie. Dit positieve effect zal direct bijdrage aan het resultaat en vermogen van de gemeente in het jaar dat het zich voordoet, omdat de verliesvoorziening dan lager kan worden opgenomen in de balans. In 2024 zijn twee nieuwe grondexploitaties door uw raad geopend, te weten Station Zuid en Tillenhof. Wij hebben geconstateerd dat er binnen beide grondexploitaties nog veel onzekerheid bestaat die mogelijk een materieel financieel effect kunnen hebben. Dit hebben wij op pagina 24 verder uitgewerkt.
5 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Onze bevindingen in het sociaal domein De werkelijk kosten van het sociaal domein zijn fors hoger dan de primaire begroting. Dit was reeds door het college geconstateerd en in de bijgestelde begroting verwerkt. Deze bijgestelde begroting wijkt niet veel af van de werkelijke kosten, maar binnen de verschillende componenten (inkomen, Wmo, Jeugd) zijn wel grote verschillen zichtbaar. Voor bij de kosten voor jeugdzorg is een forse overschrijding ten opzichte van de aangepaste begroting. Hoewel de jeugdzorg inherent moeilijk te beheersen is doordat het een open einde regeling betreft en er veel afhankelijkheid is van externe partijen, denken wij toch dat er voldoende mogelijkheden zijn om de interne beheersing te verbeteren. Eerder hebben wij uw gerapporteerd dat de organisatie al op de goede weg is, maar nog wel stappen moet zetten.
Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude.
Onze bevindingen in het domein bedrijfsvoering In eerdere jaren hebben wij geconstateerd dat de interne beheersing van de verbonden partijen adequaat, maar kwetsbaar is. Deze kwetsbaarheid is vooral gelegen in de continuïteit van de dossierkennis. Ondanks dat dit risico de aandacht heeft van het college, is het nog niet gelukt om de kwetsbaarheid weg te nemen.
Kapitaalbelang in Willemsoord volledig voorzien Het college heeft in de jaarrekening 2024 in overleg met de auditcommissie gevolg gegeven aan onze aanbeveling om de waarde van het kapitaalbelang in Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Willemsoord B.V. te onderbouwen. Dit heeft geleid tot het vormen van een verliesvoorziening van EUR 5,3 miljoen. Deze voorziening is op de balans in mindering gebracht op de boekwaarde van het kapitaalbelang.
Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de waardering van de (im)materiële vaste activa en de grondexploitaties. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt. Uw speerpunten nader uitgewerkt
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Financiële situatie Luchthaven Den Helder op termijn kwetsbaar De financiële situatie van de Luchthaven Den Helder is op korte termijn solide, maar op middellange termijn (erg) kwetsbaar, in het bijzonder door de verhoging van de tarief voor het medegebruik van het Maritiem Vliegkamp De Kooy. Hierbij is van belang dat Luchthaven Den Helder volledig aansprakelijk is voor verliezen van Den Helder Airport C.V. boven een contractueel afgesproken (beperkt) bedrag. Dit geldt mogelijk ook voor (een deel van) de koopsom van het over te nemen belang in Den Helder Airport C.V.
Financiële afspraken project Dijkkwartier Den Helder onzeker Wij concluderen dat er nog veel onzekerheden bestaan in de planvorming en financiële afspraken ten aanzien van het project Dijkkwartier. Afspraken liggen niet of onvoldoende vast, waardoor ze niet ‘hard’ zijn. Indien het project geen doorgang vindt, dan is op dit moment het risico voor de gemeente beperkt tot de plankosten en terugbetaling van de ontvangen subsidie.
Samenvatting
Samenvatting
6
De reikwijdte van onze controle
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2024 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Jaarstukken Gemeente Den Helder
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Samenvatting
Samenvatting
7
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.
Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft voor dit controlejaar de rapporteringstolerantie bepaald op € 100.000.
Samenvatting
Samenvatting
8
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten en onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.
Samenvatting
Samenvatting
9
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Op de vorige pagina hebben wij u gemeld wat het totaal is van de fouten en onzekerheden die wij hebben geconstateerd, die het college niet heeft gecorrigeerd of niet heeft kunnen corrigeren. Hieronder hebben we de fouten specifiek voor u uitgesplitst. Op de volgende pagina hebben we dit gedaan met de onzekerheden.
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Fouten De fouten kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Investering
Bedrag in EUR 1.000
Voorziening RVU gevormd vanuit resultaatbestemming
879
Onttrekkingen voorzieningen via taakvelden verlopen
0
Totaal
879
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Voorziening RVU gevormd vanuit resultaatbestemming Vanuit de resultaatbestemming 2023 is een voorziening Regeling Vervroegde Uittreding gevormd van EUR 879.000. In het BBV is het echter niet toegestaan om voorzieningen te vormen rechtstreeks vanuit de resultaatbestemming. Dit moet altijd via de resultaatbepaling gebeuren. Daarom hebben wij de vorming van de voorziening als fout meegenomen. Onttrekkingen voorzieningen via taakvelden verlopen In de jaarrekening 2024 hebben onttrekkingen plaatsgevonden aan (onderhouds)voorzieningen die verantwoord zijn via de taakvelden. In het BBV is echter bepaald dat de vorming van en toevoegingen aan de voorzieningen via het taakveld moet gebeuren, maar dat uitgaven vanuit de voorzieningen direct van de voorzieningen moeten worden afgeboekt. Omdat dit niet juist heeft plaatsgevonden zijn zowel de kosten als baten in de programmarekening EUR 1,0 miljoen te hoog verantwoord. Per saldo heeft dit echter geen effect op het resultaat en de balans.
Samenvatting
Samenvatting
10
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht
Jaarrekening
Jaarrekening Onzekerheden De onzekerheden kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Investering
Bedrag in EUR 1.000
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Levering Wmo-zorg niet vastgesteld
348
Levering Jeugdzorg niet vastgesteld
511
lLevering zorg via pgb niet vastgesteld
171
Totaal
1.030
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Levering zorgprestaties niet vastgesteld De zorgverleners die een totale productie leveren van meer dan EUR 75.000, dienen een verantwoording te verstrekken voorzien van een accountantsverklaring waaruit blijkt dat de zorg daadwerkelijk geleverd is. Het college heeft geconstateerd dat enkele zorgverleners die niet (tijdig) hebben gedaan, dan wel een niet-goedkeurende verklaring hebben meegestuurd. De totale productiewaarde van deze aanbieders is EUR 1.472.000. Hiervan heeft EUR 273.000 betrekking op Wmozorg en EUR 1.199.000 op jeugdzorg. Onzekerheid Pgb-zorg Naast de zorg in natura, verstrekt de gemeente ook een bedrag van EUR 171.000 aan Pgb-budgetten. Van deze zorg heeft het college geen werkzaamheden uitgevoerd op de levering van betaalde zorg. Wij kunnen daarom niet vaststellen of deze zorg daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en nemen daarom deze lasten mee als onzekerheid voor onze controle.
Samenvatting
Samenvatting
11
Het college heeft voor het eerst de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Achtergrond Dit jaar heeft het college wederom een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt daarom binnen de reikwijdte van onze controle. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgenderechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving drie te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen? Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.
Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op 3% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 8,7 miljoen. Vaststelling door het college Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 10,5 miljoen bedraagt. Dit is hoger dan de vastgestelde grens van EUR 8,7 miljoen. De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 9,9 miljoen) en onrechtmatige aanbestedingen (EUR 0,6 miljoen). De onrechtmatigheden zijn in meer detail toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording en de paragraaf Bedrijfsvoering. Hierin is ook opgenomen dat een deel van de begrotingsonrechtmatigheid als acceptabel moet worden aangemerkt. Dit gaat om een bedrag van EUR 9,9 miljoen. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld.
Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.
12 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In de tabel hieronder hebben wij ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. . Proces
Informatiewaarde jaarverslag
2024
2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
• De programma’s kennen een duidelijke en consistente opbouw, met goede links naar de beleidskaders. Dit is een verbetering ten opzichte van 2023 • Mooie opbouw van algemene doelen, naar beoogde activiteiten, naar hetgeen werkelijk aan activiteiten is gedaan. Hierin zit een goede causaliteit. • Het ontbreekt aan concrete doelstellingen en maatschappelijke effecten die voldoende meetbaar zijn. • Er wordt geen gebruik gemaakt van kritische prestatie-indicatoren. Wel zijn de verplichte BBV-indicatoren opgenomen in de programma's. Deze staan echter niet in een directe relatie met de doelstellingen en activiteiten die in de programma's zijn genoemd. • Het resultaat is dat inzichtelijk wordt gemaakt of de beoogde activiteit is uitgevoerd, en zo ja, op welke wijze. Het blijft echter aan de interpretatie van de lezer of het achterliggende doel en maatschappelijk effect is behaald.
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
Leesbaarheid
Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV eraan stelt.
Informatiewaarde
Overeenstemming met jaarrekening
In overeenstemming met het BBV
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda Bijlagen
Bijlagen
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
13 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
Paragrafen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan.
Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde erg verschilt per paragraaf. Een positief voorbeeld is de paragraaf Weerstandsvermogen. Deze paragraaf is duidelijk opgezet en, net als de andere paragrafen, in begrijpelijke taal geschreven. Mede door de gewijzigde systematiek is er een goede ontwikkeling zichtbaar ten opzichte van de paragraaf van voorgaand jaar. Aan de andere kant voldoen de paragrafen Lokale heffingen en Onderhoud kapitaalgoederen niet (volledig) aan het BBV en/of de financiële verordening.
Op de volgende pagina’s hebben wij onze ons mening gegeven over de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen.
Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. De paragrafen bevatten over het algemeen wel voldoende informatie over het onderwerp van de paragraaf.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij bevelen u aan om ook onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de verdere ontwikkeling van uw P&C documenten.
Samenvattend komen wij tot de volgende aanbevelingen om de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen te verbeteren:: • Leg de inhoud van de paragrafen langs de meetlat van het BBV en van de financiële verordening; • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Voorzie kwalitatieve analyses van verklarende kwantitatieve analyses; • Maak meer gebruik van grafieken en infographics, zoals reeds is gedaan in de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen.
14 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
Jaarrekening
2024
2023
Belangrijkste reden classificatie niet-groen • Geen inzicht gegeven in de mate van kostendekkendheid per heffing voor alle rechten en bestemmingsheffingen die de gemeente in rekening brengt. (artikel 10 lid c BBV) • Uit de toelichting van de achterliggende (beleids)keuzes blijkt niet hoe de kostendekkendheid tussen verschillende onderdelen wordt bereikt door kruissubsidiëring, alsmede in welke mate er kruislings wordt gesubsidieerd. (Notitie Lokale heffingen)
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Lokale heffingen
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Onderhoud kapitaalgoederen
Bevindingen controle
• Wordt geen inzicht gegeven in de financiële consequenties die uit het beleidskader voortvloeien (artikel 12 lid 2b en 2c BBV) • Geen meerjarenperspectief meegenomen voor inzicht in structurele karakter van de onderhoudskosten
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
15 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
2024
2023
Bedrijfsvoering
Financiering
Verbonden partijen
Grondbeleid
Openbaarheid
Subsidies
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Legenda
Betekenis
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie
Bijlagen
Bijlagen
16 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie
Jaarrekening
In onze controleverklaring moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben.
Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente is het laatste jaar afgenomen van 24,5% in 2020 tot 18,9% in 2024. Hiermee zit uw gemeente in de meest risicovolle risicocategorie die de provincie gebruikt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. Tevens is de solvabiliteit van uw gemeente (fors) lager dan het gemiddelde bij andere gemeenten van uw omvang en het landelijk gemiddelde. De afname van de solvabiliteit in 2024 is te wijten aan het negatieve resultaat. Dit negatieve resultaat is veroorzaakt door enkele grote incidentele kosten, zoals de vorming van de voorziening van EUR 5,3 miljoen euro voor de waardering van het kapitaalbelang in Willemsoord.
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op deze en de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben we afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang en met Nederland als geheel. Uit deze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel voldoende is, maar ook dat dat de financiële positie ten opzichte van andere gemeenten achterblijft. Dit wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door de specifieke aard en activiteiten van uw gemeente, alsmede door het recente investeringsvolume om de faciliteiten in de stad te verbeteren. Wij raden u aan om, naast het toezichtskader van de provincie, eigen normen te ontwikkelen per kengetal, zodat u voor uzelf kunt bepalen of de financiële positie nog passend is voor uw specifieke situatie of dat maatregelen wenselijk zijn om bij te sturen.
De lage solvabiliteit geeft weer dat uw gemeente relatief weinig buffers heeft om (onverwachte) tegenvallers op te vangen. Daarom raden wij u aan om de ontwikkeling van de solvabiliteit bij de kadernota en begroting 2026 goed in de gaten te houden.
17 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw financiële positie Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De netto schuldquote van uw gemeente is in 2024 verder toegenomen naar 80%.Hiermee wordt de stijgende lijn van de afgelopen vijf jaar voortgezet. Sinds 2020 neemt dit kengetal 5 tot 6 procentpunten per jaar toe. Eén van de oorzaken is dat uw gemeente geld leent om direct door te lenen aan een verbonden partij, zoals vorig jaar bij Willemsoord. In de gecorrigeerde netto schuldquote worden deze ‘doorleningen’ gecorrigeerd. Hierdoor is de gecorrigeerde netto schuldquote fors lager dan de reguliere netto schuldquote en stijgt ze ook iets minder hard. De toename van de netto schuldquote in 2024 wordt vooral veroorzaakt door de opname van een kasgeldlening van EUR 5,0 miljoen en de vooruit ontvangst van een subsidie voor de herstructurering volkshuisvesting.
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Vanuit haar toezichthoudende taak acht de provincie een netto schuldquote die lager is dan 90% als minst risicovol. Voor beide ratio’s voldoet uw gemeente hier ruimschoots aan. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van andere gemeenten met uw omvang, is uw netto-schuldquote aanmerkelijk hoger. Ook dit houdt voor een belangrijk deel verband met het relatieve hoge ambitieniveau dat u heeft. In de programmabegroting 2025 is zichtbaar dat het college verwacht dat de netto schuldquote de komende jaren verder toeneemt tot 108%. Hiermee komt uw gemeente in de categorie "risicovol“ binnen het toezichtkader van de provincie.
18 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze analyse van uw financiële positie Grondbeleid Het relatieve belang van de grondexploitaties in de totale exploitatie van de gemeente is in 2024 afgenomen naar 3,6%. Dit betekent dat de totale boekwaarde van uw grondexploitatie is afgenomen in relatie tot de totale omzet. Met dit lage percentage bevindt uw gemeente zich in de categorie minst risicovol. die de provincie hanteert bij haar toezichthoudende taak. Ook ten opzichte van het gemiddelde van andere gemeenten en het landelijk percentage is het financiële risicoprofiel van uw grondexploitaties laag. Dit gemiddelde is 5,7%, respectievelijk 5,6%. De daling van het kengetal is te danken aan het feit dat in 2024 meer gronden zijn verkocht dan het bedrag dat u in de grondexploitatie heeft geïnvesteerd. Later in dit verslag gaan we hier in meer detail op in. Hiermee is het risico afgenomen dat u uw investeringen in grondexploitaties niet kunt terugverdienen.
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte over 2024 bedraagt -0,4%. Dit houdt in dat de structurele lasten niet volledig worden gedekt door structurele baten. Dit is een belangrijk aandachtspunt, omdat de provincie bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak in het bijzonder waarde hecht aan een structureel sluitende exploitatie. De verwachting van het college in de meerjarenbegroting 2025-2028 is dat de negatieve structurele exploitatieruimte blijft voortduren. De uitkomst van de structurele exploitatieruimte is voor een belangrijk deel afhankelijk van de juiste classificatie van kosten en opbrengsten door het college. De term “incidenteel” is namelijk niet eenduidig gedefinieerd in het BBV. Daarom raden wij u aan om beleid te ontwikkelen waarin uw raad eenduidige definieert wat als incidenteel aangemerkt moet worden, bij voorkeur in de financiële verordening.
19 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het laatst bekende begrotingsjaar. Hiervoor hebben wij 2024 gebruikt. Om de berekeningen te maken hebben wij de definities aangehouden van het kennisinstituut Coelo. Dit instituut gaat voor de bepaling van het gemiddelde bedrag aan OZB uit van de gemiddelde WOZ-waarde van een koopwoning in uw gemeente. De omvang van de belastingcapaciteit in uw gemeente is relatief laag ten opzichte van het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van andere gemeenten met uw omvang. De belastingcapaciteit in 2024 lag op 91,8%. Andere gemeenten met uw omvang zaten in 2023 op een belastingcapaciteit van 99,1%. Landelijk lag dit op 99,7%. Dit betekent dat de woonlasten voor inwoners van de gemeente Den Helder relatief goedkoop zijn. Het betekent ook dat u ten opzichte van andere gemeenten de komende jaren meer mogelijkheden hebt om de belastingverhoging te gebruiken als structureel algemeen dekkingsmiddel.
20 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2024. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de door het college uitgevoerde analyse blijkt dat het weerstandsvermogen voor 2024 uitkomt op een ratio van 3,7. Hiermee wordt ruimschoots voldaan aan de door uw raad vastgestelde norm van 1,0.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wijze van berekening weerstandsvermogen aangepast In de jaarrekening 2024 is de berekening van het weerstandsvermogen aangepast ten opzichte van 2023. Het college heeft dit uitgebreid toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen. De belangrijkste aanpassingen zijn: • Bestemmingsreserves worden niet meer meegerekend bij de bepaling van de aanwezige weerstandscapaciteit. • Grensbedragen voor de bepaling van de financiële impact van een risico zijn verhoogd. • Er is een extra wegingspercentage van 5% opgenomen voor de doorrekening van het financieel risico. • Er wordt niet langer een reductie van de restrisico’s tot 40% toegepast. • De autonome bijtelling van een risicobedrag van EUR 2,5 miljoen is geschrapt.
Risico’s vormen een goede afspiegeling van uw risicoprofiel Door de in de vorige paragraaf genoemde aanpassingen zijn grote subjectieve elementen uit de berekening van het weerstandsvermogen gehaald. Desondanks blijft het berekenen van de benodigde weerstandscapaciteit een subjectief proces. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt. Zoals wij in onze managementletter aan het college hebben opgenomen, is het risicomanagement bij uw gemeente nog onvoldoende een onderdeel van de normale bedrijfsvoering. Het risicomanagementproces, waaronder het denken en handelen vanuit risico’s, wordt nog niet integraal beleefd en toegepast in de organisatie. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten. Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd De financiële omvang van de risico’s die het college heeft geïnventariseerd bedraagt EUR 7,2 miljoen. Dit is een lichte daling ten opzichte van vorig jaar, toen de omvang EUR 7,3 miljoen was.
De daling is enerzijds het gevolg van een herziene methode, anderzijds omdat het grootste risico, de waardering van het kapitaalbelang in Willemsoord, in het resultaat 2024 is verwerkt. Omdat de aanwezige weerstandscapaciteit is gedaald, is het weerstandsvermogen ook gedaald, namelijk van 4,8 naar 3,7.
21 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Bedrijfsvoering
Fysiek domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Rentetoerekening aan jaarschijven niet aangepast aan wijziging BBV De wijze waarop de toerekening van de rente aan de grondexploitaties moet plaatsvinden is gelijk getrokken aan de rentetoerekening aan andere activa. Voorheen mocht alleen rente worden toegerekend op basis van de werkelijke rente over het vreemd vermogen van de gemeente. Met de wijziging vindt rentetoerekening plaats op basis van de reguliere omslagrente. De verwachting is dat deze wijziging zal leiden tot hogere rentelasten in de grondexploitaties.
Overigens hebben voor de nieuw geopende exploitaties Tillenhof en Station-Zuid geen actualisatie plaatsgevonden, omdat beiden gedurende 2024 zijn geopend en hierbij reeds de meest recente verwachtingen zijn ingerekend.
Wij hebben geconstateerd dat het college bij de actualisaties van de grondexploitaties per 1 januari 2025 geen rekening heeft gehouden met deze wijziging in het BBV. Het effect voor de jaarrekening 2024 blijft echter onder onze rapporteringstolerantie. Daarom hebben wij deze fout niet meegewogen bij onze oordeelsvorming. Op basis van bovenstaande kunnen we ons vinden in de systematiek die het college heeft gehanteerd bij de berekening van de toekomstige rente die wordt toegerekend aan de grondexploitaties. Daarom achten wij de schatting van de gehanteerde rekenrente evenwichtig
22 Samenvatting
Samenvatting
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
Jaarrekening
Jaarrekening
Managementschatting
Oordeel
Toelichting
Gehanteerde rekenrente
Evenwichtig
Zie onderbouwing op de vorige pagina.
Evenwichtig
De verwachte kostenstijging binnen de exploitatie Molenerf voor 2025 (het beoogde laatste jaar van de exploitatie) is 5%. Dit percentage bevindt zich in het midden van het interval uit het rapport van extern specialist Metafoor. Bij het project Willem Alexanderhof wordt vanaf 2025 een kostenstijging verwacht van 3% en voor 2026 en verder van 2%. Dit ligt voor beide jaren aan de onderkant van, maar nog wel binnen, het interval van Metafoor. Op basis hiervan vinden wij de schattingen evenwichtig.
Evenwichtig
De opbrengsten in de exploitatie Molenwerf worden met 2% geïndexeerd en in de exploitatie Willem Alexanderhof met maximaal 1,5%. Deze indexaties zijn contractueel vastgelegd in de koopovereenkomst, respectievelijk de ontwikkelovereenkomst. Daarom achten wij de schattingen evenwichtig. Overigens blijven deze indexaties achter bij de verwachting van Metafoor. Dit kan een indicatie zijn dat het voor toekomstige langlopende exploitaties voordeliger is om de indexatie niet direct in de overeenkomsten vast te leggen, maar met de markt te laten meebewegen, dan wel bij de indexatie beter aansluiting te zoeken met bekende marktontwikkelingen.
Gehanteerde programmering
Evenwichtig
De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig.
Verkoopprijzen
Evenwichtig
De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn gebaseerd op de afspraken in de verkoop- en ontwikkelingsovereenkomst. Daarom achten wij de schatting evenwichtig.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Kostenstijging Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Bedrijfsvoering
Fysiek domein
Opbrengstenstijging
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
23 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle
De boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie is afgenomen met EUR 1,0 miljoen tot EUR 9,8 miljoen. De reden hiervoor is dat de grondverkopen in 2024 hoger zijn geweest dan de investeringen die gedaan zijn. Hieronder hebben wij dit samengevat. De totale investeringen in 2024 bedragen EUR 2,9 miljoen en kunnen als volgt worden gespecificeerd: Investering
Fysiek domein
Sociaal domein
Bedrijfsvoering
Bedrag in EUR miljoen
Fysiek domein
Inbrengwaarde nieuw geopende exploitaties
0,8
Sociaal domein
Bouw- en woonrijp maken en andere inkopen
1,7
Bedrijfsvoering
Uren interne medewerkers
0,2
Rentetoerekening
0,2
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Tegenover de investeringen staan opbrengsten voor een totaalbedrag van EUR 4,5 miljoen. Deze kunnen als volgt worden gespecificeerd: Investering
Bedrag in EUR miljoen
Verkoop grond
4,5
Exploitatiebijdragen
0,0
Het resterende verschil van EUR 0,6 miljoen in de boekwaarde wordt veroorzaakt door het financiële verloop van de grondexploitatie Molenwerf. De boekwaarde van deze exploitatie bedraagt EUR 0,3 miljoen. Het verwachte verlies van dit project op eindwaarde is echter EUR 0,9 miljoen. Omdat de waarde van een grondexploitatie door een verwacht verlies nooit lager dan nul kan zijn, is het restbedrag van EUR 0,6 miljoen uit de bouwgronden in exploitatie gehaald en als aparte post onder de voorzieningen gepresenteerd. Het totale verwachte resultaat uit de grondexploitaties op basis van eindwaarde bedraagt een verlies van EUR 9,5 miljoen. Dit is gelijk aan het verwachte resultaat in de jaarrekening 2023. Deze stabiele ontwikkeling is kenmerkend voor uw grondbedrijf gedurende de afgelopen jaren, zoals ook blijkt uit de grafiek op de volgende pagina. Risico’s in de grondexploitatie opgevangen door weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen en de paragraaf Grondbeleid is opgenomen dat het college het risico binnen de grondexploitaties inschat op EUR 1,6 miljoen. Voor dit risico is in de balans geen afzonderlijke Reserve Grondexploitatie gevormd. In plaats daarvan moet het risico worden opgevangen door het weerstandsvermogen.
Om de dekking van de risico’s uit de grondexploitaties explicieter zichtbaar te maken, geven wij u in overweging om ten laste van de algemene reserve een afzonderlijk Reserve Grondexploitatie te vormen.
24 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Bedrijfsvoering
Fysiek domein
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Mogelijke ontwikkelingen met ontwikkelaar in WHA niet ingerekend De uitvoering van de grondexploitatie Willem Alexanderhof verloopt op schema. De verwachting is dat deze langlopende exploitatie in 2027 kan worden afgesloten. Op dit moment wordt een verlies op eindwaarde verwacht van EUR 8,6 miljoen. Wij hebben begrepen dat de initiële overeenkomst met de ontwikkelaar binnen dit project in 2025 afloopt. Op dit moment wordt door het college onderzocht of het verlengen van de overeenkomst een recht of een plicht is van uw gemeente. Tevens zijn de eerste gesprekken gestart over de aanpassing van de afdracht door de ontwikkelaar aan de actuele marktomstandigheden. Dit kan potentieel een materieel positief effect hebben op het eindresultaat van de exploitatie. Dit positieve effect zal direct bijdrage aan het resultaat en vermogen van de gemeente in het jaar dat het zich voordoet, omdat de verliesvoorziening dan lager kan worden opgenomen in de balans.
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Omdat de gesprekken zich nog in het beginstadium bevinden, is er in de jaarrekening 2024 nog geen rekening gehouden met dit potentiële voordeel.
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Nog veel onzekerheid in nieuwe grondexploitaties In 2024 zijn twee nieuwe grondexploitaties door uw raad geopend, te weten Station Zuid en Tillenhof. Vanuit de activastaat is een totaalbedrag van EUR 0,8 miljoen overgeboekt naar de bouwgronden in exploitatie als inbrengwaarde. Na dat moment hebben er beperkte uitgaven plaatsgevonden van in totaal EUR 0,2 miljoen. Wij hebben geconstateerd dat er binnen beide grondexploitaties nog veel onzekerheid bestaat die mogelijk een materieel financieel effect kunnen hebben.
Station Zuid Voor de exploitatie Station Zuid zijn subsidiebaten ingerekend voor EUR 0,4 miljoen. Hiervan moet EUR 0,3 miljoen nog worden aangevraagd. Tevens bestaat er een reëel risico dat de ontvangen provinciale subsidie voor de versnelling van de woningbouw van EUR 0,1 miljoen terugbetaald dient te worden als de ontwikkeling van het gebied verder wordt uitgesteld. Met de subsidies meegerekend is de grondexploitatie resultaatneutraal. Dit houdt daarom in dat het project in de huidige vorm verliesgevend zal zijn indien de subsidiebaten niet kunnen worden gerealiseerd. Tillenhof Voor de exploitatie Tillenhof is het bestemmingsplan vastgesteld. Tegen het plan is echter door een aantal bewoners bezwaar aangetekend bij de Raad van State. Totdat uitspraak volgt ligt de uitvoering van het project stil. Verder uitstel of gedwongen aanpassing van de programmering binnen de exploitatie, kunnen leiden tot een verliesgevende exploitatie. In de jaarrekening 2024 is uitgegaan van de door uw raad vastgestelde grondexploitatie. Woningstichting Den Helder Beide exploitaties zouden worden uitgevoerd in samenwerking met Woningstichting Den Helder. Wij hebben begrepen dat de Woningstichting beide exploitaties vooralsnog heeft ‘geparkeerd’ in navolging van de bestuurlijke wisselingen.
Indien de Woningstichting definitief besluit om zich uit de exploitaties terug te trekken, kan dit materiële gevolgen hebben op de uitvoerbaarheid van de huidige programmering en financiële kaders.
25 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Bedrijfsvoering
Fysiek domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein
26 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Financiële positie
Sociaal domein
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein
Fysiek domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing
Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Werkelijke kosten hoger dan in de bijgestelde begroting Wij hebben een analyse uitgevoerd van de kosten van uw sociaal domein. Hierbij hebben wij onderscheid gemaakt in de aard van de kosten en deze vergeleken met de primaire en bijgestelde begroting, alsmede met de werkelijke kosten over vorig jaar. In de grafiek op de volgende pagina hebben wij de opbouw en ontwikkeling van de totale kosten in het sociaal domein opgenomen. De primaire begroting van het sociaal domein ging uit van EUR 117,4 miljoen aan totale kosten. In de tussentijdse rapportages is dit bijgesteld naar EUR 131,8 miljoen. De uiteindelijke realisatie is met EUR 132,2 miljoen hoger dan de bijgestelde begroting. De belangrijkste reden hiervoor zijn de kosten van de jeugdzorg. Ten opzichte van de bijgestelde begroting zijn de werkelijke kosten EUR 3,1 miljoen hoger. De kosten voor de Wmo zijn echter EUR 1,5 miljoen lager dan verwacht. Beide constateringen zijn indicaties dat er nog onvoldoende grip is op de ontwikkeling van de toekomstige zorgkosten, met name in het jeugddomein. Overigens erkent het college dit. In de Decembernota 2024 heeft het college aangegeven dat er onzekerheid bestaat en deze onzekerheid gekwantificeerd op 10% van het jaarbudget.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Hoewel de jeugdzorg inherent moeilijk te beheersen is doordat het een open einde regeling betreft en er veel afhankelijkheid is van externe partijen, denken wij toch dat er voldoende mogelijkheden zijn om de interne beheersing te verbeteren. In onze managementletter aan het college hebben wij geconstateerd dat de organisatie al op de goede weg is, maar nog wel stappen moet zetten.
27 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Bedrijfsvoering
Fysiek domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein
28 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van de bedrijfsvoering Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar Het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Als onderdeel van onze controle en met betrekking tot de jaarrekening hebben wij: • de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving beoordeeld; en • de juistheid en de volledigheid van de toelichtingen beoordeeld.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Bedrijfsvoering
Fysiek domein Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing