4909 - Accountantsrapport 2021 - Den Helder (Was getekend).pdf

Voorzieningen

Blijkens de jaarrekening 2021 bedraagt de stand van de voorzieningen per einde € 9,9 miljoen (2020: € 12 miljoen). Uitgaven ten laste van voorzieningen dienen, conform het BBV, rechtstreeks via de balans te worden geboekt. De door de raad geaccordeerde dotaties aan deze voorzieningen lopen via de rekening van baten en lasten. In het boekjaar zijn er geen nieuwe voorzieningen gevormd of zijn er voorzieningen vrijgevallen. Voor een uitgebreid overzicht van de mutaties per voorziening verwijzen wij u naar de toelichting in de jaarrekening. Wachtgeld voormalig wethouders De voorziening Wachtgeld voormalig wethouders bedraagt ultimo december 2021 € 11.000. Wethouders die meer dan twee jaar een politieke functie hebben uitgeoefend kunnen mogelijk recht op maximaal 3 jaar en twee maanden wachtgeld. In de basis geldt dat als een wethouder in een nieuwe functie evenveel of meer verdient, het recht op wachtgeld vervalt. Het recht op wachtgeld kan onder voorwaarden herleven. Wij hebben begrepen dat er voor vorige college voor de wethouders geen wachtgeldverplichtingen meer zijn. Een en ander betekent dat ultimo 2022 deze voorziening dient te worden geactualiseerd op basis van dan bekende gegevens. 7.5

Financiële vaste activa

De post financiële vaste activa bedraagt ultimo december 2021 € 70 miljoen en vormt daarmee een materiële post op de balans. De leningen aan de woningbouwcorporaties en overige verstrekte langlopende leningen, alsmede de kapitaaldeelnemingen hebben wij beoordeeld. De meest significante mutatie in 2021 betreft de aflossing en de verstrekking van een geldleningen aan Woningstichting Den Helder in verband met de herfinanciering (zie ook paragraaf 7.3). Wij hebben voorgaande jaren uitvoerig aandacht besteed aan de kapitaaldeelnemingen, mede in verband met de financiële risico’s die hieraan kleven voor de gemeente Den Helder.

20

Kort samengevat is dit de stand van zaken per april 2022: • Wij hebben nog niet van alle kapitaaldeelnemingen jaarrekeningen 2021 inclusief controleverklaringen mogen ontvangen. Wij begrijpen dat de definitieve jaarstukken pas na onze controle zullen worden ontvangen. Wij hebben ons nu gebaseerd op de jaarstukken 2020 en de rapportage verbonden partijen van maart 2022, alsmede overige verkregen inlichtingen. In de rapportage zijn de verwachte resultaten over 2021 opgenomen; • Den Helder Airport CV is voornemens om in 2022 een kapitaaluitkering te doen van € 3,6 miljoen. 50% van de kapitaaluitkering wordt uitgekeerd aan Luchthaven Den Helder BV waarvan de gemeente Den Helder 100% aandeelhouder is. Alhoewel de CV over 2020 en naar verwachting ook over 2021 een (beperkt) verlies heeft gerealiseerd, heeft de raad van commissarissen aangegeven dat de continuïteit van de CV ook na de kapitaaluitkering niet in het geding is (uitkeringstoets vanwege bestuurdersaansprakelijkheid); • Bij de jaarrekening 2021 van de NV Port of Den Helder heeft de accountant op 13 april 2022 een goedkeurend oordeel verstrekt. In de paragraaf ‘gebeurtenissen na balansdatum’ is opgemerkt dat de financiële situatie onzeker is mede vanwege tegenvallende omzet en de forse onderhoudsopgave.

Uw raad heeft op 7 maart 2022 ingestemd met het beschikbaar stellen van in totaal € 5,5 miljoen voor het uitvoeren van noodzakelijke onderhoudsopdrachten in 2022. Inmiddels is het onderzoeksrapport van Panteia ‘Den Helder in de lichtenlijn’ gereed. De aanbevelingen zullen worden opgevolgd ten einde te zorgen voor duurzame exploitatie en een adequaat onderhoud van de haven; • Willemsoord BV is in 2020 een economische eenheid aangegaan met de Stichting Erfgoed Den Helder ten aanzien van financiën en personeel. Ten tijde van onze controle wordt onderhandeld over het verstrekken resp. herfinancieren van een langlopende lening van € 18 miljoen aan Willemsoord. We begrijpen van uw medewerkers dat er vooralsnog geen overdracht heeft plaatsgevonden van het onroerend goed van de BV aan de Erfgoedstichting in verband met de eventuele fiscale consequenties (overdrachtsbelasting). Wel wordt er samengewerkt ten aanzien van personeel, subsidieaanvragen en administratie; • De raad heeft met het besluit van 17 december 2018 gronden aan de Spoorhaven en Westoever aangekocht. De gronden zijn aangekocht voor een bedrag van € 4,2 miljoen en verantwoord onder de post materiële vaste activa in de jaarrekening.

Wij hebben van uw college destijds een plan van aanpak ontvangen waaruit de plannen en voornemens uiteen zijn gezet inzake de gebiedsontwikkeling op de gronden Westoever, Sportpark Ruyghweg, Spoorweghaven en Handelskade. Ons is medegedeeld dat momenteel dit de voorkeurlocatie is in het onderzoek naar nieuwbouw voor Scholen aan Zee. Scholen aan Zee voert daartoe in samenspraak met de gemeente een haalbaarheidsstudie uit. Anders is woningbouw op basis van het transformatieplan mogelijk. De intentie om te ontwikkelen is nog steeds aan de orde en daarom is een eventuele afwaardering op dit moment niet aan de orde. 7.6

Grondexploitaties

In de gemeente Den Helder hebben de grondexploitaties en woningbouw een relatief beperkte balansomvang van € 8 miljoen ultimo december 2021. In dit saldo is de verliesvoorziening inbegrepen. Overigens wordt het grondbeleid (bijvoorbeeld de stadsvernieuwing) ook verder vormgegeven via de NV Port of Den Helder en Zeestad Beheer BV. In 2021 lopen er twee grondexploitaties: Willem-Alexander Hof en het Vinkenterrein (Molenwerf).

21

Molenwerf Molenwerf betreft een beperkte exploitatie qua financiële omvang en risico’s, en de verwachte einddatum is 31 december 2024. De totale kosten zijn onlangs geactualiseerd en geraamd op een bedrag van € 1,6 miljoen. De verliesvoorziening is aangepast en bedraagt thans € 144.000. Willem-Alexanderhof verloopt voorspoedig De grondexploitatieberekening voor de Willem Alexanderhof (WAH) is per 23 maart 2022 herzien. Aangezien er geen significante wijzigingen zijn in de uitgangspunten en parameters is voor WAH geen volledige actualisatie uitgevoerd. De herziene cijfers zijn verwerkt in de jaarrekening 2021. De herziening is uitgevoerd door een externe planeconoom. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten beoordeeld. Feitelijk gaat het dan over parameters zoals rente-, kosten- en opbrengstindexaties die zo goed mogelijk worden ingeschat. De rente is op basis van het gewogen gemiddelde berekend en voor de herziening (vanaf 2022) gewijzigd naar 0,64% in plaats van 3% vorig jaar. De verwachte looptijd voor het restant van de exploitatie blijft 6 jaar. De (geactualiseerde) nog te verwachte baten en lasten hebben mede een effect op het verwachte resultaat. De verwachte netto contante waarde per 1 januari 2022 van de WAH is minder negatief dan het saldo van het vorige jaar. Dit vertaalt zich in een vrijval van de verliesvoorziening van € 1,3 miljoen.

De vrijval is in de jaarrekening 2021 verwerkt. De verkoop van woningen loopt volgens planning en gezien de vraag in Den Helder naar woningen is de uitgifte van grond al versneld ten opzichte van de aanvankelijke planning. Inmiddels zijn ca 65% van de woningen verkocht. Gezien de realisatie in 2021 zijn de aannames ten aanzien van de gronduitgifte voldoende realistisch.

22

8.

SINGLE INFORMATION EN SINGLE AUDIT (SISA)

8.1

Algemeen

De verantwoording van ontvangen specifieke uitkeringen is als bijlage opgenomen in de jaarrekening. Hiervoor is een specifiek verantwoordingsmodel voorgeschreven. De bijlage is door ons conform de gegeven aanwijzingen van het Rijk gecontroleerd. Voor de hierbij eventueel geconstateerde bevindingen gelden op grond van artikel 5, lid 4 van het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan de tolerantie, welke wij met uw raad zijn overeengekomen voor de controle van de jaarrekening. De controle van de SiSa-verantwoording 2021 heeft dit jaar aanzienlijk meer tijd gekost vanwege de grote toename van het aantal regelingen. Voor 2021 zijn maar liefst 28 SiSa-regelingen te verantwoorden. De administratieve lastendruk, ook voor uw gemeente, neemt toe en dit is ook in de nieuwe Notitie van de Commissie BADO ‘Specifieke uitkeringen: uitvoerbaarheid en controleleerbaarheid d.d. 20 april 2022 onderkend. 8.2

Toenemend aantal regelingen

Er zijn dit jaar enkele wezenlijke veranderingen, die er mede toe leiden dat het aantal subsidieregelingen waarover Den Helder zich moet verantwoorden flink groeit; van 18 naar 28 regelingen. Ad-hoc regelingen De Corona-crisis en de Toeslagen-affaire bij de kinderopvang zorgden in 2020 al voor 3 extra regelingen, dit jaar komen daar nog 5 rijksuitkeringen aan gemeenten bij: de regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen, de kwijtschelding publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangaffaire, de regeling inhalen Covid-19 gerelateerde onderwijsvertragingen, de specifiek uitkering ijsbanen en zwembaden en de ondersteuning naleving controle coronatoegangsbewijzen (de laatste is via de Veiligheidsregio toegekend). Ook dit jaar geldt dat een aantal van deze regelingen snel is ingevoerd, en deze snelheid gaat deels ten koste van zorgvuldigheid. De wijze van verantwoorden is bij de opzet van de regelingen nog niet uitgewerkt en leidt deels tot nadere toelichting of interpretatie achteraf. Minder decentralisatie-uitkeringen De Algemene Rekenkamer heeft op rijksniveau kritiek geuit op de wijze waarop het rijk decentralisatie-uitkeringen beschikbaar stelt aan onder meer gemeenten. Aan decentralisatie-uitkeringen horen door het Rijk, zeer beperkt of geen voorwaarden gesteld te worden, want ze zijn deel van de algemene uitkering.

Nu het Rijk toch vaak aanvullende eisen stelt aan besteding van deze gelden, krijgen ze het karakter van subsidies en worden ze ondergebracht in de Sisa-systematiek. Onder meer door deze ontwikkeling moet de gemeente zich dit jaar specifiek verantwoorden over de Regeling huisvesting aandachtsgroepen, huisvestiging kwetsbare groepen, doorontwikkeling expertisecentra jeugdhulp en de specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken.

23

Niet voor alle regelingen die nu onder de SiSa-systematiek geplaatst zijn nu al bestedingsgegevens in de SiSa-bijlage opgenomen. Het omzetten van rijksregelingen in gemeentelijk beleid vergt tijd, daarom zijn niet voor alle nieuwe regelingen al prestaties en/of bestedingen verantwoord. De betreffende regelingen lopen door naar 2022/2023. 8.3

Tabel van fouten en onzekerheden

Wij hebben tijdens de controle afstemming gehad en onze bevindingen uitvoering gesproken. De concept SiSa-verantwoording is ten aanzien van enkele indicatoren nog aangepast. Verder zijn er geen fouten of onzekerheden geconstateerd die de rapporteringtoleranties overschrijden. De hiervoor genoemde aspecten hebben geen effect op de juistheid van de gepresenteerde SiSagegevens voor die regelingen. Ook zijn wij van mening dat de in de SiSa bijlage opgenomen gegevens deugdelijk tot stand zijn gekomen. De door het CBS voorgeschreven model tabel van bevindingen, dit jaar aanzienlijk uitgebreid door de nieuwe regelingen en de uitgebreidere meldingen rondom de Tozo, hebben wij als bijlage bij dit rapport toegevoegd. Dit format dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd.

24

9.

OVERIGE BEVINDINGEN

9.1

Automatisering algemeen

De controle van de jaarrekening is niet primair gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en behoeft derhalve niet te leiden tot bevindingen die bij een speciaal gericht onderzoek wel naar voren zouden kunnen komen. Wij hebben bij onze controles aandacht besteed aan de belangrijkste IT beheersmaatregelen ten aanzien van de kernapplicaties Key2Financien en Suites4 SociaalDomein). Hierbij zijn geen materiële tekortkomingen vastgesteld. 9.2

ENSIA 2021

ENSIA (‘eenduidige normatiek single information audit’) is een gezamenlijk project van enkele ministeries en de VNG/gemeenten. Het project heeft tot doel het ontwikkelen en implementeren van een zo effectief en efficiënt mogelijk ingericht verantwoordingsstelsel voor informatieveiligheid. Hiervoor geldt sinds 1 januari 2020 de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) als norm (tot eind 2019 was dit de BIG). De ENSIA-vragenlijsten over 2021 (BIO, Suwinet, BRP/PUN, BRO, BAG, BGT en DigiD) zijn voor zover wij hebben begrepen inmiddels ingevuld en zullen waar nodig beschikbaar worden gesteld voor toezichthouders; de collegeverklaring en het vervolg (de controle door de RE, zijn oordeel en de raadsinformatiebrief ENSIA 2021) waren bij afronding van deze brief nog niet beschikbaar. 9.3

Wet Normering Topinkomens (Wnt)

De Wet Normering Topinkomens (WNT) publieke en semipublieke sector en de hierin opgenomen publicatieplicht in de jaarrekening is van toepassing op topfunctionarissen, maar ook op de leden van het hoogst uitvoerende orgaan en het toezichthoudende orgaan. Op basis van de wet- en regelgeving valt de gemeente onder deze wettelijke regeling en dienen de WNT gegevens te worden gepubliceerd. Deze publicatieplicht geldt niet alleen voor de jaarrekening, daarvoor worden gedetailleerde gegevens gevraagd; wij moeten er in onze controleverklaring een apart oordeel over geven. Door de gemeente wordt, zowel qua bezoldiging als publicatie, voldaan aan de specifieke regels. 9.4

Rechtmatigheidsverantwoording

Met ingang van 2022 dient het college een rechtmatigheidsverantwoording af te geven. Althans, dat is de intentie van het Rijk; maar omdat de besluitvorming door het Rijk nog niet is afgerond, is er een gerede kans dat de invoering nog eens een jaar wordt uitgesteld. Door concept-publicaties is de door het Rijk beoogde uitwerking al grotendeels duidelijk. Op rijksniveau worden inmiddels ook hulpmiddelen ontwikkeld. Van belang in dit kader is de in het najaar 2021 verschenen Kadernota rechtmatigheid 2022 van de commissie BBV. Deze nota, die voorheen gericht was op accountants, is nu duidelijk gericht op de gemeenten. Hoofdzakelijk voor de vakspecialisten, maar er is ook een hoofdstuk dat ze specifiek richt op bestuur en raadsleden. Een nuttige nota om ook bestuur en raad, wellicht via de auditcommissie, meer concreet te betrekken bij de verschillende aspecten van de rechtmatigheidscontrole en -verantwoording.

25

Nu de beleidsmatige kaders neergezet zijn, is het verstandig om te bezien hoe een aantal meer praktische aspecten vorm te geven. Want momenteel is de (verbijzonderde) interne controle geequipeerd voor het doen van basiscontrole en detailwaarnemingen en het daarover, in verbale zin intern rapporteren. Nu er bij de afsluiting van het jaar ook moet worden gewogen en getoetst aan een norm in euro’s moeten er ook structuren voor deze toetsing worden ontwikkeld. Het ontwikkelen van praktische hulpmiddelen hiervoor is nodig om uiteindelijk op jaarrekening-niveau een totaaloordeel te hebben; en dus het college onderbouwd een uitspraak te kunnen laten doen. 9.5

Fraude en continuïteit onderwerp in de verklaring

Onze beroepsorganisatie NBA heeft vorig jaar aan de tweede kamer toegezegd dat accountants expliciet toelichting gaan geven over hun werkzaamheden voor en bevindingen over de onderwerpen fraude en continuïteit. Achtergrond bij deze ontwikkeling is dat de rijksoverheid, en breder het maatschappelijk verkeer, verwacht dat de accountant – naast zijn controle van de jaarrekening en het oordeel daarover – bij zijn controlewerkzaamheden ook altijd deze onderwerpen in zijn controle betrekt en daarbij bevindingen heeft die nuttig/nodig zijn voor de gebruiker van de controleverklaring. De toezegging is afgelopen tijd uitgewerkt en leidt ertoe dat accountants verplicht gaan rapporteren over fraude en continuïteit in de controleverklaring. Het streven is dat deze verplichting bij gemeentelijke controles wordt ingevoerd voor het boekjaar 2022. Voor zover nu bekend krijgen beide onderwerpen een alinea in de verklaring. Voor elk onderwerp dient de accountant (kort) uiteen te zetten hoe hij bij de controle-aanpak inspeelt op risico’s rondom respectievelijk fraude en continuïteit en welke werkzaamheden hij daarvoor heeft verricht. De uitkomsten van de werkzaamheden en belangrijke waarnemingen rapporteert hij zonder specifieke (fraude)zaken te melden. Nadere uitwerking van de wijze van rapporteren moet nog plaatsvinden. Bij overheden is continuïteit minder een issue.

Het effect van rapporteren hierover zal beperkt zijn. Fraude daarentegen is wel een belangrijk onderwerp. Zeker ook omdat fraude breed geïnterpreteerd kan worden: van misbruik en oneigenlijk gebruik van regeling, via financiële fraude tot corruptie. Dus zowel met financiële als niet-financiële aspecten; en zowel door handelen van burgers, maar ook van medewerkers en bestuur. Beide onderwerpen zijn trouwens niet nieuw in de controle: ze hadden al een prominente plaats in onze controle en we besteedden al jaarlijks aandacht aan fraude in het accountantsrapport. Nieuw is dat er nu over gerapporteerd moet worden in de controleverklaring bij de jaarrekening 2022.

26

10.

CONCLUSIE

10.1 Geconstateerde fouten en onzekerheden De controle heeft primair tot doel een oordeel te geven over getrouwheid en rechtmatigheid. Uit onze werkzaamheden zijn geen andere controleverschillen gebleken dan hierna genoemd, die hebben geleid tot aanpassing van de jaarrekening en die afzonderlijk groter zijn dan de goedkeuringstoleranties zoals opgenomen in het vigerende controleprotocol. De door ons gesignaleerde opmerkingen zijn allemaal verwerkt en/of gecorrigeerd in de voorliggende jaarrekening. De tijdens de controle gebleken fouten en onzekerheden beperken zich tot de volgende aspecten: - voor het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels een rechtmatigheidsfout van € 255.000 en een onzekerheid van € 400.000; - onzekerheid over de rechtmatige besteding van zorggelden door zorgaanbieders. Dit betreft aanbieders van leveringen met een waarde minder dan € 75.000 respectievelijk het (ten tijde van de afronding van de controle) nog niet verstrekken van controleverklaringen door zorginstellingen terwijl dit volgens de afspraken verplicht is van maximaal € 1.500.000; - overige rechtmatigheidsfouten Wmo. Loonkostensubsidie en Pgb’s van € 131.500; - restant onzekerheden opbrengst omgevingsvergunningen van € 100.000.

Gemeten aan deze met u afgesproken normen voor onze controle (€ 2,4 miljoen voor fouten en een bedrag van € 7,4 miljoen voor onzekerheden), komen de fouten en de ingeschatte onzekerheden voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid thans niet uit boven de afgesproken goedkeuringstoleranties. 10.2 Controleverklaring Wij hebben het college van burgemeester en wethouders van uw gemeente gemachtigd onze controleverklaring bij de jaarrekening 2021 van uw gemeente op te nemen. Onze oordelen zoals opgenomen in deze controleverklaring zijn als volgt: Oordeel De getrouwheid De rechtmatigheid

Strekking Goedkeurend Goedkeurend

Hierbij zijn wij ervan uitgegaan dat de raad de nu overgelegde jaarrekening 2021 ongewijzigd vaststelt. Indien er nog wijzigingen worden aangebracht in de definitieve vorm van de jaarrekening dienen wij deze te beoordelen alvorens onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen. Uit hoofde van onze controletaak hebben wij de financiële gegevens in de jaarrekening gecontroleerd. Naast de jaarrekening wordt er een jaarverslag, zijnde de verantwoording over de beleidsbegroting en financiële begroting, ter vaststelling aan uw raad aangeboden. Uit hoofde van onze controletaak hebben wij de financiële gegevens in de jaarrekening gecontroleerd. Naast de jaarrekening wordt er een jaarverslag, zijnde de verantwoording over de beleidsbegroting en financiële begroting, ter vaststelling aan uw raad aangeboden.

27

Wij hebben niet gecontroleerd op de in het jaarverslag opgenomen kengetallen en toelichtingen. Wij melden wel dat op grond van de wettelijke verplichting ingevolge artikel 213 lid 3 onder d Gemeentewet het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. Wij hopen u met vorenstaande van dienst te zijn geweest en zijn graag tot een nadere toelichting bereid.

Hoogachtend, Ipa-Acon Assurance B.V. Was getekend; mr. drs. J.C. Olij RA

Bijlage: Tabel van bevindingen SiSa

28

Tabel van bevindingen SiSa

29

Vervolg:

30