2023 verantwoording GGD HN.pdf
Tekst van het document
Hierop heeft GGD HN vanuit het programma In Control of Alcohol en Drugs een webinar voor onderwijsprofessionals en een webinar voor gemeenten georganiseerd. Stoptober Naast de standaard acties die GGD HN elk jaar rondom Stoptober uitvoert (persbericht, social media, mailing, toolkit voor gemeenten) is dit jaar een webinar ‘stoppen met roken’ voor professionals in de zorg georganiseerd en er is een Stoptober video gemaakt waarin samen met ketenpartners een oproep is gedaan aan alle inwoners om te stoppen met roken. Academische Werkplaats GGD HN heeft groen licht gekregen voor het uitvoeren van een onderzoek binnen de Academische Werkplaats Gezonde Leefomgeving. Met de kennis die uit dit project beschikbaar komt kunnen GGD’en gemeenten effectiever adviseren over evidence based interventies in de openbare ruimte om ouderen te stimuleren om meer te bewegen. Gemeenten Alkmaar, Hollands Kroon en Hoorn zijn hierbij betrokken.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 25
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1.1.6 Focuslijn Meedoen naar vermogen
Bij de focuslijn meedoen naar vermogen ligt de focus op (jong)volwassen inwoners. De inzet van GGD HN is erop gericht dat (jong)volwassenen lichamelijk en geestelijk gezond zijn, een gezonde leefstijl hebben, meedoen in de samenleving en langer zelfstandig blijven wonen. Daarnaast ondersteunt GGD HN kwetsbare inwoners om maatschappelijke uitval als gevolg van problemen op meerdere leefgebieden te voorkomen. Met als uiteindelijke doel dat kwetsbare inwoners hulp ontvangen en zo gezond en zelfstandig mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving. Aandachtspunten 1.
Realiseren van een sluitende aanpak voor zorgmijders en personen met onbegrepen gedrag die tussen wal en schip dreigen te raken.
2.
Versterken van samenwerking met netwerkpartners en van gezamenlijke vroegsignalering gericht op kwetsbare inwoners die problemen ervaren op één of meer leefgebieden.
3.
Borging van de uitvoering van de taken van de gemeenten in het kader van de Wet verplichte GGZ (Wvggz) en met ketenpartners werken aan de doelen van de wet.
4.
Ondersteunen bij projecten en bijdragen aan integrale samenwerking gericht om mentale gezondheid, waaronder: Supranet community, mentaal welzijn van jongvolwassenen en van andere kwetsbare groepen binnen dit thema.
Wat levert het op? •
Minder ziektelast en maatschappelijke uitval, meer maatschappelijke participatie.
•
Voorkomen van escalatie van problematiek en langdurige uitval uit de maatschappij.
•
Daling van het aantal suïcides en suïcidepogingen.
•
Minder maatschappelijke overlast door ernstige psychische of psychiatrische problematiek.
Meer informatie GGD HN deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld dat 3% van de inwoners hulp of ondersteuning ontvangt als het gaat om zijn/haar financiële situatie, zoals hulp bij administratie, budgetadvies of hulp bij schulden. Terwijl meer dan 18% van de volwassenen tussen de 18 en 65 jaar aangeeft moeite te hebben met rondkomen. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers.nl. Ook zijn in de begroting een aantal prestatie-indicatoren benoemd: Meedoen naar vermogen
Streefwaarde
Eind 2023 is een klanttevredenheidsonderzoek onder netwerkpartners
Gerealiseerd
van Veilig Thuis, over de kwaliteit van de samenwerking met Veilig
Deels gerealiseerd
Thuis, uitgevoerd
Niet gerealiseerd
Jaarstukken/Verantwoording 2023 26
Realisatie
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
In 2023 heeft Veilig Thuis een klanttevredenheidsonderzoek (KTO) uitgevoerd bij 78 netwerkprofessionals. Hen is gevraagd hoe zij de samenwerking ervaren en wat Veilig Thuis kan doen om dit te verbeteren. De resultaten van dit KTO worden gebruikt om de samenwerking en dienstverlening aan te passen en te verbeteren. Meedoen naar vermogen
Streefwaarde
Eind 2023 hebben GGD HN en gemeenten een besluit genomen over de
Realisatie
Gerealiseerd
borging van de taken Wvggz van het college van B&W na afloop van de
Deels gerealiseerd
DVO Wvggz en deze borging voorbereid.
Niet gerealiseerd
Het algemeen bestuur heeft de voorkeur geuit om de Wvggz taken zo snel als mogelijk onder de Gemeenschappelijke regeling GGD Hollands Noorden te brengen. De voorbereidingen hiervoor lopen. Meedoen naar vermogen
Streefwaarde
Eind 2023 zijn samenwerkingsafspraken gemaakt tussen GGD HN,
Realisatie
Gerealiseerd
gemeenten en ketenpartners over onderlinge verantwoordelijkheden en
Deels gerealiseerd
mogelijkheden voor gegevensverwerking en- uitwisseling bij een
Niet gerealiseerd
NVT
integrale aanpak van multiproblematiek, in lijn met het wettelijk kader van het wetsvoorstel Aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams).
GGD HN heeft diverse landelijke en regionale bijeenkomsten bijgewoond ter voorbereiding op de komst van de Wams. Met de val van het kabinet is de Wams controversieel verklaard. De voorbereiding op de wetswijziging is voorlopig teruggeschroefd.
Ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van GGD HN Veilig Thuis In 2023 zijn er meer adviezen gegeven dan in 2022. Adviezen zijn voor 99% binnen een dag afgehandeld. Ongeveer de helft van de adviezen worden gegeven aan professionals (beroepsmatig) en de andere helft aan inwoners. Het aantal meldingen is nagenoeg conform de begroting. Bij het oplopen van de wachtlijsten aan het einde van het jaar (ook landelijk) richt Veilig Thuis zich vol op het primaire proces en komen andere activiteiten op een lager pitje te staan. Op die manier is in een korte tijd de werkvoorraad weer beheersbaar en kan Veilig Thuis weer terug naar de gebruikelijke werkzaamheden en blijven de wettelijke afhandelingstermijnen van meldingen onder controle. Kinderen en jeugd Op de website van Veilig Thuis is een speciale omgeving ingericht voor kinderen/jongeren. Deze omgeving is zo gemaakt dat kinderen en jongeren de informatie makkelijk kunnen vinden en lezen. Ook is in 2023 extra aandacht besteed om de samenwerking met het onderwijs te verbeteren en/of te verstevigen. Dit door samenwerkingsafspraken te maken met jeugd en gezinscoaches op het voortgezet onderwijs, door voorlichting te geven aan professionals (zoals aandachtfunctionarissen huiselijk geweld en kindermishandeling en intern begeleiders), aan te sluiten bij ouderavonden en met elkaar te evalueren als de situatie daar om vroeg.
Ook heeft het onderwijs een belangrijke rol gehad in het symposium rondom kindermishandeling en het bespreekbaar maken ervan.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 27
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Crisisdienst Jeugd In 2023 zijn de voorbereidingen getroffen om vanaf 1 januari 2024 de integrale crisisdienst jeugd in Noord-Holland-Noord onder te brengen bij Veilig Thuis. De zestien gemeenten die zijn aangesloten bij GGD HN hebben vanuit efficiency-oogpunt en vanwege de raakvlakken tussen beide instanties op deze constructie aangedrongen. Op 10 december hebben de bestuurders van de betrokken organisaties de samenwerkingsafspraken ondertekend, zodat op 1 januari 2024 gestart kan worden. Forensische geneeskunde De forensische geneeskunde staat op meerdere fronten onder druk: het tekort aan artsen leidde ertoe dat meer artsen extern moesten worden ingehuurd met hogere kosten als gevolg. Inmiddels is er door GGD HN samen met de GGD’en Amsterdam, Kennemerland en Zaanstreek-Waterland een samenwerking opgetuigd. In een pilot is de regio van deze vier GGD’en opnieuw ingedeeld en wordt er nu met twee roosterregio’s gewerkt: noord en zuid. De forensische artsen zijn voor de vier GGD’en werkzaam om het werk zo efficiënt mogelijk in te richten. Deze pilot is eind 2023 geëvalueerd en in 2024 komen mogelijk nog aanpassingen in deze nieuwe werkwijze. In een tweede pilot (van één jaar) is voor de artsen van GGD HN een nieuwe roosterstructuur ontwikkeld waarbij meer ruimte moet ontstaan om nieuwe artsen aan te trekken.
Eind 2023 kondigde de politie de aanbesteding aan voor de medische arrestantenzorg (MAZ). De GGD’en in het samenwerkingsverband zijn begonnen met de voorbereiding van een inschrijving op deze aanbesteding. Een greep uit de productierealisatie
Lijkschouwingen:
2021
2022
2023
945
1.097
1.012
waarvan lijkschouw bij vermoeden •
niet natuurlijke dood
406
484
505
•
euthanasie
415
481
507
808
748
853
Aantal adviezen en ondersteuning Veilig Thuis
4.196
5.232
5.564
Aantal meldingen Veilig Thuis
4.234
4.534
4.339
759
1.070
1.014
Bloedproeven
Aantal vervolgdiensten (Onderzoek en V&V) Veilig Thuis
Ontwikkelingen binnen de (aanvullende) diensten van GGD HN OGGZ In mei is de lang verwachte automatisering van politiemeldingen geïmplementeerd. Door middel van een formulier dat via het registratiesysteem van de politie naar Vangnet & Advies wordt gemaild kan elke agent een niet-acute zorgmelding doen. In mei 2023 ontvingen de teams Vangnet & Advies hierdoor een record aantal meldingen van de politie, in de maanden daarop liep dit voor heel NoordHolland-Noord iets terug. In de regio Alkmaar zorgde de nieuwe werkwijze voor meer politiemeldingen en in de Kop van Noord-Holland voor minder. In de Kop van Noord-Holland heeft GGD HN meerdere gesprekken gevoerd met de politie over het achterblijven van meldingen via deze nieuwe werkwijze. Dit lijkt eind 2023 effect te hebben gehad. GGD HN heeft het afgelopen jaar tijd geïnvesteerd in het ondersteunen van de gemeenten in hun aanpak van dak-/thuisloosheid en het
Jaarstukken/Verantwoording 2023 28
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
leed en de overlast die hieruit volgt. Er is meegewerkt aan versterking van de ketensamenwerking en een verbeterde gezamenlijke aanpak. Het team V&A Alkmaar is verhuisd naar de geïntegreerde voorziening aan de Helderseweg. Ook is een bijdrage geleverd aan het rapport ‘Versnelling naar de
Voorkant’ vanuit de Stuurgroep Personen met Onbegrepen gedrag en het daaraan gekoppelde programmaplan ‘Aanpak mensen met onbegrepen gedrag’. In 2023 heeft GGD HN daarnaast twee externe nieuwsbrieven uitgebracht. Hierin worden netwerkpartners op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen binnen de OGGZ en Vangnet & Advies. Wvggz Na bespreking in het algemeen bestuur over de borging en bestuurlijke belasting van de taken Wvggz is GGD HN gestart met de voorbereiding van de opname van taken Wvggz in de gemeenschappelijke regeling. Landelijk is het tweede deel van de wetsevaluatie Wvggz opgeleverd, de ervaringen met de wet en het meldpunt Wvggz werden door GGD HN herkend en boden geen aanleiding tot beleidsaanpassingen. Gezondheidscentrum sekswerkers Het huidige gezondheidscentrum is gevestigd op Zevenhuizen in Alkmaar. In overleg met de gemeente is het afgelopen jaar toegewerkt naar een verhuizing naar de Achterdam. GGD HN kan daar een pand betrekken dat door de gemeente Alkmaar beheerd wordt. Om de verhuizing mogelijk te maken moet er grondig worden verbouwd. De locatie midden op de Achterdam biedt vele mogelijkheden en is zeer toegankelijk voor de doelgroep die deels ook op de Achterdam werkzaam is. In 2024 zullen de medewerkers hun intrek kunnen nemen in de nieuwe locatie.
Suïcide preventie Door alarmerende cijfers is er in de maatschappij en de gezondheidszorg steeds meer aandacht voor mentaal welzijn, met name van jongeren. Met oog op de uitvoerende taken van GGD HN en de ontwikkelingen vanuit het GALA is de focus vooral komen te liggen op het versterken van de mentale gezondheid en veerkracht, vooral van de jeugd, en minder op een actieve rol in het netwerk rondom suïcide preventie. Een greep uit de productierealisatie 2021
2022
2023
Meldingen OGGZ
3.089
2.768
3.146
Meldingen Wvggz
40
22
20
Jaarstukken/Verantwoording 2023 29
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1.1.7 Focuslijn Gezonde leefomgeving
Een gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag en kent zo min mogelijk risico’s voor de gezondheid. De leefomgeving hangt samen met nieuwe uitdagingen en kansen voor de toekomst, zoals: klimaatverandering, vergrijzing, individualisering, slimme technologie en nieuwe vormen van mobiliteit. Binnen deze focuslijn is ook aandacht voor de preventie en bestrijding van infectieziekten. Speerpunt: Proactief inzetten op preventie en bestrijding van (nieuwe) infectieziekten. Versterken infectieziektepreventie in het kader antibiotica-resistentie (ABR) gericht op onder andere de VVT-sector, thuiszorg en onderwijs. Onder andere door het meer en beter gebruik maken van data. Wat levert het op? GGD HN denkt dat er veel winst te behalen is, zowel in het voorkomen van infectieziekten als -in het verlengde daarvan- het voorkomen van antibioticaresistentie (ABR). Versterking van de infectieziektebestrijding en infectiepreventie moet structureel aandacht hebben. GGD HN ontwikkelt zich daarom tot een regionaal ‘kennis- en informatiecentrum’ op het gebied van infectiepreventie en ABR en werkt samen met landelijke en regionale netwerken. Meer informatie GGD HN deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld dat 95% van de ouderen (65+) tevreden is over de woonomgeving.
Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers.nl. Gezonde leefomgeving
Streefwaarde
In 2023 is 80% van de adviezen in het kader van de Omgevingswet afgestemd met de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst.
Realisatie
Gerealiseerd Deels gerealiseerd
NVT
Niet gerealiseerd
De omgevingswet is na meerdere keren uitstellen pas op 1 januari 2024 ingegaan. Er is regelmatig overleg met de omgevingsdienst en de veiligheidsregio. Daarnaast sluit GGD HN vaak aan bij de omgevingstafels. Bij knelpunten weten de partijen elkaar te vinden.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 30
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Gezonde leefomgeving
Streefwaarde
In 2023 is de infectieziektepreventie versterkt.
Realisatie
Gerealiseerd Deels gerealiseerd Niet gerealiseerd
Er is extra personeel aangenomen. Gezonde leefomgeving
Streefwaarde
Voor de duurzame borging van de forensische expertise zijn
Realisatie
Gerealiseerd
samenwerkingsafspraken gemaakt met de GGD’en in Noord-Holland
Deels gerealiseerd
(NW4).
Niet gerealiseerd
De voorbereidingen voor samenwerkingsafspraken zijn getroffen. De samenwerkingsovereenkomst wordt in 2024 getekend.
Ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van GGD HN Gezonde Leefomgeving In 2023 heeft het Programmateam Gezonde Leefomgeving de samenwerking met Veiligheidsregio NHN en Omgevingsdienst NHN in het kader van de Omgevingswet opnieuw opgestart. In april hebben de drie GR’en een gezamenlijke presentatie gegeven aan ambtenaren en raadsleden van de SEDgemeenten over hoe zij door gemeenten betrokken worden bij de uitvoering van de Omgevingswet. In de loop van het jaar is verder gewerkt aan een gezamenlijke folder, een gezamenlijke informatiefilm en een gedeelde tekst voor op de eigen websites. Dit alles bedoeld om te informeren over de wijze waarop de GR’en samen hun expertises inbrengen onder andere in trajecten voor omgevingsvergunningen en bij de ontwikkeling van omgevingsvisies. In januari is de website Basisadviezen Gezonde Leefomgeving gelanceerd. Ook is de vernieuwde Kaart Focuspunten Gezonde Leefomgeving gereed. Beide worden actief onder de aandacht gebracht bij gemeenten en ketenpartners. De website Basisadviezen heeft ook landelijk aandacht getrokken, onder andere tijdens de RIVM-dag in oktober. Medische milieukunde (MMK) Bij MMK kwamen in 2023 meer dan 100 vragen en meldingen van burgers, instanties of gemeenten binnen. Onderwerpen die met het veranderende klimaat veel aandacht trokken waren klimaatadaptatie en hittestress.
Zo werd input geleverd aan de klimaatadaptatiestrategie van de gemeente Alkmaar, werd een ochtend over hittestress met verschillende partners medegeorganiseerd, is geparticipeerd op een informatieavond voor inwoners van de gemeente Alkmaar en er werd met meerdere gemeenten meegedacht over het hittevraagstuk. Daarmee samenhangend is in 2023 zes keer een binnenklimaatmeting uitgevoerd in ruimten die gebruikt worden bij GGD HN. Ook over PFAS zijn verschillende vragen ontvangen, met name over PFAS vervuiling van sea spray en zeeschuim en een mogelijk vervuilde locatie waar ooit blusschuim kan zijn gebruikt. Vervuiling door een dump door een drugslaboratorium heeft ook tijd en aandacht gevraagd van MMK. MMK heeft, gezien het belang van luchtkwaliteit voor de gezondheid, afgelopen jaar extra ingezet op het onder de aandacht brengen van het Schone Lucht Akkoord bij gemeenten.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 31
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Verder zijn presentaties gehouden bij de bestuursondersteuners van de GGD’en, op de RIVM-GGD ontmoetingsdag, bij een avond over 5G antennes in de gemeente Heiloo en op de gezondheidsbeurs voor kinderen op Texel “Hoera het is vandaag”. Daarnaast zijn verschillende coassistenten begeleid. Ook leverde MMK een bijdrage aan door gemeenten georganiseerde omgevingstafels, werd meegedacht over input voor omgevingsvisies van gemeenten en is een bijdrage geleverd aan de door de projectgroep Gezonde Leefomgeving georganiseerde bijeenkomst voor gemeenten over de verbinding tussen het ruimtelijke en het sociale domein. Centrum Seksuele gezondheid (CSG) Het CSG heeft in 2023 meer SOA/SENSE-consulten uitgevoerd dan verwacht. De toename van aanvragen voor soa testen, meer dan waar het CSG geld voor krijgt, heeft geleid tot een strengere triage. Vanaf oktober is het CSG gaan werken met een postcode beleid. Door de strengere triage zijn er weer meer soa’s gevonden. Daarnaast is er een landelijke toename van gonorroe bij jonge heteroseksuele vrouwen. De toename van gonorroe was ook in NHN waarneembaar met meer behandelconsulten tot gevolg. Voor het hepatitis B programma voor risicogroepen is een sauna bezocht en zijn meerdere mannen getest op soa’s en gevaccineerd voor hepatitis B.
Naast het geven van voorlichting over seksuele gezondheid aan nieuwkomers, jongeren in een gezinsvervangende instelling, organisaties zoals Parlan en aan professionals als jeugdwerkers, doktersassistenten van huisartsenpraktijken en docenten, is speciaal voor de West-Friese huisartsen voorlichting gegeven over soa’s en het bespreekbaar maken van seksuele voorkeur in de spreekkamer. Voor dit laatste wordt het ‘phone a friend ‘principe gebruikt; huisartsen en GGD HN kunnen elkaar versterken op het gebied van seksuele gezondheid. Ook was GGD HN aanwezig bij verschillende activiteiten in het kader van de pride week in Alkmaar. Dit jaar zijn er weer verpleegkundigen gecertifieerd voor keuzehulpgesprekken (FIOM) en is het aantal keuzehulpgesprekken toegenomen. Nieuw is dat deze verpleegkundigen ook geschoold zijn voor het voeren van nazorggesprekken na abortus. Dit is een nieuw aanbod van GGD HN sinds juli 2023. Verder neemt de vraag om seksuologische hulp door volwassenen bij de consulent seksuele gezondheid fors toe. Het CSG is actief op social media als Instagram (inmiddels 600 volgers) en chat-websites (Bullchat en Sensechat) waarbij online vragen over seks en soa gesteld kunnen worden. PrEP De PrEP pilot is vol en de wachtlijst groeit. Op de wachtlijst hebben de meest kwetsbare cliënten uit onze regio voorrang.
Huisartsen zijn over PrEP geïnformeerd en zo nodig vindt ondersteuning vanuit GGD HN plaats richting huisartsen. Tuberculosebestrijding Per 1 juli worden alle kinderen jonger dan 12 jaar uit de AZC’s opgeroepen voor screening met een tuberculosehuidtest in plaats van een röntgenfoto. Hierdoor kunnen tuberculose-infecties vroegtijdig worden opgespoord en kan door middel van een preventieve behandeling tuberculose-ziekte worden voorkomen. Door een nieuwe functie in het elektronische patiëntendossier is direct inzichtelijk welke asielzoekers uitgenodigd moeten worden voor een screening. Alle (nood) opvanglocaties en alle mensen met verhoogd risico zijn hierdoor beter in beeld. Het aantal BCG-vaccinaties is licht gestegen. Met de JGZ wordt samen gewerkt aan het verhogen van de opkomst. Kinderen kunnen, bij een normale hielprikscreening, nu al na zes weken worden gevaccineerd. Toezicht Kinderopvang In 2023 is de norm voor het toezicht op voorzieningen gastouders verhoogd van minimaal 5% naar 50%. Hiervoor heeft GGD HN nieuwe medewerkers aangenomen en het is dan ook gelukt om de norm
Jaarstukken/Verantwoording 2023 32
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
van 50% in 2023 te halen. De norm van 100% toezicht op de kinderopvanglocaties is ook in 2023 weer gehaald. De trend die in 2022 zichtbaar was met betrekking tot de afname van voorzieningen gastouders heeft zich in 2023 in mindere mate voortgezet. Het aantal kinderopvanglocaties (kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus) is stabiel gebleven. Samenwerking Infectieziektebestrijding In 2021 is door de besturen van GGD Hollands Noorden en GGD Zaanstreek-Waterland de intentie uitgesproken om de teams algemene infectieziektebestrijding intensief te laten samenwerken, om zo elkaar te versterken. In 2022 is een gezamenlijk project gestart om deze functionele samenwerking vorm te geven. In maart 2023 heeft het management van GGD Zaanstreek-Waterland besloten om het project stop te zetten. De reden voor dit besluit is dat GGD Zaanstreek-Waterland breder wil kijken dan alleen infectieziektebestrijding om de continuïteit te kunnen waarborgen De stuurgroep en het projectteam hebben het project geëvalueerd. Met deze evaluatie is het project afgesloten en zijn ‘lessons learned’ verzameld voor een volgende samenwerking of ander initiatief. De banden met collegae in de regio Noordwest 6 zijn verder aangehaald, omdat bovenregionale samenwerking de uitvoering van de infectieziektebestrijding en -preventie kan versterken.
Er is gezamenlijk een bovenregionale oefening uitgevoerd. De samenwerking van epidemiologie met Infectieziektebestrijding en leefomgeving wordt steeds groter. Zo is ondersteund bij het maken van de jaarrapportages van het Centrum Seksuele Gezondheid en algemene infectieziektebestrijding. Ook zijn twee epidemiologen voor 0,5 fte aangesteld om de boven(regionale) monitoring en surveillance te versterken vanuit het landelijke VIP-programma (Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid). Algemene Infectieziektebestrijding en -preventie (aIZB) De samenwerking met onderwijsinstellingen is geïntensiveerd: GGD HN heeft op een beroepenmarkt gestaan, er zijn contacten gelegd met hbo-v opleiding(en) om gastlessen te verzorgen en de intentie is uitgesproken om een stageplek voor een hbo-v student te creëren binnen de afdeling. Infectieziekten die in 2023 aandacht vroegen waren: scabiës, pneumokokkenziekte en invasieve groep A streptokokken (iGas). Vanwege de sterkte stijging van iGas meldingen, mogelijk als gevolg van “inhaalinfecties” na de coronaperiode, is de meldplicht verruimd. Er zijn 67 gevallen geconstateerd, waarbij GGD HN de contacten heeft opgespoord en hen preventief antibiotica heeft voorgeschreven. Naar aanleiding van de toename van scabiësmeldingen is met huisartsen een project over scabiës uitgevoerd.
Verder dook de tijgermug op in een aantal plaatsen in Noord-Holland-Noord. Dit is opgepakt door de Nvwa6. Teamleden die zich bezighouden met infectiepreventie hebben in mei actief bijgedragen aan de landelijke Infectiepreventieweek. Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI) In september is de LFI formeel van start gegaan. De LFI heeft als taak om bij een landelijke uitbraak van een infectieziekte, de bestrijding ervan te coördineren en aan te sturen, in nauwe samenwerking met de 25 GGD’en. GGD HN volgt de activiteiten van de LFI op de voet, zodat tijdig ingespeeld kan worden op de vragen die van het LFI komen. GGD HN heeft contact met de zogenoemde liaisons van de LFI, maar ook met collega’s in de regio. De LFI is nog in opbouwfase, de komende jaren zal GGD HN meer en meer gaan samenwerken met de LFI en zullen ook eisen worden gesteld aan GGD HN om, in het geval van een grootschalige uitbraak, aan te kunnen sluiten op de activiteiten van de LFI.
6 Nvwa = Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit
Jaarstukken/Verantwoording 2023 33
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
MUIZ & BRMO (Meldpunt Uitbraken Infectieziekten & Bijzonder Resistente Micro-Organismen) Een ruime meerderheid van de zorginstellingen in Noord-Holland-Noord maakt inmiddels actief gebruik van MUIZ. In de loop van 2023 zijn opnieuw instellingen aangesloten bij MUIZ, dit keer vanuit de Gehandicaptenzorg. Ook worden er gesprekken gevoerd met GGZ-organisaties. Er zijn inmiddels 19 zorgorganisaties aangesloten met totaal 265 locaties (waarvan 101 VVT locaties en 154 gehandicaptenzorg). Via nieuwsbrieven worden instellingen en professionals in de regio geïnformeerd. ABR Zorgnetwerk NH-FL Het ABR Zorgnetwerk ondersteunt instellingen en professionals bij de uitvoering van infectiepreventie en het voorkomen van antibioticaresistentie. Ook GGD HN is hierbij betrokken. Eén van de deskundigen infectiepreventie is lid van het regionaal coördinatieteam van het Zorgnetwerk. Dit jaar is de nieuwe subsidieaanvraag voor het ABR zorgnetwerk goedgekeurd, waardoor gewerkt kan worden aan plannen voor de komende jaren. GGD HN is samen met zes andere GGD’en uit Noord-Holland, Flevoland en Utrecht een samenwerkingsverband aangegaan om erkenning te verkrijgen als praktijkleerplaats voor deskundigen infectiepreventie in opleiding. Het College Zorgopleidingen (CZO) heeft de opleiding erkend. Een greep uit de productierealisatie 2021 Nieuwe meldingen infectieziekten
2022
2023
130
277
331
90.596
193.824
988
Nieuwe personen in zorg met tbc
65
63
77
Aantal meldingen milieuvragen
79
89
102
COVID-19
Ontwikkelingen binnen de (aanvullende) diensten van GGD HN Reizigersadvisering In 2023 is het aantal reisconsultaanvragen zo groot geweest dat er lange wachttijden zijn ontstaan. In de zomer is dat opgelopen tot 10 weken. Door nieuwe reizigersverpleegkundigen aan te nemen en in te werken en het inzetten van een doktersassistent voor de herhaalvaccinaties kan GGD HN inmiddels meer spreekuren aanbieden; oplopend van gemiddeld 17 spreekuren per week in het begin van het jaar tot gemiddeld 22 spreekuren per week aan het eind van het jaar. Er is nog steeds een wachttijd voor het maken van een afspraak omdat de vraag hoog blijft. De reiswereld is weer volledig open. Infectieziektebestrijding Met de landelijke VIP-gelden, bedoeld voor de versterking van de Infectieziektebestrijding, zijn bij infectieziektebestrijding extra collega’s in dienst gekomen: doktersassistente, gedragswetenschapper, epidemioloog, beleidsmedewerker. Daarnaast hebben collega’s diverse verdiepende scholingen kunnen volgen, is een deskundige infectiepreventie opgeleid en is meer aandacht besteed aan het verzamelen en gebruiken van data. In de loop van het jaar is de samenwerking gestart ten behoeve van bovenregionale surveillance. Om deze extra impuls optimaal te kunnen gebruiken, heeft het team tijdens twee beleidsdagen in 2023 de samenwerking binnen het team vormgegeven en de werkzaamheden geprioriteerd.
Het belangrijkste is dat de basis van de dienstverlening op orde is en blijft. Met de ondersteuning van de nieuwe medewerkers is hier meer ruimte voor dan voorheen, hoewel de formatie nog steeds krap is.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 34
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Een greep uit de productierealisatie
Klanten reizigersadvisering
2021
2022
2023
3.739
8.344
10.575
1.1.8 GGD-brede ontwikkelingen Speerpunt: Informatiebeveiliging en privacy De komende jaren zet GGD HN in op het verhogen van informatieveiligheid en verdere professionalisering van informatiebeveiliging en privacybescherming. GGD HN volgt hierbij de richtlijnen van de NEN7510 en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Informatiebeveiligingsrisico’s zijn overal sterk toegenomen en er is sprake van een piek in cyberaanvallen. Door COVID-19 staan de GGD’en in het middelpunt van de belangstelling en zijn de risico’s veel groter dan voorheen. De autoriteit persoonsgegevens (AP) heeft de GGD’en erop gewezen dat de GGD’en persoonsgegevens bij de bestrijding van COVID-19 beter moeten beschermen. De maatregelen die GGD HN neemt zijn: •
het opzetten van een (interne) privacy- en beveiligingsorganisatie, aanscherpen van technische beveiliging, audits en bewustwordingscampagnes;
•
het in gebruik nemen van een Information Security Management Systeem (ISMS) en het implementeren van de beheersmaatregelen uit de NEN-7510.
•
Het op grond van de AVG uitvoeren van risicoanalyses op alle processen waar persoonsgegevens worden vastgelegd en onder andere het borgen van een verwerkingsregister en verwerkersovereenkomsten.
Waarom doen we dit? GGD HN streeft ernaar om te voldoen aan de richtlijnen van de NEN7510. Beoogd maatschappelijk effect GGD HN moet blijvend investeren in digitale weerbaarheid om de veiligheid van informatie en bescherming van privacy op niveau te brengen en te houden. Inwoners moeten kunnen vertrouwen op het zorgvuldig en veilig verwerken van (bijzondere) persoonsgegevens. Daarnaast moet worden geborgd dat de informatie die nodig is voor het goed uitvoeren van het werk van GGD HN vertrouwelijk, integer en beschikbaar is en blijft. Samen Slimmer Veilig Het project ‘Samen Slimmer Veilig’ is in 2023 vervolgd. Bedoeling is dat GGD HN gaat voldoen aan NEN7510. Daarmee wordt de vertrouwelijkheid, beschikbaarheid en integriteit van informatie geborgd. De basis van NEN7510 is de implementatie van een managementsysteem waarin de beheers- en borgingsmaatregelen zijn vastgelegd. Niet alleen techniek, maar vooral de mens staat hierin centraal. Diverse beleidsstukken zijn de afgelopen jaar herzien, dan wel vastgesteld, onder andere het continuïteitsbeleid, het continuïteitsbeheerplan en het risicomanagementbeleid.
Technische maatregelen GGD HN heeft technische maatregelen getroffen waardoor het risico op aanvallen van buitenaf verder teruggebracht wordt. Er is een zogenaamde SIEM/SOC geïmplementeerd. Dat is een noodzakelijke
Jaarstukken/Verantwoording 2023 35
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
maatregel ter bescherming van de IT-infrastructuur en de gegevens van GGD HN. Het gaat daarbij om een systeem dat detecteert welke activiteit er in en om de IT-omgeving plaatsvindt, met als doel om cyberaanvallen te voorkomen. Hiermee wordt gezocht naar afwijkende verbanden en patronen om aanvallen te voorkomen, te elimineren en ervan te leren. Het autorisatiebeheer is verder geoptimaliseerd. Voor de meest kritische systemen is het toekennen en ontnemen van rechten inmiddels geheel geautomatiseerd door middel van de applicatie HelloID. Daarnaast zijn technische beveiligingsaspecten op laptops en smartphones verder aangescherpt, zoals bijvoorbeeld het dichtzetten van de toegang van usb poorten, het ontnemen van admin-rechten en het weren van applicaties. Naast digitale veiligheid wordt ook aandacht besteed aan de fysieke beveiliging. Zo zijn op alle locaties patchkasten geïnstalleerd om de netwerktoegang optimaal te beveiligen.
Information Security Management De implementatie van het ‘Information Security Management System’ (ISMS) zorgt ervoor dat GGD HN de informatiebeveiliging onder controle kan houden en effectief kan ondersteunen. Er is een methodiek vastgesteld voor het uitvoeren van de noodzakelijke risicoanalyses. Voor de meest bedrijfskritische systemen zijn deze risicoanalyses ook daadwerkelijk uitgevoerd.
I-Visie In 2023 is gestart met de implementatie van de in 2022 vastgestelde i-visie. Op basis hiervan wordt de informatievoorziening de komende jaren nog beter op orde gebracht. Zo is bijvoorbeeld portfoliomanagement ingevoerd. Op basis hiervan worden afgewogen keuzes gemaakt in het stellen van prioriteiten voor projecten met een i-component. Dat is nodig omdat de hoeveelheid projecten en de beschikbare capaciteit niet altijd in verhouding is. Door het stellen van afgewogen prioriteiten zorgt GGD HN ervoor dat de beperkte middelen zo effectief mogelijk bijdragen aan de verwezenlijking van de strategische doelen in het kader van de publieke gezondheid. In 2023 zijn extra middelen vrijgemaakt om te komen tot verdere verwezenlijking van de i- visie. Zo is bijvoorbeeld een extra adviseur informatiemanagement aangenomen voor verdere professionalisering van de informatievoorziening.
Informatiebeheer Het op orde krijgen van het informatiebeheer is van cruciaal belang voor GGD HN en de inwoners van NHN. Daarvoor bestaat het project ‘Life Cycle Documentmanagement’. In dat kader worden alle processen rond informatiebeheer beschreven en vastgelegd. Allemaal bedoeld om correcte, actuele en juiste dossiers en gegevens, met behoud van context en duurzame toegankelijkheid, te waarborgen. Beperkte capaciteit op dit onderwerp heeft geleid tot onvoldoende voortgang. Daarom zijn in 2023 extra middelen beschikbaar gesteld om deze kwetsbaarheid op te vangen. De effectuering daarvan vindt in 2024 plaats.
Ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van GGD HN Advisering bij gezondheidsbeleid In 2023 hebben GGD HN medewerkers onder meer geparticipeerd in en meegewerkt aan: •
ABR-zorgnetwerk Noord-Holland/Flevoland.
•
Kerngroep Infectieziektebescherming.
•
Advisering bij Omgevingsvisies en -plannen.
Ter ondersteuning van de plannen van gemeenten in het kader van het Gezond
Jaarstukken/Verantwoording 2023 36
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
en Actief Leven Akkoord (GALA) is een overzicht gemaakt van de huidige beschikbare gezondheidsinformatie met betrekking tot de diverse onderdelen van GALA en SPUK. Daarnaast nemen verschillende medewerkers deel aan de regionale kennis- en adviesteams en geven advies over de concept plannen van aanpak voor de GALA/SPUK aanvraag. Ieder kennis- en adviesteam fungeert als aanspreekpunt voor gemeenten in de regio en bestaat uit epidemiologen, beleidsmedewerkers en gezondheidsbevorderaars. Er is op alle gemeentelijke GALA plannen advies gegeven. Samen met gemeenten volgen GGD HN medewerkers de NSPOH training Toekomstgerichte publieke gezondheid. In juli is de vernieuwde gezondheidsatlas gelanceerd. Op deze website staan alle cijfers en resultaten van de onderzoeken die epidemiologie uitvoert. Een nieuwe functionaliteit is het gebiedsprofiel. Dit is een tool om in één oogopslag te kunnen zien hoe het ervoor staat in een gemeente of wijk.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 37
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1.2 Paragrafen 1.2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ wordt de financiële positie toegelicht. Het weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen zonder dat dit dwingt tot beleidsombuigingen en/of bezuinigingen. In de financiële uitgangspunten gemeenschappelijke regelingen Noord-Holland-Noord zijn uitgangspunten opgenomen rond het weerstandsvermogen. Volgens deze regeling is weerstandscapaciteit aanwezig bij de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling. De deelnemende gemeenten zijn verplicht ervoor te zorgen dat GGD HN beschikt over voldoende middelen om aan al de verplichtingen te kunnen voldoen. Over het reserveringbeleid hebben gemeenteraden van de deelnemende gemeenten afspraken gemaakt in de FUGR. Hierin is afgesproken dat een algemene reserve is toegestaan om de autonome ontwikkelingen in de bedrijfsvoering af te dekken met een maximale omvang van 2,5% van de lasten van het betreffende jaar. Het algemeen bestuur heeft uitgesproken dat het belangrijk is dat GGD HN voldoende vermogen kan opbouwen in overeenstemming met het financieel herstelplan 2018. Vermogenspositie Het verloop van de algemene reserve volgens de jaarrekeningen over 2020-2023 is als volgt: Verloop algemene reserve
2020
2021
2022
2023
1.066
1.288
1.082
-2.609
(x € 1.000)
Stand 1-1
3.834
Toevoeging -295
Onttrekking Resultaatbestemming Stand 31-12
-397
222
90
-3.691
1.288
1.082
-2.609
828
1.288
1.082
-2.609
1.589
761
Nog te bestemmen resultaat Stand 31-12 na resultaatbestemming
Door het afronden op € 1.000 ontstaan afrondingsverschillen.
Het algemeen bestuur heeft in de vergadering van 12 juli 2023 ingestemd met de resultaatbestemming en het negatieve resultaat 2022 van € 3.691.000 te onttrekken uit de algemene reserve. Op 15 maart 2023 heeft het algemeen bestuur ingestemd met het financieel herstelplan GGiD met begrotingswijziging 2023, waardoor de algemene reserve is aangezuiverd met € 3.834.000. Dit is gerealiseerd door de deelnemersbijdrage 2023 eenmalig te verhogen met € 3.550.000 en door de bestemmingsreserve Corona op te heffen en het saldo van € 284.000 toe te voegen aan de algemene reserve. In de begroting 2023 is vastgesteld dat de extra uitgaven voor het versterken van informatiebeveiliging en privacybescherming ten laste van de algemene reserve worden gebracht. De gerealiseerde onttrekking voor informatiebeveiliging en privacybescherming bedraagt € 397.000. Dit zorgt voorafgaand aan resultaatbestemming 2023 tot een algemene reserve van € 828.000. Het positieve resultaat 2023 bedraagt € 761.000. Besluitvorming over de resultaatbestemming 2023 vindt separaat plaats in het algemeen bestuur van 10 juli 2024. De algemene reserve voor resultaatbestemming 2023 bedraagt € 828.000.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 38
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Prestatie indicatoren In de jaarrekening 2023 zijn de volgende KPI’s opgenomen. Resultaat Resultaat in procenten van de uitgaven
Streefwaarde > 0% < -2% en <0%
Realisatie 2023
Realisatie 2022
1,2%
-3,9%
> - 2%
Weerstandsvermogen
Streefwaarde
Algemene reserve voor
> 1,5%
resultaatbestemming 2023 in procenten
> 0,5% en <1,5%
van de totale lasten (excl. mutaties reserves
< 0,5%
Realisatie 2023
Realisatie 2022
1,6%
-5,1%
en excl. uitgaven COVID-19 over 2023)
Weerstandscapaciteit
Streefwaarde
Algemene reserve voor
>1
resultaatbestemming 2023
> 0,5 en <1
is groter dan de risico’s
< 0,5
Risico’s Inschatting risico’s
Streefwaarde
Realisatie 2023
Realisatie 2022
0,5
Realisatie 2023
-3,5
Realisatie 2022
minimaal gemiddeld/niet urgent hoog/urgent
Bij GGD HN wordt de beschikbare weerstandscapaciteit gevormd door de algemene reserve. Bij een minimum van 1,0 is de algemene reserve toereikend om de risico’s op te vangen. De algemene reserve voor resultaatbestemming is op 31 december 2023 € 828.000. De algemene reserve is niet toereikend om de risico’s op te kunnen vangen. Overzicht financiële risico’s De directie heeft het risicomanagement verder ontwikkeld en geeft hiermee invulling aan de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek. GGD HN stelt daartoe periodiek de risicomonitor op en rapporteert via de P&C cyclus over de belangrijkste financiële risico’s. Hiermee wordt op gestructureerde wijze de beheersing van strategische en financiële risico’s over GGD HN voor gemeenten geborgd. De impact van financiële risico’s zijn ingeschat naar mogelijke omvang in een laag en een hoog scenario. Indien één of meerdere van deze risico’s zich voor dreigen te doen, worden de negatieve financiële effecten, zoveel als mogelijk is, beperkt in de flexibele schil van de organisatie. Alle risico’s zullen zich nooit tegelijkertijd effectueren. Rekening houdend met de kans van 75% en de impact van € 2.175.000 wordt het financiële risico voor 2025 ingeschat op € 1.631.000. Voor 2025 zijn de volgende risico’s geïnventariseerd als belangrijk voor het weerstandsvermogen.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 39
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Overzicht financiële risico’s 2025
Scenario laag
Scenario hoog
Bedrag risico
Verbetering basispakket JGZ
80
160
80
Ziekteverzuim JGZ
120
240
120
Hogere instroom Veilig Thuis
50
300
50
140
280
140
Compensatie Cao-gebonden loonstijgingen
750
1.500
1.500
Kostenstijgingen
75
150
150
Totaal GR-taken
1.215
2.630
2.040
Medische arrestantenzorg
85
170
85
Reizigersadvisering
50
100
50
Totaal aanvullende diensten
135
270
135
1.350
2.900
2.175
(bedragen x € 1.000) GR-taken
Informatiebeveiliging & privacybescherming (bezuinigingen)
Aanvullende diensten
Totaal
Verbetering basispakket JGZ Vanuit het programma doorontwikkeling JGZ werkt de JGZ aan verbetering van de uitvoering van het basispakket JGZ en implementatie van een nieuw normenkader. De JGZ werkt toe naar volledige implementatie van het nieuwe normenkader in 2025. In de aanloop naar deze volledige implementatie kan tijdelijk meer personeelsinzet nodig zijn met als gevolg een incidentele begrotingsoverschrijding. Door gefaseerde implementatie van het normenkader en taak herschikt werken wordt de extra personeelsinzet zo veel als mogelijk beperkt. Ziekteverzuim JGZ Het ziekteverzuim JGZ is hoger dan begroot. Dit heeft een negatieve impact op de productiviteit en leidt tot hogere personeelskosten door vervangende inzet voor langdurig verzuim. HR en leidinggevenden staan samen met de arbodienst in goed contact met de medewerkers om toe te werken naar duurzaam herstel. Cursussen en ander maatwerk worden aangeboden voor duurzame reintegratie. Deze aanpak kan een positief effect hebben op het verzuim en beperkt het risico. Hogere instroom Veilig Thuis In vergelijking met de andere taken van GGD HN is Veilig Thuis minder voorspelbaar en kent de dienstverlening een ‘open einde’ karakter. Hierdoor is Veilig Thuis risicovoller dan de andere taken van GGD HN. Daarbij is het vooral afhankelijk van externe factoren of deze risico’s zich voor doen of niet.
Voor 2025 gaat GGD HN uit van gelijkblijvende instroom van meldingen. Een toe- of afname van 5% van de diensten van Veilig Thuis leidt tot een afwijking van ongeveer € 300.000 ten opzichte van de begroting. In 2021 is in het algemeen bestuur een regeling afgesproken hoe om te gaan met schommelingen.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 40
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Deze regeling geeft aan: a.
In het eerste jaar van hogere instroom wordt de hogere instroom gedekt uit de algemene reserves met inachtneming van de ondergrens van 1,5% van begrote lasten van GGD HN;
b.
Indien de algemene reserve ontoereikend is, een beroep te doen op het weerstandsvermogen van de gemeenten (door extra bijdrage);
c.
In tweede en volgende jaren van hogere instroom en indien het beeld is dat hogere instroom blijvend karakter heeft, door verzoek om structurele extra bijdrage.
Informatiebeveiliging & privacybescherming (bezuinigingen) Bij de kadernota 2024 is voorgesteld om de kosten van informatiebeveiliging en privacy van € 536.000 te dekken via een verhoogde deelnemersbijdrage. Op 12 juli 2023 heeft het algemeen bestuur besloten om voor informatiebeveiliging en privacy € 256.000 toe te kennen via verhoging van de deelnemersbijdrage per inwoner, waarvan € 150.000 structureel. Voor dekking van het restant van € 280.000 voor noodzakelijke uitgaven van informatiebeveiliging en privacy is een structurele taakstelling opgenomen in de begroting 2024. Deze taakstelling dient te worden opgelost op een wijze die geen consequenties heeft voor de primaire dienstverlening. GGD HN heeft intern afspraken gemaakt over de invulling van deze taakstelling. Gelet op de onzekerheid, als het gaat om de volledige haalbaarheid van deze taakstelling, blijft het risicoprofiel deels gehandhaafd. Compensatie Cao-gebonden loonstijgingen vanuit Cao SGO 2023 In 2023 is GGD HN geconfronteerd met aanzienlijk hogere Cao-gebonden loonkosten dan de toegekende loonindexatie als gevolg van snel gestegen inflatie. In de FUGR is afgesproken dat de structurele Cao-effecten vanaf een later begrotingsjaar gecompenseerd worden. Dat betekent dat het Cao-gat, dat ontstaan is in 2023, pas vanaf begrotingsjaar 2026 wordt gecompenseerd.
Voor de jaren totdat deze compensatie verleend wordt, dient een andere oplossing gevonden te worden. Deze oplossing zou kunnen bestaan uit een onttrekking uit de algemene reserve of uit een extra bijdrage van de gemeenten. Voor begrotingsjaar 2023 kon GGD HN de hogere Cao-gebonden loonkosten niet opvangen uit de algemene reserve, dit is voor 2023 opgelost door een extra bijdrage vanuit de deelnemende gemeenten van € 2.022.000. Omdat compensatie van de Cao SGO 2023 pas vanaf begrotingsjaar 2026 volgt, ontstaan er door het structurele karakter van de Cao SGO 2023 ook voor de begrotingsjaren 2024 en 2025 aanzienlijke verschillen tussen de werkelijke indexatie en de (via de kadernota) toegekende indexatie. Voor begrotingsjaar 2024, zal net als voor 2023, ook een separate oplossing gevonden moet worden om het Cao-gat, dat ontstaan is in 2023, te kunnen dekken. Voor 2024 vertaalt zich dit in een ongedekt Cao-gat van € 1.202.000. Het dagelijks bestuur heeft ervoor gekozen om de gevolgen hiervan aan de achterkant bij besluitvorming op de jaarrekening 2024 te dragen. Het Cao-gat voor begrotingsjaar 2025, dat is ontstaan in 2023, wordt ingeschat op circa 4% van de loonsom. Dit bedrag van € 1.500.000 voor 2025 kan GGD HN niet opvangen vanuit de algemene reserve. Het definitieve effect voor begrotingsjaar 2025 kan berekend worden als de Cao SGO 2025 bekend is. Effect loonindexatie op 2025
2023
2024
2025
Totaal
Toegekend
2,3 %
7,5 %
4,0 %
13,8 %
8,1 %
6,0 %
PM
PM
-/- 5,8 %
1,5 %
PM
PM
Werkelijke Cao-stijging Totaal
Jaarstukken/Verantwoording 2023 41
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Vanaf begrotingsjaar 2026 ontvangt de GGD op basis van de FUGR compensatie van het Cao-gat, dat ontstaan is in 2023. Dat zorgt ervoor dat de GGD vanaf 2026 de hogere Cao-gebonden loonkosten weer kan opvangen vanuit de eigen begroting. Belangrijke voorwaarde hierbij is dat ervan uit nog nieuwe af te sluiten Cao’s de komende jaren geen nieuwe aanzienlijke verschillen gaan ontstaan tussen de werkelijke indexatie en de (via de kadernota) toegekende indexatie. Kostenstijgingen Naast Cao-gebonden loonstijgingen kan GGD HN geconfronteerd worden met kostenstijgingen van noodzakelijke uitgaven of onvoorziene uitgaven die niet meer in de begroting kunnen worden opgevangen. De rek is uit de begroting. Zonder besparing of ombuiging op andere uitgaven bestaat een risico dat er een financieel tekort ontstaat. Het gaat om kostenstijgingen van leveranciers, verhogingen van landelijke bijdragen boven de begrote indexatie en extra kosten om te voldoen aan nieuwe wetgeving. Er komen steeds vaker en in een steeds hoger tempo onvoorziene noodzakelijke ICT-uitgaven voor door technologische veranderingen zoals de voortschrijdende digitalisering van onze maatschappij. Ook worden nieuwe financieringsregelingen voor specifieke opdrachten vanuit het rijk relatief laat beschikbaar gesteld.
De opdracht is dan reeds al gestart, waarvoor GGD HN al keuzes heeft moeten maken met betrekking tot doorlopende verplichtingen en het aanhouden van personeel. Het risico bestaat dat de kosten niet volledig vergoed worden. Medische arrestantenzorg De aanbesteding van medische arrestantenzorg is in november 2023 gepubliceerd. De opdracht zal medio 2024 verleend worden. GGD HN loopt het risico dat de aanvullende dienst medische arrestantenzorg aan een andere partij gegund wordt. Vanaf dat moment komt het in stand houden van de expertise forensisch geneeskunde zowel financieel als operationeel onder druk. Landelijk worden de gevolgen van wijzigingen op het gebied van de medische arrestantenzorg onderzocht. In 2023 is een pilot gestart tussen de GGD’en Hollands Noorden, Kennemerland en Amsterdam om de continuïteit van de forensische geneeskunde te borgen. Reizigersadvisering Als gevolg van COVID-19 is de reizigersmarkt veranderd, waardoor de inkomsten voor reizigersadvisering zijn afgenomen. Er is een plan opgesteld waarin de structurele gevolgen op de begroting in kaart zijn gebracht om bij te kunnen sturen en vernieuwingen te implementeren. Dit plan moet weer voor een sluitende exploitatie zorgen voor reizigersadvisering.
1.2.2 Financiering Algemeen In de paragraaf financiering wordt inzicht gegeven in de financiering van de organisatie, het liquiditeitenbeheer en renterisico’s. Het gaat om de beheersing van financiële posities en geldstromen en de hieraan verbonden kosten en risico's. Dit wordt aangeduid als de treasuryfunctie. De treasuryfunctie omvat onder meer het aantrekken van leningen, het uitzetten van overtollige liquide middelen en debiteurenbeheer. De regels rondom treasury zijn vastgelegd in het treasurystatuut. De belangrijkste afspraken zijn: •
Gelden worden alleen uitgezet bij de BNG;
•
De organisatie maakt geen gebruik van derivaten.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 42
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Dekkingsmiddelen De taken uit hoofde van de gemeenschappelijke regeling (GR-taken) worden gefinancierd uit de diverse deelnemersbijdragen van gemeenten. Daarnaast heeft GGD HN verschillende baten uit aanvullende diensten aan bedrijven, gemeenten, instellingen, inwoners, justitie en politie. Beoordeling financieringspositie GGD HN is een gemeenschappelijke regeling en met de hierbij behorende verantwoordelijkheidsstructuur is het geen probleem om op zeer korte termijn vreemd geld aan te trekken. Met de BNG zijn hiertoe afspraken gemaakt. Regelmatige analyse van de cashflow zal tijdig aantonen wanneer een tekort aan vlottende middelen dreigt. GGD HN heeft een redelijk positieve financieringspositie. Door de gunstige financieringspositie (met de aanwezigheid van bestemmingsreserves en vooruit ontvangen projectgelden) is het in 2023 niet nodig geweest om langlopende leningen aan te trekken. Om fluctuaties gedurende het jaar op te vangen, is met de BNG een rekening-courantfaciliteit met een maximaal krediet van € 2.862.000 overeengekomen. Financiële kengetallen Besluit begroting verantwoording (BBV) Voor de beoordeling van de financiering wordt gebruik gemaakt van de volgende financiële kengetallen. De kengetallen met betrekking tot de grondexploitatie en de belastingcapaciteit zijn voor GGD HN niet van toepassing. Omschrijving
Streefwaarde
Realisatie 2022
Begroting 2023
Realisatie 2023
Netto schuldquote
< 5%
4,5%
3,3%
1,0%
Netto schuldquote gecorrigeerd
< 5%
4.5%
3,3%
1,0%
5-10%
-8,5%
3,5%
8,1%
2,5%
0,0%
-1,0%
-0,1%
voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte
Netto schuldquote Het getal weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de inkomsten. Het geeft een indicatie welk beslag de rentelasten en aflossingen op de begroting leggen. Hoe lager de netto schuldquote hoe beter. Onder netto schuld wordt verstaan de lang- en kortlopende schulden minus de langlopende en kortlopende vorderingen en uitzettingen. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is gelijk aan de netto schuldquote, omdat GGD HN geen leningen heeft afgesloten. Solvabiliteit Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin GGD HN in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de ratio, hoe beter. De streefwaarde voor GGD HN is tussen de 5% en 10% en is gemaximeerd doordat het weerstandsvermogen is gemaximeerd op 2,5% van de lasten. De solvabiliteit was eind 2022 negatief als gevolg van een negatieve algemene reserve per 31-12-2022. Volgens het financieel herstelplan GGiD is de algemene reserve aangezuiverd waardoor de solvabiliteit eind 2023 weer positief is.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 43
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Hoe hoger hoe beter. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Renterisiconorm Deze norm is niet van toepassing: er zijn geen leningen met een looptijd van meer dan een jaar. EMU-saldo Het EMU-saldo van GGD HN wordt bepaald door het resultaat over 2023 te corrigeren voor de afschrijvingen en de investeringen die tijdens het jaar gedaan zijn. Volgens de Wet houdbare overheidsfinanciën dient dit saldo in de jaarverslaggeving te worden opgenomen. Het EMU-saldo is als volgt berekend: EMU-saldo
2023
(bedragen x € 1.000)
Resultaat 2023
761
Bij: afschrijvingen 2023
467
Af: investeringen 2023
381
EMU-saldo
847
1.2.3 Overzicht overhead Alle lasten (en baten) voor sturing en ondersteuning van het primaire proces worden verantwoord onder overhead. Alle bedrijfskosten en diensten die direct verbonden zijn aan de dienstverlening (en gericht zijn op de externe klant en/of inwoner) zijn opgenomen onder uitvoering GR-taken en aanvullende diensten. Hieronder worden de baten en lasten van de overhead apart weergegeven. Realisatie 2022
Begroting 2023
Realisatie 2023
Totaal baten
336
4.602
5.521
Totaal lasten
16.793
18.693
18.596
Resultaat
-16.456
-14.091
-13.075
Totaal baten en lasten overhead (bedragen x € 1.000 incl. mutaties reserves)
De overheadlasten bedragen, na aftrek van de baten, € 13.075.000. De overheadlasten zijn € 1.016.000 lager dan begroot. Hierin is een incidentele en onvoorziene BTW teruggave over het GGiD-project in opgenomen van € 752.000. Afgenomen overheadkosten die betrekking hebben op COVID-19 zorgen eveneens voor een positief effect op de overheadkosten van € 540.000. Hier tegenover vallen de reguliere overheadkosten € 276.000 hoger uit dan begroot, dat vooral wordt veroorzaakt door het nog afwikkelen van aanvullende personele verplichtingen.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 44
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
1.2.4 Bedrijfsvoering Inleiding Procedures en werkinstructies zijn aangescherpt en doorontwikkeld. Er is een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd met als doel de verbinding tussen het primaire proces en bedrijfsvoering te optimaliseren. Doelstelling Het doel is het faciliteren van een duurzame, effectieve, rechtmatige en kostenbewuste bedrijfsvoering, waarover transparant wordt gecommuniceerd. Daarbij is het van belang dat de financiële huishouding en de administratieve organisatie op orde zijn en blijven, en klanten, stakeholders en medewerkers tevreden zijn. Ingezet wordt op goed bestuur en goede interne dienstverlening. Deze activiteiten zijn ondergebracht bij de afdeling bedrijfsvoering en de directie. Personeel en organisatie Voortbordurend op de koers die in 2022 is ingezet, is het leiderschapsprogramma ten uitvoer gebracht. Het middenkader heeft zowel een gezamenlijk programma gevolgd als een persoonlijk ontwikkelplan gekregen waaraan verder gewerkt wordt. In het kader van professionele ontwikkeling en het handhaven en versterken van de deskundigheid van de gehele organisatie, is de gesprekscyclus geïmplementeerd. Leidinggevende en medewerker voeren op gestructureerde wijze minimaal eens per jaar een gesprek over de professionele ontwikkeling en staan stil bij successen, ontwikkelbehoeftes, functioneren en vitaliteit.
In het kader van een duurzame, effectieve, rechtmatige en kostenbewuste bedrijfsvoering zijn extra middelen ingezet om een doorontwikkeling van AFAS Profit te realiseren. De huidige processen worden bijgesteld om efficiënter te kunnen werken. Dit levert productiviteitswinst op voor met name de HR-processen waarbinnen actie vereist is van leidinggevenden, HR adviseurs en/of medewerkers. Om de arbeidsmarktkrapte het hoofd te bieden, is een arbeidsmarktcommunicatieplan ontwikkeld en geïmplementeerd. Onderdeel van dat plan is het herschrijven van alle vacatureteksten. Hiermee wordt beoogd een sterk imago als aantrekkelijke werkgever neer te zetten en de juiste doelgroepen aan te spreken. In het kader van behoud en ontwikkeling van medewerkers is het opleidingsbeleid verder vormgegeven en heeft de afdeling training en opleiding meer bekendheid gekregen. De ontwikkelwensen van alle afdelingen zijn in kaart gebracht. Het opbouwen van goede werkrelaties met opleiders in het werkgebied is opgestart. Ook is beleid ontwikkeld rondom duurzame inzetbaarheid, wat bijdraagt aan persoonlijk leiderschap en vitaliteit van de medewerkers. Voor de verdere optimalisatie van HR werkprocessen en professionalisering van het HR team, is gewerkt aan de doorontwikkeling van AFAS.
Omschrijving
Realisatie 2022
Begroting 2023
Realisatie 2023
Aantal medewerkers in fte
456
430
459
Aantal medewerkers in fte t.b.v. COVID-19
319
-
51
Ziekteverzuim
7,5%
5,0%
6,6%
Jaarstukken/Verantwoording 2023 45
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
Tekort aan artsen Het artsentekort neemt landelijk en bij GGD HN toe. De verwachting is dat het tekort alleen maar zal groeien. Naast dat er zeer actief geworven wordt, bekijkt onder andere de JGZ intern hoe werkzaamheden anders ingericht kunnen worden en/of taken afgeschaald kunnen worden. Het doel daarbij is de dienstverlening te blijven verlenen die van de JGZ verwacht mag worden. Verpleegkundig specialisten kunnen (deels) taken overnemen van jeugdartsen. Ook bij de forensisch artsen is een tekort. Mede daarom wordt in Noordwest4 verband samengewerkt. Naast landelijke campagnes kijkt GGD HN ook hoe andere organisaties hiermee omgaan. Bij Veilig Thuis is een groot tekort aan vertrouwensartsen, dat heeft zijn weerslag op Veilig Thuis NHN, waardoor vacatures moeilijk te vervullen zijn. Veel Veilig Thuis organisaties beleggen om die reden bepaalde taken bij forensisch verpleegkundigen. Ziekteverzuim Het gemiddelde verzuimcijfer van 2023 is 6,6%. Dit betekent dat het verzuim over 2023 een daling laat zien ten opzichte van 2022 (7,6%) en is het verzuim weer gelijk aan 2019, voordat COVID-19 uitbrak (2019: 6,9%). Deze trend is ook terug te zien in de verzuimfrequentie. In 2023 meldt een medewerker zich 1,1 ziek, ten opzichte van 1,4 in 2022. Oftewel medewerkers melden zich minder vaak ziek, en wanneer dit wel wordt gedaan, dan is de periode korter ten opzichte van 2022.
Het verzuim heeft doorgaans wel een langdurend karakter (> 6 weken) en varieert in de oorzaak. Dit is gelijk gebleven ten opzichte van 2022. Leidinggevenden en HR adviseurs ondersteunen betreffende medewerkers rondom alle lopende stappen in de re-integratie om terugkeer in passend werk zo goed mogelijk te laten verlopen. HR verwacht hierin nog meer ondersteuning te kunnen leveren waardoor verzuim mogelijk vermindert en de trend van de daling die nu wordt gezien voortzet. Ontwikkeling digitaal dossier JGZ: GGiD Op 2 november 2022 hebben de algemeen besturen van de drie GGD’en (Twente, regio Utrecht en Hollands Noorden) besloten definitief te stoppen met het ontwikkelen van het GGiD. De juridische afwikkeling van het GGiD dossier vergt de nodige aandacht. Het verzoek om een onafhankelijk deskundige is toegewezen door gerechtshof. De afwikkeling gebeurt in zorgvuldige samenwerking met de twee andere GGD-en en gespecialiseerde advocaten. Op deze manier wordt een mogelijke financiële impact geminimaliseerd. Met het bestaande digitaal kind dossier is continuïteit van de bedrijfsvoering vooralsnog gewaarborgd. GGD HN voldoet aan de wettelijke verplichtingen en het werk van de JGZ kan doorgaan.
Met het besluit om te stoppen heeft het algemeen bestuur ook besloten om het proces door een externe partij te laten evalueren om hier lessen uit te kunnen leren en deze te kunnen benutten voor de nodige vervolgstappen. Inkoop en rechtmatigheid Uit de controle van de jaarrekening 2022 kwam naar voren dat de accountant zich onthoudt van een oordeel ten aanzien van aanbestedingsrechtmatigheid. Daarop heeft GGD HN in 2023 een plan van aanpak Inkoop en Aanbesteding opgesteld. Het doel van dit plan van aanpak is het optimaliseren van het proces van inkoop en aanbesteden, het verbeteren van de interne controle op dit proces en het professionaliseren van de spendanalyse, zodat GGD HN rechtmatig handelt. De gestelde acties en maatregelen worden volgens planning uitgevoerd.
Jaarstukken/Verantwoording 2023 46
GGD Hollands Noorden
GGD Hollands Noorden
De Aanbestedingswet biedt de mogelijkheid om af te wijken van het inkoopbeleid indien er sprake is van ‘dwingende spoed’. Het ministerie van VWS acht het gerechtvaardigd dat de GGD’en een beroep doen op deze uitzonderingsgrond en verwijst naar de door COVID-19 veroorzaakte noodsituatie. GGD HN heeft leveranciers ingeschakeld waarbij, vanwege dwingende spoed, niet in alle gevallen de termijnen van een reguliere of verkorte aanbesteding in acht konden worden genomen. Rechtmatigheidsverantwoording Met ingang van het verslagjaar 2023 neemt het dagelijks bestuur van GGD HN een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. In 2023 zijn de voorbereidingen getroffen om hieraan te voldoen. De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in paragraaf 3.1 en de analyse op rechtmatigheid in paragraaf 2.3. Het dagelijks bestuur is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Er zijn geen afwijkingen geconstateerd, die de rapportagegrens overschrijden. Datalekken Het afgelopen jaar zijn er 174 meldingen geweest van een incident of datalek. Het merendeel hiervan zijn brieven of mails die niet voor GGD HN zijn. Deze worden teruggestuurd naar de verzender. Een kleiner deel bevat brieven/mails die bij de verkeerde afdeling terecht zijn gekomen.