RIS325201 Notulen van de raad van 26 februari 2026

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 26 februari 2026 (Geopend te 10.00 uur)

Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts ───────────────────────────────────────────────────────── Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Vaststelling van de notulen van 18 december 2025 E. Vaststelling van de besluitenlijst E.1 Gewijzigd voorstel van het college om de opzet en structuur van het holdingfonds Stichting HEID te wijzigen (RIS317172) E.2 Voorstel van het college inzake Definitief ontwerp 5e wijziging Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Haaglanden (RIS324473) E.3 Voorstel van het college inzake Vaststelling gewijzigd bestemmingsplan Strand Den Haag (RIS324466) E.4 Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning vergroten uitbouw Regentesseplein 13 (RIS324379) E.5 Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning voor dakopbouw woning Noordwijkstraat 45 (RIS324499) E.6 Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning uitbouw Koninginnegracht 55B (RIS324639) E.7 Voorstel van het college inzake Verzoek om bindend advies voor tijdelijke omgevingsvergunning opvang ontheemden Bezuidenhoutseweg 2 (RIS324480) E.8 Voorstel van het college inzake Voorstel aanschaf ambulances voor de Ambulancezorg GGD Haaglanden (RIS324459) E.9 Voorstel

van het college inzake Opheffing geheimhouding commissiebrief Strategische verwerving (RIS324712) -

Datumbepaling initiatiefvoorstel en actieplan Hart voor Den Haag: 'Het centrum van de stad Zuidwest; de Boulevard Leyweg' (RIS324780)

F. Spoeddebatten F.1 Vlietzone F.2 Van Alkemadelaan F.3 Buitenslapers G. Interpellatiedebat over parkeren/vergunningen Beraadslaging H. Gewijzigd initiatiefvoorstel VVD: Voor, door en met veteranen: waardering en ondersteuning voor veteranen (RIS322483) 1

I.

Voorstel van het college inzake Vaststelling voorontwerp openbare ruimte De Venen (RIS324179)

Agendapunten J en K worden gezamenlijk besproken J. Voorstel van het college inzake Nota Woningvoorraad 2025 (RIS323747) K. Voorstel van het college inzake verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening Den Haag 2023 (RIS323744) L. Voorstel van het college inzake verwerving Aegon-complex (RIS324505) M. Voorstel van het college over aanvullende maatregelen stelselwijziging erfpacht (RIS322984) Agendapunten N en O worden gezamenlijk besproken N. Voorstel van het college inzake Vaststelling Ontwikkelstrategie Laakhavens Hollands Spoor (RIS324160) O. Voorstel van het college inzake Vaststelling Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor (RIS324255) P. Voorstel van het college inzake Programma van Eisen Operatie Bomenbuurt (RIS323917) Q. Voorstel van het college inzake Beleidskader internationale zaken Den Haag (RIS322999) Afronding debat commissie R. Kinderopvangtoeslagenaffaire S. Commissiebrief inzake Stand van zaken uitwerking Binnenstadsplan 2033 'een levendige, groene en verbonden binnenstad' - Uitvoeringsagenda 2024-2026 (RIS323397) T. Gedeeltelijk beperkte demonstraties U. Commissiebrief inzake Halfjaarrapportage 2025 Wmo (RIS324224) V. Plotselinge afsluiting parkeerterrein Sylvain Poonsstraat W. Beantwoording schriftelijke vragen inzake Wijkbezoek Moerwijk-Oost (RIS321391) X. Zuidwestdebat (II) Y.

Commissiebrief inzake Voortgangsrapportage acties Beleidsagenda “In Den Haag doet iedereen onbeperkt mee 2024-2026" (RIS322587) Z. Commissiebrief inzake Onderwijsverzuim en thuiszitters (RIS321711) AA. Raadsmededeling inzake Aankoop 122 zelfstandige woningen Stamkartstraat 29 – 281 t.b.v. huisvesting statushouders voor een periode van 5 – 7 jaar (RIS324254) AB. Den Haag rookvrije stad (RIS323376) AC. Haagse Vaccinatiegraad AD. Energietransitie AE. Haagse Klimaatrapportage en Haags Klimaatdashboard (RIS323945) AF. Openbaar vervoer AG. Waterkwaliteit ───────────────────────────────────────────────────────── Presentielijst Aanwezig zijn 45 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (Hart voor Den Haag), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Van den Bos (PvdD), Butt (GroenLinks), Celik (DENK) De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Dumoulin (VVD), Van Esch (D66), Etalle (FVD), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Van den Goorbergh (Hart voor Den Haag), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Kaptheijns (PVV), KlokkenburgReedeker (CU/SGP), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman

(CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Sewtahal (Hart

2

voor Den Haag), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GroenLinks), Uduba (VVD), Verdonk (Hart voor Den Haag), Van Wijk (D66) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering. ───────────────────────────────────────────────────────── Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Goedemorgen allemaal, geachte leden van de raad, ik begin nu met de opening van uw vergadering. Hartelijk welkom ook voor de mensen op de publieke tribune en de mensen thuis, fijn dat u er allemaal bent. Het is de laatste reguliere raadsvergadering van deze periode. Aan het eind van de middag krijgen we bezoek van speciale gasten vanuit het project Own Your Stembureau. In dit project bemensen jongeren zelf het stembureau en promoten ze voor afgaand aan de verkiezing het stembureau, dat is leuk. Ik zal zelf afwezig zijn vanaf ongeveer drie uur tot halfnegen en wethouder Icar is vanochtend en rond de dinerpauze tijdelijk afwezig. Om de vergadering soepel te laten verlopen, vraag ik uw aandacht voor onze afspraken die we met elkaar hebben gemaakt. We vergaderen via de voorzitter, dat ben ik of dat is de heer Sluijs. Alle overige gesprekken verzoek ik u buiten de raadszaal te voeren zodat we iedereen, inclusief insprekers, goed kunnen volgen. Het debat natuurlijk prima op de inhoud, maar we blijven respectvol richting personen. We hebben afgesproken, dat geldt voor de insprekers, dat raadsleden, collegeleden of medewerkers niet bij naam worden genoemd. Ook is het niet toegestaan om blijken van instemming of afkeuring vanaf de tribune kenbaar te maken. Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering met ruimte voor stemverklaringen.

Rond halfvier zal er een kwartier worden geschorst voor onder andere het opruimen van de zaal en dan zal in de foyer een snack worden geserveerd. We sluiten de vergadering om twaalf uur af, inclusief stemmingen, met een uitloop van maximaal 45 minuten. Ik stel de vraag der vragen, kunt u instemmen met de agenda? Dat is het geval. Dan is de agenda vastgesteld. Mevrouw Arp. Lesley Arp (SP). Dank, voorzitter. Ik kan instemmen met de agenda, maar ik had nog wel één punt. Ik kan me voorstellen dat mogelijk op een gegeven moment gebruik wordt gemaakt van een besloten vergadering. Het stuk dat we gisteren hebben gekregen is van de accountantsdienst, dus ik vroeg mij af, stel dat er vragen worden gesteld over die rapportage, staan die eventueel dan ook stand-by? De voorzitter. De griffier zegt zojuist in mijn linkeroor dat dat geregeld zal worden. Gaat het ook over als we mogelijk een geheimdeel hebben? Want dat is misschien ook goed voor iedereen om te weten, en dus ook de accountantsdienst, dat we ernaar streven om dat rond de dinerpauze te doen zodat we niet hoeven te onderbreken en we de zaal niet hoeven te ontruimen. Aldus, mevrouw Arp, voldoende denk ik. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3

───────────────────────────────────────────────────────── Aan de orde is: B.

Stad in de raad

De voorzitter. Dan gaan we naar agendapunt B, Stad in de raad. Er zijn 31 insprekers aangemeld, ik krijg nu de lijst met namen, want die heb ik nog niet, en daarvoor geldt wat ik zojuist zei, geen namen noemen en zo. Het is 3 minuten en het is niet uit onaardigheid, maar na 3 minuten is het klaar. Dat doe ik bij iedereen hetzelfde. Dus let op uw tijd. Ik noem steeds twee namen zodat de volgende alvast klaar kan zitten, want het zijn er natuurlijk een heleboel. We beginnen met 11 insprekers die over het spoeddebat Van Alkemadelaan willen spreken. Zo meteen geef ik het woord aan S. Smits, maar nu eerst aan T. Neuféglise. T. Neuféglise (F.1). Voorzitter, dank u wel. Namens Nadeelcompensatie BV begeleiden wij ondernemers bij het verkrijgen van een vergoeding op het moment dat zij onevenredig zwaar geraakt worden door werkzaamheden of verkeersbesluiten. Dat is voor ons een verdienmodel, daar hoeven we niet omheen te draaien. Toch geloven ook wij in het gezegde, voorkomen is beter dan genezen. Wij zien een enorme schadepost ontstaan en daarmee ook een tsunami aan schadeclaims richting de gemeente Den Haag opdoemen wanneer de Van Alkemadelaan versmald wordt. Ondernemers in Scheveningen zijn de afgelopen jaren fors geraakt door de werkzaamheden aan de boulevard, of je nu aan de Zuidboulevard zit, Middenboulevard of het Kurhausplein.

Doordat veel consumenten afgehaakt zijn toen zij geconfronteerd werden met de werkzaamheden is het bezoek aan het gehele toeristische gebied Scheveningen drastisch gedaald. Cijfers van het Nederlands Bureau voor Toerisme tonen dat ook aan, van 3,8 miljoen bezoeken aan Scheveningen in 2023 naar 3 miljoen in 2024. Dat is 20 procent minder. En net wanneer de ondernemers denken opgelucht adem te kunnen halen wordt een van de belangrijkste toe- en afvoerwegen versmald. Een economisch gebied kan niet keer op keer getroffen worden zonder gevolgen. Dat hebben we ook kunnen zien in het Zeeheldenkwartier. De werkzaamheden aan het Piet Heinplein en tramlijn 16 waren begin 2024 klaar maar toch is nog steeds, en dat heb ik het over heel 2025, geen sprake van omzetherstel. De gemeente zegt doodleuk, een naijlfase duurt maar drie tot zes maanden en negeert de gevolgschade. Ja, als je kapt met werkzaamheden, dan treedt omzetherstel vaak relatief snel in. Maar als je vervolgens gaat werken aan de Hogewal, Mauritskade, Zeestraat, Laan van Meerdervoort en Prinsessewal, wat gebeurt er dan? Dan is de perceptie van mensen die naar het gebied komen dat de werkzaamheden nog steeds voortduren en dat je beter elders boodschappen kunt doen. En dan herstelt de economie op wijkniveau niet. Terug naar Scheveningen.

Is het doemscenario van het Zeeheldenkwartier ondenkbeeldig voor Scheveningen? Nee, absoluut niet. Het belangrijke toeristische en economische gebied Scheveningen hangt al in de touwen na twee jaar werkzaamheden aan de Middenboulevard. Het is zelfs eerder alleszins aannemelijk dat de versmalling aan de Van Alkemadelaan voor vele ondernemers het laatste zetje de afgrond in zal betekenen. Je kunt niet de Van Alkemadelaan versmallen zonder dat de bereikbaarheid en daarmee de aantrekkelijkheid van Scheveningen afneemt. Namens de ondernemers hopen wij dan ook vurig dat het college tot een herbezinning komt. Dank voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel. Dan kijk ik zo meteen naar S. Cohen Jehoram, maar eerst naar S. Smits nu.

4

S. Smits (F.1) Voorzitter, goedemorgen. Ik woon op Scheveningen in de Zwolsestraat, mijn zoontje voetbalt bij HVV, de lokale voetbal- en cricket vereniging van het Benoordenhout waar ik ook jeugdcoach ben en mijn kantoor bevindt zich op de Benoordenhoutseweg. Ik spreek tevens als medebestuurder namens de gezamenlijke VvE’s van de Zwolsestraat, Groningsestraat en Harstenhoekweg, Het complex met 358 woningen boven Parking Strand. Tot grote ontsteltenis zijn wij als bewoners van het Belgisch Park nog steeds niet officieel benoemd als stakeholders, hetgeen ook geldt voor andere buurten in Scheveningen. Wij zijn niet benoemd in de stakeholdersbijeenkomst in 2024 en wat schetst mijn verbazing? Afgelopen maandag bezocht ik de tweede inloopbijeenkomst in het Haags Montessori Lyceum en nog steeds komen wij niet voor in de stakeholdersmatrix. Waarom zijn de bewoners uit de buurten Uilennest en het Benoordenhout wel betrokken bij de besluitvorming en zijn inwoners van andere wijken met veel meer inwoners die gebruik maken van de Van Alkemadelaan buiten het proces gelaten? Dan nu het onderzoeks- en daarmee evaluatieaspect.

Wil je de effecten van de versmalling echt goed in kaart brengen, dan zul je op meerdere momenten in het jaar een meting moeten doen op de Van Alkemadelaan, maar ook op onder andere de Koningskade, Laan van NOI en de Landscheidingsweg, want daar gaat ongetwijfeld meer verkeer komen. Meten moet je niet alleen doen tijdens de proef, maar juist ervoor. Geen ordentelijke nulmeting en je kunt niets met de uitkomsten van de proef, helemaal niets. De alternatieve routes kunnen de druk nu al niet aan, maak dit maar inzichtelijk. Ik heb gemerkt dat binnen het overgrote deel van het Benoordenhout en daarbuiten er geen draagvlak is. Ik verneem dit in mijn werk-, privé- en sportomgeving, enkel negatieve geluiden over de voorgenomen versmalling. Ik concludeer dan ook dat als je verder kijkt dan één buurt binnen één wijk, er al geen draagvlak is. Het kan toch niet zo zijn dat een hele kleine groep bewoners die enkel en alleen de wens hebben om 100 meter minder onderweg te zijn naar hun favoriete winkelstraat de bereikbaarheid voor een heel veel grotere groep Hagenaars vermindert en daarmee het leefgenot in deze prachtige stad reduceert? Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan S. Cohen en daarna aan H. Smit. Maar eerst S. Cohen. Gaat uw gang. S. Cohen Jehoram (F.1) Goedemorgen voorzitter, goedemorgen raad.

Een spoeddebat over de proef van de Van Alkemadelaan, gisteren aangekondigd. Maar waarom? U kon zich de lichte hartverzakking bij de Benoordenhoutse bewoners voorstellen, de wijkvereniging, de bewonersgroep Alkemadelaan Veilig en de mensen die al jaren betrokken zijn bij deze proef. Deze proef kwam niet uit de lucht vallen. Deze proef is jaren voorbereid. Er is al jarenlang geprobeerd te handhaven en toch, dat lukte niet. Daarom deze proef. Gelukkig hebben de bewoners van Alkemadelaan Veilig bij de raadsvergadering vorige maand in januari hun verhaal kunnen doen. Heel veel van hen konden op deze korte termijn hier niet zijn. Hun verhalen waren indringend en ik heb ook bij u gezien dat het aankwam. Het gaat namelijk om verkeersveiligheid. Het gaat niet om een oversteek, het gaat om de verkeersveiligheid. Er zijn meerdere doden gevallen op de Van Alkemadelaan. U zult het dus met mij en mijnheer Ter Avest moeten doen. De club Alkemadelaan Veilig strijdt namelijk al tien jaar om dit veiliger te maken. Er is besloten in deze raad om dat te gaan doen aan hand van een pilot. Er is een besluit over genomen, een jaar geleden. Er is over gesproken, een maand geleden.

En dan nu een spoeddebat, waarom? Ik herinner me ook nog vier jaar geleden een verkiezingsdebat in het Benoordenhout waar alle partijen, ook de VVD, ook de PVV, ook groep De Mos, zich zorgen maakten over de veiligheid aan de Van Alkemadelaan. Dat heeft dus geresulteerd in deze proef. Ik roep u op, ga niet mee in deze verkiezingsstunt van de VVD. Want laten we eerlijk zijn, wanneer is het opeens naar voren gekomen? Een paar weken voor de verkiezingen. Daarom ineens een spoeddebat. Ik vind het schandalig. U hoort naar de mensen in de stad te luisteren en ik ben het met de mijnheer eens dat dat 5

ook geldt voor de mensen in Scheveningen, zeker, en dat we met z'n allen moeten kijken naar een manier waarop ook Scheveningen goed bereikbaar blijft. Maar ook de Van Alkemadelaan veilig en prettig. Een laan zoals het hoort te zijn, niet de racebaan die het nu is. Dus ik roep u op, stop deze sabotage. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan H. Smit en daarna aan J. van Wesemael. Maar eerst H. Smit. H. Smit is er niet. Dan geef ik nu het woord aan J. van Wesemael en daarna aan M. Wörsdörfer. Nu komt denk ik mijnheer Van Wesemael naar beneden. Ja, gaat uw gang. J. van Wesemael (F.1) Voorzitter, ik kom ook natuurlijk voor dit punt, de Van Alkemadelaan. Ik ben veertig jaar lang enthousiast bewoner van Scheveningen, enthousiast fietser en loper, dus ik draag het fietsen en de verkeersveiligheid een warm hart toe maar dat doet er niet aan af dat bereikbaarheid met de auto ook strikt noodzakelijk is. Als je daar veertig jaar woont, dan weet je inmiddels wel dat het echt een illusie is om te denken dat je Scheveningen ontsloten houdt op de langere termijn met alleen van buitenaf de doorgaande wegen, de Raamweg, de rondweg en de Landscheidingsweg. Dat gaat hem niet worden. Het toenemend verkeer op zich al, de toenemende woningbouw op Scheveningen, het heractiveren van de haven, daar komen allemaal auto's en verkeer bij kijken.

We hebben in 2016 een soort proef gehad. Toen is daar geherasfalteerd op de Van Alkemadelaan en maandenlang werd het teruggebracht tot twee keer één baan. Dat hebben we geweten, dat was één groot infarct en doffe ellende. Dus die proef hebben we al wel gehad. Stel nu dat er toch gezegd wordt er moet toch een pilot komen, het is allemaal beloofd en meer van die dingen, dan zou ik toch willen bepleiten, doe dat niet nu per 1 mei. Op 1 mei is het een jaar en een paar maanden geleden dat we een ander soort proef startten in Den Haag. Namelijk het afsluiten, eerst ten behoeve van het NAVO-congres en aansluitend de Hubertustunnel en het Hubertusviaduct. Dus er zijn veel mensen die hopen eindelijk een beetje opgelucht adem te halen dat het weer even gewoon wordt in het verkeer en dat we gewoon even weer bereikbaar worden. Dus als het dan moet, wacht dan even een jaar om ons even op adem te laten komen. Ik vind het eigenlijk van grote bestuurlijke onzorgvuldigheid getuigen als je wat na daar is aangedaan aan verkeersellende, er meteen nog een jaartje bovenop legt. En als je dan een jaartje neemt, kijk dan ook of je in één keer een definitieve oplossingen kunt maken met voetgangersoversteekplaatsen zoals bij de Maurits de Brauwweg of een paar fietstunneltjes, dat in ieder geval mensen dan wel veilig naar de andere kant kunnen, want dat moet echt.

Maar breek daar niet die route af als doorgaande weg. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan mijnheer M. Wörsdörfer en daarna aan J.A. Marcus. Maar eerst mijnheer Wörsdörfer. M. Wörsdörfer (F.1). Dank u wel, voorzitter. Namens de ondernemers op het strand en aan de boulevard van Scheveningen spreek ik hier grote zorgen uit over het experiment om de Van Alkemadelaan twee keer eenbaansweg te maken. De heer Smit die u net noemde is afwezig, hij is van RE:BORN De Pier en zal zich volledig vinden in wat ik hier zeg maar hij had een noodgeval met een kind. Twee weken geleden was ik hier ook om te praten over Actieplan Kust. De kern daarvan, gastvrijheid, bezoekers gastvrij ontvangen. Daar ging het om en daarover is iedereen het eens. Maar met het eenbaansweg maken van de Van Alkemadelaan doet dit college dit natuurlijk niet. En vooropgesteld, de klachten en bezwaren van de bewoners willen wij niet bagatelliseren. Maar de gekozen oplossing is extreem en knijpt de belangrijkste aanvoerroute voor automobilisten richting Scheveningen af en de alternatieven zijn niet op orde. Dus de uitkomst kennen we al, chaos. Zie ook de recente ingrepen aan het fietspad bij de gevangenis wat een infarct opleverde. En dat betekent 6

verhitte en bloedchagrijnige mensen op onze terrassen. Het betekent dat mensen niet nog eens een keer terugkomen en het betekent negatieve berichtgeving terwijl we juist zo’n behoefte hebben aan positieve berichtgeving. Beste raadsleden, onze wens is we moeten dit niet zo doen. De ondernemers rond de boulevard hebben na de coronajaren en na de verbouwing van de Middenboulevard behoefte aan een tof jaar waarin de bezoekers zich gastvrij ontvangen weten. De ondernemers en hun mensen staan klaar om de mensen te ontvangen op hun terrassen en de gemeente moet klaarstaan om de bezoekers goed op de plaats van bestemming te krijgen en geen rare experimenten. Dus voorzitter, los de problemen van de bewoners anders op. Doe dat ook snel en laat de ondernemers goed kunnen ondernemen en dit experiment wat ons betreft geen doorgang. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan J.A. Markus en daarna aan A. PhilipsePaalman. Maar eerst Markus. Mijnheer Markus, gaat uw gang. J.A. Markus (F.1) Dank u wel, voorzitter. Mijn naam is Albert Markus, ik ben bewoner van de Pompstationsweg en zo spreek ik hier ook. Men zegt weleens, verbaas u niet, verwonder u slechts en dat is precies wat er gebeurde toen ik eind september vorig jaar bij toeval vernam dat er een proef wordt uitgevoerd om de Van Alkemadelaan te versmallen. Eén rijbaan per rijrichting te versmallen.

En daar was die verwondering weer. Ik sprak met vele bekenden, die wisten van niets. Er was een bijeenkomst geweest in de tussentijd maar alleen voor de wijk Benoordenhout en andere stakeholders. Ik ging eens verder vragen en informeren en toen kwam de aap uit de mouw, veiligheid. De Van Alkemadelaan is niet veilig en ik zag een filmpje met voorbijrazende auto's, fietsers, ouders, kinderen die overstaken, levensgevaarlijk. En toen dacht ik, is de Van Alkemadelaan niet veilig of zijn ouders en kinderen onveilig bezig? Want onveiligheid en veiligheid begint bij ons. Meer dan tien jaar geleden is een proef gedaan, dat is al gememoreerd, om een busbaan tussen de Waalsdorperweg en de Pompstationsweg te krijgen, ook weer één rijbaan per rijrichting. Lange files, een niet-proportionele maatregel, de proef stop gezet. Een aantal jaren geleden is een rijbaan tussen het Willem Witsenplein en de Wassenaarseweg richting Scheveningen een tijdje niet beschikbaar geweest. Hetzelfde effect, lange files, het Willem Witsenplein vast, de Utrechtsebaan vast. Dus we kunnen nu al bevroeden wat er gebeurt. Files op de Van Alkemadelaan, Waze en Google zullen ons ongetwijfeld omleidingsroutes gaan geven en wellicht dat zelfs dan de Waalsdorperweg weer gebruikt gaat worden.

Ik voelde mij als bewoner van de wijk niet serieus genomen tot de brief van de stadsdeeldirecteur Haagse Hout kwam voor een inloopbijeenkomst. We hebben de gelegenheid te baat genomen. We hebben een brief geschreven met vragen en we zijn er geweest. De vragen die daar gesteld zijn maar niet beantwoord zijn betreffen, is een integrale impactanalyse gedaan? Is er een verkeersstroomsimulatie gedaan? Is er een referentiemeting, een geboorteplaatje vastgelegd? En wanneer is de proef succesvol? Wat zijn de kritische succesfactoren eigenlijk? En wordt het dan veiliger? Is de proef effectief, proportioneel? Veiligheid staat dicht bij me. Ik ben oud marineofficier, ik heb gevaren op onderzeeboten en fregatten en veiligheid was prio 1. Maar veiligheid begint bij onszelf en als we de Van Alkemadelaan veiliger willen maken, zijn er alternatieven. Snelheidsbeperkingen, schoolzones, zebrapaden, stoplichten, tunneltjes, overbruggingen. Voorzitter zoals u begrijpt, ik ben geen voorstander van de proef. Soms is het beter ten halve te keren dan ten hele te dwalen. Dank u. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan A. Philipse-Paalman en daarna aan G. van Leeuwen. Maar eerst mevrouw Philipse. A. Philipse-Paalman (F1.) Annejet Philipse, Beachclub Culpepper in Scheveningen.

Voor veel ondernemers in het Belgisch Park, Duttendel, Benoordenhout en Scheveningen is de Van Alkemadelaan de belangrijkste toegangsweg voor klanten, leveranciers en medewerkers. Goede 7

bereikbaarheid is essentieel voor onze bedrijven om ze draaiende te houden. De voorgenomen proef met het versmallen van de Van Alkemadelaan roept daarom grote zorgen op. De huidige tijdelijke versmalling laat zien dat de doorstroming verslechtert en klanten en leveranciers moeilijker hun bestemming bereiken. Hoewel ondernemers het belang van verkeersveiligheid erkennen, zijn we tegen deze proef omdat deze de bereikbaarheid en de economische vitaliteit van het gebied onnodig onder druk zet. Wij pleiten voor maatregelen die de verkeersveiligheid verbeteren, zonder dat de ondernemers en de bewoners worden geconfronteerd met slechtere bereikbaarheid. Kort, maar krachtig. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan G. van Leeuwen en daarna aan B. ter Avest. Maar eerst G. van Leeuwen. Mijnheer Van Leeuwen. G. van Leeuwen (F.1) Voorzitter, gewaardeerde leden van de raad. Mijn naam is Van Leeuwen en ik woon sinds 2005 in de Stalpertstraat. Afgelopen maandag bezocht ik de bewonersbijeenkomst om de voorgenomen proef te begrijpen. Ik begrijp en respecteer de doelstellingen, leefbaar, veilig en het verminderen van snelheid Maar juist vanwege de omvang en zichtbaarheid van deze maatregel wil ik u vandaag een fundamentele vraag stellen.

Heeft u op dit moment een voldoende onafhankelijk, integraal en objectief inzicht om met bestuurlijke zekerheid te kunnen stellen dat deze maatregel van twee naar één baan daadwerkelijk zal doen wat ervan wordt verwacht en niet het tegenovergestelde? Mijn eerste observatie betreft de zorgvuldigheid van het proces. Maandagavond de bewonersbijeenkomst en gisterochtend vernam ik dat de enige inspraakmogelijkheid vandaag is in uw raad. De consequentie, bewoners, uw achterban, hebben nauwelijks de gelegenheid gehad om zich inhoudelijk voor te bereiden en hun zorgen zorgvuldig te formuleren. Dus waarom deze haast? Mijn tweede observatie is de volgorde van de besluitvorming. De bewonersbijeenkomst vertelde mij, eerst het initiatief en besluit tot proef van twee naar één en geen beleidsvraag voorafgaand hieraan. Mijn zorg is dat een proef geen vrijblijvende exercitie, maar een nieuwe realiteit die moeilijk terugdraaien is. In de praktijk is een proef namelijk het begin vaak van een structurele verandering. Dat betekent dat de vraag vandaag niet alleen is of u instemt met een proef, maar u stemt in met een richting zonder dat vooraf volledig onafhankelijk is vastgesteld wat de systeemgevolgen zijn en maak ik mij hier zorgen over. Dus opnieuw, waarom deze haast? Dit voelt voor mij als een fuik, waarin we niet weten waar we uitkomen.

Mijn derde observatie betreft wat ik concreet heb waargenomen op de bewonersbijeenkomst zelf. Daar werden voorbeelden getoond van tijdelijke afzettingen en rijbaanscheidingen met rood-witte markeringen, bedoeld om de nieuwe situatie te simuleren. Wat mij opvalt is juist een grotere mate van visuele complexiteit en onoverzichtelijkheid. Dat roept bij mij de fundamentele vraag op, hoe weten wij zeker dat de beoogde inrichting in de praktijk leidt tot meer voorspelbaarheid en veiligheid en niet tot nieuwe vormen van risico? Mijn vierde observatie concreet, gisteravond Ruychrocklaan om één minuut voor zes, stilstaand verkeer van de Ruychrocklaan tot de Waalsdorperweg met twee rijrichtingen beschikbaar. Stilstaand verkeer betekent gewoon verhoogde uitstoot en verhoogde kans op onvoorspelbare en potentiele situaties. Tegelijkertijd bestaat er een breed verkeerskundig inzicht dat maatregelen gericht op doorstroming juist positief kunnen bijdragen, aantoonbaar minder uitstoot en aantoonbaar verbetering en voorspelbaarheid van veiligheid. Eenvoudige oplossingen, een groene golf en verkeerslichtregelingen. Dus opnieuw, voorzitter, waarom haast? Tot slot, u draagt vandaag verantwoordelijkheid, niet alleen voor de intentie maar ook voor de gevolgen van uw besluit. De voorzitter. Dank u wel, mijnheer Van Leeuwen. Ik geef het woord aan B. ter Avest en daarna aan R. van Nauta-Lemke.

Gaat uw gang.

8

B. ter Avest (F.1) Geachte voorzitter en andere aanwezigen. De pilot twee keer één rijstrook op de Van Alkemadelaan is nog niet eens gestart of allerlei beweringen over de bereikbaarheid doen de ronde. De insprekers die mij voorafgingen idem dito, ook daar allerlei beweringen. Een ander voorbeeld is dat dat de Van Alkemadelaan de enige tweebaansweg is naar Scheveningen. Dat is onjuist, er is wel een tweebaans alternatief. Dat alternatief is de Landscheidingsweg en de Noordelijke Randweg. Van Alkemadelaan Veilig heeft de noodzaak voor de pilot de afgelopen jaren duidelijk aangetoond. Dagelijks rijden duizenden auto’s over de Van Alkemadelaan. Veel van dit doorgaand verkeer gebruikt de wijk Benoordenhout als een sluiproute. Het gevolg, het oversteken voor kinderen, schoolgaande kinderen en wijkbewoners is op veel plekken onveilig en dreigen er ongelukken te gebeuren en zijn al gebeurd. De leefbaarheid in de wijk wordt door geluid, stikstof, fijnstof, et cetera ernstig aangetast. De Van Alkemadelaan heeft zoals u ongetwijfeld weet de status van een wijkontsluitingsweg. Volgens gemeentelijk beleid betekent dat een weg met één rijstrook per rijrichting. Wat zijn nu de effecten van deze weginrichting zijn voor de wijk, voor Scheveningen en voor Den Haag? Dat wordt nu juist in de pilot onderzocht en daar is nu juist behoefte aan na vele jaren praten over de Van Alkemadelaan.

Daarbij kan ook worden onderzocht wat de effecten zijn voor de doorstroming als op de kruising bij het Internationaal Strafhof in plaats van één rijstrook rechtsaf richting Scheveningen er twee rijstroken rechtsaf komen. En de andere kant op, ook daar in plaats van één rijstrook links twee rijstroken linksaf, dat bevordert de doorstroming. Voor een goed en juist besluit over de toekomstbestendige herinrichting van de Van Alkemadelaan is daarom dus ook, met expres daarom, de pilot essentieel. Gedegen onderzoek naar de effecten van deze pilot zijn onmisbaar voor een goede besluitvorming en daarom deze oproep aan u, steun de pilot. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel. Dan voor dit onderwerp als laatste, R. van Nauta Lemke. Gaat uw gang. R. van Nauta Lemke (F1.) Geachte voorzitter, mijn naam is Rolf van Nauta Lemke. Dank voor de gelegenheid om hier te spreken. De Van Alkemadelaan is een essentiële verkeersader voor Duttendel, het Belgisch Park en Scheveningen en de gehele stad. Ik maak mij grote zorgen over de gevolgen van de geplande versmalling voor doorstroming, in het bijzonder na het uitroepen van Den Haag als de langzaamste verkeersstad van de grote steden in Nederland.

Ik verzoek u dringend om van dit experiment af te zien en eerst een zorgvuldig en creatief plan uit te werken met adequate verkeerssimulaties, representatieve metingen, kostenschattingen, alternatieven en een debat met goed geïnformeerde stakeholders, inclusief duidelijke meetpunten en een noodrem. Ik geef u ter overweging het alternatief van het ondertunnelen van vier rijstroken met bovengronds twee rijbanen, beter voor doorstroming, milieu en veiligheid. Mijn zorgen zijn gebaseerd op slechte ervaringen in 2016. De slechte ervaring met de recente versmalling van de Van Alkemadelaan bij de Pompstationsweg, de beantwoording van raadsvragen en uw voorlichtingsavond op het HML waar ik ook goede gesprekken heb gehad met enkele aanwezige gemeenteambtenaren. Sommigen waren zeer kritisch ten aanzien van dit experiment. Een experiment doe je als je iets niet goed kunt inschatten wat er vanuit bepaalde acties zou komen. In dit geval, op basis van mijn informatie, is er niet de zorgvuldigheid betracht om van tevoren goed uit te werken wat de gevolgen zouden kunnen zijn. Er lijken geen computersimulaties uitgevoerd voordat u uw besluit nam. Ook daarna zijn er geen adequate computersimulaties gedaan om de gevolgen op de verkeersstromen te berekenen. U heeft geen grondige kostenanalyses uitgevoerd.

Ook wijs ik op de afwezigheid van een gedegen visie op de eventuele economische schade die dit eventueel zou opleveren. Dat acht ik onzorgvuldig in het beheer van gemeenschapsgeld. In geen enkel commercieel bedrijf zou dit worden getolereerd. Werk integraal aan verkeersveiligheid met aandacht voor alle verkeersdeelnemers en niet alleen voor de bühne door de auto de schuld te geven en verder te stigmatiseren. Onze welvaart is gediend bij transport van mensen en goederen en de bereikbaarheid voor bewoners, hulpdiensten en bezoekers is daarbij 9

essentieel. Ik kan u nu al aangeven wat behalve handhaving van de maximumsnelheid belangrijke uitkomsten van een verkeersveiligheidsstudie zullen zijn. Naleving van verkeersregels door kinderen en ouders is essentieel, geen mobieltjes tijdens het fietsen, zoals zelfs op uw foto bij uw projectpresentatie op beschamende wijze is te zien, hand uitsteken, verlichting, niet met bakfietsen dwars op de rijstrook staan op de Van Alkemadelaan en daarnaast oversteken waar het mag. De voorzitter. Mijnheer, uw tijd is om. Dat geldt ook voor u, drie minuten, dank u wel. Dit waren tien insprekers inzake het spoeddebat Van Alkemadelaan. Voorstel Vaststelling voorontwerp openbare ruimte De Venen er zijn twee insprekers, A. van Oorschot, die ik nu het woord geef, en daarna E. Donder. U heeft ook drie minuten. Dat geldt voor iedereen. Gaat uw gang. A. van Oorschot (I). Goedemorgen. De AVN streeft er naar de natuur Den Haag Zuidwest te laten binnendringen tot op de binnentuinen. Geef de egel de ruimte. De egel komt in De Venen veel voor in de binnentuinen van Mosveen en vooral tussen Hoogveen en de Meppelweg. Maar juist daar wordt het merendeel van de extra 650 woningen bijgebouwd. De binnentuin wordt grotendeels gerealiseerd op verhoogd parkeerdak. Dat baart ons zorgen.

Niet alleen worden hier 106 bomen gekapt terwijl er maar 41 voor in de plaats komen, maar hoe zorgt u ervoor dat de egel hier zijn plek vindt? Het plan stelt immers dat gekozen wordt voor de egel als icoonsoort. Door de egelhabitat te verbeteren beoogt men de ecologie in het gebied positief aan te pakken. Wel nu, maakt de binnentuin dan ook optimaal toegankelijk voor de egel. Laat de binnentuinen aansluiten op het openbaar groen aan de Meppelweg waar veel egels voorkomen. Laat de natuur doordringen tot op de parkeerdaken. Een goed voorbeeld is PUK MeLeCo aan de Melis Stokelaan. Daarin zijn de regels voor binnentuinen uit de Nota Stadsbomen opgenomen. De verhoogde daktuinen worden er glooiend aangebracht, want egels kunnen niet klimmen. Wij vragen, richt Hoogveen ook zo in, zorg voor heesters zodat de egel zich er thuis voelt. En laat de binnentuin ook aansluiten op de ecologische zone aan de Lozerlaan. De geplande woningbouw aan het Randveen blokkeert de toegang. Als u daar een gebouw wilt realiseren, maak er dan een poortgebouw van met een wijde opening. Geef de egel de ruimte. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan E. Donder. Gaat uw gang. E. Donder (I). Geachte voorzitter, leden van de raad. Vandaag vraag ik als bewoner van De Venen uw aandacht voor de ecologische werkelijkheid van De Venen.

Niet alleen zoals die op papier wordt berekend, maar zoals deze daadwerkelijk functioneert in de wijk. Uit de BomenEffectAnalyse blijkt dat honderden bomen zijn onderzocht en dat een aanzienlijk deel verdwijnt. Niet vanwege slechte kwaliteit, maar als gevolg van ontwerpkeuzes. Met andere woorden, gezonde volwassen bomen worden gekapt omdat het plan daarom vraagt. Maar volwassen bomen zijn geen inwisselbare objecten. Ze vormen leefgebied voor vogels, vleermuizen en insecten, zorgen voor schaduw, verkoeling en wateropname en zijn onderdeel van een samenhangend ecosysteem. Wanneer het kroonoppervlak afneemt, neemt de biodiversiteit af. Dit is geen emotie, dit is ecologie. Op pagina 6 van het voorontwerp staat onder het kopje groen en ecologie dat voor De Venen de referentienorm geldt van 16 vierkante meter groen per woning in de omgeving en dat dit gehandhaafd moet gaan blijven. Maar wat voor soort groen wordt hier precies bedoeld? In de Structuurvisie wordt verder 16 vierkante meter per woning genoemd als absoluut minimum aan openbaar groen. Een minimum, geen ambitie. Bovendien is via amendementen vastgelegd dat Zuidwest in totaal niet achteruit mag gaan wat betreft openbaar groen.

Als volwassen bomen verdwijnen en binnentuinen worden volgebouwd terwijl er geen concrete uitbreidingsplannen voor volwaardig openbaar groen in de wijk zichtbaar zijn, dan gaat de wijk feitelijk wel achteruit.

10

We weten uit eerdere projecten, met name De Dreef, dat berekeningen tijdens het ontwikkelproces kunnen verschuiven. Wat eerst als publiek groen werd gepresenteerd, blijkt later vaak geen publiek groen meer. Bomen op maaiveld worden soms vervangen door bomen op daken terwijl we inmiddels weten dat bomen op platte daken geen volwaardige, duurzame vervanging zijn voor straatbomen in volle grond. Naast het behoud van bomen en openbaar groen is er ook aandacht nodig voor het waterbeheer. Waterberging is noodzakelijk door extra verharding, maar als dit ten koste gaat van bestaand groen langs de Lozerlaan of in het Hengelolaanpark verschuiven we het probleem simpelweg. Watercompensatie die groen vernietigt, is ecologisch tegenstrijdig. Wanneer wateropgaven buiten het plangebied worden opgelost en bestaande groenstructuren worden aangetast, verliezen we nettonatuurwaarden en dat terwijl beleid vastlegt dat Zuidwest er niet op achterruit mag gaan in het openbaar groen. Daarnaast wil ik afzonderlijk aandacht vragen voor de manier waarop de werkzaamheden in de praktijk verlopen en wat het betekent voor gezondheid, veiligheid en leefbaarheid. Bewoners ervaren langdurige overlast van de sloop- en bouwwerkzaamheden, geluid, stof en afval.

Tijdens eerdere werkzaamheden zijn situaties aangetroffen waarbij chemisch afval openlag, afvoerbuizen onbeveiligd waren en materialen met mogelijk gevaarlijke stoffen op grasvelden terechtkwamen waar kinderen spelen en katten rondlopen. Bewoners hebben hiervan melding gedaan en foto's aangeleverd. De voorzitter. Dank u wel. Dan gaan we nu twee insprekers horen die iets willen zeggen over het voorstel Nota Woningvoorraad en het voorstel verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening. Ik geef eerst het woord aan J. Mulder en daarna aan P. Usman. J. Mulder (J en K). Geachte voorzitter, leden van de raad. Veel woningen in Den Haag worden momenteel nog niet volledig benut. Graag vraag ik vandaag uw aandacht voor een snelgroeiende groep inwoners die hierin een belangrijkere rol kan spelen, namelijk de senioren. Uw beleid om doorstroming naar passende woningen te stimuleren is waardevol omdat verhuisbewegingen ontstaan. Maar wat als ouderen niet willen of niet kunnen verhuizen? Dan ontstaat er een andere mogelijkheid om toch woonruimte toe te voegen, zonder verhuizing, zonder verbouwing en binnen de woningen die er al zijn. Mijn naam is Jannienke Mulder, initiatiefnemer van stichting Samen in 1 Huis. Wij verbinden senioren met een kamer over aan jongeren die woonruimte zoeken.

Zo brengen we generaties samen en benutten wij bestaande woonruimte om drie maatschappelijke uitdagingen tegelijk aan te pakken. Niet alleen woningnood, maar ook eenzaamheid en de toenemende druk op ouderen en mantelzorg. Het aantal senioren in Den Haag groeit door de dubbele vergrijzing ook de komende jaren sterk. Tegelijk woont een groot deel van de senioren in een woning die vaak soms groter is dan zij nog nodig hebben en wonen zij op hogere leeftijd steeds vaker alleen. Bovendien kan eenzaamheid een steeds grotere rol gaan spelen. Veel ouderen staan daarom ook open voor gezelschap van een jongere in huis. Binnen de doelgroep van Samen in 1 Huis is dan ook 92 procent alleenstaand en de gemiddelde leeftijd 75 jaar. Deze ouderen willen niet meer verhuizen maar wel zelfstandig blijven wonen in hun eigen huis. En hier ligt een groot nog onbenut potentieel voor hospitaverhuur. Wij begeleiden senioren stap voor stap bij het verhuren van een kamer, niet alleen aan studenten maar aan alle jongeren die dat willen. Voor veel ouderen is het organiseren van hospitaverhuur door digitale drempels, door complexe regelgeving en onzekerheid niet zelfstandig te organiseren, maar met persoonlijke begeleiding en zorgvuldige matching blijkt het wel mogelijk. In Amsterdam realiseerden wij in ongeveer in één jaar tijd meer dan 30 succesvolle intergenerationele matches.

Wij nodigen u uit om deze vorm van hospitaverhuur door senioren expliciet mee te nemen binnen uw beleid. Zo kan het inzetten van stichting Samen in 1 Huis niet alleen leiden tot meer

11

woonruimte voor jongeren maar ook tot meer welzijn en minder eenzaamheid voor ouderen en een sterkere verbinding tussen generaties in Den Haag. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan P. Usman. P. Usman (J en K). Mijnheer de voorzitter, leden van de raad. Ik werk als belangenbehartiger jongeren bij Straat Consulaat. Ik sta hier namens een grote groep jongeren die dakloos zijn, dan wel dakloos dreigen te worden. Wat u besluit over de Nota Woningvoorraad is voor hun cruciaal voor de rest van hun leven. 1.723 jongeren tussen de 18 en 27 jaar zijn geteld als dakloos in de gemeente Den Haag. Er moet zo snel mogelijk voor hen passende en betaalbare huisvesting komen. De voorstellen in de Nota Woningvoorraad bieden hier mogelijkheden voor maar het is cruciaal dat de huisvesting die hierdoor beschikbaar wordt ten goede komt aan deze jongeren. Regelmatig bezoek ik de opvang waar een deel van deze jongeren verblijven en ik ga daar altijd met een knoop in mijn maag weg. Want ik schaam mij diep voor de situatie waar wij deze dappere, veerkrachtige jongeren veel te lang in laten zitten. Om dakloosheid op te lossen hebben we betaalbare en passende huisvesting nodig, geen opvanglocaties. Opvanglocaties zijn bedoeld als tijdelijke voorzieningen, 6 jaar geleden betekende dit een verblijf van maximaal 3 maanden.

De huidige realiteit is dat jongeren gemiddeld 2 jaar in de opvang verblijven, 2 jaar. Dit zijn jonge mensen met dromen en ambities. Ze werken keihard in de zorg of zijn aan het studeren. Een van de meiden wil wiskundedocent worden, een ander werkt fulltime als verpleegkundige in een verpleeghuis. Het zijn jonge mensen met dromen maar zonder perspectief. Ze vertellen mij dat hun leven stilstaat en dat het soms pijn doet om te zien hoe studiegenoten, collega's en vrienden het vrije leven leiden. Dat ze blij zijn dat ze een bed hebben, maar wat ze nodig hebben is een eigen plek. Een plek die van henzelf is en waar ze kunnen blijven, waar ze hun lievelingsgerecht kunnen koken en dat kunnen delen met de mensen die zij zelf hebben uitgenodigd. Of dat ze helemaal alleen kunnen zijn als ze dat nodig hebben. Dit geldt voor alle jongeren die dakloos zijn, of ze nu in de opvang verblijven, bij vrienden op de bank slapen, jonge meiden die in verkeerde netwerken belanden in ruil van een slaapplek, in tuinhuizen, caravans of kelderboxen slapen, of jongeren die noodgedwongen terug moeten naar een onveilige situatie. Hun leven staat stil en ze hebben perspectief nodig. Jongeren vertellen mij dat ze afhankelijk zijn van anderen om een eigen huis te realiseren.

Ze worden weggestuurd bij het Daklozenloket voor hulp, staan jarenlang op de wachtlijst voor een sociale huurwoning of een andere woonplek. Ze kunnen geen particuliere woning huren, want ze verdienen niet drie keer de maandelijkse huur en hebben vaak geen netwerk dat garant kan staan. Kortom, ze zitten in een vacuüm waar ze zichzelf niet uit kunnen bevrijden. Maar ik sta hier voor een groep mensen die dat wel kan. Een van de jongeren zei, ik wil mijn stem laten horen om ervoor te zorgen dat andere jongeren niet ook tweeëneenhalf jaar in de opvang hoeven te verblijven. Dus ik vraag u om naar haar stem te luisteren en dat van alle dakloze jongeren uit Den Haag. Zorg voor betaalbare en passende huisvesting. Niet alleen voor studenten of starters, maar ook voor de jongeren die nu dakloos zijn. Onze stad heeft deze jongeren keihard nodig als wiskundedocent van de nieuwe generatie kinderen en als verpleegkundige aan ons bed als wij zelf oud zijn en zorg nodig hebben. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan H. Langemeijer die iets zegt over de verwerving het Aegon-complex. H. Langemeijer, gaat uw gang. H. Langemeijer (L). Iedereen goedemorgen. Ik ben directeur van Stichting KunstPost en ook initiatiefnemer. Elke week bezoeken 450 mensen KunstPost en onze partners op LOOkatie364.

Mensen uit Mariahoeve en Bezuidenhout, hier in groten getale ook aanwezig, komen bij ons muziek maken, een taal leren, dansen, vergaderen, repeteren, repareren en elkaar ontmoeten. Wat ze hier 12

vinden is niet alleen een activiteit. Bij ons vinden ze ook verbinding en zingeving, onder andere bij Muziekschool Den Haag komen veel mensen met een Ooievaarspas. Zonder deze plek zouden ze hun talent niet kunnen ontwikkelen. Bij Salsa Prisiri dansen mensen in een rolstoel of die visueel beperkt zijn mee met valide dansers omdat ze onderdeel zijn van de groep. Projecten van KunstPost zelf verminderen gevoelens van sociale eenzaamheid. We zijn er vooral voor mensen van wie het netwerk kleiner is geworden maar die zelf nog actief in het leven staan. Hier ontmoeten ze anderen met dezelfde interesse. Nieuwe contacten ontstaan en zo groeit hun sociale netwerk en is er iets om naar uit te kijken waardoor hun leven weer glans krijgt. Mariahoeve is een kantelwijk. Nu het wijkberaad is gestopt zijn sociale ankerpunten schaars. KunstPost is op dit moment het oudste en laatst overgebleven brede sociale culturele ankerpunten in de wijk. Daarnaast vervullen we een belangrijke rol ook voor kunstenaars. Op onze wachtlijst staan 180 kunstenaars die op zoek zijn naar een atelier. In Den Haag verdwijnen broedplaatsen. KunstPost is een van de weinige plekken waar kunstenaars niet alleen ruimte huren maar ook deel uitmaken van een community die elkaar versterkt. In oktober bestaat KunstPost 18 jaar. Sinds 2017 zijn we op LOOkatie364 gevestigd, ons vijfde pand.

Hier zijn wij hoofdhuurder en bouwen we aan een community waarin iedereen iets terug doet voor de wijk. We werken samen met alle 7 organisaties die in ons pand gehuisvest zijn onder VDZ Taal, Praise House International, een migrantenkerk, en het Repareer Café Mariahoeve, plus we bieden ruimte aan 12 kunstenaars. We weten nu al dat na de jaarwisseling we weer dakloos zijn omdat in Q1 2027 de renovatie start van Winkelcentrum Mariahoeve. Voor KunstPost is na de renovatie geen plek meer en er is geen vervangende locatie. Aegon zou voor ons een uitgelezen kans zijn om hierin gehuisvest te worden om onze activiteiten voort te zetten op een zichtbare plek in de plint. Ik sluit af met, bij ons is laagdrempelige talentontwikkeling mogelijk, ook voor mensen met een smalle beurs. We verminderen gevoelens van sociale eenzaamheid voor jong en oud. We bieden ruimte aan kunstenaars die elkaar versterken en waarde toevoegen aan de wijk en we hebben 450 bezoekers per week. Ons verzoek is dan ook, laat KunstPost niet vallen. Steun de motie van Hart voor Den Haag, niet alleen voor ons maar voor Mariahoeve. En als dank van waardering voor de afgelopen 4 jaar voor uw inzet voor Mariahoeve heb ik een kleine attentie voor u. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan over het voorstel aanvullende maatregelen stelselwijziging erfpacht. Er zijn drie insprekers. Ik geef nu het woord aan F.P.

Zandvliet en daarna aan M. Peters. F.P. Zandvliet. F.P. Zandvliet (M). Goedemorgen, mijnheer de voorzitter en leden van de gemeenteraad. Mijn naam is Fred Zandvliet, erfpachter in de Kraaienlaan. Op de agenda staat stelselwijziging erfpacht. Bij de documenten ontbreekt overigens het advies van de eigen Adviescommissie Erfpacht. Om te beginnen, waardering voor gemeente en betrokkenen voor de herziening in 2024 van de canonrente en alle voorstellen en rapporten. Centraal voor een erfpachter lijkt mij betaalbaarheid van de canon en financiële zekerheid over de canon. Thans is er nog steeds risico van onbetaalbaarheid door hoge onbegrensde rentes en grondwaarden. Om dit te verduidelijken als voorbeeld mijn situatie. Door stijging van de canonrente van 1,6 naar 4 procent werd in 2023 de erfpachtnota opgejaagd van 1.900 naar 4.900 per jaar. Gelukkig werd dit in 2024 herzien. Met invoering van tienjaarsgemiddelden kwam de gemeente met een lagere rente van 1,9 procent vanaf 2023 en dus nota's van 2.300 per jaar. Die nota's zijn helaas nog steeds 4.900 per jaar en we hopen dat deze snel worden teruggebracht naar 2.300. We hopen ook op snelle beloofde terugbetaling op de hoge nota's sinds 2023, inmiddels duizenden euro’s te veel betaald. In 2028 is opnieuw aanpassing van de rente. Hoe ziet dat eruit? Onzekerheid is nu troef door risico van weer onbetaalbare nota's als we nu niets doen.

Laten we dat niet afwachten maar na al die jaren van overleg ons uitspreken voor een herzien stelsel met een krachtige rem op onbegrensde verhogingen. 13

Hier twee simpele verschillende oplossingen met als uitkomst in de praktijk steeds voorgenoemde 2.300 per jaar. De eerste oplossing is invoering van een rem op de canonrente via een maximum van 1,9 procent aan de bovengrens. Dit is meermaals hier bepleit. Hiermee wordt de vrees voor onbeheersbare nota's definitief weggenomen. Een tweede oplossing is een systeem van een eenmalig vast te stellen permanent vast bedrag van de canon. Dit op basis van vermenigvuldiging van eerdergenoemde canonrente van maximaal 1,9 procent met grondwaarde. Met dit systeem wordt eveneens de vrees voor onbetaalbare erfpachtnota's definitief weggenomen. Over het onderwerp grondwaarde ben ik voorstander van één grondquote voor heel Den Haag van maximaal 11 procent op basis van de WOZ. De voorzitter. Dank u wel. Ik geef nu het woord aan M. Peters en daarna aan F. van Boekel. Maar eerst M. Peters. Gaat uw gang. M. Peters (M). Dank, voorzitter. Geachte aanwezigen, ik spreek in namens de Stichting Erfpachtbelangen Den Haag. Ik zal ingaan op grondwaardebepaling bij her uitgifte van erfpacht. Wij pleiten net als de Adviescommissie voor één vaste WOZ-grondquota van maximaal 11 procent voor heel Den Haag. Die geeft duidelijkheid en rust. Bewoners, overheid, makelaars en financiers weten waar zij aan toe zijn. Nu en ook over vijf of tien jaar.

De verschillen tussen woningen of de buurt waarin zij liggen zijn al verwerkt in de WOZ-waarde. En met een vaste grondquote betalen erfpachters met duurdere woningen meer, de anderen minder. Extra differentiatie in grondquotes is dubbelop en niet te rechtvaardigen. Dat concludeerde de Adviescommissie na analyse van praktijkdata van ruim 1.900 heruitgiftes tussen 2015 en 2021. Er is geen bewijs gevonden voor verschillende grondquota’s per wijk of type woning. De brief van de wethouder van 19 februari blijft echter de gedifferentieerde aanpak bepleiten en licht toe hoe de grondwaardestaffel van de dienst Belastingzaken is gebruikt om erfpachtinkomsten te berekenen. Dat wekt verbazing, want met de staffel voor belastingzaken zijn correctiefactoren per buurt voor erfpachtgrond bepaald om daarna op basis hiervan te concluderen dat de grondquote voor erfpachtgrond per buurt verschilt. Dat lijkt een cirkelredenering die alleen maar de eigen veronderstellingen over verschillen tussen buurten bevestigt. De hierop gebaseerde berekeningen en conclusies zijn voorbarig. De grondquota’s bij een gedifferentieerde aanpak moeten immers nog worden berekend. Ze zijn onbekend en ze zijn onzeker. De wethouder legt tevens uit dat het aantal verschillende grondquotes mogelijk terug kan van 200 naar 25.

Maar ook 25 grondquota’s continueren onzekerheid en leiden tot extra werk, extra capaciteit en kosten. Het blijft complex en foutgevoelig. Deze aanpak met al maar nieuwe onderzoeken en inzichten stelt absoluut niet gerust. Terwijl uit de enquête blijkt dat negen op de tien erfpachters zich zorgen maakt over de erfpachtlasten en er een grote behoefte aan duidelijkheid en zekerheid is. Wat ons betreft is die duidelijke en betrouwbare en goed onderbouwde methode beschikbaar, namelijk één vaste stadsbrede grondquota van maximaal 11 procent. Daarmee kan ook de forse achterstand in heruitgiftes van inmiddels al drie jaar direct worden aangepakt. Dank u. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik ten slotte bij dit agendapunt het woord aan F. van Boekel. Mijnheer Van Boekel, gaat uw gang. F. van Boekel (M). Voorzitter, ik spreek namens de bewoners van appartementencomplex De Primeur aan de Escamplaan over de erfpachtproblematiek en dan met name over de canonrente. Sinds maart 2023 hebben we voortdurend gepleit voor een maximum van 1,9 procent. Hoewel wij dit nog steeds de beste en meest praktische en uitvoerbare methodiek vinden, volgen wij nu toch het advies van de Adviescommissie. Echter, wij stellen daarbij één harde voorwaarde, de implementatie van een effectieve stijgingsbegrenzer. Na drie jaar vergaderen en onderzoeken vragen wij u vandaag met klem 14

om het rapport van de Adviescommissie integraal over te nemen. De recente enquête onder erfpachters toont ook aan dat er breed draagvlak is voor deze voorstellen. Concreet dringen wij dus aan op de volgende drie punten. Eén, canonrente die per vijf jaar wordt vastgesteld, berekend over het tienjaars rentegemiddelden van de twintigjaars BNG-lening. Twee, een floor van 1 procent en een cap van 3 procent en ten derde daaraan toegevoegd, voor ons cruciaal, een stijgingsbegrenzer van maximaal tussen de 10 à 15 procent ten opzichte van de voorgaande vijfjaarsperiode. Waarom is die begrenzer zo belangrijk? Zonder dit vangnet blijven flinke schommelingen mogelijk. Afhankelijk van de grondwaardes kunnen canonrentes bijvoorbeeld variëren tussen de 1.000 en 3.000 of 2.000 en 6.000 of 3.000 en 9.000 euro, et cetera. Grote schokken blijven dus nog steeds mogelijk, maar met deze begrenzer neemt u die zorgen van de Haagse erfpachters volledig weg. Voor erfpachters die thans overstappen naar AB2024 kan mogelijk voor de overstap naar de nieuwe AB opnieuw een obligatoire overeenkomst worden gehanteerd. Daar waar dat niet mogelijk is, valt een notariële overstap van circa 650 euro altijd te verkiezen boven de grote onzekerheid van een AB2024 zonder bovengrens. Neemt u deze regelingen daarom alstublieft onverwijld op in het nieuwe stelsel.

De financiële nadelen voor de gemeente zijn verwaarloosbaar. Het rapport van de Adviescommissie op de pagina’s 7 en 8 laten onder meer zien dat de canoninkomsten door heruitgiftes juist aanzienlijk stijgen. Indien de rentebalans voor de onverhoeds gemeente ongunstig mocht uitvallen, spreken we daarom hooguit over iets minder van veel meer. Winstmaximalisatie ten koste van burgers is tenslotte geen uitgangspunt van beleid van de gemeente Den Haag, toch? Ik wens u veel wijsheid toe in dit laatste debat over de erfpacht pal voor de verkiezingen. De voorzitter. Dank u wel. Dan zijn er vier insprekers over het voorstel Vaststelling Ontwikkelstrategie Laakhavens Hollands Spoor en de Vaststelling Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor. Ik geef eerst het woord aan K. Herweijer en daarna aan R. Mulder. Gaat uw gang. K. Herweijer (N en O). Geachte voorzitter en raadsleden. Mijn naam is Kees Herweijer, ik ben voorzitter van de Bedrijvenvereniging Binckhorst, Laakhaven en Fruitweg. Dit is de derde keer dat wij hier inspreken over de toekomst van het Laakhaven-gebied en opnieuw moeten wij constateren dat er nog steeds geen concrete toezeggingen liggen vanuit het college en in het bijzonder niet van de wethouder over de toekomst van de bedrijven die hier moeten verdwijnen.

Wij horen veel over woningbouwambities, over aantallen, planning en verdichting maar de realiteit is dat in Laakhavens circa honderd bedrijven hun plek verliezen. Bedrijven die zorgen voor werkgelegenheid, vakmanschap, logistiek en dienstverlening en die onze stad draaiende houden. Dus de vraag blijft onbeantwoord, waar moeten deze bedrijven naartoe? Tot op heden is er geen concreet huisvestingsplan, geen garantie op passende bedrijfsruimte en geen duidelijk tijdspad. Ondernemers verkeren in onzekerheid, investeringen worden uitgesteld en banen staan op het spel. Als deze bedrijven verdwijnen zonder alternatief verliest Den Haag niet alleen economische activiteit maar ook cruciale stedelijke functies. Wij vinden het onacceptabel dat er wel wordt gestuurd op woningbouw, maar niet op behoud van werkgelegenheid en bedrijvigheid. Wonen en werken zijn geen concurrerende belangen, ze vormen samen de basis van een gezonde stad. Daarom vragen wij u vandaag niet om nieuwe visies of intenties maar om concrete besluiten. Zorg voor aantoonbare vervangende locaties voordat bedrijven moeten verdwijnen, garandeer betaalbare en passende bedrijfsruimte, geef ondernemers duidelijkheid en rechtszekerheid. Na twee inspreekmomenten zonder toezeggingen is het moment gekomen om de verantwoordelijkheid te nemen. Bouw woningen, maar bouw geen stad waarin werken geen plaats meer heeft. Ik dank u wel.

De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan R. Mulder en daarna aan E. Dogen.

15

R. Mulder (N en O). Geachte raadsleden, ik ben Raymond Mulder, ontwikkelmanager van DUWO en sinds 2020 betrokken bij de ontwikkeling van het studentencomplex aan de Verheeskade. Wij maken ons zorgen over de voortgang en de haalbaarheid van het project dat naar onze mening een breed maatschappelijk doel dient. Den Haag is een studentenstad in ontwikkeling en de studentenhuisvesting speelt hierbij een centrale rol. Zonder studentenwoningen komen er wel studenten in Den Haag studeren maar vindt het studentenleven ergens anders plaats. Met de afname van de particuliere studentenhuisvestingsector is nieuwbouw in de sociale sector van nog groter belang geworden. In de Raamovereenkomst Wonen hebben we met de gemeente afgesproken tot eind 2030 minimaal 1.200 studentenwoningen te realiseren. De ontwikkeling van de Verheeskade is met 581 eenheden bijna de helft hiervan. De Landelijke monitor studentenhuisvesting prognosticeert een toekomstig tekort van 800 tot wel 2.700 studentenwoningen. Bij deze getallen zijn de harde bouwplannen zoals de Verheeskade al meegerekend. Onze raad van commissarissen heeft in februari 2024 een aankoopbesluit genomen voor de Verheeskade. Zonder goedkeuring van de Ontwikkelingsstrategie wordt het realiseren van de Verheeskade een lastige situatie waardoor het behalen van de geplande nieuwbouwontwikkelingen Den Haag in gevaar komt.

We willen u dan ook verzoeken om de Ontwikkelingsstrategie met het bijbehorende programma vast te stellen waarna het project na vele jaren stilstand gerealiseerd kan worden. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan kijk ik naar E. Dogen en dan ten slotte bij dit agendapunt E. van Leeuwen. Maar E. Dogen is er niet. Ik zal er een rondje bij zetten, dan zal ik het zo nog een keer proberen. Dan geef ik nu het woord aan E. van Leeuwen. Gaat uw gang. E. van Leeuwen (N en O). Geachte voorzitter, geachte raadsleden, dank voor de gelegenheid om dit keer in te mogen spreken voor de voltallige raad. Eerder hebben wij dit al gedaan voor uw commissie Ruimte en onze bijdrage betreft ook nu uw behandeling van de Ontwikkelstrategie en Buitenruimteplan Laakhavens Hollands Spoor. Mijn naam is Edwin van Leeuwen, ik ben werkzaam bij Amvest, een van de marktpartijen in Laakhaven Centraal en samen met COD mede-eigenaar van de MegaStores. Maar ik sta hier tevens namens de marktpartijen MS Vastgoed, Atenor, Ten Brinke en myb.. Gezamenlijk zijn wij in het deelgebied Laakhaven Centraal goed voor de ontwikkeling van circa 6.500 woningen met het daarbij behorend voorzieningenprogramma.

In de afgelopen 2 jaar hebben wij nauw samengewerkt met de gemeente aan de plannen voor de transformatie van Laakhaven Centraal van een matig functionerend bedrijvengebied met veel leegstand naar een gemengde levendige stadswijk met daarin volop ruimte voor bewoners, ondernemers, zorg, sport, werken, studeren en andere voorzieningen. Wij kunnen als ontwikkelaars en beleggers bevestigen dat de voorgestelde aantallen woningen, commerciële voorzieningen en ondersteunende functies binnen de geschetste fasering en de gestelde financiële kaders gerealiseerd kunnen worden. De gemeente Den Haag heeft in de Ontwikkelstrategie hoge ambities gesteld op het vlak van mobiliteit en groen. En terecht, want in Laakhavens Hollands Spoor willen we met elkaar vooral een prettige leefomgeving creëren met voorrang voor voetgangers en fietsers en buitenspelen en buitensporten. En niet alleen in de openbare ruimte, maar ook binnen de gebouwontwikkelingen zelf. Zo hebben we afgesproken dat er bovenop de groennorm van 8 vierkante meter openbaar groen ook nog 21.000 vierkante meter groen wordt gerealiseerd in de vorm van collectieve daktuinen binnen de bouwblokken zelf. Een enorme kwaliteit die zorgt voor sociale ontmoeting en bijdraagt aan een prettige leefomgeving.