RIS325198 Bijlage 5 Toekomstvisie-bedrijventerrein-Westvlietweg-III

De uitbreidingsvraag voor de periode 2031 t/m 2040 wordt geschat op 30 tot 81 hectare en de vervangingsvraag op 0 hectare (Behoefteraming Bedrijventerreinen Zuid-Holland, 2021). De uitbreidingsvraag wordt in dit onderzoek niet verder uitgesplitst naar werkmilieus. Als we dezelfde verhouding aanhouden als voor de periode 2023 t/m 2030, resulteert dit in een vraag van ca. 12 tot 39 hectare (2031 t/m 2040) in de werkmilieus gemengd stedelijk, regulier en grootschalige productie. Hier staat (nog) geen hard of zacht planaanbod tegenover. 84

Beter Benutten Haaglanden Er zijn plannen om te intensiveren op bestaande bedrijventerreinen in het kader van ‘Beter Benutten Haaglanden’. Door bouwvlakken intensiever te bebouwen en op te toppen op bestaand bedrijfsvastgoed (in sommige gevallen tot 12 meter) kan in de regio Haaglanden in theorie max. 22,5 hectare beter benut worden. Het onderzoek gaat uit van het optimaal benutten van bestaande planologische mogelijkheden. In de praktijk is dit aantal hectare niet realistisch omdat de maximale mogelijkheden nooit overal kunnen worden benut, zeker niet zonder negatieve effecten op andere randvoorwaarden. Om beter benutten op gang te brengen is schuifruimte nodig. Er kan ruimte ontstaan door herontwikkeling, maar dat betekent in veel gevallen sloop-nieuwbouw. Het daadwerkelijk benutten van deze mogelijkheden is complex, vraagt aanvullende investeringen om ontwikkelingen financieel haalbaar te maken en mogelijk ook langere planontwikkelingsprocessen. Uit het deelrapport van de Stec Groep aan Businesspark Haaglanden, MRDH en provincie Zuid-Holland (16 maart 2023) blijkt dat voor Westvlietweg III de huidige mogelijkheden in het bestemmingsplan voor wat betreft het maximale bebouwingspercentage en de maximale bouwhoogte relatief beperkt zijn.

Het verruimen van de bestemmingsmogelijkheden heeft naar verwachting een positief effect op intensiever en efficiënter ruimtegebruik op het terrein. De potentiële ruimtewinst bij de huidige bestemming onder marktconforme uitgangspunten zijn: Figuur 3: Ruimtewinst bij beter benutten binnen de bestaande planologisch juridische kaders (vigerende bestemmingsplannen) in de regio Haaglanden. Bron data: Beter Benutten Haaglanden, Stec Groep, 2023.

3. Behoefteraming Den Haag In de Vastgoedmonitor Den Haag (2021, Cushman&Wakefield) wordt de marktsituatie in Den Haag als krap omschreven. Hoogwaardige bedrijfsruimte is zeer schaars. In de afgelopen periode is er te weinig nieuwe bedrijfsruimte gerealiseerd en er is een beperkte voorraad aan projecten. Sinds 2011 is de totale bedrijvenvoorraad in de gemeente Den Haag gedaald met bijna 4% (Figuur 4). Ook het aanbod neemt al jaren af (Figuur 5).

Het enige planaanbod in Den Haag is 10 hectare op de GAVI-kavel. Er zijn mogelijkheden om te intensiveren op bestaande bedrijventerreinen in het kader van ‘Beter Benutten Haaglanden’. In theorie zou hier op termijn 10 tot 15 hectare gerealiseerd mee kunnen worden. Er blijft dan alsnog een additionele behoefte van 15 tot 22 hectare over. Figuur 6: De ruimtebehoefte in Den Haag in hectare. Bron: Toelichting Programma Meer ruimte voor werk, gemeente Den Haag, 2 februari 2024.

Figuur 4 (links): Voorraad bedrijfsruimte Den Haag (periode 2011 t/m 2020). Bron: IBIS, bewerking Sweco. Figuur 5 (rechts): Opname en aanbod bedrijfsruimte gemeente Den Haag (2011 t/m 2020). Bron: Vastgoedmonitor gemeente Den Haag 2021, p. 52 (op basis van IBIS).

De gemeente Den Haag heeft een eigen inschatting gemaakt van de uitbreidingsvraag, de vervangingsvraag en het planaanbod tot 2030 (Figuur 6, Figuur 7). Er is een additionele behoefte van 30 tot 32 hectare in de periode 2024 tot 2030. De gemeente maakt geen onderscheid tussen werkmilieus.

Figuur 7 (links): De ruimtebehoefte in Den Haag in hectare, visualisatie op basis van Figuur 6. Figuur 8 (rechts): Aanbod per grootteklasse in Den Haag, naar aantallen (Dynamis, 2022-2023).

Beperkt aanbod in grootteklasse kleiner dan 500 m2 In veel onderzoeken wordt de vraag en het aanbod in het segment < 500 m² niet meegenomen, maar dit is voor Den Haag een belangrijk aandeel van de markt. Het aanbod kleiner dan 500 m2 is in 2023 in Den Haag afgenomen ten opzichte van een jaar eerder en is zeer beperkt (Figuur 8). Het aanbod ligt onder het gewenste frictieniveau. 85

Het totale aanbod in de gemeente Den Haag op 3 april 2024 bedroeg ca. 20.000 m² (Figuur 9). Van het totaalaanbod in de categorie < 500 m² (ca. 3.578 m²) kwalificeert zich slechts een deel (ca. 1.633 m²) als functionele bedrijfsruimte gelegen op een bedrijventerrein of bedrijfslocatie met goede bereikbaarheid, voorzieningen, overheaddeur, e.d. Het overige deel zijn kleine units gelegen in een woonomgeving verspreid over de stad. Figuur 9: Het aanbod van bedrijfsruimte in Den Haag (Funda in Business, geraadpleegd op 3 april 2024).

Ondanks de grote vraag naar extra ruimte is de voorraad bedrijfsruimte de laatste jaren zelfs afgenomen en is het aanbod ongezond laag. Groeiende bedrijven trekken weg door het beperkte aanbod aan geschikte ruimte. Bedrijven die overwegen zich te vestigen zien daar geregeld van af omdat ze geen geschikte locatie kunnen vinden. Voor starters en nieuwe initiatieven is er ook nauwelijks ruimte. Dit heeft ook zijn weerslag op de werkgelegenheid. Zonder voldoende bedrijfsruimte is er geen sprake van een evenwichtige economische groei en voldoende banen voor een groeiende beroepsbevolking van de stad. 4. Economisch programma Westvlietweg Op bedrijventerrein Westvlietweg III zet de gemeente en IPP eerst in op verdichten en opwaardering. De ambitie in de Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting (RIS311819) is om 15.000 m2 toe te voegen binnen het bestaande Terrein conform de uitgangspunten van Beter benutten. De precieze locaties en invulling hiervan is nog niet nader benoemd. 86

Gezien de grote ruimtebehoefte in Den Haag is het mogelijk ook wenselijk om uit te breiden op bedrijventerrein Westvlietweg III. Er is ca. 12 hectare bruto beschikbaar naast het terrein2 (Figuur 10). Hierbij is het uitgangspunt dat de golfbaan blijft. Het oppervlak netto uitgeefbaar is lager, omdat er ook nog ontsluiting, waterberging, openbare ruimte e.d. nodig is. Door efficiënt ruimtegebruik (onder andere meerlaags bouwen en het delen van voorzieningen) kan hier potentieel meer dan 12 hectare bedrijfsruimte gerealiseerd worden. Het laadvermogen wordt door Sweco nader verkend. Figuur 10: Uitbreidingsgebied Westvlietweg (paars), exclusief de golfbaan. Bron: Sweco.

Doelgroepen In de Visie Bedrijventerrein Westvlietweg (Bureau Stedelijke Planning, 20 maart 2020) zijn een aantal kansrijke doelgroepen voor de Westvlietweg III benoemd: • Stadslogistiek: De behoefte hieraan groeit aangezien de bevolking in Den Haag en omgeving sterk toeneemt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan bevoorrading van horeca en winkels. Last mile delivery wordt steeds belangrijker aangezien consumenten steeds meer kwaliteit en snelheid verwachten bij het bestellen van producten. De logistieke sector werkt met grote distributiecentra aan de rand van het stedelijke gebied en kleine logistieke centra in binnenstedelijk gebied. Deze dienen goed bereikbaar te zijn vanaf de snelweg en een korte afstand tot de consumenten (last mile delivery). Ook de circulaire economie heeft een grote logistieke component met allerlei retourstromen, denk aan repair- en inzamelpunten. Op de Westvlietweg zijn al relatief veel bedrijven in de (stads)logistiek gevestigd. Randvoorwaarde is wel dat de bereikbaarheid van het bedrijventerrein wordt verbeterd.

• Bouw: Aangezien de bevolking sterk toeneemt groeit ook de behoefte aan bijvoorbeeld loodgieters, timmermannen en glazenwassers. De bouw speelt bovendien een belangrijke rol bij de huidige maatschappelijke uitdagingen. De energietransitie en benodigde verduurzaming zorgen voor groeipotentie in de bouw en vragen om innovaties. De bouwsector is van oudsher relatief groot in Den Haag en op Westvlietweg zitten al relatief veel bedrijven in de bouw. Deze sector kan een belangrijke rol spelen bij de energietransitie en verduurzamingsopgave in Den Haag. • Maak (hightech en ambachtelijk): Koppeling met de maakindustrie is kansrijk, bijvoorbeeld in de ontwikkeling en toepassing van duurzame en circulaire producten voor de bouw. Ook maakindustrie rondom het hergebruik van producten en grondstoffen biedt kansen. Dit kan ook in combinatie met startsups waarbij bijvoorbeeld oude spijkerbroeken worden gerecycled. Technologische innovaties zijn nodig om de maakindustrie te voeden. Ook is de koppeling met een onderwijsinstelling en de opleiding van mensen hiervoor van belang. Gezien de strijd om talent is een aantrekkelijke locatie en werkomgeving dan nog belangrijker. • HMC (inclusief circulair en grootschalige bouw): Voor bedrijven die zich bezig houden met de circulaire economie en werken met afval zijn hoge milieucategorieën nodig.

Westvlietweg en de GAVI-kavel zijn de enige plekken in Den Haag waar (uitbreidings)mogelijkheden zijn voor HMC. Andere mogelijkheden zijn afvalinzamelpunten en de realisatie van grondstoffencentra.

87

4. Bijlage Figuur 11: Het harde planaanbod in de Haagse regio, totaal uitgeefbaar in hectare. Bron: Bedrijventerreinenstrategie MRDH 2023 tot en met 2030, p. 67 – 70.

Bijlage 2: Inbreng klankbordgroep 3 juni 2024

2.

Kansen bestaande bedrijventerrein

Verduurzamen en vergroenen

Verdichten, intensiveren, beter benutten.

•

•

Schuifruimte voor circulaire bedrijven.

•

•

Stapelen functies.

•

Synergie en dubbelgebruik.

•

•

Aandacht voor ondermijning (oa Spoorlaan).

Verduurzamen en vergroenen op 1.

•

Gebruik circulaire materialen.

•

Aandacht voor elektrificeren bedrijfswagens.

•

88

1.

Routes en parkjes ter vergroting doorwaadbaarheid. Ideeën voor investeren in routes, netwerken en openbare ruimte.

• •

3.

4.

5.

(Clustervorming) circulaire bedrijvigheid

Bereikbaarheid

Economisch profiel

Uitbreidingsbehoefte circulaire bedrijven. Gemeenschappelijke voorzieningen.

•

Clustering en samenwerking.

•

Twee opties locaties: GAVI en/of Westvlietweg III

•

Realiseren ‘efficiënte’ nieuwbouw.

•

Wegen verbinden.

•

Ruimte voor OV, fiets, pendelbus.

•

Verminderen verkeersdruk Westvlietweg (weren vrachtverkeer).

•

Onderzoek meerdere ontsluitingsroutes.

•

Onderbouwing juiste bedrijf op de juiste plek

•

Druk op de ruimte enorm, verplaatsingsvraag mogelijk hoger.

•

Profilering gebied, welk type bedrijvigheid past hier.

•

Passende milieucategorieën.

Bijlage 3: Bedrijvenlijst HANDELSNAAM (Gelegen tussen Westvlietweg II en IV) Allure Tuinen B.V. Weverling Groenprojekten Leidschendam B.V. Petplan (Gelegen tussen Westvlietweg II en IV) Wellantcollege VMBO Westvliet Den Haag (Yuverta) (Westvlietweg III BBW gebied) Money Factory B.V. Tennis Vereniging Residentie (bestaat niet meer = garagepark) Bijkantoor Dunea Stichting Administratiekantoor Sergem Holding Borsboom grondtechniek Grondbank Verboon Veehandel van Wijk (Westvlietweg III BBW gebied) De Houtbar B.V. DXR Groep B.V. Roos handel in werktuigen RL Glazenwasserij B.V. Opslag- en Distributie Van der Wilden V.O.F. 't Hoekpunt Post Kurk en Parketvloeren B.V. 't Hoekpunt Vloeren B.V. BKKD B.V. F. Roos Kunststofrijplaten Verhuur ithiNKdesign B.V. M.S.P. Import Export

89

ACTIVITEITEN HOVENIER HOVENIER TUINCENTRUM/DIERENSPECIAALZAAK SCHOOL ? GARAGEPARK DUINWATERBEDRIJF ADMINISTRATIEKANTOOR GRONDTECHNIEK GRONDVERZET VEEHANDEL BOUW ? BOUW SCHOONMAAK ? AFWERKING AFWERKING ? BOUW BOUW ?

90

HANDELSNAAM (Westvlietweg III | BBW gebied | VvE's Hofzicht) Allnamics Pile Testing Experts B.V. WBLO B.V. VVE INDIA Serpelingstr. 17-109 Benefina B.V. iWeb B.V. H.B.I. Aannemers- en Installatiebedrijf 10able administratie- en bel.advieskant. B.V. A. Gezang & Co. B.V. Stichting Den Haag Nieuw Centrum Stichting Instituut voor Dakveiligheid Veenman Groep Veiligheid Energ. Vastg. Advies "Meer" Auto DD Autoservice Opgewekt B.V. Zichtbaar Onderhoud B.V. Davidson Meubel Atelier E-motive Haaglanden B.V. Zichtbaar Onderhoud Schoonmaakbedrijf M. Bisschops en Zonen intus-klus Chipsaway B.V. Uitzendburo Vlietlanden B.V. Van Dongen Onderhoud en Timmerwerken B.V. Bodet Nederland B.V. Allshield B.V. Strong Coating Holding B.V. Klassiek-Drukwerk Terlingen Druk B.V. Hageman Party Catering Haaglanden Bloem Sealants B.V. Bloem Sealants B.V.

ACTIVITEITEN INGENIEURSBUREAU ? ? ? AUTOMATISERING BOUW ADMINISTRATIEKANTOOR ? ? BOUW ? AUTOBEDRIJF AUTOBEDRIJF ZONNEPANELEN ZONNEPANELEN AFWERKING ZONNEPANELEN SCHOONMAAK BOUW AUTOSCHADEBEDRIJF UITZENDBUREAU BOUW ? ? BOUW DRUKWERK DRUKWERK CATERING BOUW BOUW

91

HANDELSNAAM (Westvlietweg III | BBW gebied | VvE Leeuwendale) S.V.B.L. Sloopwerk B.V. Universal Databrokers B.V. Schildersbedrijf Kalma Lunivest B.V. Koeldirect Kooman Project Support Van Schaik Stroopwafels B.V. Van Schaik Stroopwafels Holding B.V. Doit4All V.O.F. CijferMeester B.V. Dakdekkersbedrijf Dakplan B.V. Jabor Advies B.V. M. Caffa B.V. Schoonmaak-, Glazenwassers-, Onderh.bdr. NOVA SG Information Technology (SGIT) DOIT4ALL Skygliders Paragliding (Westvlietweg III | BIZ gebied) Privé OMEGA CONTAINERTRANSPORT DEN HAAG BV Privé Privé Privé Privé DA PONTE HOLDING BV DA PONTE RECLAME B.V. Privé 3C-COMPLETE CONCEPT & CONSTRUCTION V.O.F. VCONSYST B.V. BASE CONSULTANCY B.V. NEDERLANDS KREDIET COLLECTIEF B.V.

ACTIVITEITEN

BOUW ? BOUW INVESTEERDER INSTALLATIE INSTALLATIE STROOPWAFELS STROOPWAFELS BEVEILIGING ADMINISTRATIEKANTOOR BOUW ? BOUW SCHOONMAAK ? BEVEILIGING PARAGLIDING HOVENIER CONTAINERTRANSPORT/AFVAL BOUW BOUW BOUW ? RECLAME/BELETTERING RECLAME/BELETTERING ZONWERING BOUW BOUW TECHNISCH ADVIESBUREAU KREDIET VOOR CAMPERS

92

HANDELSNAAM AANNEMERSBEDRIJF VAN EGMOND B.V. MEERE RECLAMEMAKERS VOF BASE CONSULTANCY B.V. Privé Femkeido Prisma bouw Prisma bouw Femkeido ONBEKEND HAGATECH B.V. AANNEMERSBEDRIJF BARAMOV B.V. Privé F A ORIE / JF Tyres SCHOUTEN PROJECTEN BV Prive VLIETHAEGHE VASTGOED B.V. Privé Privé Privé Privé Privé LOXAM B.V. Garage Ricars Privé YUMI INSTRUMENTEN Fundamentbouw VOF VAN LEEUWEN DA PONTE HOLDING BV Privé SOIL SELECT BV Privé Privé

ACTIVITEITEN BOUW RECLAME/BELETTERING TECHNISCH ADVIESBUREAU BOUW BOUW BOUW BOUW BOUW METAALBEWERKER BOUW AUTOBEDRIJF AUTOBEDRIJF BOUW AUTOBEDRIJF AUTOBEDRIJF AUTOBEDRIJF BOUW EXPORT EXPORT CONTAINERTRANSPORT/AFVAL VERHUUR BOUWMATERIEEL AUTOBEDRIJF ? INSTRUMENTENMAKER METAALBEWERKER BOODSCHAPPENDIENST RECLAME/BELETTERING BOUW/TERRAZZOWERKER GWW AUTOBEDRIJF AUTOBEDRIJF

HANDELSNAAM J.J. VAN DER HOEVEN EN ZN B.V. SCHOUTEN HOLDING B.V. PETERS TRANSPORT HOLDING B.V. L-GROEP TOTAALONDERHOUD STEDIN NETTEN B.V. BV TRANSPORT- EN HANDELSBEDRIJF J VAN DER GRAAF TKM PASSIE VOOR MOTOREN Privé Michon Privé Verboon Vastgoed HYDRAU CONSTRUCTIE BV BESTAAT NIET HG SERVICE B.V. GEBR. DE DEUGD HOLDING BV HG Services REGIONAAL SORTEERCENTRUM WEST BV STEDIN NETTEN B.V. MEEUWISSE J C VERBOON Verhuurd SPL POWERLINES BENELUX B.V. leegstand momenteel Privé Privé Privé Privé Privé Privé HEUKER BEHEER B.V. Privé 93

ACTIVITEITEN GWW BOUW TRANSPORBEDRIJF BOUWBEDRIJF TRAFOHUIS BOUW/GWW MOTOREN AUTOBEDRIJF BOUW AUTOBEDRIJF VERHUUR KANTOORKAMERS METAALBEWERKER BOUW/GEVELTECHNIEK DAKWERK BOUW SORTEERCENTRUM/BOUWAFVAL TRAFOHUIS GWW ADRES BESTAAT NIET MEER BOUW UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON

HANDELSNAAM

94

EKOL EXCELLENT V.O.F. F VERBAKEL (Q-Spray) HYDRAU CONSTRUCTIE BV HYDRAU CONSTRUCTIE BV ALLNAMICS GEOTECHNICAL EXPERTS BV SkiDiscovery KWIK LOCK IRELAND LTD LIEVERS INSTALLATIEBEDRIJF MODEL ENGINEERING HAAGSE KOZIJNEN (NIET ZEKER) SWEETY 4 ALL ? QUALITY VERS PISTACHE INVESTMENT BV Black Bananas Black Bananas Privé DEJA VINTAGE V.O.F. TEGELHUIS VOORBURG BV Privé Privé Privé Privé ROOS HANDEL IN WERKTUIGEN B.V> CHINATUREL MEDICAL CENTRE BV Q-CULINAIR BV Q-CULINAIR BV VAN VLIET KEUKENS BV VAN VLIET KEUKENS BV PRESTIGE DESIGN VOF MEUBELFABRIEK C VAN REES EN ZONEN BV

ACTIVITEITEN UNIT/OPSLAG TERREIN VERBOON CATERING AUTOSCHADEBEDRIJF METAALBEWERKER METAALBEWERKER ? BOUW MODELBOUW INSTALLATIEBEDRIJF MODELBOUW BOUW CATERING CATERING CATERING PISTACHE/KAVIAAR KLEDING KLEDING CARAVANSTALLING VERKOOP VINTAGE BOUW VERHUUR OBJECTEN CONTAINERTRANSPORT/AFVAL ? HOVENIER BOUW/VERHUUR MATERIEEL CHINESE KRUIDEN CATERING CATERING KEUKENSHOWROOM KEUKENSHOWROOM ? MEUBELSHOWROOM

HANDELSNAAM WE CAN MAKE IT GROUP BV JANSEN RIOOLREINIGING B.V. KOEMANS CATERING B.V. RRS VASTGOED B.V. TECHNISCH BUREAU MASSIER BV J.C. VERBOON BEHEER B.V. Privé DISTIXX B.V. Privé B CONSTRUCTIE MAXXUS B.V. VERBOON VASTGOED

95

ACTIVITEITEN BOUW/KOZIJNEN RIOOLREINIGING CATERING RIOOLREINIGING INSTALLATIEBEDRIJF AUTOBEDRIJF/CAMPERSPECIALIST ? RUBBER PRODUCTEN BOUW METAALBEWERKER COMMUNICATIE VERHUUR KANTOORKAMERS