RIS325070 Bijlage 1 Eindrapport alternatieven raamsekswerk RadarAdvies Geredigeerd

Anderen hebben te maken met praktische belemmeringen om in het vergunde circuit te werken, zoals het ontbreken van een juiste verblijfsstatus, onvoldoende kennis over werken als ZZPer, ontbreken van KvK, beperkte (digitale) vaardigheden om administratie bij te houden of moeite met het betalen van vaste kosten voor vergunde werkplekken. Daarnaast bleek uit gesprekken met maatschappelijke organisaties dat de covid-periode een verschuiving teweeg heeft gebracht: delen van de raamwerkers zijn destijds tijdelijk niet-vergund gaan werken en zijn later niet teruggekeerd naar het vergunde systeem. Door het ontbreken van toezicht in de niet-vergunde sector — onder meer als gevolg van de privacywetgeving — is dit voor de gemeente een lastig te bereiken doelgroep. Tegen deze achtergrond bekeken we per pilot wat deze alternatieven zouden kunnen betekenen voor sekswerkers die momenteel buiten het vergunningsstelsel werken. Elk alternatief heeft vanuit deze groep bezien een eigen dynamiek, aantrekkingskracht en drempel.

Kamerhuur per uur Voor veel niet-vergunde sekswerkers die nu werken via hotels, woningen of wisselende locaties zou kamerhuur per uur een aantrekkelijk alternatief kunnen zijn. De mogelijkheid om voor korte tijdseenheden een vergunde, veilige en gecontroleerde werkplek te huren sluit aan bij hoe een groot deel van de online werkende sekswerkers hun werk organiseert. In gesprekken gaven sommige sekswerkers aan dat zij een veilige, schone en neutrale werkplek zouden waarderen, mits deze betaalbaar en discreet toegankelijk is. Dit geldt met name voor sekswerkers die online klanten werven en meerdere afspraken achter elkaar plannen. De meerwaarde van deze pilot ligt voor hen vooral in de combinatie van flexibiliteit én veiligheid: de werkplek is vergund, gecontroleerd en voorzien van voorzieningen die thuis of in hotels ontbreken. Toch kwamen er ook duidelijke beperkingen naar voren. De vergunde variant van kamerhuur per uur vraagt van sekswerkers dat zij ingeschreven staan bij de Kamer van Koophandel en beschikken over een geldige verblijfsstatus. Voor een aanzienlijk deel van de -sekswerkers die niet-vergund werken vormt juist dit een drempel. Daarnaast werd in het onderzoek duidelijk dat contact met exploitanten en met toezichthouders zoals het HEIT door sommigen als belastend of risicovol wordt ervaren. Voor deze groep is kamerhuur per uur minder wenselijk.

Veiligheid blijft bovendien afhankelijk van de wijze waarop klanten worden geworven: no-shows, onduidelijke identiteiten en risicovolle situaties blijven een reële mogelijkheid, ook bij een veilige werkplek.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

23

Samenvattend biedt kamerhuur per uur duidelijke kansen voor een deel van de niet-vergunde sekswerkers, maar alleen wanneer instapvoorwaarden, informatievoorziening en vertrouwen richting het vergunde circuit worden verbeterd.

Werken vanuit een gezamenlijke locatie Uit groepsgesprekken bleek dat samenwerken in kleine groepen binnen het niet-vergunde circuit al regelmatig voorkomt, vaak om redenen van veiligheid, collegiale steun en efficiëntie. Sekswerkers die elkaar kennen, ondersteunen elkaar door afspraken te delen, veiligheidsafspraken te maken of elkaar te helpen met screenen van klanten (meekijken). Een gezamenlijke vergunde locatie zou voor deze groep een logisch en veiliger vervolg kunnen zijn van wat zij al doen. Toch bleek uit dit onderzoek dat de vergunde variant van een gezamenlijke locatie — waarin sekswerkers samen ondernemen — voor deze doelgroep moeilijk realiseerbaar is. De wettelijke vereisten voor exploitatie en beheer zorgen voor een hoog instapniveau: één van de sekswerkers moet als exploitant optreden, een of meerdere als beheerder, en beiden dragen verantwoordelijkheden waarvoor veel sekswerkers geen interesse of mogelijkheden hebben. Ook omgevingsrechtelijke beperkingen spelen een grote rol: locaties met bestemmingsplan ‘sekswerk’ zijn schaars en vormen voor deze doelgroep geen realistische optie. De financiële investering voor inrichting, vergunningen en huur vormt eveneens een drempel.

Hoewel het alternatief inhoudelijk aansluit bij hoe een deel van de niet-vergunde sekswerkers nu al samenwerkt, zijn de formele kaders dusdanig zwaar dat dit alternatief voor de meeste sekswerkers in deze sector op korte termijn niet haalbaar is. Wel geeft dit inzicht richting voor toekomstig beleid: wanneer de gemeente kleinschalige, veilige en toegankelijke werkplekken wil stimuleren.

Digitaal contact Online werving en digitaal klantcontact vormen de kern van de niet-vergunde sector, en veel sekswerkers werken volledig via digitale platforms. In de gesprekken werd door verschillende sekswerkers en maatschappelijke organisaties aangegeven dat een veiliger, transparanter en beter gereguleerd digitaal platform waardevol zou kunnen zijn. Een dergelijk platform zou helpen om klanten beter te screenen, misleiding of onveilige situaties te verminderen en afspraken voorspelbaarder te maken. Ook voor de sekswerkers zelf zou een beter ingericht platform bijdragen aan meer zekerheid en zelfstandigheid. Tegelijkertijd zijn er grote beperkingen. Voor veel sekswerkers is anonimiteit een essentieel onderdeel van hun keuze om online te werken. Daarnaast benadrukten sekswerkers dat digitale veiligheid nooit volledig gegarandeerd kan worden: risico’s op chantage, identiteitsmisbruik, onveilige klanten of ‘outing’ blijven bestaan, ook op een platform. Binnen deze pilot is daarom vooral duidelijk geworden dat digitaal contact voor de niet-vergunde sector een blijvend onderdeel van het sekswerk is. Wel kunnen inzichten uit deze pilot helpen bij toekomstig beleid rondom voorlichting, veiligheidsprotocollen en digitale weerbaarheid.

Overkoepelende reflectie Terugkijkend bieden de drie pilots waardevolle inzichten in de relatie tussen het vergunde en niet-vergunde sekswerk. Alle alternatieven hebben potentie om — onder bepaalde voorwaarden — een deel van de niet-vergunde sector een veiliger en gezonder werkperspectief te bieden. Maar de toegang tot het vergunde circuit wordt sterk bepaald door formele vereisten, toezichtstructuren, de wens tot anonimiteit en de mate waarin sekswerkers vertrouwen hebben in de gemeente en haar partners. Het actieonderzoek laat zien dat een enkele werkvorm of pilot niet voldoende is om een beweging van de niet-vergunde branche naar de vergunde branche op gang te brengen. Wel maken de pilots zichtbaar welke voorwaarden belangrijk zijn voor deze groep.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

24

8

Samenvatting bevindingen en conclusies per pilot

8.1

Samenvatting bevindingen per pilot

1. Pilot: Kamerhuur per uur Kamerhuur per uur is juridisch mogelijk en inhoudelijk wenselijk voor een groep sekswerkers, maar vormt géén volwaardig alternatief voor het raam.. Twee exploitanten hebben kamerhuur per uur beschikbaar gesteld, maar is tijdens de pilotperiode niet gebruikt door sekswerkers, dit mede door de geringe bekendheid, de korte looptijd en de afhankelijkheid van online werving. Wenselijkheid – kernbevindingen:

Een deel van de sekswerkers ziet meerwaarde in flexibele en betaalbare werkplekken buiten de raamstraten. Voor veel raamsekswerkers blijft het raam echter essentieel vanwege directe klantenselectie, anonimiteit en veiligheid. Een deel van exploitanten ziet de kans om met kamerhuur per uur de beschikbare ruimte binnen vergunning beter te benutten

Haalbaarheid – kernbevindingen:

Juridisch uitvoerbaar binnen bestaande exploitatievergunningen, mits bedrijfsplan wordt aangepast. Organisatie vraagt extra investering, kamerhuur per uur is niet rendabel minimaal 2 of meer uren (reservering, schoonmaak, intakeafstemming). In praktijk kost realisatie meer tijd en inzet dan verwacht; twee exploitanten trokken zich terug, dit door onduidelijkheid of naast de opting-in sekswerkers ook als ZZP konden werken en omdat het niet haalbaar was de nodige aanpassingen op korte termijn te organiseren (voor fysieke ruimte kamerhuur als aanpassing vergunning)

Veiligheid – kernbevindingen:

Veiligheid kan worden geborgd binnen bestaande toezicht- en weten regelgeving. Online werving als noodzakelijke voorwaarde brengt risico’s (noshows, onbekende klanten, beperkte screening), vooral voor raamsekswerkers die hiermee weinig ervaring hebben.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

25

Pilot: Werken vanuit een gemeenschappelijke locatie Het werken vanuit een gemeenschappelijke locatie sluit aan bij behoefte van een deel van sekswerkers. In Den Haag bestaan al vormen die lijken op dit alternatief (privéhuizen), het blijkt dat het opzetten van een vergunde collectieve werkvorm aanzienlijk meer voorbereiding, tijd en structurele samenwerking vraagt dan binnen de pilotperiode beschikbaar was. Deze pilot kon niet verder komen dan de verkenningsfase, vooral door wettelijke en organisatorische beperkingen. Wenselijkheid – kernbevindingen:

Sekswerkers zien voordelen zoals collegiale steun, veiligheid en autonomie. Tegelijkertijd bestaat weinig bewustzijn over de verantwoordelijkheden van exploitatie en beheer (vergunning, toezicht, administratieve lasten). Voor de meeste sekswerkers blijkt die verantwoordelijkheid een drempel; men ziet liever samenwerking mét een exploitant.

Haalbaarheid – kernbevindingen:

In theorie mogelijk binnen bestaande vergunde locaties (clubs, privéhuizen). Praktische uitvoering vraagt een exploitant die bereid is een nieuwe organisatievorm te faciliteren en te dragen. Sekswerkers onvoldoende bewust van de verantwoordelijkheden die komen kijken bij deze vorm en dit op dit moment nog niet voor zich zien, deze vorm als ondernemer (exploitant) te organiseren Geschikte locaties met bestemmingsplan ‘sekswerk’ zijn schaars.

Veiligheid – kernbevindingen:

Vereist duidelijk toezicht, aanwezigheid van beheerder, protocollen en technische voorzieningen. Er bestaan al vergelijkbare constructies (bijv. privéhuizen), die laten zien dat het kan, mits er volledig vertrouwen is tussen betrokken sekswerkers en exploitant en duidelijke afspraken zijn vastgesteld.

Advies voor vervolg: − Verkennen samen met exploitanten naar deze vorm binnen bestaande vergunde locaties met ongebruikte ruimtes en hoe verantwoordelijkheid en naleven wet- en regelgeving goed te borgen − Langere voorbereidingstijd en ondersteuning via gemeente en maatschappelijke partners om deze vorm met sekswerkers en exploitanten verder door te ontwikkelen en ook om te beoordelen wat nodig is aan capaciteit versterking in bijvoorbeeld ondernemerschap (training, kennis, vaardigheden) − Kleinschalig testen als proeftuin van deze nieuwe vorm in de praktijk

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

26

3. Pilot: Digitaal contact Digitaal contact vormt een belangrijk onderdeel van veel hedendaagse vormen van sekswerk, maar is geen volwaardig alternatief voor het raamcontact voor alle sekswerkers. De pilot laat verder zien dat de ontwikkeling van een eigen, digitaal platform door exploitanten of sekswerkers zelf op dit moment niet haalbaar is. Men vraagt zich af investeren voldoende rendement geeft. Digitaal werven en klantcontact is tevens een randvoorwaarde voor andere pilotvormen. Wenselijkheid – kernbevindingen:

Digitale werving is al veelgebruikte praktijk onder een deel van de sekswerkers. Veel raamsekswerkers blijven terughoudend vanwege privacy zorgen, anonimiteit, risico’s bij online afspraken en voorkeur voor directe klantenbeoordeling via raamcontact. Exploitanten twijfelen of investeren in (eigen) platform rendabel is en zijn terughoudend vanwege risico op misstanden via site

Haalbaarheid – kernbevindingen:

Een door de gemeente beheerd platform ligt echter niet voor de hand. Allereerst schuurt dit aan de bestuurlijke onafhankelijkheid. Daarnaast gelden ook hier beperkingen in verband met de privacyregelgeving.

Een nieuw, digitaal platform ontwikkelen is complex, kostbaar en commercieel onzeker. Focus van exploitanten ligt nu op bekendheid van de eigen seksinrichting (locatie, ruimtes etc.) Digitaal werven van klanten is in praktijk al een veel gebruikte werkwijze en daarmee een haalbare werkwijze Veiligheid – kernbevindingen:

Digitale werving vergroot risico’s op no-shows, identiteitsmisbruik en onvoorspelbaar klantgedrag. Onervarenheid met online screening vergroot kwetsbaarheid. Bestaande platforms (zoals Kinky.nl) zijn marktleidend maar voldoen niet aan alle veiligheidswensen van sekswerkers. Toezicht op digitale platforms is beperkt.

Advies voor vervolg: − Zorg voor goede aandacht onder exploitanten, sekswerkers en maatschappelijke organisaties voor digitale weerbaarheidstrainingen voor sekswerkers. − Verken samen met exploitanten, sekswerkers en evt. nieuwe stakeholders hoe digitaal contact beter of meer ingezet kan worden binnen vergunde sector en ook welke innovaties nodig zijn − Werk met andere gemeenten, landelijke partijen samen voor verbeteren van veiligheid van bestaande platforms. ‘

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

27

8.2 Reflectie Algemene reflectie zet een gefaseerde aanpak in samen met partijen. En pak als gemeente hier de regie. Dit doe je door pilots in te zetten, in te zetten op de samenwerking en kan je doen aan de hand van het uitstippelen van een routekaart waarlangs je pilots kan verkennen en uitvoeren. De gefaseerde aanpak en het toepassen van principes van actieonderzoek hebben geholpen om per fase goed zicht te krijgen op wat nu echt nodig is om te komen tot realisatie van een pilot. Indien in de toekomst meer gewerkt gaat worden met het testen van pilots, maak gebruik van deze geleerde lessen zodat er een routekaart kan zijn van stappen die gezet moeten worden. Dit helpt exploitanten vooraf om beter inzicht te krijgen wat deelname aan een pilot vraagt en ook waar andere stakeholders als maatschappelijke organisaties een rol kunnen hebben. Er is bereidheid onder exploitanten, sekswerkers, maatschappelijk organisaties en bewonersorganisaties om samen na te denken aan alternatieven voor het raamsekswerk. Uit gesprekken blijkt dat men open staat om kennis en ervaring te delen en wil samenwerken. De gemeente Den Haag kan bijdragen in het blijvend faciliteren van onderlinge uitwisseling en samenwerking. Het loont om de samenwerking met exploitanten, maatschappelijke organisaties en sekswerkers te versterken.

Maar ook met bewonersorganisaties die vaak problemen aankaarten, maar ook een goede partner zijn in het werken naar oplossingen. Neem langere tijd voor pilots. Door nu te kiezen voor een korte periode, is door middel van actieonderzoek op hoge snelheid een hoeveelheid aan waardevolle inzichten verzameld. Implementatie kost meer tijd. Het vraagt tijd en investering van exploitanten en sekswerkers om de huidige werkwijze aan te passen en met hoeveelheid aan betrokken spelers ook relaties te versterken en vertrouwen op te bouwen. Wat dit onderzoek laat zien is dat het werken met kleinschalige pilots meerwaarde heeft om samen het verdiepende gesprek te voeren en in de praktijk te onderzoeken wat wenselijk, haalbaar en veilig is. Neem daarom in toekomstige plannen ook pilots weer op zodat de gemeente blijvend inzet op het verkrijgen van een beweging in nieuwe manieren van werken binnen de vergunde branche. In gesprekken met exploitanten worden pilots als laagdrempelige manieren gezien om met gemeente en partners te experimenteren. De intensievere samenwerking met gemeente werd als positief ervaren om zo vanuit de praktijk samen te kijken wat wel of niet mogelijk is. En een pilot geeft ook ruimte om te stoppen als iets niet werkt of bij te stellen. Nadenken over de toekomst van de vergunde branche, is een onderwerp dat leeft.

Uit gesprekken met exploitanten komt ook naar voren dat men nadenkt over hoe de sector toekomstbestendig blijft en enkele exploitanten geven ook aan bereidt te zijn te willen investeren in nieuwe vormen. Voor de twee deelnemende exploitanten was dit ook een belangrijke motivatie om mee te doen aan een pilot. Er is onzekerheid over de toekomst en daardoor ook terughoudendheid om op dit moment te investeren in nieuwe vormen. Het loont om het gesprek over de toekomst vanuit de gemeente verder te faciliteren met exploitanten maar ook met andere betrokken stakeholders. Tot slot, In dit onderzoek hebben we veel inzichten opgehaald over de niet-vergunde seksbranche. Deze zijn in een apart hoofdstuk opgenomen. Bovendien is het aan te bevelen dat ook goed naar de niet-vergunde branche wordt gekeken als het gaat om alternatieven van raamsekswerk. Een deel van sekswerkers die nu niet-vergund werkt zou bereid zijn om wel vergund te werken. Omgekeerd zijn er sekswerkers die nu vergund werken, die ook de voordelen zien van niet-vergund werken en hiernaar over kunnen stappen. Voor exploitanten is het een extra uitdaging om rendabel te blijven in een veranderende markt met nieuwe concurrenten. Daarbij zien we in dit onderzoek dat de digitale platformen groeien en daarmee ook het niet-vergund werken.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

28

Bijlage 1 Overzicht quotes coalitieakkoorden Naam en jaartal

Quote

Aan de slag!

De huidige bestemming van de Doubletstraat is een belemmering voor de beoogde ontwikkeling van het Oude Centrum. Wij zullen een planstudie uitvoeren waarbij het sluiten van de huidige prostitutieactiviteiten in de Doubletstraat het streven is. Uiteraard dienen voor dit plan diverse randvoorwaarden nader te worden ingevuld, zoals de financiële raming en de opvang en eventuele verplaatsing van de prostitutie.

2010-2014

Vertrouwen op Haagse Kracht

De directe omgeving van het station Hollands Spoor wordt de komende jaren vernieuwd. We maken van de “Rode Loper”, de verbinding naar het centrum tot de Grote Marktstraat, een veilige en aantrekkelijke route en gaan actief zoeken naar mogelijkheden om de leegstaande Belastingkantoren een nieuwe bestemming te geven. In samenhang daarmee knappen we de buitenruimte in het Oude Centrum op, zodat dit een levendige wijk kan worden, met veel ruimte voor creatieve initiatieven. Dit doen we samen met bewoners en ondernemers. Met de Wijkontwikkelingsmaatschappij (WOM) pakken we meer rotte kiezen aan. We zorgen voor een vermindering van overlast op straat door een integrale aanpak. Zodra er een concreet particulier initiatief is voor verplaatsing van de raamprostitutie, bieden we deze geen toekomst meer in de Doubletstraat en de Geleenstraat.

2014-2018

Raadsvoorstel inzake vaststelling bestemmingsplan Doublet- en Geleenstraat 2016

Samen voor de stad 2019-2022

Motie 2021

Haags akkoord 2023-2026

De Doubletstraat ligt in Het Oude Centrum en de Geleenstraat ligt in de Rivierenbuurt. Het college geeft aan dat het gaat om een overwegend conserverend bestemmingsplan, waarbij is uitgegaan van de bestaande rechten uit de nog geldende bestemmingsplannen. Een beleidswens betreft het verplaatsen van de raamprostitutie in de Doubletstraat naar een locatie buiten Het Oude Centrum. Gelet op de daaraan verbonden kosten is aangegeven, dat het initiatief daartoe vanuit marktpartijen dient te komen. In zijn brief schrijft de wethouder dat herontwikkeling van het gebied en wegbestemmen van raamprostitutie alleen aan de orde kan zijn bij een voldragen particulier initiatief. Daarop is geen concreet uitzicht. Er is ook geen sprake van een reële alternatieve locatie.

Het verbeteren van de arbeidsomstandigheden van sekswerkers is uitgangspunt van het prostitutiebeleid. We staan welwillend tegenover particuliere initiatieven voor de verplaatsing van de ramen in de Doublet- en Geleenstraat. Verplaatsing naar de nieuwe locatie is pas mogelijk als dit tot een verbetering van de veiligheid en de gezondheid van sekswerkers leidt en de nieuwe locatie draagvlak heeft onder sekswerkers en hulpverleners. De initiatieven moeten een financieel dekkend bedrijfsplan hebben; deze verplaatsing wordt niet gefinancierd met gemeenschapsgeld.

Motie aangenomen om onderzoek naar verplaatsing prostitutie Sporendriehoek te stoppen: “Er nog steeds geen besluit is genomen over de verplaatsing van de prostitutiezone, omdat volgens het college verder onderzoek nog nodig is, waarbij in beeld gebracht moet worden wat de financiële/juridische/planningsconsequenties zijn van de beschreven risico’s in het haalbaarheidsonderzoek. […] Uitgangspunt voor de verplaatsing van de prostitutiezone is dat er geen gemeenschapsgeld in de verplaatsing mag worden gestoken

We zetten het Haagse beleid voor en met sekswerkers door, met bijzondere aandacht voor de leefbaarheid in de betrokken wijken en de kwetsbaarheid van de positie van sekswerkers op het gebied van veiligheid, gezondheid en uitbuiting. In overleg met sekswerkers, buurt, ondernemers en maatschappelijke organisaties werken wij aan alternatieven voor het raamsekswerk op de plekken waar dat (op termijn) gaat verdwijnen.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

29

Bijlage 2 – ontwikkelingen andere gemeenten Ontwikkelingen andere gemeenten Naast de gemeente Den Haag zijn ook andere gemeenten op zoek naar alternatieven voor (raam)sekswerk. We spraken met enkele gemeenten (Utrecht, Amsterdam, Groningen, Rotterdam en Arnhem) om hun ervaringen, expertise en geleerde lessen mee te nemen in het onderzoek. Een deel van deze gemeenten had in het verleden raamstraten of heeft deze nog steeds en heeft in de afgelopen 10-20 jaar ook verdere ontwikkelingen in het lokale sekswerkbeleid doorgevoerd. De gesprekken met andere gemeenten vallen officieel buiten de scope van dit onderzoek, de gespreksverslagen zijn in deze bijlage opgenomen. De inzichten uit deze gesprekken helpen om de (politieke, juridische, maatschappelijke) complexiteit waarbinnen (raam)sekswerk plaatsvindt te begrijpen. In gesprekken met beleidsmedewerkers van andere gemeenten over het lokale sekswerkbeleid wordt aangegeven dat (een deel) van raamstraten zijn gesloten door de jaren heen. Over het algemeen hebben gemeenten geen zicht op de consequenties van de sluiting van raamstraten. Zo kunnen gemeenten niet bijhouden waar sekswerkers naartoe gaan, omdat zij de bijzondere persoonsgegevens van sekswerkers niet mogen verwerken. Dit maakt het nagenoeg onmogelijk om te weten of de sekswerkers in het vergunde circuit blijven, niet-vergund gaan werken of ander werk gaan doen.

Verder onderzoeken andere gemeenten alternatieven voor het raamsekswerk. Deze onderzoeken lopen nog of zijn maar gedeeltelijk succesvol gebleken. Ter illustratie schetsen wij hieronder de specifieke context van de gemeenten als het gaat om beleid en raamstraten en beschrijven wij de alternatieven die zij onderzoeken of onderzocht hebben. Iedere gemeenten kent een eigen dynamiek, historie en samenspel met stakeholders. Het delen van deze inzichten uit andere gemeenten heeft dan ook niet tot doel om 1-1 vergelijkingen te maken, maar inzage te geven dat het voor iedere gemeente een lokale uitdaging is om adequaat beleid in te richten en uit te voeren. Gemeenten werken onderling in samenwerkingsverbanden waarin ook geleerde lessen en inzichten aangaande sekswerkbeleid worden gedeeld. Gemeente Amsterdam – onderzoek gordijnen dicht De gemeente Amsterdam vertelt dat het beschermen van sekswerkers in kwetsbare omstandigheden en het tegengaan van misstanden en uitbuiting centraal staan in het prostitutiebeleid. Het Amsterdamse prostitutiebeleid

heeft daarom tot doel het bevorderen van goede (werk)omstandigheden voor sekswerkers met aanbod van zorg waar nodig, het bevorderen van een veilige vergunde branche, het tegengaan van illegale exploitatie/facilitering van prostitutie en het voorkomen en bestrijden van misstanden en uitbuiting, zoals omschreven in de Raadsinformatiebrief Prostitutiebeleid16. Amsterdam heeft 40 vergunningen verleend voor raamprostitutie-bedrijven op verschillende locaties, voor in totaal 385 ramen. Daarnaast zijn er vergunningen voor besloten prostitutiebedrijven (de zogeheten seksclubs en privéhuizen) en voor escortbedrijven. Er is beperkt een mogelijkheid tot vergunningsvrij werken als escort: dat kan alleen als de escort geheel zelfstandig werkt. Naar aanleiding van een motie17 onderzocht Amsterdam de optie om de gordijnen bij de raamstraten verplicht op de meest drukke tijdstippen te sluiten om de drukte en overlast in het Wallengebied tegen te gaan. De gemeente geeft aan dat het verplichten van het sluiten van gordijnen niet is doorgegaan, omdat je daarmee raamwerkers dwingt een om online klanten te werven, terwijl veel raamwerkers juist niet online vindbaar willen zijn. Zie hierover ook de bevindingen van pilot 3. Ook kan het zorgen voor extra kwetsbaarheid als sekswerkers niet digitaal vaardig zijn. Belangrijk is daarnaast dat een verplichte sluiting van gordijnen op de meest drukke

16

https://assets.amsterdam.nl/publish/pages/1072161/raadsbrief_prostitutiebeleid_amsterdam_december_2023.pdf

17

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12268655/1/535_22+Motie+Rooderkerk+c_s_+Naar+sekswerk+met+gesloten+gordijnen?connection_typ e=17&connection_id=8945552

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

30

tijdstippen een aanzienlijk negatief effect heeft op de verdiensten van de raamwerkers. Het is belangrijk dat sekswerkers blijven kiezen voor het werken in de vergunde branche in plaats van de onveilige illegale branche. Wel is mogelijk dat de exploitant en sekswerker vrijwillig kiezen voor het gebruik van de raamkamer met ‘gordijnen dicht’ (dus geen raamwerving). Het vrijwillige karakter van exploitatie met gesloten gordijnen is belangrijk. De ramen mogen nu voor een deel van de tijd de gordijnen gesloten hebben en online geworven klanten ontvangen. Zo wordt de hoofdbestemming ‘raamwerving’ volgens het bestemmingsplan nog steeds uitgevoerd. Er zijn afspraken gemaakt om te zorgen dat er wel voldoende toezicht kan worden gehouden. Gemeente Groningen – focus op onvergunde sector, geen onderzoek naar alternatieven raamsekswerk Het doel van het prostitutiebeleid in Groningen is dat sekswerkers veilig en gezond kunnen werken en dat overlast wordt tegengegaan. In de binnenstad is één raamstraat met 43 panden in gebruik als sekswerkbedrijf met in totaal 105 ramen/werkkamers. Ook zijn er (elders in de stad) twee erotische massagesalons. De bezetting van deze raamstraat fluctueert door de jaren heen. Na de coronaperiode lag de bezetting tussen de 40% en 70%, maar deze is in 2023 weer opgelopen naar 80% tot 90%. 18 Sinds een jaar is de bezetting nagenoeg volledig.

In Groningen was er in de raamstraat overlast van o.a. verkeer. Sinds de raamstraat autovrij is gemaakt, is deze overlast verminderd en zijn er minder gevaarlijke verkeerssituaties rondom de straat. Wel benoemen sommige sekswerkers dat zij sindsdien minder klanten hebben. De gemeente zet actief in op het tegengaan van overlast door middel van een gebiedsplan. De tweede raamstraat het A-kwartier is uiteindelijk in 2016 gesloten Groningen heeft jarenlang (20 jaar) ingezet op de beëindiging van deze straat waarbij uit onderzoek bleek dat raamprostitutie een negatieve invloed had op de leefbaarheid in het gebied. Voor de exploitanten was het dan ook voorzienbaar dat de raamprostitutie op enig moment zou eindigen in het A-kwartier. De exploitanten hadden de mogelijkheid om hun bedrijf op een andere locatie voort te zetten. 19 Mogelijk wordt er in Groningen nu meer niet-vergund gewerkt door de sluiting van deze werkplekken, maar daar heeft de gemeente geen volledig zicht op. Wel horen zij dat online werving een grote oorzaak is van de groei van de niet-vergunde sector. Op basis van een raadsvoorstel is de mogelijkheid verkend om een Lovehotel te starten, waar bijvoorbeeld kamers per uur verhuurd zouden kunnen worden. Dit alternatief past momenteel niet binnen de mogelijkheden van beleid en handhaving.

Bij een grote of snelle doorloop van sekswerkers die mogelijk maar één uur aanwezig zijn, is er namelijk niet altijd ruimte voor de in Groningen verplichte intake van sekswerkers door toezichthouders van de gemeente en GGD. Misstanden in de niet-vergunde sector zijn momenteel de primaire focus van de gemeente. Ze zijn op dit moment niet concreet bezig met het onderzoeken van alternatieven voor raamsekswerk, maar mogelijk in de komende tijd wel. In de niet-vergunde sector zien zij vanuit veiligheid en zorg de meeste misstanden. Gemeente Utrecht – onderzoek alternatieve werkplekken na sluiting raamstraten In 2013 zijn de twee locaties met raamstraten in Utrecht - het Zandpad en de Hardebollenstraat - gesloten. Het Zandpad bestond sinds de jaren 50, waar na de legalisering van het raamsekswerk de ondernemers die toen al actief waren exploitant zijn geworden. Binnen de groep exploitanten was één ‘grote’ ondernemer actief met veel locaties in beheer en een paar ‘kleine’ exploitanten. Tussen exploitanten onderling werd veel samengewerkt. Nadat de vergunning van de grote exploitant werd ingetrokken (vanwege misstanden), konden veel sekswerkers niet meer vergund werken en kwam het vergunde circuit onder druk te staan. De sluiting van de rest van de ramen volgde hier snel op.

In de aanpassing van de APV is nu ook rekening gehouden met spreiding tussen exploitanten zodat het systeem niet instort wanneer er bij één exploitant misstanden worden geconstateerd. In Utrecht is ruimte voor max 6 seksbedrijven, er is geen ruimte voor raamsekswerk of tippelzone. Nu hebben nog twee clubs een vergunning. Opvallend was dat na het sluiten in 2013 niet opeens veel vergunningsaanvragen kregen. Van de 6 mogelijke vergunde plekken zijn er dus maar twee ingevuld. Er is

18 19

https://gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/Prostitutiebeleid-en-ontwikkelingen-in-de-sekswerkbranche.pdf Zie bijvoorbeeld: https://gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/Collegebrief/Prostitutie-A-kwartier.pdf

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

31

meerdere keren geprobeerd een nieuwe locatie voor (raam)sekswerk op het Zandpad te organiseren, maar dat is niet gelukt. Na sluiting stapten een aantal sekswerkers over naar een privéhuis in de stad, maar het merendeel is uit het zicht verdwenen door vermoedelijk thuiswerken of het werken in andere steden. De gemeente noemt raamsekswerk uniek, het is echt anders dan thuiswerken en het huren van een ruimte. Sommige sekswerkers hebben de voorkeur voor het werken via het raam. De gemeente ziet dat raamsekswerk jaren geleden populairder was dan nu en ziet dat het sekswerk is veranderd door de toename van digitaal contact. Omdat er onvoldoende ruimte was voor sekswerkers om hun beroep schoon, veilig en transparant uit te oefenen, heeft het college van Burgemeester & Wethouders de commissie Sorgdrager de opdracht gegeven om advies uit te brengen voor het vormgeven van een vernieuwd en modern sekswerkbeleid in Utrecht.20 Het rapport dat eind 2022 verscheen, bevat 6 aanbevelingen:21 1.

Moderniseer het sekswerkbeleid.

2.

Onderzoek wat werkt in proeftuinen.

3.

Vereenvoudig de regelgeving voor privéhuizen en seksclubs.

4.

Onderzoek de mogelijkheid voor een vorm van kleinschalig straatsekswerk.

5.

Realiseer kleinschalig locatiegebonden sekswerk.

6.

Laat de beleidswijzigingen en proeftuinen lerend evalueren.

De gemeente zet nu in op twee proeftuinen. Een van de proeftuinen is het verhuren van ruimtes, niet per uur maar per dagdeel, al dan niet in combinatie met raam. Parkeergarage Paardenveld is komende 10 jaar in beheer van gemeente. Hier wil de gemeente een kleinschalige plek met 15 kamers zonder raam realiseren die per dagdeel te huur zijn. De tijdsduur van de verhuur is lang over nagedacht. Sekswerkers willen graag veel flexibiliteit qua uren. Exploitanten geven aan dat per uur verhuren niet rendabel is en onvoldoende ruimte biedt om een relatie aan te gaan met sekswerker. Dan is er ook onvoldoende ruimte voor intake en controle etc. Voor de gemeente speelt vooral het belang van zicht op toezicht en handhaving, maar ook bijvoorbeeld de druk op het verkeer en de omgeving door veel wisselingen. De tweede proeftuin is thuiswerken. Thuiswerken is sinds 1 januari 2025 toegestaan. Thuiswerken is een uitzondering op de vergunningplicht, valt onder bedrijf aan huis. Het is niet vergund, maar wel legaal. Niet alle gemeenten zijn voorstander van legaal thuiswerken. Er gebeurt hoe dan ook veel buiten je zicht als gemeente. Maar, met ons beleid nu hebben we een extra reden om langs te komen bij thuiswerkplekken. Hiervoor hadden we een passief beleid: wanneer er meldingen gedaan werden kwam toezicht langs maar nu zijn we proactief in toezicht, naast dat we meldingen in behandeling nemen.

Wanneer er signalen zijn dat iets niet oké is dan gaan we langs. Beide proeftuinen lopen in totaal drie jaar en worden geëvalueerd door een onafhankelijke partij. Gemeente Arnhem – normaliseren en destigmatiseren thuissekswerk Het uitgangspunt van de gemeente Arnhem is het normaliseren en destigmatiseren van thuissekswerk, omdat dit bijdraagt aan de veiligheid van thuissekswerkers. De ramen in Arnhem werden door een kleine groep ondernemers geëxploiteerd (19 exploitanten en 240 ramen22) en zijn in 2006 gesloten. De gemeente zag toen geen beweging naar nieuwe vergunningsaanvragen om legale seksinrichtingen te beginnen. De gemeente heeft geen onderzoek gedaan naar de consequenties van de sluiting van de ramen. De gemeente ziet een beweging van traditionele vormen van sekswerk naar flexibele vormen, waaronder thuissekswerk. Hierop is geanticipeerd door een vorm van thuissekswerk te legaliseren. Daarmee biedt de gemeente sekswerkers een mogelijkheid vanuit huis te werken en beoogt zo bij te dragen aan de veiligheid van sekswerkers. Door sekswerk te zien als een beroep aan huis, en sekswerk aan huis niet anders te benaderen dan

https://www.utrecht.nl/nieuws/nieuwsbericht-gemeente-utrecht/schoon-en-veilig-sekswerk-in-utrecht https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-1057203.pdf 22 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR723574 20 21

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

32

andere beroepen die vanuit huis worden uitgevoerd, hoopt de gemeente de drempel naar zorg en ondersteuning te verlagen. De gemeente heeft daarom gekozen geen aanvullende voorwaarden te stellen aan sekswerk vanuit huis, naast de voorwaarden die voor alle beroepen vanuit huis gelden. De gemeente Arnhem handhaaft reactief: als er meldingen van overlast of misstanden binnenkomen dan wordt daarop geacteerd. Tot voor kort had politie bestuurlijke controle seksinrichtingen obv meldingen wijkagenten of melding MMA. Politie doet dat niet meer. De gemeente is nu in transitie. Gemeente Rotterdam – evaluatie huidig beleid De Nota prostitutie en seksbranche (2015) van de gemeente Rotterdam heeft de volgende uitgangspunten: tegengaan van misstanden en mensenhandel in de seksbranche; een beheersbare vergunde sector; versterking van de positie van de sekswerker; het beschermen van het woon- en leefklimaat23. Momenteel laat de gemeente een evaluatie uitvoeren naar hun beleid. Onder andere omdat zij zien dat de wereld van sekswerk is veranderd waarin online advertenties een steeds grotere rol spelen en de omvang van de vergunde sector in verhouding met de onvergunde sector is afgenomen. De gemeente Rotterdam kent geen raamstraten en heeft momenteel 15 vergunde escortbedrijven en 32 locatiegebonden bedrijven (clubs, privéhuizen en massagesalons).

Dit is een stuk minder dan het aantal vergunde bedrijven, begin jaren 2000, net na de opheffing van het bordeelverbod. Qua thuissekswerk kiest Rotterdam pragmatisch, het is toegestaan zolang het niet bedrijfsmatig is 24. Hoe de vergunde sector er in een stad uit ziet – naast de voorwaarden die je als gemeente stelt en het locatiebeleid – hangt ook sterk af van de keuzes die ondernemers maken. Het is immers een bedrijfstak. De gemeente Rotterdam benadrukt daarom het belang om de vergunde sector zo goed mogelijk te organiseren samen met ondernemers, sekswerkers en overheden.

23 24

https://rotterdam.notubiz.nl/document/2146678/1 https://www.rotterdam.nl/sekswerk

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

33