RIS325070 Bijlage 1 Eindrapport alternatieven raamsekswerk RadarAdvies Geredigeerd

Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk Eindrapport

Gemeente Den Haag 26 februari 2026

Rapport Eindrapport RadarAdvies – onderzoek naar alternatieven voor het raamsekswerk – in opdracht van Gemeente Den Haag

Opdrachtgever Gemeente Den Haag Spui 70 2511 BT Den Haag

Uitvoerder RadarAdvies Veemarkt 83 1019 DB Amsterdam (020) 463 50 50 www.radaradvies.nl

Onderzoekers

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

1

Inhoudsopgave 1

MANAGEMENT SAMENVATTING

4

2

OPDRACHT EN DOEL

5

2.1

Aanleiding

5

2.2

Onderzoeksaanpak

6

2.3

Toetsen op randvoorwaarden

7

2.4

Onderzoeksactiviteiten

8

2.5

Scope van het onderzoek

9

3

KADER/ WET- EN REGELGEVING

10

4

BEVINDINGEN PILOT KAMERHUUR PER UUR

12

4.1

Wenselijkheid

12

4.2

Haalbaarheid

14

4.3

Veiligheid, wet- en regelgeving

14

4.4

Gebruik van de pilot

15

4.5

Conclusie

16

5

BEVINDINGEN PILOT WERKEN VANUIT GEMEENSCHAPPELIJKE LOCATIE

17

5.1

Wenselijkheid

17

5.2

Haalbaarheid

18

5.3

Veiligheid, wet– en regelgeving

18

5.4

Conclusie

19

6

BEVINDINGEN DIGITAAL CONTACT

20

6.1

Wenselijkheid

20

6.2

Haalbaarheid

21

6.3

Veiligheid, wet- en regelgeving

21

6.4

Conclusie

22

7

MEERWAARDE ALTERNATIEVEN VOOR NIET-VERGUND SEKSWERK

23

8

SAMENVATTING BEVINDINGEN EN CONCLUSIES PER PILOT

25

8.1

Samenvatting bevindingen per pilot

25

8.2

Reflectie

28

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

2

BIJLAGE 1 OVERZICHT QUOTES COALITIEAKKOORDEN

29

BIJLAGE 2 – ONTWIKKELINGEN ANDERE GEMEENTEN

30

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

3

1

Management samenvatting

De Gemeente Den Haag heeft RadarAdvies gevraagd onderzoek te doen naar alternatieven voor het raamsekswerk in de Geleenstraat en Doubletstraat. Het doel van dit onderzoek was te verkennen welke andere werkvormen — binnen de geldende wet- en regelgeving — kunnen bijdragen aan gezonde, veilige en toekomstbestendige werkplekken voor sekswerkers. RadarAdvies heeft in de periode juli 2025 – januari 2026 drie mogelijke alternatieven onderzocht en in de praktijk getoetst via actieonderzoek. Dit gebeurde in nauwe samenwerking met sekswerkers, exploitanten, SHOP en stichting De Haven, het Haags Economisch Interventieteam (HEIT), de GGD en de diensten OCW en BSD. Ook vonden er bewonersbijeenkomsten plaats. Gelet op de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026, is gekozen voor een verkort onderzoekstermijn van zes maanden. De drie onderzochte alternatieven zijn: • Kamerhuur per uur – het huren van een vergunde kamer zonder raam voor korte tijdseenheden. • Werken vanuit een gezamenlijke locatie – een constructie waarbij sekswerkers als zelfstandigen gezamenlijk werken op één vergunde locatie. • Digitaal contact – het gebruik van online werving en klantcontact als (gedeeltelijke) vervanging van de wervingsfunctie van het raam. Uit het onderzoek blijkt dat geen van de drie alternatieven een volledig vervangend alternatief vormt voor het raamsekswerk.

Wél bieden de alternatieven aanknopingspunten voor verdere ontwikkeling van toekomstige alternatieven in samenwerking met stakeholders. Pilot kamerhuur per uur: Het alternatief kamerhuur per uur is door twee exploitanten (één exploitant in de Doubletstraat en één exploitant van een privéhuis) aangeboden en is in theorie wenselijk, haalbaar een veilig. Tijdens de pilotperiode hebben sekswerkers geen gebruikgemaakt van deze kamers. Voor sekswerkers die niet digitaal willen werven, blijft het raam essentieel als primaire vorm van klantencontact. Pilot werken vanuit gemeenschappelijke locatie; Het alternatief werken vanuit een gezamenlijke locatie biedt voordelen op het gebied van veiligheid, collegiale steun en meer autonomie. Deze vorm is niet nieuw voor gemeente Den Haag en kan goed vergeleken worden met werkwijze van privéhuizen. In dit onderzoek hebben we middels gesprekken met sekswerkers, exploitanten en andere stakeholders in beeld gebracht of deze vorm ook een alternatief voor het raamsekswerk kan zijn. Hier zijn meningen over verdeeld en dit vraagt meer onderzoek. Pilot digitaal contact; Het digitaal contact is een veelgebruikte vorm van klantenwerving door sekswerkers. Een deel van sekswerkers op de raamstraten maakt gebruikt van online werving.

Voor een deel van sekswerkers is digitaal werving niet wenselijk omdat men vanuit privacy niet online zichtbaar wil zijn en ook in direct contact met klant wil staan (weten wie je klant is). Digitaal contact is een noodzakelijke randvoorwaarde voor de andere twee onderzochte pilots. Draagvlak stakeholders: De betrokken stakeholders in dit onderzoek zien de meerwaarde van verdere samenwerking, kennisdeling en gezamenlijke verkenning naar alternatieven. Succesvolle implementatie vereist tijd, begeleiding, gedragsverandering en het opbouwen van vertrouwen tussen gemeente, sekswerkers en exploitanten.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

4

2

Opdracht en Doel

2.1

Aanleiding

In het coalitieakkoord Haags akkoord 2023-2026 is vastgelegd dat de gemeente gaat werken aan alternatieven voor het raamsekswerk waar dat op termijn gaat verdwijnen1. De commissiebrief van 26 april 20242 beschrijft dat de gemeente samen met stakeholders gaat onderzoeken wat geschikte alternatieven zijn voor het raamsekswerk in Den Haag. Het raamsekswerkwaar het om gaat bevinden zich op de Geleenstraat (en Hunsestraat) en de Doubletstraat. RadarAdvies heeft in opdracht van de gemeente verkennend onderzoek uitgevoerd naar alternatieven en welke in pilotvorm onderzocht kunnen worden. Op basis van dit onderzoek heeft RadarAdvies drie alternatieven voorgesteld in een adviesrapport3. In de commissiebrief van april 2025 zijn deze drie mogelijke alternatieven gedeeld met de gemeenteraad4. De volgende pilots zijn voorgesteld: • Pilot 1: Kamer uur-huur • Pilot 2: Samenwerken vanuit één gezamenlijk locatie • Pilot 3: Digitaal contact tussen klant en sekswerker Een pilot is een experiment voor een bepaalde duur waarin een nieuw idee, product, proces of onderzoeksmethode uitgevoerd en getoetst wordt. In de periode 1 juli 2025 tot 15 januari 2026 heeft RadarAdvies een vervolgonderzoek uitgevoerd en deze pilots verder verkend, onderzocht en uitgevoerd in de praktijk en mét de praktijk.

Dit onderzoek richt zich op het verkennen van alternatieven voor raamsekswerk, met als centrale vraag in hoeverre deze alternatieven daadwerkelijk kunnen bijdragen aan gezonde en veilige werkplekken voor sekswerkers. Hierbij is specifiek onderzocht of en hoe het sekswerk in de raamstraten gedeeltelijk kan worden omgevormd door de invoering van deze alternatieven.

Criteria en randvoorwaarden De pilots moeten uitwijzen of de geteste vormen een goed alternatief bieden voor de wijze waarop de sekswerker nu, via het raam, contact met potentiële klanten legt. Het doel is dat pilots de wenselijkheid, haalbaarheid en veiligheid van de alternatieven inzichtelijk maken. Dat geldt ook voor zaken als draagvlak en de mate waarin de pilots in overeenstemming zijn of kunnen worden gebracht met de vigerende wet- en regelgeving en lopende plannen voor stedelijke ontwikkeling. Tevens gelden bij de uitvoering van de pilots de in de motie5’afdoening motie: Randvoorwaarden pilots” de volgende genoemde randvoorwaarden: bestaanszekerheid; terugkeergarantie in de raamstraten; eigen regie van sekswerkers op privacygevoelige informatie en het actief betrekken van sekswerkers.

https://kvw3.kansenvoorwest.nl/files/ris316672-haags-akkoord-2023-2026.pdf RIS318710 3 https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/15456278/1/RIS321954+Bijlage+adviesrapport?connection_type=16&connection_id=1035301 4 RIS321954 5 Motie; Afdoening motie:”Randvoorwaarden pilots (RIS319292) 1

2

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

5

2.2

Onderzoeksaanpak

RadarAdvies heeft gekozen om een aantal principes van actieonderzoek toe te passen voor dit kortdurend onderzoek naar alternatieven voor het raamsekswerk en een gefaseerde aanpak voor het ontwerpen van de pilots. In deze aanpak is samen leren en ontwikkelen de kern en is ingezet op het borgen van goede samenwerking en afstemming met o.a. sekswerkers, exploitanten, maatschappelijke organisaties, het Haags Economisch Interventie Team Prostitutie (HEIT), GGD en betrokken ambtenaren.

Actieonderzoek; De aanpak van actieonderzoek maakt het mogelijk om, parallel aan het ophalen van inzichten, direct in de praktijk te toetsen wat werkt en waar knelpunten liggen. Actieonderzoek betekent dat: ✓

onderzoekers, gemeente en stakeholders samen optrekken bij het ontwerpen, uitvoeren en beoordelen van de pilots;

✓

inzichten direct worden teruggekoppeld en gebruikt om de pilots bij te stellen;

✓

het onderzoek een lerend proces is, passend bij de complexe praktijk van sekswerk.

In een korte tijd levert dit rijke data op en wordt er tevens gebouwd aan draagvlak waarin betrokken stakeholders samen kijken wat de (mogelijke) effecten zijn van de acties of veranderingen en ook kan worden bijgesteld. Zo dient het onderzoek zelf als motor voor verandering en sluit deze zo goed mogelijk aan op de praktijk.

Gefaseerde aanpak Door het proces van continue onderzoeken en leren, is in het ontwerpen van de pilots gekozen voor een gefaseerde aanpak. We hebben onderscheid gemaakt tussen drie fasen: verkenning, realisatie en uitvoering. Hierin onderzochten wij steeds de wenselijkheid, veiligheid en haalbaarheid van een pilot. Het doorlopen van een fase was daarbij voorwaarde voor de start van de daaropvolgende fase. Zie de figuur hieronder voor de vragen per fase.

Onder welke voorwaarden willen mensen (sekswerkers, exploitanten, etc.) meedoen? Onderzoek hoe de pilot in de praktijk vormgegeven kan worden volgens criteria en randvoorwaarden. In deze fase werkten we de randvoorwaarden per pilot verder uit.

Wat moet georganiseerd worden om het idee in de praktijk te brengen? Onderzoek in de wijze van opzet en organisatie van de pilot in samenwerking met betrokkenen. In deze fase gingen we over op het concretiseren en praktisch inrichten van de pilots.

Praktijktest: wat leren we als er daadwerkelijk gebruik gemaakt wordt van het alternatief? Het onderzoeken hoe de pilots in de praktijk werken. Deze fase was gericht op het testen van de pilot in de praktijk en de ervaring met de pilot vanuit deelnemers (sekswerkers, exploitanten, gemeente, SHOP en stichting De Haven, en klanten).

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

6

Binnen de beschikbare tijd is ingezet om zowel stakeholders te motiveren om deel te nemen als draagvlak te creëren om pilots verder vorm te geven en tot uitvoer te brengen. In dit kader is ervoor gekozen om de pilots zo goed mogelijk te verkennen en te onderzoeken en alleen te realiseren als aan de opgehaalde randvoorwaarden kon worden voldaan. Alleen de pilot ‘kamerhuur per uur’ is tot realisatiefase gekomen. Door de opdeling in fasen is per pilot data verzameld ongeacht of de pilot de laatste fase (praktijktest) wel of niet bereikte. Verder bood deze opsplitsing de mogelijkheid om tijdens het onderzoek steeds te reflecteren of een pilot naar de volgende fase kon, of dat aanvullende informatie nodig was. Dit biedt inzicht in wat nog nodig is om in de toekomst een pilot tot uitvoer te brengen. Deze overwegingen nemen wij mee in de bevindingen per pilot.

2.3 Toetsen op randvoorwaarden Centraal in dit onderzoek staat de vraag: In hoeverre biedt één of meerdere van deze pilots een alternatief op het raamsekswerk in Den Haag? RadarAdvies onderzoekt per pilot of het alternatief: haalbaar, wenselijk en veilig is. Onder de criteria haalbaarheid en veiligheid wordt in ieder geval getoetst of de pilots voldoen aan de huidige wet- en regelgeving. Criteria en randvoorwaarden Wenselijkheid

De mate waarin bestaande problematiek adequaat wordt opgelost, maar het zegt ook iets over de urgentie van het betreffende probleem. Wenselijkheid betreft de mate waarin stakeholders – inclusief sekswerkers en exploitanten zelf – de meerwaarde zien van het alternatief. In deze context gaat wenselijkheid ook over draagvlak, levert het alternatief een betere situatie op dan de huidige en / of vinden stakeholders het wenselijk om gebruik te maken van dit alternatief.

Haalbaarheid

Haalbaarheid gaat over uitvoerbaarheid binnen de bestaande wet- en regelgeving, omgevingsplannen en de mogelijkheden die de gemeente heeft om vergunningen of werkwijzen aan te passen. Ook gaat haalbaarheid over organisatorische uitvoerbaarheid en over de balans kosten en baten voor sekswerkers en exploitant (is het alternatief rendabel)

Veiligheid

Veiligheid omvat zowel fysieke veiligheid als de bescherming van privacy en autonomie en aanwezigheid van beschermende maatregelen tegen potentiële risico’s.

Bestaanszekerheid

De mate waarin sekswerkers en exploitanten hun bestaanszekerheid gegarandeerd zien worden. Meewerken aan pilots mag niet tot omzetverlies leiden.

Terugkeergarantie in de raamstraten

Pilots leiden niet tot sluiting van ramen in straten.

Eigen regie sekswerkers op privacygevoelige informatie

Privacywetgeving dient gehandhaafd te worden. Er worden geen bijzondere persoonsgegevens van sekswerkers verwerkt.

Actief betrekken van sekswerkers

Sekswerkers zien zelf het voordeel in om mee te werken aan een pilot.

Wet- en regelgeving

Wet- en regelgevingsvragen worden afgestemd met gemeente Den Haag.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

7

2.4 Onderzoeksactiviteiten Het betrekken van verschillende stakeholders levert rijke inzichten aan verschillende perspectieven op. Wat voor een sekswerker een wenselijk alternatief kan zijn, kan voor de exploitant of binnen de geldende wet- en regelgeving mogelijk niet haalbaar zijn. Daarom hebben wij gedurende de onderzoeksperiode op meerdere manieren informatie opgehaald, in gezamenlijkheid met de sekswerkers en exploitanten, maatschappelijke organisaties, bewonersorganisaties en gemeente. Betrokkenheid en methoden Voor het onderzoek zijn meerdere methoden gecombineerd om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen: Methode

Doel

Betrokkenen

Periode/Frequentie

Document-studie

Alternatieven en pilots in bredere context plaatsen

RadarAdvies

Juli 2025- januari 2026

Werkgroep

Bespreken stand van zaken pilots, reflectie en verdieping en bijsturing

Beleidsambtenaren Den Haag, RadarAdvies

Elke twee weken, juli 2025 - januari 2026

Overleggen over pilots (co-creatie), bijdragen aan realisatie pilots en voorbereiding bijeenkomsten

Expertgroep

Voortgang pilots, input en reflectie toetsingscriteria, advies dataverzameling

Drie keer (juli, september, januari)

Bespreken pilots, reflectie, advies, bekendheid geven aan pilot kamerhuur per uur

Sekswerkers (klankbord en interviews)

Toelichting pilots, ophalen inzichten over wenselijkheid, haalbaarheid, veiligheid Realiseren pilots, ervaringen ophalen

Betrokkenen werkgroep, (ex)sekswerkers, SHOP/SPOT46, GGD6, Stichting De Haven, HEIT, exploitanten pilot kamerhuur per uur (ex)raamsekswerkers, escorts, andere sekswerkers (via SHOP klankbordgroep)

Twee gesprekken in 2025

Verdiepend inzicht in wensen, organisatie pilots, ervaring werkvormen

Acht exploitanten (Geleenstraat, Doubletstraat, clubs, privéhuizen, massagesalons)

Meerdere gesprekken, exploitantenbijeenkomst november 2025

HEIT, GGD, Stichting De Haven, SHOP, dienst OCW, Bestuursdienst, vijf andere gemeenten (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Groningen, Arnhem) Bewonersorganisaties Rivierenbuurt en Oude Centrum

Meerdere gesprekken gedurende het onderzoek

Verdiepend inzicht in wensen en ervaringen en op locatie toetsen deelname pilots en treffen voorbereiding Deelname bijeenkomst Diepte-interviews met verschillende stakeholders randvoorwaarden pilots en eigen geleerde lessen

December 2025 en februari 2026

Delen inzichten, reflecteren op alternatieven

Sekswerkers (via expertgroep netwerk)

December 2025, 1 keer ingevuld

Online survey, eenvoudige vragen, 7 talen

Exploitanten

Aanvullende interviews

Ervaringen met sekswerkbeleid, raamstraten en reflectie op pilots

Bewonersorganisaties

Inzichten en ervaringen delen, reflectie meerwaarde alternatieven Meer input over wenselijkheid kamerhuur per uur

Survey

6

Belangrijkste activiteiten Bestuderen van sekswerkbeleid/nota’s, eerdere onderzoeken, (raads)brieven, moties, publicaties Belastingdienst

GGD, Centrum Seksuele Gezondheid

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

8

2.5 Scope van het onderzoek De scope van dit onderzoek richt zich op de vergunde branche in Den Haag waarin onderzocht wordt welke pilots een alternatief voor het raamsekswerk zijn. We richten ons daarom op exploitanten van vergunde locaties en sekswerkers die vergund werken op de raamstraten of andere vergunde locaties. In de praktijk zien we dat het niet-vergunde sekswerk invloed heeft op de vergunde branche. Daarom halen we ook inzichten op uit dit deel van de branche in relatie tot de drie pilots. We zien dit als ‘bijvangst” van het onderzoek. Dit betekent dat we in gesprekken met stakeholders ook aandacht hebben voor sekswerkers die nu niet-vergund werken en hier inzage proberen te krijgen of deze alternatieven (pilots) wenselijk, haalbaar en veilig zijn om wel vergund te gaan werken. In de commissiebrief van april 2024 beschrijft de gemeente Den Haag dat in de periode van 2020 tot nu sprake lijkt te zijn van een sterke toename van de niet-vergunde seksbranche. . Hierin speelt de opkomst van sociale media en internet een rol. Hierdoor zijn er meer mogelijkheden voor sekswerkers en klanten om online met elkaar in contact te komen. We hebben deze inzichten in een apart hoofdstuk opgenomen. Dat betekent dat wanneer we iedere pilot beschrijven in hoofdstuk 4, 5 en 6 dat deze over de vergunde branche gaan.

In hoofdstuk 7 zijn de bevindingen die over de nietvergunde branche gaan in een apart hoofdstuk opgenomen. Tot slot, de gemeente Den Haag is, net als andere gemeenten sinds de legalisering van prostitutie in 2000, verantwoordelijk voor het lokale sekswerkbeleid en het vergunningenstelsel. De inzichten en uitkomsten van dit onderzoek bieden verdere handreikingen voor het bredere vraagstuk hoe gemeente Den Haag het sekswerkbeleid en de raamstraten nu en in de toekomst gaat inrichten. De gemeente Den Haag staat net als andere gemeenten voor verschillende vragen en uitdagingen. Ondanks dat de scope van dit onderzoek zich richt op de gemeente Den Haag hebben we vijf andere gemeenten gesproken om beter inzicht te krijgen in stedelijke ontwikkelingen rond sekswerkbeleid en vergunningstelsel. Deze inzichten zijn in bijlage 2 opgenomen.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

9

3

Kader/ wet- en regelgeving

Bij het ontwikkelen en toetsen van alternatieven voor het raamsekswerk is het noodzakelijk te begrijpen binnen welke wettelijke en beleidsmatige kaders deze pilots kunnen plaatsvinden. Daarbij is niet het doel om het volledige sekswerkbeleid uiteen te zetten, maar om de voorwaarden te schetsen die direct invloed hebben op de haalbaarheid, wenselijkheid en veiligheid van de onderzochte werkvormen.

Prostitutie/ sekswerkbeleid Sinds 2000 is het bordeelverbod in Nederland opgeheven, wat de legalisering van prostitutie betekent. Met deze wetswijziging zijn gemeenten verantwoordelijk voor het lokale sekswerkbeleid en vergunningsstelsel. Sekswerk mag uitsluitend plaatsvinden binnen vergunde seksinrichtingen, waaronder de raamstraten, seksclubs en erotische massagesalons. Dit betekent dat elke nieuwe werkvorm moet passen binnen een bestaand vergunningskader of – wanneer dat nog niet het geval is – binnen beleidsruimte die redelijkerwijs kan worden aangepast. In de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) stellen gemeenten regels vast voor exploitatie van seksbedrijven en voor sekswerk. 7 In de Nota Sekswerk Den Haag staat omschreven hoe de gemeente Den Haag het sekswerkbeleid vormgeeft 8. De ambitie van het Haagse sekswerkbeleid is dat sekswerkers veilig, gezond en zonder stigma kunnen werken. De gemeente zet zich in om de positie van sekswerkers te verbeteren en pakt misstanden, zoals mensenhandel, hard aan. Vanuit Veiligheid wordt het vergunningenbeleid uitgevoerd en worden maatregelen genomen om meer zicht te krijgen op het meer verborgen, niet-vergunde deel van de sector. Vanuit zorg neemt de gemeente maatregelen om de gezondheid van sekswerkers te beschermen, hun positie te verbeteren, te voorzien in opvang en een perspectief te bieden buiten de sekswerkbranche.

Ook wordt ingezet op destigmatisering. 9

Exploitatie sekswerkbedrijf Den Haag kent momenteel 61 vergunde seksbedrijven. Hiervan zijn 40 seksbedrijven raamprostitutiebedrijven, met in totaal ongeveer 325 ramen10. Hieronder staat een overzicht met het aantal sekswerkbedrijven in 2019 en in 2025. Zie de Nota Sekswerk den Haag voor de uitleg van de vormen van sekswerkbedrijven. Dit onderzoek richt zich primair op de raamstraten, maar onderzoekt ook samenwerking met andere vergunde locaties. Exploitatievergunningen Raamprostitutie Erotische massagesalons

201911 41 12 (11 Thaise massagesalons, 1 regulier)

2025 40 9

Privéhuizen/-clubs

6

Seksshops/-bioscopen Escortbedrijf

5 2

8 (2 SM-studio’s, 5 privéhuizen, 1 gay bar) 3 1

Iedere exploitant van een seksbedrijf (seksbioscoop, bordeel, escortbedrijf, raamprostitutiebedrijf, erotische massagesalon) heeft een vergunning van de gemeente nodig.12 In de raamstraten hebben exploitanten een exploitatievergunning voor het beheren van de kamers met raam als seksinrichting. Iedere exploitant heeft eigen huisregels voor zijn of haar seksinrichting. Sekswerkers huren een kamer met raam bij de exploitanten of werken binnen een andere vergunde seksinrichting als seksclubs of massagesalons. In de raamstraten huren sekswerkers een kamer met raam voor een dagdeel of dag tegen een vast tarief. Raamsekswerkers zijn zelf verantwoordelijk voor

https://repository.wodc.nl/bitstream/handle/20.500.12832/3146/3134-de-nederlandse-seksbranche-volledige-tekst.pdf?sequence=1&isAllowed=y Bron APV, Hoofdstuk 3 9 Nota Sekswerk Den Haag 10 Nota Sekswerk Den Haag 11 Prostitutiebeleid in Den Haag: Prostitutienota Den Haag 2020-2022 12 https://ondernemersplein.overheid.nl/wetten-en-regels/vergunning-seksbedrijf/ 7

8

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

10

de werving van klanten. In seksinrichtingen als erotische massagesalons en seksclubs zorgen exploitanten vaak zelf voor (een deel van) de werving van klanten waarbij sekswerkers deze klanten op locatie ontmoeten en diensten aanbieden. Het zelfstandig werven van klanten door sekswerkers is daarmee beperkt(er). Ook zijn er gespecialiseerde seksinrichtingen (bijvoorbeeld SM) waarbij sekswerkers hun eigen klantenkring hebben en gebruik maken van een ruimte bij een exploitant, of ook zelf exploitant zijn.

Positie van sekswerkers en arbeidsvormen In de Haagse raamstraten werken sekswerkers als zelfstandige (zzp’er) en huren zij een kamer bij een exploitant. In Den Haag kunnen sekswerkers werken als: • Zelfstandige (zzp’er) – de vorm die geldt in de raamstraten. • Opting-in – wordt veelal gebruikt in clubs en erotische massagesalons, maar is niet toepasbaar op raamprostitutie. De exploitant heeft een overeenkomst met de Belastingdienst nodig om het opting-in systeem toe te passen.13 Deze vorm is een tussenvorm van werken als zelfstandige en werken in loondienst 14. Bij de beoordeling van alternatieven is van belang dat werkvormen aansluiten op de bestaande arbeidsrelatie (zelfstandig ondernemerschap) en voldoen aan fiscale en administratieve eisen.

Privacy Het borgen en respecteren van privacy van sekswerkers is een belangrijke randvoorwaarde voor het toetsen van alternatieve vormen. Het zijn van sekswerker is op basis van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) een bijzonder persoonsgegeven. Dit betekent dat het niet is toegestaan om deze gegevens te verwerken zonder formele wettelijke grondslag. Deze grondslag is er op dit moment niet. Dit heeft de vormgeving van de alternatieven voor het raamsekswerk beperkt. Bij de bespreking van de verschillende pilots wordt dit onder de randvoorwaarden haalbaarheid en veiligheid verder uitgewerkt.

Toezicht en handhaving Het Haags Economisch Interventieteam (HEIT) is een samenwerkingsverband waarin verschillende organisaties samenwerken om ondermijnende en criminele bedrijven en misstanden in de prostitutie aan te pakken. Het HEIT houdt toezicht op vergunde en niet-vergunde sekswerkplekken met het doel misstanden te signaleren en veiligheid te waarborgen. Pilots moeten daarom zo ingericht zijn dat het HEIT zijn reguliere toezichtstaken kan uitvoeren, zonder dat dit leidt tot strijdigheid met privacywetgeving of tot een vermindering van zicht op de werkpraktijk. Dit geldt ook voor exploitanten die de verplichting hebben om bij de kennismaking met een sekswerker een intakegesprek moeten doen. Daarbij moeten zij goed kunnen toetsen op signalen van misstanden. Sekswerkers kunnen bij het HEIT terecht voor verschillende soorten ondersteuning, waaronder het melden van misstanden op de werkplek of ondersteuning bij problemen buiten de werkplek zoals stalking of bedreiging.

13 14

https://kennisgroepen.belastingdienst.nl/publicaties/kg204202513-fictieve-dienstbetrekking-sekswerkers/ https://open.overheid.nl/documenten/ronl-0bf62b55-7efa-4fa4-99e0-48299f4b0d45/pdf

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

11

4 Bevindingen Pilot Kamerhuur per uur In deze pilot is in de periode van juli 2025- januari 2026 verkend of sekswerkers van de Haagse raamstraten gebruik willen maken van de mogelijkheid om een vergunde kamer, zonder raam, per uur te huren. Twee exploitanten hebben dit alternatief gedurende de pilotperiode aangeboden. Hoewel het aanbod operationeel gereed was en inspanningen zijn gedaan om de pilot onder de aandacht te brengen, heeft geen enkele sekswerker tijdens de pilotperiode daadwerkelijk gebruikgemaakt van een kamer. Hierdoor is de pilot inhoudelijk vooral beoordeeld op basis van gesprekken met sekswerkers, exploitanten en andere betrokken stakeholders.

4.1

Wenselijkheid

Met verschillende stakeholders zijn gesprekken gevoerd om inzicht te krijgen of dit alternatief wenselijk is voor hen.

Sekswerkers In gesprekken met (ex) sekswerkers lopen behoeften en voorkeuren uiteen als het gaat om de wenselijkheid van kamerhuur per uur. Op dit moment werken sekswerkers in de raamstraten als ZZP en huren een kamer per dagdeel of dag tegen een vast tarief. Het aanbieden van kamerverhuur per uur verruimt kansen en mogelijkheden voor sekswerkers om op veilige en gezonde werkplekken te kunnen werken. Uit gesprekken met sekswerkers blijkt dat men dit wenselijk vindt als dit op de raamstraten zelf plaatsvindt of dat dit op een andere vergunde locatie zoals een privéhuis, club of erotische massagesalon georganiseerd wordt. Dit betreft met name de groep sekswerkers die op afspraak werken, een vaste klantenkring hebben of het raam niet als (hoofd) middel voor klantenwerving gebruiken. Ook voor specifieke groep sekswerkers, waaronder transgender sekswerkers, wordt kamerhuur per uur als wenselijk gezien omdat de mogelijkheden voor hen op de raamstraten beperkter is. Het huren van een kamer per dagdeel of dag is voor sommige sekswerkers een drempel, een kamerhuur per uur levert sommige sekswerkers meer flexibiliteit op en alternatief om eigen kosten te verlagen.

Kamerhuur per uur op andere vergunde locaties dan de raamstraten, zoals privéhuizen, erotische massagesalons en clubs wordt ook als wenselijk gezien door de combinatie van de privacy van een eigen kamer en de mogelijkheden contact met anderen te hebben in een pand. De overstap van raamstraat naar deze locatie brengt wel vragen met zich mee vanuit sekswerkers over bijvoorbeeld geldende huisregels van deze vergunde locaties en of dit beperkingen geeft dan hoe men nu werkt. Voor een deel van klanten kan het werken op een andere vergunde locatie, anders dan de raamstraten, drempelverlagend werken. Voor klanten die men online werft kan het namelijk een drempel zijn om alsnog naar raamstraten te gaan voor een afspraak en is bijvoorbeeld een privéhuis een plek die beter aansluit. Voor een groep raamsekswerkers heeft het raam als wervingskanaal een grote rol. Een deel van de sekswerkers kiest er bewust voor om niet online te adverteren, bijvoorbeeld om hun anonimiteit te waarborgen of niet vindbaar te zijn voor familie. Het raam biedt voor hen meer anonimiteit en veiligheid. Ook biedt het raam direct contact met de klant. Het raamcontact stelt hen in staat om ter plaatse te beoordelen of zij de klant aan willen nemen, wat voor veel sekswerkers een belangrijk veiligheidsgevoel geeft. Zonder deze wervingsmogelijkheid zijn zij aangewezen op online zichtbaarheid of een vaste klantenkring.

Bovendien brengt werven via raamcontact zekerheden met zich mee; je weet wie je klant is en je voorkomt no-shows (klanten die niet naar afspraak komen) en daarmee ook onnodige kosten (wel kamerhuren maar geen klant). Enkele raamsekswerkers combineren het werven via het raam, met het online werven van klanten die naar de raamstraten toe komen. Voor deze groep is het kunnen huren van een kamer per uur als alternatief passender. Echter, is bij een mix van klantcontact via raam en online het contact via het raam nog steeds belangrijk. Het ontbreken van een raam maakt de pilot daarom voor veel raamsekswerkers niet wenselijk als volledig vervangende werkvorm.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

12

Exploitanten De exploitanten verschillen in hun beoordeling over de wenselijkheid. Het merendeel van de exploitanten die we gesproken hebben ziet kamerhuur per uur als een kans om beschikbare ruimte beter in te zetten en het bestaande aanbod uit te breiden of te vernieuwen. Exploitanten zien belemmeringen in praktische organisatie in het kamers per uur aanbieden, vanwege de handelingen van intake, schoonmaak en doorstroom naar volgende gebruiker die tijdrovend zijn. De investering weegt niet op tegen wat je voor een kamer kan vragen, ook om het rendabel voor de sekswerker te maken. Het werken met gemiddeld 2 uur of meer sluit dan ook beter aan, waarbij men zich moet afvragen in hoeverre een dagdeel prijs dan niet een beter aanbod is voor sekswerkers. Voor een deel van exploitanten wordt kamerhuur per uur ook als wenselijk gezien als antwoord om meer te experimenteren met nieuwe vormen vanuit toekomstbestendigheid van de sector. De afgelopen jaren zijn er veel veranderingen geweest in de sector, bijvoorbeeld door de komst van online kanalen waarbij sekswerkers en klanten elkaar ook goed weten te vinden en meer sekswerk niet-vergund plaatsvindt. Sommige exploitanten geven aan dat het moeilijker is om nieuwe sekswerkers te werven, terwijl andere exploitanten zich niet in dit beeld herkennen.

Ook geven exploitanten aan dat de coronamaatregelen, waaronder het tijdelijk moeten sluiten van hun inrichting, impact heeft gehad en dat een deel van sekswerkers ander werk is gaan doen of nu niet-vergund vanuit huis werkt. Er is behoefte om te vernieuwen en ook te experimenteren met nieuwe vormen van inkomstenen vergroten van financieel rendement (door bijvoorbeeld kamerverhuur per uur). Tevens geven exploitanten aan dat de groep sekswerkers op de raamstraten een andere groep is dan de sekswerkers die werkzaam zijn in een club of privéhuis. Met andere woorden voor iedere groep sekswerkers zal deze pilot qua wenselijkheid anders worden ervaren en de vraag is of sekswerkers de overstap willen maken. Bij aanvang van dit onderzoek was het faciliteren van de pilot kamerhuur per uur niet interessant voor sekswerkers die nu als ZZP werken om te werken in een club vanwege het opting-in systeem. Voor hen is het wenselijk om als zelfstandige te blijven werken. Gedurende de onderzoeksperiode in 2025, is vanuit de Belastingdienst aangegeven dat het voortaan mogelijk is om binnen een seksinrichting met verschillende dienstbetrekkingen te werken. Dit betekent dat exploitanten die nu werken met opting-in ook kunnen werken met sekswerkers in ZZP verband. Dit biedt de exploitant meer ruimte om binnen de seksinrichting ook een alternatief als kamerhuur per uur aan ZZP-ers aan te bieden.

Deze wijziging vanuit belastingdienst biedt exploitanten en sekswerkers meer mogelijkheden voor de toekomst en vraagt verder onderzoek. Expertgroep De expertgroep ziet kamerverhuur per uur als wenselijk alternatief mits zelfbeschikkingsrecht het uitgangspunt is en blijft en de pilot binnen wet -en regelgeving uitgevoerd en geborgd kan worden. Het alternatief biedt meer mogelijkheden voor sekswerkers om als zzp’er in een veilige werkomgeving te werken. De focus op specifieke sekswerkers als transgenders en mannen, kan helpen om ook voor deze groep extra veilige werkplekken te creëren. Bewonersorganisaties Oude Centrum en Rivierenbuurt Voor bewoners is het belangrijkste dat het alternatief de overlast in de omgeving van de raamstraten vermindert. De overlast die zij ervaren komt voornamelijk van groepen die rondhangen op de raamstraten en niet per se klant zijn van de raamsekswerkers. Wanneer er voor deze groepen niks te zien is, dan zullen zij mogelijk minder snel naar de straten komen. Het verhuren van een kamer per uur zonder raam is voor hen daarom alleen een wenselijk alternatief, als dit in plaats van de kamers met raam is of als het kamers zijn op locaties anders dan de raamstraten.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

13

4.2 Haalbaarheid De pilot laat zien dat het juridisch mogelijk is om binnen de bestaande exploitatievergunning een kamerhuur per uur aan te bieden, mits exploitanten een aanvulling op hun bedrijfsplan indienen en de gemeente deze kan toetsen binnen de APV-regels. In de praktijk kostten deze stappen meer tijd dan vooraf verwacht. Twee exploitanten hadden aanvankelijk interesse, maar zagen uiteindelijk af van deelname omdat de benodigde aanpassingen om kamerhuur mogelijk te maken en administratieve wijzigingen meer tijd nodig hadden en te omvangrijk waren binnen de beschikbare pilotperiode. Ook de praktische organisatie vraagt om extra inspanningen, waaronder een reserveringssysteem, duidelijke afspraken met het HEIT over intake en toezicht, en voldoende schoonmaakcapaciteit tussen boekingen door. Om met kamerhuur per uur een realistisch alternatief te bieden op raamsekswerk moet zowel voor de sekswerker als voor de exploitanten de kamerhuur per uur voldoende omzet genereren. Wat voldoende voor de exploitant in dit geval is, is sterk afhankelijk van o.a. locatie, andere inkomsten, en specifieke kosten van de kamer voor de exploitant. De twee deelnemende exploitanten hebben eigen tarief per uur ontwikkeld, passend bij de setting en klantgroep.

De exploitanten die wel deelnamen konden de kamers operationeel gereed maken, maar gaven aan dat de pilot veel voorbereiding, afstemming en doorontwikkeling vraagt en nog meer tijd vraagt om te beoordelen of dit een financieel en organisatorisch stabiel alternatief is.

4.3 Veiligheid, wet- en regelgeving Voor alle betrokken partijen staat vast dat nieuwe werkvormen dezelfde mate van veiligheid moeten bieden als de raamstraten. In de pilot is daarom gewerkt met dezelfde voorwaarden als bij regulier vergund werk: een intake en contactmomenten door en met de exploitant, melding bij HEIT, hygiënecontroles door de GGD en toezicht binnen bestaande kaders. Ook in de organisatie van de pilot kamerhuur per uur ontvangt HEIT een melding dat er een nieuwe sekswerker is begonnen. De sekswerker kan wel direct gebruik maken van de kamerhuur per uur. Voorheen kon een sekswerker pas aan de slag als er een kennismaking met HEIT was geweest en dit gebeurde dan binnen 28 uur. Dit is aangepast, HEIT komt nu zo snel mogelijk langs voor een kennismaking en de sekswerker kan na intake met de exploitant wel starten. Voor de pilot per uur gelden deze afspraken ook. Wel wordt aangegeven vanuit HEIT dat kamerhuur van één uur onvoldoende is en dat minimaal 2 uur meer ruimte biedt om ook kennis te kunnen maken. Ook is afgesproken dat de sekswerker zelf ook het nummer van HEIT ontvangt en ook zelf contact op kan nemen. Een aanvullende uitdaging is dat sekswerkers die zonder raam werken vaker afhankelijk zijn van vooraf gemaakte afspraken en digitale werving.

Voor sommigen kan dit leiden tot onzekerheid over klantencontact, no-shows en minder directe inschatting van risico’s. Stakeholders benadrukken dat veiligheid bij online werving en klantselectie extra aandacht vraagt, vooral voor sekswerkers die dit nog niet gewend zijn.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

14

4.4 Gebruik van de pilot Er is door sekswerkers geen gebruik gemaakt van de pilot kamerverhuur per uur. Vanuit betrokken exploitanten is ingezet op bekendmaking van de kamerhuur per uur onder hun eigen netwerk van sekswerkers en binnen eigen online kanalen. Tijdens de pilot is op verschillende manieren ingezet op werving van sekswerkers voor de pilot kamerhuur per uur. Vanuit de betrokken organisaties als SHOP, de Haven en GGD is informatie gedeeld over de pilot binnen de eigen spreekuren en contactmomenten met sekswerkers. Ook hebben zowel SHOP als de Haven via de eigen appgroepen de pilot onder de aandacht gebracht. Tevens hebben de betrokken deelnemers uit de expertgroep meegedacht hoe beide deelnemende exploitanten zelf de sekswerkers beter kunnen bereiken. Zo heeft de exploitanten van het privéhuis een digitale flyer gemaakt om de pilot kamerhuur per uur bekendheid te geven. De leden uit de expertgroep hebben deze digitale flyer gedeeld in hun netwerk. Deze exploitant was gewend om met digitale flyers al te werken. De exploitant op de raamstraat die deelnam aan de pilot had minder ervaring met inzet van online kanalen voor werving van sekswerkers. De communicatieadviseur van SHOP heeft actief bijgedragen in het opzetten van een Instagram kanaal voor deze exploitant om zo bekendheid te geven aan de pilot onder sekswerkers.

Ook is er een kort filmpje gemaakt met de exploitant zelf. Volgens de leden uit de expertgroep is juist zichtbaarheid van de exploitant belangrijk zodat sekswerkers ook een beter beeld krijgen wie de kamerhuur per uur aanbiedt. Uiteindelijk zijn deze post ook gedeeld in het netwerk van andere deelnemende expertgroep leden. Ondanks deze investeren is er geen gebruik van is gemaakt in deze periode. Dit betekent volgens de deelnemende exploitanten en betrokken organisaties uit de expertgroep niet dat er geen behoefte is aan deze vorm. In contactmomenten met sekswerkers hebben zij wel meerdere gesprekken gehad met sekswerkers die geïnteresseerd zijn in kamerhuur per uur.

In gesprekken met exploitanten en betrokken organisaties ziet men deze pilot als haalbaar en wenselijk en geeft men de volgende mogelijke redenen mee waarom er in deze pilotperiode geen gebruik is gemaakt van de pilot; − De korte duur van de pilotperiode, het vraagt meer tijd om onder sekswerkers deze nieuwe vorm onder de aandacht te brengen en de werkwijze van deze vorm toe te lichten − Werken met een nieuwe exploitant; Het werken voor een nieuwe exploitant en op een nieuwe locatie is een nieuwe stap voor sekswerkers, een deel van sekswerkers werkt op een voor hun fijne werkplek bij een exploitant die men vertrouwt − Het volledig werken via digitaal contact met de klant en het werken op afspraak is een nieuwe werkwijze voor sekswerkers op de raamstraten. Dit vraagt tijd en gedagsverandering. − Zekerheid op inkomsten; een mogelijke redenen kan ook zijn dat sekswerkers er nu nog geen financieel voordeel in zien. Als de klant niet komt opdagen is dit een financieel risico. Het is dan toch interessanter om wel een dagdeel te huren bij exploitant en dan ook klanten via raamcontact erbij te kunnen werven. − Investeren in werving sekswerkers; De twee deelnemende exploitanten gaven aan dat het voor hen ook een verkenning is hoe nieuwe sekswerkers te bereken voor de kamerhuur per uur. In de huidige vorm werft men sekswerkers die in een raamstraat wil werken of in een privéhuis.

Het aanbieden van kamerhuur per uur vraagt nieuwe vormen hoe sekswerkers te bereiken en met welke boodschap. Dit vraagt meer tijd om te testen in de praktijk. − Onzekerheid; De dagelijkse kosten van onderhoud voor iedere inwoner stijgen. Het werken met een dagdeel of dagtarief op raamstraten en het werven van voldoende klanten is voor sommige sekswerkers al een uitdaging. Het zorgdragen voor inkomsten kent onzekerheid. Er is te weinig ruimte (in het hoofd) om te experimenteren met nieuwe vormen en dit kan ook een reden zijn dat sekswerkers zich nu richten op wat men al kent.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

15

Het loont om samen te blijven investeren in relatie opbouw en gerichter voorlichting en doorverwijzing te organiseren om meer bekendheid te generen voor deze alternatieven en uit vaste manieren van werken te komen.

4.5 Conclusie De pilot toont aan dat het aanbieden van kamerhuur per uur juridisch en praktisch mogelijk is, maar dat de wenselijkheid en toepasbaarheid sterk variëren tussen sekswerkers. Voor een specifieke groep sekswerkers kan het een aanvullend vergund alternatief zijn, maar het vormt geen volwaardige vervanging voor het werken achter het raam. Dat er geen gebruik gemaakt is van de pilot laat zien dat verdere verkenning nodig is om beter te begrijpen voor wie dit alternatief passend is, welke voorwaarden bijdragen aan acceptatie en hoe exploitanten dit op een duurzame manier kunnen aanbieden. Exploitanten staan open voor het testen van kamerverhuur per uur als aanvulling op het verhuren van dag /dagdeel 15 tegen vast tarief. Wel worden minimale eisen aan verhuur gesteld voor het aantal uren voor verhuur. De organisatorische uitvoer (schoonmaak, intake etc) leent zich niet voor korte duur van één uur maar vraagt minimaal 2-4 uur.

15

Dagdeel (dag of nacht) of volledige dag (Dag plus nacht).

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

16

5

Bevindingen pilot werken vanuit gemeenschappelijke locatie

In dit hoofdstuk worden de bevindingen beschreven van de pilot werken vanuit een gemeenschappelijke locatie. Er is een duidelijke wens vanuit sekswerkers om vanuit een gemeenschappelijke locatie samen te werken en in Den Haag zijn er vergelijkbare vergunde seksinrichtingen in de vorm van privéhuizen. De vraag is daarmee niet óf er behoefte is aan gezamenlijke werkplekken, maar of en hoe een vergelijkbare constructie op een veilige, vergunde en juridisch houdbare manier kan worden ingericht. Deze verkenning heeft inzichten opgeleverd die hier deels antwoord op geven. Deze pilot is gedurende het onderzoek niet tot de fase van realisatie gekomen, er kon uitsluitend een verkenning plaatsvinden. De belangrijkste oorzaak hiervoor was dat binnen de geldende wet- en regelgeving onvoldoende tijd en mogelijkheden beschikbaar waren om het concept daadwerkelijk in de praktijk te realiseren.

5.1

Wenselijkheid

Sekswerkers Het werken vanuit een gemeenschappelijke locatie sluit aan bij de behoefte van sommige sekswerkers om meer gezamenlijk en zelfstandig te kunnen werken, met gedeelde faciliteiten en onderlinge sociale controle. Deze vorm is vergelijkbaar met de vergunde inrichting van privéhuizen, waarin de exploitant ook werkzaam is (of kan zijn) als sekswerker en een eigen klantenkring heeft georganiseerd. In verdiepende gesprekken met (ex) sekswerkers ziet men deze vorm als wenselijk, maar wordt ook zichtbaar dat veel sekswerkers zich niet volledig bewust zijn van de verplichtingen die horen bij het exploiteren van een vergunde sekslocatie. Op een gezamenlijke locatie moet altijd een exploitant aanwezig zijn, en naast de exploitant moet een beheerder op de vergunning worden bijgeschreven. Een beheerder kan niet tegelijk sekswerk verrichten; er moet dus altijd iemand aanwezig zijn die uitsluitend beheertaken uitvoert. Dit betekent dat het alternatief een bepaalde mate van ondernemerschap en verantwoordelijkheid vraagt, terwijl niet alle sekswerkers die rol willen of kunnen vervullen. Daarbij zijn er kosten verbonden aan vergunningverlening, beheer en locatiehuur, terwijl het onzeker is of een gezamenlijke locatie rendabel kan worden geëxploiteerd. In gesprek geven sekswerkers aan dat dit een drempel vormt. Zij staan wel open om deze vorm met een (bestaande) exploitant te verkennen.

Exploitanten Vanuit het perspectief van exploitanten zijn enkelen geïnteresseerd om dit alternatief te verkennen. In het onderzoek is met exploitanten verkend of op bestaande vergunde locaties – zoals seksclubs of erotische massagezaken – ruimte geboden kan worden aan groepen zelfstandige sekswerkers. Een aantal exploitanten staat hier in beginsel voor open, maar dit vraagt nadere uitwerking. In deze constructie blijft de exploitant verantwoordelijk voor het naleven van alle veiligheids- en vergunningsvoorwaarden en draagt hij ook het financiële en juridische risico. Sekswerkers zouden in dat geval onder voorwaarden een kamer kunnen huren en als collectief gebruikmaken van de ruimte. Dit kan voordelen bieden, maar vraagt eveneens een zorgvuldig ingerichte samenwerking en heldere afspraken over beheer, huisregels, hygiëne en veiligheid. Expertgroep Bij de expertgroep roept dit alternatief de vraag op hoe het georganiseerd kan worden binnen de vergunde branche. Zij zien het als een potentieel wenselijk alternatief, omdat het sekswerkers in hun ondernemerschap en zelfbeschikkingsrecht kan versterken. Tegelijkertijd ziet men ook dat er nog onbekendheid is in wat dit alternatief

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

17

vraagt van sekswerkers. De groep vraagt zich af of maatschappelijk organisaties begeleiding en ondersteuning kunnen bieden aan sekswerkers die deze stap willen maken (bijvoorbeeld ondersteuning bij administratie en voorlichting over wet- en regelgeving). Bewonersorganisaties Oude Centrum en Rivierenbuurt De meerwaarde voor bewoners van dit alternatief is voornamelijk dat er op andere locaties dan op de raamstraten vergund gewerkt zal worden. Indien dit alternatief in woonwijken plaatsvindt, vinden bewoners het belangrijk dat de effecten op leefbaarheid en veiligheid worden getoetst.

5.2 Haalbaarheid Hoewel de pilot niet kon worden gerealiseerd, is wel duidelijk geworden dat er in Den Haag vergunde locaties bestaan die inhoudelijk sterk lijken op het beoogde alternatief. Lessen kunnen geleerd worden uit privéhuizen (bijvoorbeeld SM-studio’s) waar sekswerkers al samen werken vanuit één locatie, waarbij zij hun eigen veiligheid borgen via vaste protocollen, een gedeelde klantenbasis en onderlinge afspraken. Deze voorbeelden tonen aan dat de werkwijze in potentie kan functioneren. Tegelijkertijd benadrukken deze sekswerkers dat deze samenwerking alleen werkt wanneer men elkaar volledig vertrouwt, financieel duidelijke afspraken maakt en gezamenlijk verantwoordelijkheid draagt voor werving, beheer en veiligheid. De verkenning laat daarmee zien dat een dergelijke constructie binnen de geldende kaders mogelijk is, maar dat het proces complex is en een langere voorbereidingstijd vraagt dan in de pilot beschikbaar was. De GGD en HEIT gaven aan dat toezicht ook bij een collectieve vorm uitvoerbaar is, mits de locatie een geldige vergunning heeft en duidelijk is wie als exploitant en beheerder optreedt. Welke aanvullende veiligheidsmaatregelen passend zijn – zoals toezicht, technische beveiliging of protocollen bij klantcontact – moet in nauwe samenwerking met sekswerkers verder worden onderzocht.

Dit alternatief is afhankelijk van een geschikte locatie, waarbij eerst moet worden beoordeeld of deze vorm van exploitatie binnen het omgevingsplan is toegestaan. Daarnaast moet een exploitant bereid zijn om op deze nieuwe manier te willen werken. Als dit een sekswerker is, vraagt dat een bepaalde mate van ondernemerschap.

5.3 Veiligheid, wet– en regelgeving Binnen deze pilot zijn twee wettelijke voorwaarden belangrijk: • De locatie moet de bestemming sekswerk hebben. Op 1 oktober 1999 is het aantal seksinrichtingen en escortbedrijven in de gemeente Den Haag per locatie vastgelegd. Ondernemers die na deze datum een nieuwe seksinrichting willen starten, komen niet voor een vergunning in aanmerking. Wanneer een pand met de bestemming sekswerk beschikbaar komt, moet een nieuwe exploitant zich snel melden. Een pand kan meerdere bestemmingen hebben, de bestemming sekswerk kan na een jaar leegstand van het pand vervallen . • Een exploitant moet een vergunning aanvragen en een (of meerdere) beheerder(s) opgeven. Beiden zijn verantwoordelijk voor naleving van veiligheids- en vergunningsregels en bijbehorende verantwoordelijkheden voor de locatie, het opvolgen van vergunningsvoorwaarden, en het voldoen aan wettelijke eisen zoals het tegengaan van misstanden, waaronder mensenhandel. Gedurende openingstijden van een seksinrichting moet er altijd een beheerder aanwezig zijn die op de vergunning vermeld staat. In de raamstraten en in de (meeste) seksclubs zijn veiligheidsmaatregelen voor sekswerkers aanwezig, zoals alarmknoppen, personele beveiliging, in-/uitgangen van het pand gescheiden van klanten en/of cameratoezicht.

De veiligheidsmaatregelen die noodzakelijk zijn binnen deze alternatieve constructie moeten gelijk zijn met geldende regels en richtlijnen.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

18

5.4 Conclusie De conclusie is dat dat het alternatief werken vanuit een gemeenschappelijke locatie in potentie kan bijdragen aan meer zelfstandige en veilige werkmogelijkheden voor sekswerkers, maar dat de invoering ervan binnen de huidige kaders op dit moment niet haalbaar is. De bevindingen uit deze pilot tonen dat er behoefte bestaat aan vormen van gezamenlijk werken, maar dat het realiseren van een vergunde collectieve werkvorm meer tijd, voorbereiding en betrokkenheid vraagt dan binnen de huidige pilotperiode mogelijk was. Hoewel er in Den Haag al vormen bestaan die lijken op dit alternatief, blijkt dat het opzetten van een vergunde collectieve werkvorm aanzienlijk meer voorbereiding, tijd en structurele samenwerking vraagt dan binnen de pilotperiode beschikbaar was. Met het oog op de toekomst is het zinvol om te kijken naar bestaande vergunde locaties waar nu leegstand is of ongebruikte ruimtes beschikbaar zijn. Daar liggen mogelijk kansen om met exploitanten, binnen het wettelijk kader, dit alternatief in pilotvorm wél in de praktijk te toetsen. Ook laat de verkenning zien dat dit alternatief interessant kan zijn voor het niet-vergunde sekswerk, in hoofdstuk 7 wordt hier een verdere toelichting op gegeven.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

19

6 Bevindingen digitaal contact De pilot digitaal contact onderzoekt of de functie van het raam als contact- en wervingsmiddel geheel of gedeeltelijk vervangen kan worden door digitaal contact. Digitaal werven van klanten komt inmiddels veel voor onder sekswerkers. Binnen deze pilot onderzoeken we of nieuwe online platformen een alternatief bieden op de bestaande platforms en wat nodig is om dit te organiseren en wie deze investering kan en wil maken. Deze pilot is ook gekoppeld aan de bovenstaande twee pilots. Bij zowel kamerhuur per uur als werken vanuit een gemeenschappelijke locatie is een vorm van digitale werving immers nodig. De pilot is in de onderzoeksperiode niet tot uitvoer gekomen.

6.1

Wenselijkheid

Sekswerkers De verkenning laat zien dat digitaal contact al een wijdverbreide praktijk is binnen de sekswerksector, maar dat de mate waarin sekswerkers hier gebruik van willen maken uiteenloopt. Een deel van de sekswerkers ervaart digitale werving als een waardevol middel dat autonomie biedt, terwijl anderen juist hechten aan anonimiteit of de directe interactie die het raamcontact met zich meebrengt. In de gesprekken wordt ook benadrukt dat online werven risico’s kent, zoals no-shows, onduidelijkheid over de identiteit van klanten of het delen van persoonsgegevens. Voor sekswerkers die nu uitsluitend via het raam werken, kunnen deze risico’s een reden zijn om digitaal contact niet als aantrekkelijk of veilig alternatief te beschouwen. Voor sekswerkers in de raamstraten blijft het raamcontact het belangrijkste middel om klanten te werven. Een deel van hen werft daarnaast ook klanten digitaal, waarna deze op afspraak naar de raamstraat komen. Zoals eerder beschreven is digitaal werven echter niet voor alle sekswerkers wenselijk. Sommige sekswerkers kiezen er bewust voor om niet digitaal zichtbaar te zijn, onder andere vanwege privacy- en veiligheidsrisico’s. In Nederland bestaan grote online platforms zoals Kinky.nl, waar veel sekswerkers adverteren en waar een groot deel van de klanten gebruik van maakt.

Tegelijkertijd blijkt dat veel sekswerkers terughoudend zijn om zich op dergelijke platforms zichtbaar te zijn, onder meer vanwege privacy- en veiligheidsrisico’s. Voor hen heeft een eigen, digitaal kanaal de voorkeur. In gesprekken met (ex)sekswerkers wie een digitaal kanaal als deze moet faciliteren, kijkt men met name naar gemeente of exploitanten en ziet men niet direct een rol voor zichzelf. Sekswerkers vinden het belangrijk dat er in ieder geval alternatieve kanalen komen waar men gebruik van kan maken. Perspectief exploitant Exploitanten zien de markt veranderen en sommigen willen mee met de digitalisering van sekswerk. Exploitanten ook in de raamstraten - hebben vaak al een eigen website. Hierop promoten zij hun locatie. Verder maken zij voornamelijk gebruik van mond-tot-mond reclame en eigen netwerk om sekswerkers aan zich te binden. Er worden vraagtekens gezet bij de vraag of het vergroten van digitaal contact de investering in eigen websites rechtvaardigt. Er bestaan al veel websites die veel bezoekers trekken. Het is de vraag of een eigen website van exploitanten voldoende zichtbaarheid oplevert en of het loont om eigen kanalen te beheren. Ook is niet onderzocht in hoeverre sekswerkers bereid zijn om via dergelijke sites te adverteren.

Tevens geeft de gemeente aan dat exploitanten terughoudend zijn, uit vrees om hun vergunning te verliezen wanneer zich via een website misstanden voordoen. Exploitanten vragen zich bovendien af hoe zij zich moeten verhouden tot bestaande platforms, zoals Kinky.nl. Zij ervaren dit als oneerlijke concurrentie en geven aan in de praktijk sekswerkers aan dit platform te zijn kwijtgeraakt.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

20

Expertgroep De expertgroep benadrukt dat zij het alternatief niet als losse pilot zien. Het is een andere manier om in contact te komen met klanten en (raam)sekswerkers gebruiken het al veelvuldig. Verder bevestigen zij dat het voor sommige raamsekswerkers geen wenselijk alternatief is, zij vinden het fijn om iemand in het echt te zien. De GGD (Centrum Seksuele Gezondheid) vertelt in de expertgroep dat er geen één soort klant en één type sekswerker is. Met andere woorden: de behoeften aan manieren van contact leggen lopen uiteen. Een online platform is daarmee niet voor alle sekswerkers en klanten wenselijk. Experts geven ook mee dat voor een deel van de klanten heeft het raam een belangrijke functie heeft als onderdeel van de ervaring. Deze klanten kiezen bewust voor het raam en zullen mogelijk zelf op zoek gaan naar raamsekswerk in andere steden, indien deze in Den Haag zouden verdwijnen. Tevens geldt ook dat de klanten die gebruik maken van de raamstraten nu niet alleen uit Den Haag komen maar ook uit andere steden. De raamstraten in veel andere gemeenten zijn in de afgelopen 20 jaar verminderd of gesloten. Bewonersorganisaties Oude Centrum en Rivierenbuurt Tijdens de bewonersbijeenkomst werd door bewoners aangegeven dat digitaal werven al veel voorkomt en dat de vraag blijft in hoeverre dit voor meer of minder verkeer naar de raamstraten zal leiden.

Het kan zijn dat het voor minder overlast zorgt, doordat er geen klanten meer door de straat blijven lopen maar direct naar hun afspraak gaan.

6.2 Haalbaarheid Ondanks dat de wens bestaat voor online platforms is echter de vraag wie een kanaal in deze vorm kan ontwikkelen en beheren. In het verkennen van vormen en mogelijkheden wordt gekeken naar de rol van sekswerkers zelf, exploitanten en ook de gemeente. Een door de gemeente beheerd platform ligt echter niet voor de hand. Allereerst schuurt dit aan de bestuurlijke onafhankelijkheid. Daarnaast gelden ook hier beperkingen in verband met de privacyregelgeving. Exploitanten zien dat de huidige tijd ook van hen vraagt om na te denken over inzet van digitalisering. Op dit moment zien exploitanten niet direct een duidelijke rol voor zich om te investeren in een nieuw digitaal wervingskanaal omdat dit vaak niet opweegt tegen het mogelijke rendement. Digitaal contact en digitaliseren zijn wel onderwerpen waar men over nadenkt als onderdeel van toekomstscenario’s om het huidige businessmodel rendabel te houden. Op dit moment wordt de oprichting van een zelfstandig, digitaal platform als niet haalbaar gezien.

6.3 Veiligheid, wet- en regelgeving Wanneer sekswerkers die minder digitaal vaardig zijn online moeten werven, brengt dit veiligheidsrisico’s met zich mee. Het raam geeft hen een veilig gevoel, omdat ze gelijk iemand kunnen zien. Wanneer zij online met iemand afspreken zonder veiligheidsprotocol, brengt dit verschillende risico’s met zich mee, zoals bijvoorbeeld klanten die onder invloed zijn of klanten die iemand anders zijn dan dat ze zeiden. Daarnaast gelden, zoals hierboven al is aangegeven, ook hier beperkingen in verband met de privacyregelgeving.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

21

6.4 Conclusie De conclusie uit deze verkenning is dat digitaal contact een belangrijk onderdeel vormt van veel hedendaagse vormen van sekswerk, maar dat het geen volwaardig alternatief is voor het raamcontact voor alle sekswerkers. Het kan wel ondersteunend zijn aan andere werkvormen, mits de benodigde randvoorwaarden op het gebied van veiligheid, privacy en toezicht goed zijn geregeld. De pilot laat verder zien dat de ontwikkeling van een eigen, digitaal platform op dit moment niet haalbaar is, en dat het gebruik van bestaande grootschalige platforms voor veel sekswerkers voordelen maar ook aanzienlijke veel drempels kent. Exploitanten zien op dit moment te weinig rendement in het investeren in nieuwe digitale contact kanalen. Ondanks dat voor een deel van sekswerkers het raam een belangrijke functie heeft, is aandacht voor digitale werving belangrijk en daarmee ook voor investering in digitale veiligheid en weerbaarheid van sekswerkers.

26 februari 2026 / Rapport _ Onderzoek pilots alternatieven raamsekswerk / Gemeente Den Haag

22

7

Meerwaarde alternatieven voor niet-vergund sekswerk

Hoewel dit onderzoek zich richt op het vergunde deel van de Haagse sekswerkbranche, leverden de gesprekken met sekswerkers, maatschappelijke organisaties, exploitanten en toezichthouders veel inzichten op over het niet-vergunde sekswerk. Niet-vergund sekswerk werd vaak genoemd in het actieonderzoek. Stakeholders benadrukten regelmatig dat ontwikkelingen in het vergunde circuit direct invloed hebben op het niet-vergunde deel van de sector, en dat het niet-vergunde werk in omvang en zichtbaarheid toeneemt. Omdat de opdracht zich richt op het vergunde sekswerk hebben we de bevindingen die het niet-vergunde sekswerk betreffen in dit extra hoofdstuk opgenomen. In dit hoofdstuk beschrijven we wat de alternatieven zouden kunnen betekenen voor sekswerkers die buiten het vergunningsstelsel werken, en welke meerwaarde of beperkingen deze alternatieven voor hen hebben. Typering niet-vergunde sector Tijdens het onderzoek werd duidelijk dat de niet-vergunde sector zeer divers is. Sekswerkers kiezen om uiteenlopende redenen voor deze manier van werken. Sommigen ervaren online werving of thuiswerken als laagdrempelig, flexibel en beter passend bij hun behoefte aan anonimiteit.