RIS324982 Bijlage 2 Voortgangsrapportage Wijkagenda's en Investeringsgebieden 2025

ONZE STAD

Den Haag

Wijkagenda’s en investeringsgebieden

Voortgangs­rapportage 2025

2

INHOUD

Inhoud Inleiding

3

Stadsdeel Centrum

6

Stadsdeel Escamp

16

Stadsdeel Haagse Hout

25

Stadsdeel Laak

29

Stadsdeel Leidschenveen-Ypenburg

32

Stadsdeel Loosduinen

34

Stadsdeel Scheveningen

38

Stadsdeel Segbroek

46

Vooruitblik 2026 en verder

52

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

3

INHOUD

Inleiding In onze stad komen verschillende werelden samen: historische buurten naast nieuwe woonwijken, levendige winkelstraten naast een groene leefomgeving. Juist die diversiteit aan wijken en leef­ gebieden kenmerkt het karakter en de dynamiek van Den Haag. De stad ontwikkelt zich in hoog tempo en wordt daardoor ook geconfronteerd met uiteenlopende en complexe uitdagingen op het gebied van leefbaarheid, sociale cohesie, veiligheid, duurzaamheid en economische ontwikkeling. In lijn met het ‘Haags akkoord’ (2023-2026) werken we aan het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in onze wijken, waarbij de behoefte van bewoners centraal staan. Dit doen we via wijk­ agenda’s die samen met bewoners worden opgesteld en via gerichte investeringen in gebieden waar extra aandacht noodzakelijk is: de investeringsgebieden. De betrokkenheid van bewoners, onder­ nemers en wijkpartners is daarbij essentieel, omdat we alleen via brede participatie kunnen vaststellen welke opgaven in de wijk prioriteit hebben en hoe deze het meest effectief gezamenlijk kunnen worden aangepakt. In deze rapportage informeert het college u over de uitvoering van de wijkagenda’s, wijkagenda-plus en de voortgang van de investerings­ gebieden. We blikken terug op de behaalde resultaten in de stads­ delen.

De in deze voortgangsrapportage opgenomen voorbeelden vormen slechts een selectie van wat in de wijken is gerealiseerd en illustreren de brede inzet en activiteiten die dagelijks plaatsvinden.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

4

INHOUD

De ervaringen van bewoners, ondernemers en partners in de afgelopen jaren laten zien dat de gebiedsgerichte aanpak niet alleen effectief is, maar ook steeds belangrijker wordt in een stad die blijft groeien en veranderen. Alleen in samenwerking kunnen we de leef­ baarheid versterken in een stad die continu in ontwikkeling is. In een stad als Den Haag, die de komende jaren verder groeit, is een wijk­ gerichte aanpak dan ook onmisbaar om voor iedereen een prettige en toekomstbestendige leefomgeving te creëren.

Wijkagenda’s Iedere wijk in Den Haag heeft een wijkagenda (Coalitieakkoord ‘Samen voor de stad’ 2019-2022 en ‘Haags akkoord’ 2023-2026). In 2025 hebben we verdere stappen gezet in de uitvoering van de wijkagenda’s. Bewoners, ondernemers en partners in de wijken werken steeds vaker samen aan de acties uit de wijkagenda’s. Dit heeft onder meer geleid tot meer groen, nieuwe ontmoetings­ plekken en initiatieven voor jongeren. Daarnaast zijn er nieuwe wijkagenda’s­­­­­opgesteld samen met bewoners, omdat de eerste wijkagenda’s­­­­­­in 2024 afliepen. In iedere wijk levert de wijkagenda zichtbare resultaten op en vormt deze een belangrijke motor voor gebiedsgericht werken. Bij de uitvoering van de wijkagenda laten we ons mede leiden door signalen uit de hele wijk. Bewonersorganisaties leveren daarbij een belangrijke bijdrage, en daarnaast luisteren we nadrukkelijk naar niet-georganiseerde bewoners. Zo werken we aan een breed en even­ wichtig beeld van wat er speelt. Als signalen of uitkomsten niet door iedereen direct worden herkend, gebruiken we deze ervaringen om onze werkwijze waar nodig bij te stellen en verder te versterken.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

5

INHOUD

Wijkagenda-plus Mariahoeve en Houtwijk zijn in 2024 aangewezen als wijkagendaplus. Twee jaar lang is extra budget beschikbaar om de wijkagenda's een aanvullende impuls te geven. Deze impuls wordt verbonden aan de bestaande wijkagenda's en draagt bij aan meer vertrouwen, betere samenwerking en versnelling in de uitvoering.

Investeringsgebieden In een aantal gebieden wordt extra ingezet op het verbeteren van de sociale en fysieke leefbaarheid en veiligheid. De acht investerings­gebieden in 2025 zijn: Transvaal (inclusief Groente- en Fruitmarkt), Schilderswijk, Rustenburg-Oostbroek, Jan Luykenlaan/ Van Baerlestraat, Laak, Duindorp, de zone Weimarstraat, Beeklaan en Zevensprong en Kaapseplein (Het gebied Kaapseplein is onder­ deel van het investeringsgebied Transvaal, maar beschikt over eigen middelen. Daarom wordt Kaapseplein inhoudelijk onder Transvaal gepresenteerd, terwijl het wel als afzonderlijk gebied meetelt). Ook dit jaar zijn positieve effecten zichtbaar: de integrale aanpak leidt tot betere samenwerking en gerichte aandacht voor thema's als armoede, gezondheid, werk, wonen en veiligheid. De aanpak werpt vruchten af, maar de uitdagingen zijn hardnekkig. Meerjarige financiering is nood­ zakelijk om kwetsbare gebieden blijvend vooruit te helpen.

Evaluatie Op verzoek van de commissie Samenleving is in 2025 een evaluatie naar de wijkagenda als beleidsinstrument uitgevoerd. De uitkomsten laten zien inmiddels 40% van de inwoners bekend is met de wijk­ agenda, waarmee het het gemeentelijk participatiemiddel is met de sterkste groei in bekendheid in de afgelopen drie jaar. Daarnaast geeft 63% van de inwoners aan dat zij ruimte ervaren om mee te praten over wijkplannen. Er zijn ook aandachtspunten. De wijkagenda heeft potentie als krachtig instrument, mits stevig verankerd in de gemeentelijke plannings- en verantwoordingscyclus. Aanbevolen wordt om de uitvoeringsstructuur verder te professionaliseren, onder andere via duidelijke werkplannen, tussentijdse evaluaties, verbeterde voort­ gangsmonitoring en een sterke koppeling met de gemeentelijke jaarplannen. Hier wordt voortgang geboekt, onder meer door het uniformeren van processen en het datagedreven werken met meet­ bare KPI's. Deze aanpak staat nog in de kinderschoenen en moet nog worden verstevigd. VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

6

INHOUD

1 Stadsdeel Centrum 1.1 Wijkagenda Archipel Willemspark 2023-2027 De wijkagenda heeft geleid tot intensievere samenwerking tussen bewonersorganisaties, gemeentelijke diensten en werkgroepen. In juni organiseerden we samen met de bewonersorganisatie een informatieavond over de wijkagenda. Bewoners konden vragen stellen over lopende acties en nieuwe ideeën aandragen voor het uitvoeringsplan. Voor de zomer is er een inspraakavond georganiseerd in Madurodam om bewoners en belanghebbenden te betrekken bij het ontwerp van de Sterfietsroute. Naar aanleiding van de participatieavond is het ontwerp aangepast. Een belangrijk punt hierbij was het behoud van parkeerplaatsen op de Kerkhoflaan. De werkgroep Welzijn en Zorg heeft de initiatiefgroep Zorgzame Buurt gestart. Zij voeren gesprekken met bewoners om behoeften te inventariseren en onderlinge betrokkenheid te versterken. Deze werkgroep is in nauw contact met het opbouwwerk gekomen en ook collega's van de gemeente zijn hierbij betrokken. De samen­ werking tussen initiatieven in Archipel en Willemspark is gestart door gesprekken te organiseren. Bewonersorganisatie en het Klokhuis tonen beginnende betrokkenheid bij clubhuis De Cantaloup. Er is een plan om een ‘heropening’ van clubhuis De Cantaloup te organiseren, passend bij de wijkagenda-actie om Willemspark meer te betrekken bij sociale initiatieven en de sociale cohesie te versterken.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

7

INHOUD

1.2 Wijkagenda Binnenstad 2024-2028 Doorlopend zijn acties uitgevoerd rondom schoon, heel en veilig. Bijvoorbeeld de inzet van Horeca Stewards in uitgaansgebieden en het promoten van het gebruik van gele vuilniszakken met uitdeel­ acties. Ook zijn Straatcoaches ingezet rond de Grote Marktstraat en het Rabijn Maarsenplein. Zij spraken jongeren aan op gedrag dat voor overlast zorgt, dit heeft bijgedragen aan het verminderen van jeugdoverlast in het gebied. In de Herenstraat werden meldingen gedaan over geluidsoverlast en is een geluidsonderzoek gestart. Er is aandacht voor verscherpt toezicht op bedrijfsafval. Er zijn in verschillende straten gesprekken met ondernemers gevoerd door afvalvoorlichters. Een voorbeeld van integraal maatwerk is de aanpassing gedaan aan het Plein met betrokken partijen voor meer verkeersveiligheid en fietsparkeerruimte. Op het Plein zijn fietsenrekken geplaatst om ruimte voor fietsparkeren en een duidelijke route voor voetgangers te creëren. Tegelijkertijd is de stoep voor de sociëteit verbreed om de voetgangers extra ruimte te bieden.

1.3 Wijkagenda Kortenbos 2024-2028 In Kortenbos heeft de wijkagenda geleid tot een versterking van de bewonersorganisatie en een nauwere samenwerking met gemeen­ telijke diensten. Bewoners en ondernemers hechten veel waarde aan samenleven en samenwerking. Dit blijkt onder andere uit het succes­ volle wijkfestival ‘Kortenbos gaat los’, dat ontmoeting en verbinding stimuleert via een informatiemarkt, kunst, muziek en spel. Duurzaam Den Haag was aanwezig met een kraampje. Zij hebben fruitboompjes uitgedeeld aan bewoners. Kortenbos gaat los is een gezamenlijk initatief van: Make It Art Worthy, Wijkorganisatie Kortenbos, Wijkz, Stichting Jeugdwerk, Staedion en Stichting 488. Om de toegankelijkheid van hulp voor bewoners te verbeteren, is er in De Kronkel een pilot gestart waarbij op maandagmiddag bewoners met een vraag over werk, zorg of hun persoonlijke situatie terecht kunnen. Deze onderlinge samenwerking binnen welzijns­ organisatie Wijkz in samenspraak met de accounthouders Welzijn van de gemeente Den Haag Den Haag, is wegens succes verlengd tot eind 2025. Voor ondersteuning op financieel gebied worden bewoners­verwezen naar de Gemeentelijke Kredietbank in Kortenbos. Hier biedt Helpdesk Geldzaken vijf dagen per week ondersteuning.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

8

INHOUD

1.4 Wijkagenda Oude Centrum 2024-2028 In het Oude Centrum wordt extra aandacht besteed aan veiligheid en leefbaarheid. Zo wordt er bijvoorbeeld actief gezocht naar een tweede dagopvanglocatie voor dak- en thuisloze personen buiten het centrum. In de buitenruimte is extra geïnvesteerd in een schonere leefomgeving, onder andere door plaatsing van urineafstotende muurverfcoating in de Nieuwe Molstraat. Op 17 locaties zijn nieuwe ORAC’s geplaatst en verloederde afvalbakken op het Rabbijn Maarsenplein zijn vervangen. Sinds april 2025 worden Haagse Hosts ingezet in de Doubletstraat en Wagenstraat. Zij spreken overlastgevers aan, geven signalen door en werken samen met politie en handhaving. De Haagse Hosts zijn zichtbaar aanwezig en vormen een aanspreekpunt voor bewoners. De acties en resultaten hebben geleid tot een versterking van de samenwerking in de wijk.

1.5 Wijkagenda Rivierenbuurt 2024-2028 Verbondenheid is voor bewoners een belangrijk thema. In de Rivierenbuurt is een nieuw wijklokaal geopend in een volledig vernieuwd pand. Het wijklokaal dient nu als centrale plek voor ontmoeting en samenwerking in de buurt. Het pand is gerenoveerd en de toegankelijkheid is verbeterd door de bewonersorganisatie Rivierenbuurt en Spuikwartier. Tijdens het Fit & Fun Festival op 11 juni, onderdeel van de Gezonde Week, is in samen­ werking tussen verschillende wijkpartners en de gemeente de sportagenda voor de Rivierenbuurt uitgereikt. Hiermee worden bewoners op een laagdrempelige manier gestimuleerd om actief en gezond te leven. In de Geleenstraat zijn Haagse Hosts ingezet om de leefbaarheid te verbeteren en overlast te verminderen, bijvoorbeeld door fout­ parkeren, geluidsoverlast en zwerfafval. Hiernaast zijn er ook integrale leefbaarheiden handhavingsacties uitgevoerd in de wijk.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

9

INHOUD

1.6 Wijkagenda Stationsbuurt 2023-2027 Het bevorderen van samenwerking tussen bewoners, ondernemers en wijkpartners rond afval is een belangrijk doel in de Stationsbuurt. Koffiekarren zijn ingezet om met bewoners laagdrempelig het gesprek aan te gaan over een schone en leefbare buurt. Met inzet van afvalvoorlichters zijn er gesprekken gevoerd met ondernemers langs de Stationsweg rondom bedrijfsafval en zwerfafval. Op basis van feedback uit de wijk vinden gesprekken ook juist plaats op piekmomenten. Zo is er in plaats van een gebruikelijke koffiekar overdag een frietkar ingezet tijdens de spitsuren langs de Stationsweg om met bewoners en bezoekers in gesprek te gaan. De gesprekken zorgen voor bewustzijn en dragen bij aan het verscherpen van regulier werk in de wijk, bijvoorbeeld door de inzet op overlastlocaties te verscherpen. Op het gebied van vergroening zijn dit jaar groenschouwen georganiseerd. Ook wordt er gewerkt aan het oprichten van een werkgroep groen, zodat bewoners structureel kunnen meedenken en bijdragen aan een groene en prettige leefomgeving. Door deze aanpak groeit de betrokkenheid vanuit de wijk voor het thema vergroening.

1.7 Wijkagenda Zeeheldenkwartier 2025-2029 Bij het opstellen van de nieuwe wijkagenda is de communicatie­ campagne in samenwerking met bewonersorganisaties succesvol gebleken. Er werd onder andere een brief gestuurd en er zijn koffiekar­momenten georganiseerd, social media-advertenties geplaatst en gesprekken met ondernemers gevoerd. Tussentijds werden activiteiten aangepast om het bereik te vergroten. Zo is er een koffiekar-stijl moment georganiseerd in een restaurant om bewoners en ondernemers die overdag niet langs kunnen komen te bereiken. Ook zijn er posters gedrukt met foto’s van bewoners die opriepen om de wijkagenda-enquête in te vullen, om zo de betrokken­heid in de wijk te vergroten. Meer dan 1000 bewoners en ondernemers hebben de bewonersenquête ingevuld. Oplevering van de wijkagenda gaat begin 2026 plaatsvinden. Betrokkenheid in het Zeeheldenkwartier is hoog, hier is het stads­ deel trots op. Zo zijn er sinds de wijkagenda in de wijk 84 ORACadoptanten actief. Een ORAC-adoptant is een bewoner die vrijwillig zorgt voor een schone en goed werkende ondergrondse container.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

10

INHOUD

1.8 Investeringsgebieden Schilderswijk en Transvaal (inclusief Groente- en Fruitmarkt) Schilderswijk en Transvaal (inclusief de Groente- en Fruitmarkt, hierna: Transvaal) zijn in de zomer van 2024 aangewezen als investe­ ringsgebieden vanwege lage leefbaarheidsscores. In samenwerking met bewoners en partners wordt extra geïnvesteerd in initiatieven die de leefbaarheid en veiligheid structureel moeten verbeteren. Parallel aan deze nieuwe inzet wordt aangesloten bij diverse bestaande programma’s en aanpakken waaronder het Programma Arbeidsmigratie in Goede Banen, het Programma Versterken Ondernemersklimaat (Winkelstratenaanpak), de Aanpak Afval en Schoon, Dienstverlening Nabij, de Haagse Preventieaanpak (gezond­ heid), gerichte volkshuisvestingsfondsen voor isolatiemaatregelen zoals de EFG-aanpak en stadsrenovatie, en grote infrastructurele en mobiliteitsprojecten zoals tramlijn 6 en 12 en WarmtelinQ. Deze programma’s versterken de investeringsaanpak en zorgen voor samenhang tussen wijkgerichte en stedelijke maatregelen. Het contact tussen gemeente, bewoners en maatschappelijke organi­ saties is in 2025 verder geïntensiveerd. Door consequente aanwezig­ heid in de wijk, ook buiten werktijden, is het onderlinge vertrouwen toegenomen.

Het meerjarenplan en de wijkgerichte jaarplannen hebben bijgedragen aan een duidelijk belegd eigenaarschap waar­ door interne en externe partners nauwer samenwerken. Regelmatige bijeenkomsten in de wijk bevorderen de samenwerking, verminderen verkokering en vergroten eigenaarschap. De term ‘investeringsgebied’ is inmiddels breed ingeburgerd binnen de gemeentelijke organisatie.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

11

INHOUD

Ondanks de mooie resultaten van het afgelopen jaar (hieronder te lezen) blijft er in de Schilderswijk en Transvaal veel te doen op het gebied van veiligheid en leefbaarheid. De wijken zijn nog sterk versteend en vragen om meer groen. Er zijn grote uitdagingen rond EU-arbeidsmigranten en de druk op voorzieningen staat hoog, mede door bewoners die niet geregistreerd staan. Ook op andere terreinen is extra aandacht nodig, zoals armoedebestrijding, afval en schoon, jeugd- en onderwijskansen, woningkwaliteit, gezond­ heid, taalvaardig­heid en het versterken van de lokale economie. De geboekte vooruitgang biedt een stevige basis, maar er is blijvende inzet nodig om de komende jaren echte en duurzame verbeteringen te realiseren.

DENKTANKDAG Op de Denktankdag van 4 december 2024 kwamen circa 150 personen samen om de lange- en kortetermijndoelen voor de wijken Transvaal en Schilderswijk vast te stellen. Het unieke was de gezamenlijke deelname van bewoners, partners uit de wijk en verschillende gemeentelijke diensten­­­­. De aftermovie is hier te zien.

1.8.1 Investeringsgebied Schilderswijk Veiligheid In zowel de Schilderswijk als Transvaal hebben meerdere bijeen­ komsten plaatsgevonden voor bewoners en ondernemers om de meldingsbereidheid en betrokkenheid te vergroten. Deze bijeen­ komsten waren onder andere onderdeel van de Meld Misdaad Anoniem (MMA) campagne die in beide wijken heeft gedraaid. Gesprekken met ondernemers, in combinatie met gerichte waarschuwingen­en sluitingen, hebben daarnaast geleid tot een duidelijke afname van overlast rond specifieke horecalocaties. Deze gezamenlijke inzet van partners draagt zichtbaar bij aan een veiligere en leefbaardere wijk.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

12

INHOUD

Het afgelopen jaar hebben meerdere explosies in de Schilderswijk en Transvaal plaatsgevonden. Enkele explosies hebben geleid tot het plaatsen van tijdelijke camera’s. Ook zijn we in gesprek gegaan met ondernemers en bewoners en zijn er preventieavonden voor jongeren georganiseerd over dit thema. Tegelijkertijd versterken we de weer­ baarheid van ondernemers met voorlichting en ondersteuning via onder andere het Platform Veilig Ondernemen (PVO). Hierbij werken we samen aan veilige en integere winkelstraten. Wonen en Leefomgeving Om de leefomgeving in Schilderswijk te verbeteren is gestart met het vergroenen van binnentuinen. Het project wordt dienstoverstijgend uitgevoerd, in samenwerking met maatschappelijke partners en bewoners. Afhankelijk van hun wensen zijn bewoners op diverse manieren betrokken, variërend van ontwerp en beplanting tot beheer. De tuinen dragen bij aan sociale cohesie, vergroening en bewust­ wording over o.a. voedsel. In één van de tuinen wordt ook regelmatig samen gekookt en gegeten.

BEWONERS: “Koken verbindt en dat doen wij graag!”

Onderwijs Op het gebied van onderwijs zijn veelbelovende stappen gezet om sociale veiligheid en betrokkenheid in de wijk verder te versterken. Het project Vreedzame Wijk is inmiddels uitgebreid naar een tweede deel van de Schilderswijk. Dit initiatief bevordert een veilig en ondersteunend opgroeiklimaat door nauwe samenwerking tussen scholen, jeugdwerkers, maatschappelijke partners, wijkagenten, ouders en kinderen. De betrokken partijen in de wijk zijn enthousiast en zien het project als een waardevolle impuls voor verbinding en samenhang. Zorg, welzijn en volksgezondheid De Wijkwinkel is een laagdrempelige informatie- en ontmoetings­ plek waar bewoners terechtkunnen voor vragen, ondersteuning en contact met elkaar en met professionals. Vanuit Buurt Inn (Sam Son) worden bewoners actief opgezocht om in gesprek te gaan, signalen op te halen en hen te verbinden met hulp en initiatieven in de wijk.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

13

INHOUD

Door workshops, spreekuren en themabijeenkomsten, wordt gewerkt aan meer eigenaarschap, betrokkenheid en sociale samenhang. Het project is een samenwerking tussen verschillende partners en draait in 2025 als pilot met de ambitie om het initiatief in 2026 structureel voort te zetten om zo vertrouwen, verbondenheid en participatie in de wijk verder te versterken. Economie, werk en inkomen Om bewoners met een afstand tot de arbeidsmarkt te ondersteunen om mee te doen in de samenleving, is in de Schilderswijk gestart met de Instapeconomie. Een samenwerkingsverband van vier wijk­ initiatieven, begeleidt bewoners in 2025 en 2026 via laag­drempelige activiteiten naar instapwerk. Het doel is het doorbreken van isole­ ment en het zetten van eerste stappen richting vrijwilligerswerk, opleiding, of betaald werk. Partners uit de haarvaten van de wijk bieden een breed aanbod, zoals koken, kledingreparatie en dier­ verzorging, zodat deelnemers kunnen meedoen met wat hen past.

1.8.2 Investeringsgebied Transvaal (inclusief Groente- en Fruitmarkt) Veiligheid In Transvaal is de Haagse Stratenaanpak tegen Ondermijning van start gegaan met een vergunningsplicht op de Paul Krugerlaan. Per 1 oktober 2025 moeten alle ondernemingen op de Paul Krugerlaan een vergunning hebben. Inmiddels is het merendeel van de aangevraagde vergunningen verleend. Een deel van de aanvragen is nog in behandeling. Zie verder onder 1.8.1 Investeringsgebied Schilderswijk. Wonen en leefomgeving Binnen dit thema is de herinrichting van Wijkpark Transvaal een belangrijk zichtbaar resultaat. De werkzaam­heden worden gefaseerd uitgevoerd zodat het park toegankelijk blijft. Het participatie­ proces is succesvol verlopen, met brede betrokken­ heid van bewoners en jongeren en de eerste speel­ toestellen zijn geplaatst. De oplevering staat gepland voor juni 2026.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

14

INHOUD

Daarnaast verbeterde het straatonderhoud, waaronder herstel van belijning en vernieuwing van borden, de uitstraling en veiligheid in de wijk. Hierbij zijn onder andere meer dan 40 drempels weer in goede staat en op de juiste hoogte gebracht, en zijn ruim 550 straatnaam­ borden vervangen. Daardoor voelt de wijk prettiger aan en oogt deze weer netjes. Onderwijs Om gelijke kansen in het onderwijs te versterken is onder andere het aanbod van Nederlandse taallessen uitgebreid, met specifieke aandacht voor ouders. Door de cursussen in de wijk aan te bieden bij buurthuizen die ook kinderopvang aanbieden, is deelname laagdrempelig, vooral voor vrouwen. Door ouders te bereiken wordt o.a. beoogd dat kinderen met basiskennis Nederlands aan de kleuter­ school beginnen. Tegelijkertijd versterkt het de sociale cohesie (onder vrouwen) in de wijk. Bovendien zorgt samenwerking met peuter­ consulenten en aanbieders van voorschoolse educatie ervoor dat kinderen en ouders hier laagdrempelig mee in aanraking worden gebracht. Zorg, welzijn en volksgezondheid Om in te zetten op preventie, mentale gezondheid en toegankelijke zorg is de samenwerking tussen brugfunctionarissen en veldwerkers voortgezet.

Brugfunctionarissen betrekken ouders, met name (EU-) arbeidsmigranten, actief bij de opvoeding en het onderwijs van hun kinderen, en versterken de verbinding en het vertrouwen tussen ouders, school en wijk. De drie veldwerkers uit de doelgroep leggen contact in de wijk, verwijzen door naar het LOKAAL Informatiepunt en is er structureel overleg met scholen en partners. Bij Wijktijgers leren jaarlijks 30 kinderen van 8 tot 12 jaar oud journalistieke­en creatieve vaardigheden, met aandacht voor media­ wijsheid, kritisch denken en sociale verbondenheid. In maart hebben de Wijktijgers sandwichborden geplaatst langs de Paul Krugerlaan om een beroep te doen op medebewoners om de straat verkeers­ veilig te houden. De Wijktijgers zijn begonnen in Midden- en Noord-Transvaal en zijn inmiddels uitgebreid naar Zuid-Transvaal en Groente- en Fruitmarkt.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

15

INHOUD

Economie, werk en inkomen Het LOKAAL Informatiepunt is sinds 2022 uitgegroeid tot een essentiële en laagdrempelige wijkvoorziening waar bewoners ondersteuning krijgen bij vragen over werk, inkomen en admini­ stratie­­­­­­, maar ook over taal en gemeentelijke diensten. Wat begon als ondersteuning voor EU-arbeidsmigranten is nu toegankelijk voor iedereen in de wijk. Met ruim 15 partners en dagelijks hoge bezoekers­aantallen draagt LOKAAL aantoonbaar bij aan vertrouwen tussen bewoners en gemeente.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

16

INHOUD

2 Stadsdeel Escamp 2.1 Wijkagenda Bouwlust en Vrederust 2021-2025 In 2026 wordt samen met de bewonersorganisatie en onge­ organiseerde bewoners gewerkt aan een nieuwe wijkagenda. Met deze partners wordt ook afgestemd hoe een wijkagenda zich verhoudt tot het Nationaal Programma Zuidwest. Het stadsdeel waardeert het enthousiasme en de betrokkenheid van de bewonersorganisatie, zeker gezien de bijzondere en drukke periode die de wijk doormaakt met alle voorgenomen bouwplannen. Door alle partijen vroegtijdig te betrekken, wordt in Bouwlust en Vrederust gebouwd aan een wijkplan dat aansluit bij de behoeften en ambities van deze veranderende wijk.

2.2 Wijkagenda Leyenburg 2026-2030 De eerste wijkagenda is opgesteld met grote betrokkenheid uit de wijk. Aan alle geformuleerde acties zijn inmiddels actiehouders verbonden, wat een kritieke stap is in de totstandkoming van de wijkagenda. De laatste formele stappen in de besluitvormingsroute worden momenteel doorlopen en de wijkagenda wordt begin 2026 officieel gepresenteerd en opgeleverd. Gedurende dit gehele proces wordt afgestemd en samengewerkt met de vier actieve buurtgroepen, welke in Leyenburg de rol van bewonersorganisatie vervullen.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

17

INHOUD

2.3 Wijkagenda Moerwijk 2020-2024 Moerwijk was in 2020 een van de eerste wijken met een wijkagenda. Gedurende die looptijd is Moerwijk opgenomen in het Nationaal Programma Zuidwest. Acties uit dat programma en overige initia­ tieven uit de wijk zijn sindsdien allemaal opgenomen in één over­ zicht: de 'Bondnet-Wijkagenda'. In Moerwijk is de oorspronkelijke wijkagenda uit 2020 dus geëvolueerd tot een instrument waarin álle inzet en initiatieven verbonden worden. Hiermee behouden bewo­ ners en wijkpartners het overzicht over de ontwikkelingen in de wijk, is de communicatie met de wijk eenduidig en komen samenwerking en afstemming tussen verschillende initiatieven makkelijker tot stand. In dit brede Bondnet brengen bewoners en wijkpartners geza­ menlijk in wat zij belangrijk vinden voor de toekomstige wijkagenda, in samenhang met het Nationaal Programma Den Haag Zuidwest.

2.4 Wijkagenda Morgenstond 2023-2027 Een voorbeeld van integraal werken met het Nationaal Programma Den Haag Zuidwest is de Zorginnovatiehub in Pand Zuidwest dat sinds eind 2025 in gebruik is. Hier komen zorg, technologie en onderwijs­samen op één locatie. Daardoor hebben wijkbewoners laag­drempelig toegang tot medische en praktische ondersteuning in hun eigen buurt. Zes keer per jaar is er wijknet-overleg Morgenstond, waarbij alle relevante formele en informele organisaties welkom en vertegen­ woordigd zijn. Het wijknet draagt bij aan een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor opgaven uit de wijkagenda en Nationaal Programma Zuid West. Één van deze opgaven is afval. De fastfood-restaurants van de Leyweg zijn erg populair, maar soms laten bezoekers hun afval achter in de omgeving. Met de fastfood-restaurants is afgesproken dat zij zelf verantwoordelijkheid nemen voor het opruimen en voorkomen van zwerfafval rondom hun zaak. Daarnaast is er: • Onderzocht hoe ondernemers aan de Leyweg beter kunnen samen­ werken om het winkelgebied aantrekkelijk te houden. • En zijn ondernemers met elkaar in contact gebracht en bepalen zij samen hoe zij dit aanpakken.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

18

INHOUD

2.5 Wijkagenda Rustenburg-Oostbroek 2024-2028 Rustenburg-Oostbroek is sinds oktober 2023 investeringsgebied. Deze overlapt en overtreft de wijkagenda. De inhoud van de wijk­ agenda wordt daarom uitgevoerd met het actieplan. Zie paragraaf 2.8.

2.6 Wijkagenda Wateringse Veld 2024-2028 Verkeer en verkeersveiligheid spelen een belangrijke rol, vanwege een aantal drukke verkeersaders. De herinrichting van de Leyweg (van de Erasmusbrug tot de Noordweg) is in 2025 gestart, met een actieve rol voor de werkgroep verkeer en betrokken bewoners. Daarnaast worden kruispunten aan de Laan van Wateringse Veld verkeersveiliger gemaakt. Het nieuwe buurthuis aan de Reykjavikweg is geopend op 1 november 2025. Het buurthuis biedt een plek voor en door de wijk, waar ontmoeting, ideeën en initiatieven samenkomen. Het buurthuis is ingericht op basis van de wensen en ideeën die bij de wijkagenda zijn opgehaald. Het is een lang gekoesterde wens van veel bewoners. Andere resultaten zijn: • Een goed bezochte informatiemarkt op 27 oktober 2025 met 28 organisaties. • Een subsidieaanvraag tegen eenzaamheid onder ouders is toe­gekend en de uitvoering is gestart. • Er is extra inzet op welzijns- en jongerenwerk, met onder meer een laagdrempelig ouderenspreekuur in samenwerking met scholen, gefinancierd uit SPUK-gelden.

2.7 Wijkagenda Zuiderpark 2023-2027 Steeds meer mensen komen naar het Zuiderpark. In 2025 zijn gerichte maatregelen genomen om het park schoner, veiliger en duurzamer te maken. Zo zijn er onder andere 60 kleine afval­ bakken vervangen door grotere exemplaren. Het park wordt nu in het weekend ook op zaterdag schoongemaakt. Daarnaast zijn van 346 lichtmasten de armaturen vervangen door energiezuinige LED-verlichting. Dit zorgt niet alleen voor een beter verlicht park, maar draagt ook bij aan een lager energieverbruik en verhoogde sociale veiligheid in de avonduren.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

19

INHOUD

2.8 Investeringsgebied Rustenburg-Oostbroek In Rustenburg-Oostbroek, woonplek van ruim 19.000 bewoners, staan de leefbaarheid en (het gevoel van) veiligheid al een poos onder druk. Bewoners noemen parkeeroverlast en verkeerd aangeboden afval als grootste problemen. Deze versterken elkaar: foutparkeren belemmert het legen van containers. Daarnaast is de sociale cohesie het laagste van Den Haag (bron: RAVEL/DHIC) en missen bewoners plekken om elkaar te ontmoeten. De complexe uitdagingen van Rustenburg-Oostbroek vragen om samenspel van meerdere partijen binnen de gemeente, partners in de wijk en bewoners. Investeren in contacten met álle groepen uit de wijk is belangrijk voor het verhogen van veiligheid en sociale cohesie. Verbetering vraagt tijd, geduld en aandacht voor de kansen in Rustenburg-Oostbroek. Hieronder staan enkele highlights uit 2025. Afval en parkeren Het afvalvraagstuk wordt aangepakt met diverse maatregelen gericht op preventie, bewustwording en veranderingen in de wijze van inzamelen. Zo spraken deze zomer en najaar (meertalige) afval­ voorlichters met bewoners en ondernemers uit verschillende straten over de regels voor het aanbieden van afval. Bij scholen is in oktober mascotte Orakkertje ingezet om afvalbewustwording te creëren bij kinderen én ouders. Op de Nunspeetlaan worden verschillende interventies op bijplaatsingen ingezet.

Er loopt sinds oktober een prikactieproject met jongeren uitgevoerd door Wijkz. En in de werk­

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

20

INHOUD

groep Schone wijk denkt een groep bewoners vanaf oktober actief mee met de gemeente én wil ook zelf meedoen aan acties. Daarnaast werken de inzameldiensten als proef sinds 1 september intensiever samen in Oostbroek-Zuid, zodat de wijk al vroeg in de week opgeruimd is en zo hopelijk ook langer schoon blijft. Sinds oktober wordt ook in het weekend vaker opgeruimd.

COÖRDINATOR BUURTKAMER GOOILAAN: “We willen een plek creëren waar iedereen zich thuis voelt en welkom is. Voor een praatje, taalles, een activiteit of gewoon koffie”

Wordt de wijk door deze combinatie van maatregelen nu als schoner ervaren? Daarvoor is het te vroeg. De evaluaties van de diverse maat­regelen en interventies zijn nog niet afgerond. Deze vinden in december en in 2026 plaats. De extra handhaving op foutparkeren overdag (sinds september) laat zien hoe de afvalproblematiek en het parkeervraagstuk met elkaar verweven zijn. De parkeerdruk is in de avonduren hoog, maar monito­ ring toont aan dat deze overdag aanzienlijk lager. Dat betekent dat er overdag gelegenheid is om auto’s op correcte wijze te parkeren. Door de extra handhaving op foutparkeren overdag, is het de bedoeling dat inzameldiensten minder gehinderd worden in hun werkzaamheden. Daardoor worden containers tijdig geleegd en kan afval naast de bak snel worden opgeruimd. Samen leven “Huiselijk, laagdrempelig en knus”, klonk het bij de opening van Buurtkamer Gooilaan in september. Bewoners hebben er een plek bij om elkaar te ontmoeten, naast de mogelijkheden die Wijkz (Escampade) en de Bewonersorganisatie BORO bieden. Ook Buurtbakkie, de rijdende buurtkamer, is dit jaar ingezet. Daarnaast staat het mobiele informatiepunt gericht op EU-arbeidsmigranten wekelijks in de wijk. En de kwetsbare groep jongeren onder de EU-arbeidsmigranten wordt aangesproken en op weg geholpen door jongerenwerkers die de taal spreken en de cultuur kennen.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

21

INHOUD

Ook participatie-acties van de gemeente dragen bij aan de wens van bewoners om elkaar te ontmoeten. Bewoners hebben meegedacht over de herinrichting van het Blaricumseplein. En er zijn drie groepen gestart: de klank­ bordgroep Hulp bij Isoleren, het Buurtpreventieteam en de werk­ groep Schone Wijk. Hun feedback op acties van de gemeente is bovendien waardevol om acties bij te sturen, de communicatie te verbeteren of om nieuwe acties vorm te geven. Betrokkenheid in en bij de wijk ondersteunen we daarnaast door extra berichten via sociale media en een huis aan huis nieuwsbrief. Ondernemen Eind 2024 is de transformatiemanager gestart om met alle onder­ nemers persoonlijk contact te leggen en dat is in 2025 voortgezet. Dit leidde tot een aantal overleggen met ondernemers, politie en handhavers waaronder een ondernemersontbijt in april en een ondernemersdiner in november. De BIZ gaat samen met het Platform Veilig Ondernemen werken aan de veiligheid in het gebied door onder andere de start van een werkgroep Veiligheid. Veiligheid In september heeft de Haagse Pandbrigade veel misstanden geconstateerd tijdens een grootschalige actie in de particuliere huur­ sector en het onrechtmatig gebruik van woningen.

Vervolgens zijn in november tijdens een grootschalige integrale handhavingsactie, onder regie van de directie Veiligheid, in de wijken RustenburgOostbroek, Moerwijk en het Zuiderpark verschillende overtredingen en misstanden aangepakt. De inzet en focus vanuit de directie veiligheid richt zich met name op de winkelstraten Dierenselaan en Apeldoornselaan. In 2025 hebben er met name op en rondom de Dierenselaan een aantal ernstige incidenten plaatsgevonden. Het gaat hierbij om verschillende vormen van overlast, als ook om (pogingen tot) explosies. Om deze reden is eind november tijdelijk een openbare-ordecamera geplaatst. Samenwerken met

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

22

INHOUD

bewoners om het veiligheidsgevoel te verbeteren blijft een belangrijk speerpunt. Sinds oktober is het Buurtpreventieteam van gestart met het lopen van schouwen in de wijk. Uit contacten met bewoners blijkt ook dat er meer inzet nodig is op het doen van meldingen via de juiste kanalen. In brieven, sociale media en in diverse individuele contacten wordt ‘meldingen.denhaag.nl’ gepromoot als dé manier om meldingen te doen (voor veiligheidssituaties én alle meldingen in de openbare ruimte). Onder ondernemers is als pilot een meldingswijzer uitgedeeld.

2.9 Investeringsgebied Jan Luykenlaan/Van Baerlestraat In 2025 is in het investeringsgebied Jan Luykenlaan en Van Baerlestraat gewerkt aan een veilige, prettige en levendige woon- en werkomgeving. Samen met bewoners, ondernemers, woningcorporaties Hof Wonen en Haag Wonen, de politie en de allianties Sociale Samenhang & Participatie en Werk en Economie binnen het Nationaal Programma Zuidwest, is stevig ingezet op leefbaarheid en veiligheid. Deze samen­ werking zorgt voor meer rust, betrokkenheid en vertrouwen in de wijk. Veiligheid De vergunningsplicht voor ondernemers geldt ook in 2025 en stimuleert het ondernemersklimaat. Daarnaast voorkomt het malafide­ bedrijvigheid. Alle ondernemers hebben inmiddels een bedrijfs­ activiteitenvergunning aangevraagd. Bewoners en onder­nemers ervaren meer rust en veiligheid in de winkelstraten. De trans­formatiemanager onderhoudt actief contact met ondernemers en werkt aan de opzet van een ondernemersvereniging. Een openbare camera ontmoedigt crimineel­gedrag en bevordert positief gedrag. Bij sociale veiligheids­ kwesties bemiddelen de adviseur Sociale Veiligheid en de community­ builder, waardoor samenwerking en vertrouwen tussen bewoners en ondernemers verder groeien. Wonen en leefomgeving De openbare ruimte kreeg een duidelijke kwaliteits­ impuls.

Vernieuwde bloembakken met wijklogo's, ontworpen door jongeren, en nieuwe bankjes en speeltafels zorgen voor ontmoeting en eigenaar­ schap. Feestverlichting in de openbare ruimte zorgde voor sfeer en een veiliger gevoel in de wintermaanden. Rondom parkeervakken zijn lijnen opnieuw aangebracht, dit zorgt voor meer overzicht.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

23

INHOUD

Binnen het project Afval en Schoon zijn acties uitgevoerd tegen rattenoverlast en zwerfafval, ondersteund door creatieve voorlichting zoals een infocaravan met recepten voor oud brood. Zorg, welzijn en volksgezondheid De sociale samenhang groeit dankzij de extra zicht­ bare aanwezigheid van gemeentelijke medewerkers en de financiële steun aan de alliantie Sociale Samenhang en Participatie voor de ontmoetings­ plekken Buurtkamer De Luyk en Block 33. Elke plek biedt een eigen programmering voor uiteenlopende doelgroepen. Bewonersavonden worden samen met lokale ondernemers georganiseerd, waardoor de gemeenschap wordt versterkt en lokaal eigenaarschap groeit. Werk, economie en inkomen Sinds de invoering van de vergunningplicht zijn acht tijdelijke ondernemers gestart, met nog meer nieuwe initiatieven op komst waaronder een horecazaak van een lokale cateraar. In november 2025 vond een succesvol ondernemersontbijt plaats met meer dan vijftien aanwezige ondernemers. De supermarkt waar bewoners in 2024 een petitie voor indienden, is inmiddels geopend en biedt betaal­ bare, gezonde producten, binnen de ruimtelijk-technische aspecten. Matchmaking vraag en winkelaanbod tussen bewoners, corporaties en ondernemers zorgt voor initiatieven die passen bij de wijk.

Communicatie en participatie In februari vond een bewonersgesprek plaats met toenmalig wethouder Martijn Balster en de bestuursvoorzitter van Hof Wonen over de supermarktpetitie. In mei volgde een goed bezochte bewoners­avond, waar bewoners en ondernemers in gesprek gingen met gemeente, politie en corporaties. Bij winkelopeningen zijn steeds gemeentelijke medewerkers aanwezig geweest, wat zichtbaar bijdraagt aan vertrouwen in de overheid. Stevig investeren blijft nodig Ondanks de zichtbare voortgang in 2025, blijft de situatie kritiek. In Moerwijk-West, waar Jan Luykenlaan/Van Baerlestraat liggen, is het gemiddeld inkomen per inwoner €19.400 bruto per jaar. Dit ligt significant onder het Haagse en landelijke gemiddelde, wat duidt op grote sociaaleconomische achterstanden. Dit wordt bevestigd

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

24

INHOUD

door de Leefbaarometer 2024, die dit gebied kwalificeert met de klasse ‘Onvoldoende’. In dit investeringsgebied komen de fysieke, sociale, economische en veiligheidsopgaven geconcentreerd samen. Knelpunten zijn duidelijk: • De verouderde, niet-toekomstbestendige openbare ruimte blokkeert verdere ontwikkelingen en het maken van essentiële koppelkansen met de gebiedsontwikkeling in Zuidwest. • Het opgebouwde sociaal kapitaal gaat verloren als dit niet langdurig wordt geborgd. Renderen en het verankeren van de brede welvaart, ondermeer met behulp van ontmoetings- en verblijfplekken voor­ komen verdere daling in de Leefbarometerscore. • De delicate economische transitie gekoppeld aan veiligheidsissues vraagt om continuering van actieve begeleiding in samenwerking­ met corporaties. Ondermijning, leegstand en ongewenste economische­activiteiten moeten blijvend worden tegengegaan. Kortom, blijvend investeren blijft voorlopig noodzakelijk in dit gebied. Het alternatief is dat de opgave over enkele jaren niet alleen urgenter, maar ook complexer en duurder terugkeert.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

25

INHOUD

3 Stadsdeel Haagse Hout 3.1 Wijkagenda Benoordenhout 2025-2029 Op 28 juni 2025 is de wijkagenda Benoordenhout uitgereikt en tot uitvoering gebracht dankzij de betrokken actiehouders. De actieve Wijkvereniging Benoordenhout speelt ook een belangrijke rol bij de uitvoering van de gezamenlijke acties. In Benoordenhout wordt gewerkt aan verschillende verbeteringen in de openbare ruimte. Zo is een proef voorbereid op de Van Alkemadelaan om de verkeerssituatie overzichtelijker en veiliger te maken. Door de rijbanen te versmallen ontstaat meer ruimte voor voetgangers en fietsers. Deze proef geeft inzicht in de effecten op verkeersveiligheid en doorstroming en vormt een basis voor een toekomstbestendige inrichting. Daarnaast zijn bewoners bijgepraat over de herinrichting van het Willem Royaardsplein. Ook is de voorbereiding gestart voor het Van Hoytemaplein, dat wordt ingericht als 30 km-zone. Beide projecten dragen bij aan een veilige en aantrekkelijke openbare ruimte. Op het gebied van speel- en sportvoorzieningen zijn eveneens stappen gezet. De speelplek aan de Van Nijenrodestraat wordt vernieuwd op basis van bewonerswensen. De plek krijgt meer groen, opgefriste toestellen en nieuwe speelelementen, zodat kinderen straks kunnen spelen in een veilige en uitdagende omgeving. In de Bosjes van Zanen is een nieuwe fitvoorziening geplaatst, waarmee

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

26

INHOUD

bewoners meer mogelijkheden krijgen om buiten te bewegen. De inrichting wordt verder afgerond en sluit straks mooi aan bij het groene karakter van het gebied.

3.2 Wijkagenda Bezuidenhout Midden-Oost 2024-2028 In Bezuidenhout Midden-Oost bestaan uiteenlopende ideeën over het gebruik van de openbare ruimte. Belangen zoals parkeer­ gelegenheid, deelmobiliteit, afvalinzameling en vergroening maken de uitvoering van de wijkagenda complex en vragen om zorgvuldige afweging. De wijk kent actieve betrokkenheid van bewoners en een georganiseerde bewonersvertegenwoordiging waaronder een bewoners­organisatie, die via participatiebijeenkomsten meedenken over thema's die spelen in de wijk. Zo zijn er in het kader van deelmobiliteit vier mobiliteitshubs geplaatst, met als doel het bundelen van deelfietsen en -scooters en het verminderen van overlast. Oorspronkelijk was het plan negen hubs te plaatsen, maar op basis van tussentijdse evaluaties en in dialoog met bewoners is het plan aangepast. Dit onderstreept het belang van de wijkagenda als instrument om voortdurend in gesprek te blijven met bewoners en samen te werken aan initiatieven die aansluiten bij hun wensen.

3.3 Wijkagenda Bezuidenhout-West 2023-2026 De wijkagenda is in de afrondende fase, de laatste acties worden uitgevoerd. In 2026 start de voorbereiding van een nieuwe wijk­ agenda, voortbouwend op de behaalde resultaten en ervaringen. In de Jan van Riebeekstraat zijn bewoners samen met Haag Wonen, Duurzaam Den Haag en het stadsdeel een vergroeningsactie gestart. Voortuinen zijn opgeknapt, met nieuwe planten en hekjes. Dit komt voort uit de wensen van bewoners, waardoor er meer eigenaar­ schap ontstaat. De gemeente ondersteunt, met speciale aandacht voor huurders, waar vaak minder aandacht is voor onderhoud en beplanting in tuinen. Tevens dragen wij op deze wijze breder bij aan verschillende doelen zoals klimaatadaptatie.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

27

INHOUD

BEWONER: “Het Mariahoeve Festival liet zien hoe belangrijk ontmoeting is. Je merkt dat mensen elkaar beter leren kennen en samen ideeën krijgen om de wijk mooier en gezelliger te maken.”

3.4 Wijkagenda Mariahoeve en Marlot en ­wijkagenda-plus Mariahoeve 2021-2025 De wijkagenda Mariahoeve zit in een overgangsfase naar een vernieuwde wijkagenda. Dankzij het budget en de inzet van een projectleider vanuit de wijkagenda-plus 2024-2025 zijn diverse initiatieven versneld en versterkt. Vanuit bewoners is er de wens om elkaar te ontmoeten. Op 12 november 2025 organiseerde de gemeente samen met wijk­ organisaties een succesvol Mariahoeve Festival 'Samen maken we Mariahoeve', waar ruim 500 bezoekers elkaar ontmoetten, kennis­ maakten met (wijk)projecten en genoten van muziek en activiteiten. De ontwikkelingen bij basisschool De Leeuwerikhoeve laten zien dat investeren in kansengelijkheid loont. Dankzij de wijkagenda en extra samenwerking met partners werkt de school eraan om uit te groeien tot een multifunctionele plek waar onderwijs, zorg en welzijn elkaar versterken en waar sociale samenhang, gezondheid, financiële weer­ baarheid en gelijke kansen voor kinderen verder vorm krijgen.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

28

INHOUD

De Haagse Preventieaanpak (HPA) werkt aan een tweejarig programma in Mariahoeve dat zich richt op alle aspecten van gezondheid: mentaal, sociaal, fysiek en financieel. Door gezamenlijke bijeenkomsten en enquêtes wordt één integrale visie ontwikkeld en participatiemoeheid bij bewoners beperkt. Tevens is een kwartier­ maker sinds oktober 2025 aangesteld vanuit HPA om gezondheidsen financiële problemen in de wijk aan te pakken. Het ambitiedocument en groenbeheerplan vormen een belangrijke basis voor het behoud van het karakter van de wijk en de versterking van de woonkwaliteit. Het ambitiedocument, een visie voor de wijk tot 2050, is vastgesteld op 13 maart 2025 door de gemeenteraad. In deze plannen staat participatie centraal: bewoners zijn actief betrokken via wijkwandelingen, informele gesprekken en bijeenkomsten. Daarnaast zijn er ook voorbeelden: • Het Blauwe Huisje in Wijkpark de Horst is opnieuw ingericht en is nu een culturele ontmoetingsplek voor de wijk. • Er is gewerkt aan het oprichten van een bibliotheek aan Zwedenburg 147, een centrale plek voor cultuur, talentontwikkeling en ontmoeting. In 2026 is de opening. • Het plein voor de nieuwe bibliotheek aan het Zwedenburg wordt opgeknapt, wat zorgt voor een natuurlijke verbinding tussen de bibliotheek, kinderopvang, winkels en de zorginstelling.

• In samenwerking met de Wijkpreventie Aanpak en Wijkz wordt het buurthuis De Landen versterkt. • Vlindertuin Wijkpark De Horst is opgeknapt voor een groener en aantrekkelijker park.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

29

INHOUD

4 Stadsdeel Laak De wijkagenda’s van de Binckhorst, Laak Centraal, Laakhavens, Molenwijk, Schipperskwartier en Spoorwijk zijn opgenomen in het Actieplan Laak (2023-2026). Het is een samenhangende aanpak voor het hele stadsdeel. Hierin zijn de prioriteiten en projecten uit de verschillende wijkagenda’s samengebracht, en worden de afgesproken acties gezamenlijk uitgevoerd. Voor de Binckhorst is in 2025 de wijkagenda opgesteld, met de volgende thema's: verkeer(sveiligheid), gebiedsontwikkeling, groen en schoon en sociale cohesie.

4.1 Investeringsgebied Laak Vertrouwen en samenwerking Laak heeft betrokken bewoners die actief bijdragen aan een betere wijk. Tijdens de bewonersavond op 4 november 2025 bespraken ruim 120 bewoners, 30 ambtenaren en bestuurderds de voortgang van het actieplan. De samenwerking tussen bewoners, ondernemers en partners groeit, wat zorgt voor meer vertrouwen en samenhang. Schoon en veilig winkelgebied Het winkelgebied rond de Goeverneurlaan is een voorbeeld van succesvolle gebiedsgerichte samenwerking. Sinds eind 2024 geldt een vergunningplicht voor ondernemers om de ondermijning aan te pakken. Inmiddels hebben 86 ondernemers een vergunning, 10 niet en 10 zijn vrijwillig gestopt. Een transformatiemanager en bedrijfscontactpersoon ondersteunen de ondernemers. Er is een nieuwe ondernemersvereniging opgericht, meer groen aangelegd, de verlichting verbeterd en er wordt vaker schoongemaakt. VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

30

INHOUD

Sociale verbondenheid De sociale cohesie in Laak neemt toe dankzij activiteiten van en voor bewoners. Het theaterproject Wereldreis door Laak trok 1.000 bezoekers en krijgt een vervolg in 2026. Ook het Laakfestival bracht honderden bewoners samen. Daarnaast organiseerden POLKA (voor Poolse vrouwen) en de Bulgaarse Club samen meer dan 180 activiteiten met ruim 4.000 deelnemers. Jeugd en gezondheid Eén op de vijf bewoners in Laak is jonger dan 20 jaar. In het thema Opgroeien in Laak werken we samen met scholen en welzijns­ organisaties aan meer kansen voor jongeren, met extra jeugd­ werk, meidenwerk en sport. Verder wordt Laak groener: inmiddels zijn 240 bomen en 1.000 m² groen aangelegd, daar komen nog eens 240 bomen en 20.000 m² groen bij, ook in de Binckhorst.

CORINNE EN SOWYEN, FROM LAAK WITH LOVE: “Onbekend maakt onbemind. Als je elkaar niet kent, is het lastiger om elkaar te begrijpen."

Ondersteuning van bewoners en leefbaarheid De inzet richt zich op het verbeteren van de leefbaarheid, met aandacht voor zowel toegankelijke informatievoorziening als een schone en veilige woonomgeving. De positie van EU-arbeidsmigranten blijft kwetsbaar. Om hen beter te informeren en ondersteunen is het Mobiel Informatiepunt ingezet. Hiermee zijn circa 4.000 mensen bereikt. Daarnaast is extra onder­ steuning georganiseerd door de inzet van een Roemeense voorlichter. De gemeente blijft zich inzetten voor betere wetgeving en registratie van arbeidsmigranten. Afval blijft een aandachtspunt in de wijk. Daarbij gaat het om het verbeteren van de openbare ruimte voor alle bewoners. Met onder andere 84 ORAC-adoptanten, afvalvoorlichters, extra informatie en communicatie en een nieuwe schoonmaakaanpak met ‘afvaltreintjes’ wordt gewerkt aan een schonere wijk.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

31

INHOUD

Samen verder Gebiedsgericht werken met bewoners en partners laat zichtbaar resul­ taat zien. De klankbordgroep Laak, met twintig vertegenwoordigers, helpt actief mee aan een leefbaar, hecht en toekomstgericht stadsdeel. Extra aandacht vanuit de gemeente blijft nodig. Want Laak staat voor grote uitdagingen door zowel de gebiedsontwikkeling in de Binckhorst en Laakhavens als de problemen rond de fysieke en sociale leefbaarheid in de bestaande wijken.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

32

INHOUD

5 Stadsdeel LeidschenveenYpenburg 5.1 Wijkagenda Leidschenveen 2023-2027 In Leidschenveen ligt de focus op een levendig winkelcentrum en meer ontmoetingsplekken voor bewoners. In 2025 is een belang­ rijke impuls gegeven aan het winkelgebied door het plaatsen grote planten­bakken en zitplekken. De toevoeging van een stroomkast maakt kleinschalige evenementen mogelijk, zoals markten en optredens. Dit vergroot de aantrekkelijkheid van het centrum en stimuleert ontmoeting. Daarnaast zijn bewonersinitiatieven gestart vanuit het wijk­ budget: Community Café Leidschenveen, het opknappen van een jeu-de-boulesbaan en De Verbindende Hartslag van Leidschenveen. Deze projecten versterken de sociale cohesie en laten zien hoe bewoners zelf bijdragen aan een verbonden wijk. In het kader van het thema jeugd heeft een groep jongeren met ondersteuning van het jeugdwerk een wijkfeest voor jong en oud in Leidschenveen georganiseerd en een Halloweenfeest voor de omwonenden van het Schelpenhof.

5.2 Wijkagenda Vlietzoom 2023-2027 Over het Toekomstbeeld Vlietzone zijn in het eerste kwartaal van 2025 drie klankbordbijeenkomsten georganiseerd, waarbij belangenorganisaties zoals bewonersorganisaties, natuur- en groen­organisaties en de Vlietzoom-alliantie drie gebiedsscenario's

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

33

INHOUD

ontwikkelden en input gaven op onderzoeken naar verkeer en bedrijven­terrein Westvlietweg III. Er is gewerkt aan drie kern­rapporten: een verkeerskundig onderzoek, een toekomstvisie voor het bedrijventerrein en een sportonderzoek. Tijdens een participatie­wandeling op 24 mei deelden bewoners en belangstellenden ideeën over de Haagse Vlietzone. De variantenstudie voor de Nieuwe Tolbrug is op 5 maart gedeeld met bewoners tijdens een inloopbijeenkomst. Via een digitale tool konden bewoners reageren op de voorgestelde varianten en de gemaakte afwegingen, wat de participatie versterkte. Ook vonden meerdere bijeenkomsten plaats over (online) veiligheid op bedrijventerrein Westvlietweg, mede georganiseerd met het Regionale Informatie- en Expertisecentrum. Er was deelname aan een schouw voor het Keurmerk Veilig Ondernemen. De samenwerking met het bedrijventerrein verloopt goed en wordt komende periode verder geïntensiveerd.

5.3 Wijkagenda Ypenburg 2022-2026 In Ypenburg lag de focus in 2025 op een schone, groene leefomgeving en op voorzieningen die ontmoeting stimuleren. Een goed voorbeeld van bewonersparticipatie voor een schone wijk is de toename van ORAC-adoptanten tot 66 sinds de start van de wijkagenda. Jaarlijks worden drie opruimdagen georganiseerd, die goed bezocht en positief ervaren worden. Ze leveren waardevolle gesprekken op, evenals nieuwe aanmeldingen als ORAC-adoptant. De opruimdagen dragen zichtbaar bij aan een schonere wijk: op 18 september werd 3.460 kg afval opgehaald. De hondenactie, gericht op informering en waarschuwing rond opruimen en loslopende honden, werd positief ontvangen door bewoners en hondenbezitters.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

34

INHOUD

6 Stadsdeel Loosduinen 6.1 Wijkagenda-plus Houtwijk, Kerketuinen en Zichtenburg 2021-2025 In Houtwijk is vanuit de wijkagenda-plus ingezet op veilige en laag­ drempelige ontmoetingsplekken voor jongeren. Samen met jongeren, welzijnspartners, politie en het stadsdeel is gewerkt aan een plan voor drie jongerenontmoetingsplekken (JOP’s) en één HOPje waar kinderen speelgoed kunnen lenen. De JOP’s komen verspreid in Houtwijk en Waldeck, krijgen sporttoestellen en een wifipunt op zonne-energie, en hebben een speciaal geluiddempend ontwerp. Terwijl het parti­ cipatieproces met omwonenden nog loopt, is er in het ontwerp en de gesprekken veel aandacht voor de sociale waarde van ‘hangen’. Het HOPje richt zich op jongere kinderen en biedt speelgoeduitleen. Om het gesprek over ‘hangen’ breder te voeren, ontwikkelde Haags Verhaal het boekje Ode aan het hangen (Hangen – Haags verhaal), met verhalen van bewoners van vroeger en nu. De presentatie werd goed bezocht en het boekje won de tweede prijs bij de Haagse Media-award. Bewoners en kinderen deden actief mee aan schoonmaak­acties, waar­ onder een grote opruimactie in het Park Bokkefort in de mei­vakantie. De maandelijkse acties van Heel Houtwijk Schoon zijn inmiddels een vaste waarde geworden. Ook het initiatief Buurtbakkie versterkt de verbinding tussen bewoners en wijk­professionals zoals politie, woningcorporaties en Parnassia.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

35

INHOUD

De samenwerking met het wijkberaad, woning­corporaties en buurt­ preventieteams heeft geleid tot diverse concrete verbeteringen. Onder de noemer ‘Houtwijk knapt op’ zijn meerdere herinrichtings­ projecten gestart, zoals aan de Laan van de Mensenrechten, het Thoenplantsoen en de Hildo Kroplaan.

6.2 Wijkagenda Kijkduin, Ockenburg en Bohemen, Meer en Bos 2024-2028 In de gemeentelijke sporthallen Ockenburgh en Loosduinen zijn op daluren extra sportactiviteiten georganiseerd­voor ouderen en jongeren door de welzijnsorganisatie Wijkz en een buurtsportcoach. Ook is er subsidie verleend aan H.V. & C.V. Quick en de Hungry Mind voor de organisatie van activiteiten op locatie. Er is veel aandacht voor het groen in de wijk, bijvoorbeeld via het verder vormgeven van de kwaliteit­ simpuls van Landgoed Ockenburgh. De gemeente voert hierbij de regie en ondersteunt financieel. Het bestaande Actieplan Kust, dat zich richt op het beperken van overlast op drukke stranddagen, is in 2023 uitgebreid naar Kijkduin. Dankzij de wijkagenda is de verbinding tussen dit actieplan en bewoners, ondernemers en wijkorganisaties versterkt. De bekendheid van het plan is toegenomen en de samenwerking met betrokken partijen is geïntensiveerd.

6.3 Wijkagenda Kom Loosduinen 2025-2029 In 2025 is gestart met de voorbereidingsfase: het vernieuwen van de wijkagenda. De eerste enquêtes en gesprekken leverden waardevolle inzichten op over thema’s als gezondheid, jongeren en leefbaarheid. Bewoners denken actief mee en tonen grote betrokkenheid. Hoewel de nieuwe wijkagenda nog in ontwikkeling is, ligt er een stevige basis voor de volgende fase in 2026. De bewonersbijeen­ komst van 30 oktober was een succes dankzij de grote opkomst en de betrokkenheid van zowel bewoners als professionele partners. In de Henneberg hebben we de resultaten van de bewoners­ enquête gepresenteerd. Het tweede deel van de bijeenkomst was interactief. Ook de tweede bewonersbijeenkomst, op 13 november in de Abdijkerk, was een succes. Tijdens deze bijeenkomst hebben we de thema’s van de wijkagenda toegelicht en een eerste aanzet

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

36

INHOUD

gepresenteerd van wat de gemeente op deze thema’s kan doen. Het tweede deel was wederom interactief.

6.4 Wijkagenda Kraayenstein 2025-2029 Voor de verkeersveiligheid zijn al de volgende maatregelen genomen: Op de Brinken is de snelheid verlaagd naar 30 km/u en de herin­ richting is bijna afgerond. Flitspalen zijn geplaatst op de Lozerlaan voor controle op snelheid en telefoongebruik. Deze worden in 2026 weer geplaatst na tijdelijke verwijdering. De stadsbrede campagne “Rij Rustáâgh” liep in juli en oktober, met extra inzet vanuit het stads­ deel en wijkberaad. Op het gebied van groen, schoon en veiligheid is het participatie­ traject voor de kwaliteitsimpuls van Stadspark Madestein volgens planning verlopen. Op 8 mei vond een integrale leefbaarheidsactie plaats. Het tunneltje bij tramhalte 2 is deels schoongemaakt, voor de bovenkant wordt nog onderzocht wie verantwoordelijk is. In november staan handhavingsacties gepland tegen hondenpoep op speelplekken. Verder zijn de volgende activiteiten uitgevoerd: • Sinds januari is een buurtsportcoach actief in de wijk. • Jeugdprofessionals organiseren extra activiteiten voor jongeren. • Een kinderwerker trekt met een bakfiets met sportspullen door de wijk om met jongeren in contact te komen.

LINDA BLANKEN, KINDERWERKER: "We willen dat de jongeren weten dat ze gewoon lekker kunnen sporten en dat ze bij ons terechtkunnen om te praten over hun leven."

6.5 Wijkagenda Vroondaal 2025-2029 Uit de bewonersenquête kwam 'sociale samenhang en veiligheid' als belangrijk thema naar voren. Dit gaf urgentie om beter samen te werken in de wijk en leidde tot intensievere gesprekken met bewoners en partners. De samenwerking tussen politie, handhaving, zorginstellingen en bewonersorganisaties is versterkt. Initiatieven als Buurtbakkies en open dagen van zorginstellingen dragen bij aan betere onderlinge afstemming en bereikbaarheid.

VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN

37

INHOUD

Daarnaast wordt gewerkt aan verbetering van de verkeers­ infrastructuur. Rondom de wijk zijn nieuwe, veiligere kruispunten en wegaansluitingen gemaakt.

6.6 Wijkagenda Waldeck 2022-2026 De inzet in Waldeck richtte zich in 2025 vooral op ontmoeting en het bereiken van kwetsbare bewoners. Door laagdrempelige activiteiten is gewerkt aan het versterken van contact tussen bewoners en het beter in beeld brengen van mensen die extra ondersteuning nodig hebben. Zes keer trok een koffiekar de wijk in om samen met vertegenwoordi­ gers van GGZ/Parnassia in gesprek te gaan met bewoners. Daarnaast is het inloopspreekuur in buurtkamer Notenbuurt herstart. Elke donderdagmiddag kunnen bewoners hier terecht bij Wijkz, woning­ corporaties, Achter de Voordeur en de wijkagent. Op initiatief van een bewoner is de voorzorgcirkel gestart: een groep buren die elkaar helpt met dagelijkse zaken. Het project Achter de Voordeur richt zich op mensen met complexe problematiek die buiten beeld zijn geraakt en biedt passende ondersteuning. Voorbeelden andere acties: • Drie mini-bibliotheken geplaatst voor boeken en spullen. • Op 26 maart is de eerste tegelroute geopend die ouderen met dementie helpt om de weg te vinden. • Voor de renovatie van buurthuis WINGS is € 750.000 beschikbaar gesteld (zie commissiebrief RIS 323988). Gebruikers en beheerders denken mee over het ontwerp. Het streven is om begin 2026 te starten met de aanbesteding. De uitvoering kan daarna in de loop van 2026 plaatsvinden. VOORTGANGSRAPPORTAGE 2025 WIJKAGENDA'S EN INVESTERINGSGEBIEDEN