RIS324965 Bijlage 2 Achter Afval - Rapport fase 2-3

Wat in deze analyse zichtbaar wordt, is dat afvalpraktijken niet alleen materieel of logistiek bepaald zijn, maar een uitdrukking vormen van de sociale verhoudingen in de buurt. Daar waar mensen elkaar wantrouwen en niet durven aanspreken, wordt afval niet alleen een probleem op straat, maar ook een symbool van relationele afwezigheid. Andersom opent dat ook perspectief: wanneer het lukt om wederzijdse betrokkenheid te versterken, kan afval opnieuw een gedeelde praktijk worden, in plaats van een bron van frustratie of vingerwijzen. Dat vereist dus niet alleen betere informatievoorziening, maar ook (tegelijkertijd) meer ruimte voor sociale nabijheid, wederzijds vertrouwen en ontmoeting. Dat zijn de sociale voorwaarden waaronder gewenste afvalpraktijken zich kunnen ontwikkelen.

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

23

3.6 Relationele infrastructuren De inzichten uit hoofdstuk 3.4 en 3.5 laten zien hoe afvalpraktijken veranderen wanneer bewoners geen onderdeel zijn van, of zich terugtrekken uit het sociale weefsel van de buurt. De bredere betrokkenheid komt onder druk te staan. In hoofdstuk 3.6 wordt zichtbaar dat dit niet stopt bij de relatie tussen bewoners onderling. Ze strekt zich ook uit tot de relatie tussen bewoners en instituties. We zagen dat veel bewoners gebruik maakten van informele routes om afvalproblematiek te signaleren of op te lossen alsook om zichzelf te informeren over afval. In plaats van formele afvalkanalen, zoals flyers van de gemeente, gemeentewebsite en meldingssystemen zoals de huidige MyCleanCity-app, kiezen zij ervoor om contact op te nemen met familie, vrienden, een buur, vrijwilliger, stichting medewerker of een bekende medewerker van het schoonmaakteam. Dit gebeurde met name door de slechte ervaring die bewoners hadden met formele gemeentelijke systemen: “Vaak maak ik melding als het bij mij in de straat is. Laatste tijd niet zo vaak gedaan, ben nogal meldingsmoe. Er verandert niks en ik kan blijven melden [...]” De ‘informele’ infrastructuren lijken vaak effectiever te zijn dan het formele meldsysteem. Ze werken sneller, voelen vertrouwder aan en geven bewoners het gevoel dat er daadwerkelijk iets gebeurt.

De formele processen zoals de meldingsapp kunnen effectief zijn maar worden juist als negatief ervaren wanneer hier geen juiste opvolging voor is. Bewoners voelen zich dan ongehoord en verliezen hun motivatie om afval te melden. De competentie om afval te melden is weliswaar aanwezig maar de betekenis van het melden, of het zin heeft, of het gewaardeerd wordt, is medebepalend voor de uitvoering ervan. “Soms meld ik [afval naast de ORAC of op straat] bij MyCleanCityApp. Maar niet altijd. Soms heb ik haast of geen zin en hoop ik dan dat een ander het meldt.” Een andere bewoner vertelt: “Daar hebben we korte lijntjes mee, dus dat is fijn. Als we bellen, komen ze meteen.” De bewoners doelen hiermee op vrijwilligers van ‘Gewoon Sociaal’, die een sleutel hebben van de ORAC’s en snel reageren wanneer er verstoppingen zijn. Wanneer het gevoel ontstaat dat meldingen geen effect hebben, heeft dit niet alleen een ontmoedigend effect op alleen meldgedrag, maar kan het ook de de betekenissen van iemand afvalpraktijk veranderen. Wat eerst gezien werd als bijdragen aan de buurt, verandert in een zinloze, frustrerende taak. Daarmee verdwijnt niet de intentie of betrokkenheid van bewoners, maar de praktijkvorm waarin deze tot uiting kan komen.

Tijdens gesprekken met betrokken bewoners in een wijk in Escamp werd tevens duidelijk dat langdurige inzet voor de wijk niet altijd leidde tot de acties waar bewoners behoefte aan hadden. Er werd gesproken over frustratie en demotivatie: “Nu is er een plan van aanpak bij de gemeente. Wij zijn hier al 10 jaar mee bezig. [...] Mensen haken af want er gebeurt niks.” Deze uitspraken tonen dat waar formele routes tekortschieten, informele betrokkenheid onder druk komt te staan. We zien een verschuiving in de betekenis van de praktijk van betrokken burgerschap. Wat eerst werd gezien als zorg voor de buurt, wordt steeds meer ervaren als een strijd zonder effect. Hierdoor raken betekenis en motivatie los van de handeling, wat leidt tot gefrustreerde bewoners, die vaak na een tijd vervallen in vingerwijzen (zie H3.5).

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

24

Het voornaamste risico is dat het draagvlak voor samenwerking met de gemeente afneemt. De perceptie van de bewoner naar de gemeente kan in sommige gevallen ook direct invloed hebben op hun motivatie om de straat schoon te houden. In andere woorden, de perceptie van de institutionele relatie is onderdeel van de praktijkvorming: “Als de HMS niet schoonmaakt, dan zullen bewoners ook wel denken: waarom zouden wij moeite doen?” Naast meldingsmoe geven bewoners ook ‘moe’ te zijn van verschillende verantwoordelijkheden voor afval van bepaalde takken van de gemeente, bijvoorbeeld de handhaving of de reguliere ophaalservice die een naast geplaatste doos niet mag meenemen en dan iemand moet sturen om het op te laten halen. Deze verschillende verantwoordelijkheden zorgen voor bewoners voor onbegrip over hoe beheer in de stad werkt, gezien ze zelf tussen het afval leven. Ook is er een verlangen naar (betere) opvolging vanuit de gemeente, bijvoorbeeld in participatieprocessen zoals klankbordgroepen of via online meldingen. In de co-design workshop gaven bewoners aan meer transparantie te verlangen. Actie op hun input wordt hierin erg belangrijk gevonden. Maar ook updates ontvangen over interne processen zou meer begrip creëren bij bewoners, en het gevoel dat er naar hen geluisterd wordt. In gesprekken met medewerkers van de gemeente Den Haag wordt dit gebrek aan transparantie herkend.

Een medewerker van de gemeente erkent dat het moeilijk is om transparant te zijn. Volgens hen komt dit onder andere door het gefragmenteerde karakter van de organisatie, politieke gevoeligheden, de beschikbaarheid van budget, en de voorzichtigheid die hoort bij publieke communicatie. Daarnaast werd genoemd dat de gemeente vaak reactief en kortetermijn-gericht opereert, waardoor structurele opvolging ontbreekt.

Waar in hoofdstuk 3.5 sprake was van relationele vervreemding op straatniveau, zien we in hoofdstuk 3.6 hoe bewoners ook institutionele vervreemding ervaren. Formele systemen verliezen betekenis wanneer bewoners geen effect zien van hun inzet. Dit leidt tot meldingsmoeheid, afhakende initiatiefnemers en een groeiende afhankelijkheid van informele routes. Deze ontwikkeling weerspiegelt een breder patroon: wanneer sociale relaties verzwakken, verliezen praktijken hun stabiliteit. De uitdaging ligt dus niet alleen in beter beleid of snellere afhandeling van meldingen, maar in het herstellen en versterken van relationele praktijkelementen: vertrouwen, communicatie, zichtbaarheid en erkenning.

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

25

4. Aanbevelingen Op basis van het onderzoek komen we tot een aantal principes die richting kunnen geven aan toekomstig afvalbeleid. Ze zijn gebaseerd op de analyses in de voorgaande hoofdstukken en verder aangescherpt met ideeën en richtingen die samen met bewoners en professionals zijn ontwikkeld. Naast deze principes zijn ook enkele concepten voor verbeteringen opgenomen, bijvoorbeeld ontwerpsuggesties en ideeën uit interne brainstormsessies. Deze sluiten aan op de onderzoeksinzichten en geven een indruk van hoe mogelijke aanpassingen of experimenten in de praktijk vorm zouden kunnen krijgen. In de bijlage zijn deze aanvullende interventievoorstellen opgenomen.

4.1 Integrale blik Afvaloverlast is verweven met bredere sociale, economische en fysieke omstandigheden. Effectief afvalbeleid vraagt om een integrale benadering die ook huisvesting, welzijn, armoede en sociale cohesie meeneemt.

Afvaloverlast hangt samen met wonen, armoede, welzijn en sociale veiligheid. Als beleid alleen inzet op ‘schoon’, blijven die oorzaken buiten beeld en kan strenger optreden onbedoeld druk zetten op wie weinig speelruimte heeft. Tegelijk laat de gemeente zien dat sociale en empathische aanpakken effect hebben. Een bredere blik blijft nodig: verbeteringen in huisvesting, armoedebestrijding, welzijn en onderlinge verbondenheid dragen eveneens bij aan minder afvaloverlast en vragen om samenwerking tussen beleidsdomeinen. Uit dit onderzoek blijkt dat afvaloverlast vaak samenhangt met problemen die buiten het afvaldomein liggen. Beleidsmaatregelen op die terreinen kunnen op langere termijn juist verschil maken. Het begrip doenvermogen (WRR, 2017) biedt hier een aanvullende lens naast SPT: veel bewoners wíllen wel, maar missen middelen, sociale steun of praktische ruimte. Door mensen op andere terreinen te ondersteunen, groeit ook de mogelijkheid om afval volgens de regels aan te bieden. Daarom is het verstandig dat andere beleidsdomeinen een integrale blik hanteren en dat vanuit het afvaldomein wordt meegekeken bij beleid dat elders ontstaat. Het terugdringen van afvaloverlast vraagt om die brede aanpak.

De aanbevelingen die volgen richten zich daarom op verschillende niveaus: van praktische verbeteringen in infrastructuur en communicatie tot structurele veranderingen in samenwerking en beleid.

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

26

4.2 Zorg voor toegankelijke en betekenisvolle infrastructuur Een duurzame afvalinfrastructuur werkt alleen als zij aansluit bij het dagelijks leven van bewoners: begrijpelijk, bereikbaar en voorspelbaar. Ontwerp daarom op routes, beperkte woonruimte en duidelijke alternatieven wanneer een ORAC vol of verstopt is.

Duurzaam afvalbeleid begint bij een infrastructuur die niet alleen fysiek aanwezig is, maar ook logisch, herkenbaar en bruikbaar voelt voor bewoners in hun dagelijkse routines. Afvalvoorzieningen functioneren pas effectief wanneer ze passen binnen de ruimtelijke en sociale realiteit van een buurt. Dat betekent dat beleid niet uitsluitend moet focussen op het plaatsen van meer containers of inzamelpunten, maar op het ontwerpen van een systeem dat aansluit bij hoe mensen zich door hun wijk bewegen, hoeveel ruimte zij thuis hebben, en welke praktische barrières zij ervaren. Een infrastructuur die bewoners vertrouwen en intuïtief kunnen gebruiken, vormt de basis voor het verminderen van bijplaatsingen en het versterken van gescheiden inzameling. De inzichten laten zien dat veel obstakels in afvalpraktijken voortkomen uit de manier waarop de infrastructuur is ingericht en ervaren. Volle of verstopte containers, onduidelijke verwijzingen naar alternatieven en het ontbreken van opslagruimte in huis of in de buurt leiden ertoe dat afval wordt bijgeplaatst. Bewoners zijn daardoor minder flexibel in het correct aanbieden van hun afval. Extra capaciteit in beheer en inzet van personeel zijn noodzakelijk om dit in de praktijk op te vangen, maar voorkomen vraagt om structurele verbeteringen in de materiële condities.

Wanneer deze condities verbeteren, ontstaat er ruimte voor praktijken die beter aansluiten bij de formele kaders. Dit vraagt dus niet alleen om het vergroten van capaciteit, maar ook om het beter verbinden van infrastructuur met het dagelijks leven van bewoners. Om de infrastructuur toegankelijker en betrouwbaarder te maken, is het belangrijk om ook de informatievoorziening rond afval te verbeteren. Meldingsapps en gemeentelijke websites kunnen gebruiksvriendelijker en meertalig worden ingericht, zodat meer bewoners ze kunnen gebruiken. Daarnaast verdient de opvolging van meldingen aandacht. Duidelijke terugkoppeling en snellere opvolging vergroten het vertrouwen dat meldingen effect hebben. Ook bij volle of verstopte containers helpt voorspelbare communicatie, bijvoorbeeld over geplande ledigingen of storingen, om frustratie te verminderen en betrokkenheid vast te houden. Transparantie en voorspelbaarheid in de informatie-infrastructuur zijn daarmee een belangrijke elementen voor een systeem dat bewoners als betrouwbaar en toegankelijk ervaren. Voorbeeldinterventie

De inzet van buurtgerichte mobiele ophaaldiensten, zoals een bakfiets die grofvuil verzamelt en geïnspireerd is op de vroegere voddenboer, kan zowel de zichtbaarheid van afvalbeheer als de sociale interactie in de wijk vergroten.

Voorbeeldinterventie

Het bestaande buurtcadeau voor nieuwe bewoners kan worden uitgebreid met een duidelijke, visueel aantrekkelijke kaart waarop alle ORAC’s in de wijk zijn aangegeven. Deze kaart kan onderdeel zijn van een pakket met nuttige buurtinformatie, zodat de infrastructuur vanaf het begin betekenisvol wordt ingebed in de dagelijkse routines van nieuwe bewoners.

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

27

Afbeelding 11. Notiie: foto’s co-design workshop met bewoners

Afbeelding 12. Notitie: Prototype van de Orackaart in het welkomstpakket van je buurt in Den Haag (Schelwald, 2025).

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

28

Veel bewoners gaven aan dat zij afval vooral in het weekend wegbrengen, wanneer containers vaak vol zijn. De gemeente leegt op zaterdag en zondag wel enkele containers, maar richt zich dan vooral op hotspots en specifieke stromen zoals glas en papier. In veel woonstraten gebeurt de lediging pas na het weekend, waardoor de inzet niet altijd aansluit op het werkelijke gebruik. Het is zinvol om te onderzoeken hoe opruim- en ophaalmomenten beter kunnen aansluiten bij de dagelijkse en wekelijkse routines van bewoners, bijvoorbeeld door meer inzet in het weekend. Hoewel we in dit rapport vooral het belang van structurele aanpassingen benadrukken, blijkt dat extra inzet op schoonmaak en ophalen in de praktijk onverminderd belangrijk blijft. Extra middelen, inzet op schoonmaak en ophalen draagt in die context niet alleen bij aan het opruimen van afval, maar vormt ook een randvoorwaarde om bewoners meer speelruimte te geven en te voorkomen dat verschillen tussen wijken groter worden. Het blijft belangrijk dat de verdeling van deze inzet periodiek wordt heroverwogen, juist in wijken waar bewoners de voorzieningen als minder toereikend ervaren. Meer zichtbaarheid over hoe keuzes in inzet tot stand komen kan bijdragen aan een rechtvaardiger verdeling van aandacht en middelen, en aan vertrouwen in de gemeentelijke organisatie.

Afbeelding 13 ‘Oh oh Den Haag’, (Jade Lo, 2025)

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

29

4.3 Investeer in relationele netwerken als kern van afvalbeheer Afvalbeheer is een sociaal proces. Duurzame afvalpraktijken ontstaan waar relaties tussen bewoners, professionals en gemeente wederzijds en herkenbaar zijn. Vertrouwen, nabijheid en ontmoeting zijn even belangrijk als fysieke voorzieningen.

Afbeelding 14. Notitie: Twee mensen ruimen samen een park op in Den Haag (Duurzaam Den Haag, 2025). Afvalbeheer is niet alleen een technische en materiele opgave, maar ook een sociaal proces. De effectiviteit van afvalpraktijken wordt sterk beïnvloed door de kwaliteit van relaties tussen bewoners onderling en tussen bewoners en de gemeente. In buurten waar bewoners zich erkend, gehoord en betrokken voelen, is de kans groter dat afvalpraktijken duurzamer en stabieler worden uitgevoerd. Beleidsmatig vraagt dit om een verschuiving: niet alleen investeren in voorzieningen, maar ook in de sociale netwerken die deze voorzieningen dragen. Door relaties te versterken, wordt het mogelijk om gezamenlijke normen en gedeelde verantwoordelijkheid rond afvalbeheer op te bouwen en in stand te houden. Daar waar buurt relaties sterk zijn, zien we meer bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen en minder terughoudendheid om anderen aan te spreken. Waar relaties zwak of beschadigd zijn, ontstaat meldingsmoeheid, institutioneel wantrouwen en terugtrekking uit gemeenschappelijke zorg voor de buurt. Meer sociale cohesie betekent minder afvaloverlast. Als mensen zich betrokken voelen bij hun buurt en sociale netwerken sterk zijn, nemen ze er meer verantwoordelijkheid voor. Als zij zich verbonden en veilig voelen, durven ze elkaar ook eerder aan te spreken.

Voor het voorkomen van afvaloverlast is dus “publieke familiariteit” van belang (Uyterlinde et al. 2023). Het bestrijden van afvaloverlast is gebaat bij het tegengaan van vervreemding en het versterken van binding met elkaar en met de buurt.

Het versterken van relationele infrastructuur kan verschillende vormen aannemen. Opruimdagen kunnen niet alleen dienen als schoonmaakactie, maar ook als ontmoetingsmoment.

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

30

Uit de co-designsessie bleek dat bewoners activiteiten rond afval waardevoller vinden wanneer er ruimte is voor ontmoeting en sociale interactie. Bij opruimdagen zijn daar nu al elementen van zichtbaar, zoals een koffiekraam, een mascotte of een community builder. Dat kan worden versterkt door bewoners uit te nodigen om langer te blijven en met elkaar in contact te komen, bijvoorbeeld met knutselen met herbruikbare materialen, een gezamenlijke maaltijd of een klein buurtprogramma. Ook het betrekken van kinderen werd genoemd als iets wat zowel leuk als waardevol is. Eerdere initiatieven zoals Crownies lieten zien hoe kinderen actief kunnen meedoen binnen schoolse en buitenschoolse activiteiten. Zulke vormen van betrokkenheid kunnen worden doorgezet, met aandacht voor inclusie en waardering voor hun bijdrage. Een vergelijkbaar principe is zichtbaar bij de gratis SUP’s waarmee Hagenaars in de zomer afval uit de grachten verzamelen. Hoewel dit geen buurtgerichte interventie is, laat het zien dat opruimen aantrekkelijker wordt wanneer het een sociale of recreatieve dimensie krijgt. Hetzelfde geldt voor buurtactiviteiten: een feest of bingo kan worden uitgebreid met een afvalthema. Belangrijk is dat wordt aangesloten bij wat bewoners zelf belangrijk vinden in hun leefomgeving. Afval wordt niet los ervaren, maar in relatie tot bredere zorgen en wensen voor de buurt.

Aandacht voor die betekenis kan bijdragen aan praktijken waarin bewoners gezamenlijk zorg dragen voor hun omgeving. Aandacht voor die betekenis kan bijdragen aan praktijken waarin bewoners gezamenlijk zorg dragen voor hun omgeving. Nabijheid en vertrouwen zijn daarbij belangrijk: bewoners werken en communiceren het liefst met iemand die ze kennen en die benaderbaar is. Dat geldt niet alleen bij buurtactiviteiten, maar ook in het dagelijks omgaan met afval, zoals bij het melden van afval of het vragen om hulp. Gemeenten zetten hiervoor vaak afvalcoaches in, maar ook andere vertrouwde gezichten uit de buurt kunnen die rol vervullen. Voorbeeldinterventie

Een voorbeeld is het organiseren van een grondstoffenfestival. Door een evenement te koppelen aan activiteiten rond reparatie, hergebruik en circulaire initiatieven wordt het niet alleen een schoonmaakmoment, maar ook een plek waar bewoners samen nieuwe betekenissen rond afval kunnen ontwikkelen en uitproberen.

Voorbeeldinterventie

Bied meer ondersteuning aan de vele bewonersinitiatieven die in kwetsbare wijken actief zijn. Geef bewoners een serieuze rol in het vormgeven van de aanpak van hun wijk, in plaats van van bovenaf op te leggen wat de wijk zou moeten zijn.

Voorbeeldinterventie

Door te investeren in laagdrempelige hergebruik- en reparatievoorzieningen wordt hergebruik niet alleen eenvoudig, maar ook sociaal ingebed. Repaircafés en kringloopwinkels spelen hierin een belangrijke rol, maar denk ook aan buurtcompostplekken of composteilanden voor groenafval. Zo leren bewoners hun organisch afval zien als grondstof in plaats van als restafval.

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

31

4.4 Sluit aan bij bewoners Afval heeft ook sociale en culturele betekenissen. Beleidsmaatregelen die hierop aansluiten, bijvoorbeeld door ruimte te geven aan hergebruik of buurtinitiatieven, kunnen helpen om bewoners meer te betrekken bij hun leefomgeving.

Afval wordt niet in alle huishoudens op dezelfde manier begrepen of behandeld. Voor sommige bewoners is het een last die zo snel mogelijk uit huis moet verdwijnen. Voor anderen is het juist iets met emotionele of potentiële gebruikswaarde, wat de neiging kan oproepen om hergebruik mogelijk te maken, soms via bijplaatsing, of bijvoorbeeld door dieren te voeren. Een duurzaam afvalbeleid erkent dat afval ook culturele en sociale dimensies heeft, en zoekt naar manieren om deze waarden in te zetten als drijfveer voor duurzamere praktijken. Zo wordt de omgang met afval niet alleen een verplichting, maar ook een kans om bij te dragen aan de buurt, kosten te besparen of zorg voor spullen vorm te geven. Duurzaam afvalbeleid vraagt om interventies die deze betekenissen erkennen en benutten. Het is belangrijk dat interventies rondom betekenis niet enkel morele oproepen doen, maar proberen aan te sluiten bij bestaande waarden en zorgen. Veel gedrag komt niet voort uit een gebrek aan bewustzijn, maar uit veranderende omstandigheden binnen de dagelijkse praktijk. Soms zijn bijplaatsingen een poging om hergebruik te stimuleren. Dat kun je problematiseren, maar je kunt het ook proberen te ‘legaliseren’. Begrip van deze alternatieve praktijken is cruciaal om er goed op in te kunnen spelen. De eerste interpretatie (gemakzucht, onverschilligheid) is niet per se de juiste.

Er zijn al bestaande initiatieven aanwezig die eerder met de gemeente Den Haag hebben samengewerkt. Het is belangrijk om deze relaties goed te onderhouden en als gemeente initiatieven duurzaam te ondersteunen.

Afbeelding 15. Notitie: Uitleg over compost door de Compostbakkers in Den Haag. Buurtcompost kan het buurtgevoel versterken en ruimte geven aan andere betekenissen rondom afval. (De Compostbakkers, 2025).

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

32

Ten slotte Het onderzoek laat zien dat afvaloverlast niet louter een gedragsvraagstuk is, maar voortkomt uit een samenspel van fysieke, sociale en institutionele factoren. We hebben gezien dat het onjuist omgaan met afval niet zelden voortkomt uit overmacht of pragmatische redenen. Het is niet bewust en mensen zouden het liever anders doen, maar het kan even niet anders. Bewoners willen over het algemeen een schone stad, maar lopen tegen grenzen aan in infrastructuur, ruimte, tijd en communicatie. Oplossingen vragen daarom inzet op meerdere vlakken tegelijk: van structurele verbeteringen in infrastructuur en samenwerking tot praktische en sociale maatregelen in de uitvoering. Daarbij is het belangrijk te erkennen dat afvaloverlast nooit volledig maakbaar of uit te bannen is. Wel kan beleid de omstandigheden zo vormgeven dat bewoners meer handelingsruimte ervaren en de stad schoner en leefbaarder wordt. Op basis van de bevindingen adviseren wij de gemeente Den Haag om in te zetten op vier richtingen:

1. Doorgaan met wat werkt Sociale initiatieven: buurtgerichte projecten, gezamenlijke schoonmaakacties en co-creatie met bewoners versterken eigenaarschap en verdienen blijvende steun. Erkenning van bewonersinzet: blijf bewoners waarderen en betrekken bij meldingen, projecten en pilots. Waardering voor welzijns- en sociale organisaties: ondersteun mensen en initiatieven die dicht bij bewoners staan en directe hulp bieden bij welzijn, sociale netwerken en alledaagse problemen, zoals moeite met rondkomen, plotseling moeten verhuizen of het ontbreken van een netwerk bij arbeidsmigranten.

3. Beter doen

2. Uitbouwen en opschalen

Betrouwbare infrastructuur: verbeter en breid de beschikbaarheid van ORAC’s uit, afgestemd op wijkritmes en bevolkingsdichtheid. Vergroot het overzicht en de opvolging bij volle of verstopte containers, met aandacht voor voorspelbaarheid van capaciteit, doorlooptijd van meldingen, ketensamenwerking tussen HMS/HSO/ handhaving en transparante terugkoppeling naar bewoners. Ondersteun hergebruik: investeer in buurtcompostplekken, repaircafés en kringloopinitiatieven. Daarmee wordt informeel hergebruik gefaciliteerd en zichtbaar gemaakt. Taal en begeleiding: zet sleutelpersonen, coaches en andere vertrouwde gezichten in om bewoners praktisch te ondersteunen. Persoonlijk contact helpt, maar ook de digitale informatievoorziening moet toegankelijk en meertalig zijn.

Transparantie en opvolging: reageer sneller en zichtbaarder in participatieprocessen. Geef bewoners terugkoppeling, ook wanneer iets nog niet in behandeling is. Samenwerking tussen afdelingen: voorkom dat bewoners verdwalen in het systeem door interne schotten weg te nemen en verantwoordelijkheden beter op elkaar af te stemmen. Relaties versterken: investeer in vertrouwen en zichtbaarheid van gemeentelijke medewerkers in de wijk.

4. Anders doen

Van gedrag naar praktijken: leg minder nadruk op gedragssturing en meer op het creëren van condities die goed afvalbeheer mogelijk maken. Selectieve handhaving: handhaven heeft beperkt effect. Gebruik dit instrument terughoudend en met aandacht voor sociale effecten, vertrouwen en rechtvaardigheid. Integrale aanpak: erken dat afvaloverlast samenhangt met andere problemen zoals wonen, veiligheid, armoede en overbewoning. Werk domeinoverstijgend en verbind beleidsterreinen.

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

33

Referenties Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. Ampatzidou, C., & Gugerell, K. (2019). Participatory game prototyping–balancing domain content and playability in a serious game design for the energy transition. CoDesign. Blake, J. (1999). Overcoming the ‘value–action gap’ in environmental policy: Tensions between national policy and local experience. Local Environment, 4(3), 257–278. Bryman, A. (2012). Social research methods (4th ed.). Oxford University Press. Dorst, K. (2011). The core of ‘design thinking’ and its application. Design Studies, 32(6), 521–532. Dur, R., & Vollaard, B. (2015). The power of a bad example: A field experiment in household garbage disposal. Environment and Behavior, 47(9), 970–1000. Edelenbos, J., & Eshuis, J. (2011). The Interplay Between Trust and Control in Governance Processes. Administration & Society, 44(6), 647–674. https://doi.org/10.1177/0095399711413876 Epskamp, M., de Vries, C., & van Ostaaijen, J. (2021). Naar een adequate aanpak van naastplaatsingen: Onderzoek naar verklarende factoren voor het probleem van afval naast containers. Tijdschrift voor Veiligheid, 20(3), 54-69. Gaver, B., Dunne, T., & Pacenti, E. (1999). Design: Cultural probes. Interactions, 6(1), 21–29. Gaver, W., Boucher, A., Pennington, S., & Walker, B. (2004).

Cultural probes and the value of uncertainty. Interactions, 11(5), 53–56. Gherardi, S. (2016). To start practice theorizing anew: The contribution of the concepts of agencement and formativeness. Organization, 23(5), 680–698. Hermus, M., van Buuren, A., & Bekkers, V. (2020). Applying design in public administration: a literature review to explore the state of the art. Policy & Politics, 48(1), 21-48. Keizer, K., Lindenberg, S., & Steg, L. (2011). The reversal effect of prohibition signs. Group Processes & Intergroup Relations. Perry, M., Juhlin, O., & Normark, D. (2010). Laying waste together: The shared creation and disposal of refuse in collaborative households. Ethnographic Studies, 12, 57–76. Reckwitz, A. (2002). Toward a theory of social practices: A development in culturalist theorizing. European Journal of Social Theory, 5(2), 243–263. Reich, J. W., & Robertson, J. L. (1979). Reactance and norm appeal in anti-littering messages. Journal of Applied Social Psychology, 9(1), 91–101. Rekenkamer Den Haag. (2021). Schoon op papier: Onderzoek naar afvalbeleid in Den Haag. Den Haag: Rekenkamer Den Haag. Bezocht op: RIS310905-Schoon-op-papier-Onderzoek-naarde-vervuiling-van-de-openbare-ruimte.pdf Sanders, E. B. N., & Stappers, P. J. (2008). Co-creation and the new landscapes of design. CoDesign, 4(1), 5–18. Shove, E., Pantzar, M., & Watson, M. (2012).

The dynamics of social practice: Everyday life and how it changes. Sage. Thompson, M. (1979). Rubbish theory: The creation and destruction of value. Oxford University Press. Thorpe, A., & Gamman, L. (2011). Design with society: Why socially responsive design is good enough. CoDesign, 7(3–4), 217–230. Timmermans, S., & Tavory, I. (2012). Theory construction in qualitative research: From grounded theory to abductive analysis. Sociological Theory, 30(3), 167–186. Uyterlinde, M., Brock, A., de Vries, S., & Verloove, J. (2023). Kennen is het niet, maar we komen elkaar hier wel tegen. Kennisplatform Inclusief Samenleven. WRR. (2017). Weten is nog geen doen: Een realistisch perspectief op redzaamheid. Zamenopoulos, T., & Alexiou, K. (2018). Co-design as collaborative research. Bristol University/AHRC Connected Communities Programme.

ACHTER AFVAL - Achterliggende oorzaken van bijplaatsingen in Den Haag

34

Erasmus University Rotterdam Burgemeester Oudlaan 50 3062 PA Rotterdam, The Netherlands www.eur.nl

“Oh Oh Pick-Up”, a mobile bulky waste pick-up service Cargo Bike (Bakfiet), Bulky waste, Music, Service design "Oh Oh Pick-Up" is a bulky waste collection service in The Hague. A city cleaner rides through neighborhoods on a electric cargo bike (bakfiet), playing the well-known song "Oh-Oh Den Haag" to let people know they’ve arrived. Without needing an appointment, citizens can bring their bulky objects/waste directly to the cleaner. At the end of the journey, the cleaner brings reusable or repairable items to second-hand stores. Items that can't be reused are taken to the waste depot. “Oh Oh Pick-Up” is more than just a convenient waste collection service. It encourages residents to reflect on their relationship with their belongings and fosters their sense of community through on-site interactions. Touchpoints in this concept includes: • "Bye Bye" cards: Residents can leave more messages on the items. • Sentence washi tapes & round stickers: These come in red (discard), yellow (repairable), and green (reusable), allowing residents to label the condition of each item. • Collection tapes: These tapes include information for booking a bulky waste collection. Residents can stick them on items when they place scheduled bulky waste outside, promoting legal disposal.

• Chocolate bar: It is with bulky waste information and some even come with coupons for local second-hand shops, adding a fun incentive for involvement.

Variations/options • Explore communication methods (e.g., flyers, multilingual explanations) to make the service accessible to broader groups. • To encourage more citizens indifferent to the waste system, community members or local influencers to raise awareness and explain the service. • The concept can start with neighborhoods where residents are less likely to own cars and may have more difficulty disposing of bulky waste. Why this idea The service tries to support citizens who… • With migration backgrounds, who can communicate in English but limited Dutch. • Without car, unable to moving bulky objects. • Moving several times within The Hague. • Attitudes are indifferent to waste system. For example, one participant said, "I know I shouldn’t add to someone’s bulky waste pile, I do it sometimes because… no one really knows me anyway." Conditions/requirements to make the idea work well • Collaborate with second-hand store. • Cleaners may need to complete further professional training to effectively communicate with residents. • Contact community members to promote service to more people with migration people.

Circulair grofvuilhok hergebruik, bewonersinitiatief, circulariteit, eigenaarschap, sociale cohesie Het idee is om een afsluitbaar grofvuilhok te plaatsen op parkeerplaatsen of in gemeenschappelijke buitenruimtes van woningcorporaties. Bewoners kunnen hier grofvuil neerzetten, dat eens per maand wordt opgehaald door een creatieve organisatie. Actieve bewoners houden toezicht en maken een foto wanneer het hok vol raakt, zodat de organisatie kan beoordelen of materialen bruikbaar zijn.

Variaties en opties • Containers inrichten door creatieve organisaties en kringloopwinkels bij de milieustraat • Woningcorporaties brengen zelf hun grofvuil daarheen; medewerkers van creatieve organisaties en kringloopwinkels maken ter plekke een selectie van spullen

Het hok is van staal gemaakt om onderhoudskosten laag te houden en is voorzien van een cijferslot waarvan alleen buurtbewoners de code hebben. Dit idee sluit aan op de praktijken en routines van bewoners, omdat het grofvuil op vaste momenten wordt opgehaald. Het heeft daarnaast een sociaal element, omdat het beheer van het grofvuilhok in handen ligt van een groep actieve bewoners.

Waarom dit idee? • Misbruik van het grofvuilhok Oplossing: het hok is afsluitbaar om ongewenst gebruik tegen te gaan. • Lastige toegang voor ophalers bij inpandige plaatsing Oplossing: het hok is in de buitenruimte geplaatst, naast de ORAC’s, zodat het goed bereikbaar is voor zowel bewoners als ophalers. • Fysieke beperkingen bij oudere bewoners Oplossing: er is een rol weggelegd voor sleutelfiguren uit de buurt, die kunnen helpen bij het verplaatsen of beheren van grofvuil. • Wantrouwen tegenover Staedion en overbelasting van wijkbeheerders Oplossing: het beheer ligt bij bewoners zelf, wat zorgt voor meer vertrouwen en haalbaarheid. • Verlangen naar meer sociale cohesie Oplossing: actieve bewoners kunnen worden beloond met waardebonnen voor sociale activiteiten. Bestaande initiatieven waaruit inspiratie is opgedaan: https://www.spullenbak.nl/afspraak/ https://schoondoenwegewoon.nl/nieuws/container-adopteren/ https://www.omroepdelft.nl/omroepdelft/nieuws/unicum-voor-delft-circulair-ambac htsnetwerk-winnen

Warm-welkom-kaart verwelkoming, afvalscheiding, inclusie, toegankelijkheid, wijkinformatie Nieuwe bewoners ontvangen een welkomstkaart zodra zij zich inschrijven bij de gemeente Den Haag. In wijken waar afvaloverlast speelt, wordt deze kaart daarnaast elke twee jaar opnieuw huis-aan-huis verspreid. De kaart bevat praktische informatie over afvalinzameling in de buurt: een duidelijke buurtkaart met inzamelpunten, uitleg over verschillende afvalsoorten en een QR-code voor aanvullende informatie, bijvoorbeeld in eigen taal. De kaart is visueel en meertalig vormgegeven, in een toegankelijke en begrijpelijke stijl. Naast de praktische informatie bevat de kaart ook een kleine waardebon bevatten, bijvoorbeeld voor gezonde boodschappen, een lokale sportactiviteit of gratis bibliotheeklidmaatschap. Hiermee wordt deelname aan wijkactiviteiten gestimuleerd en wordt de kaart aantrekkelijker om te bewaren. De insteek is: nieuwe bewoners welkom heten en direct toegang bieden tot relevante informatie over afval en voorzieningen in de wijk. Het idee bevordert praktische kennis over afvalscheiding en -inzameling (praktijken, gedrag), verlaagt de drempel om mee te doen aan duurzaam gedrag en kan bijdragen aan een positieve eerste indruk van de wijk en de gemeente.

De toevoeging van kleine, sociale of gezonde bonussen versterkt bovendien het gevoel van waardering en laat zien dat duurzaamheid en welzijn met elkaar verbonden zijn.

Voor wie is dit waardevol: Voor nieuwe bewoners die onbekend zijn met lokale afvalregels. Wijkorganisaties en gemeente kunnen de flyer gebruiken als brug naar bewoners. Verschillende doelgroepen (zoals laaggeletterden en anderstaligen) profiteren van de visuele en meertalige insteek. Wat dit idee niet bereikt: • Het verandert geen fysieke infrastructuur of hardnekkige gewoonten. Het is een eenmalige interventie die mogelijk weinig effect heeft zonder herhaling of opvolging. • Er is een risico dat de flyer direct wordt weggegooid of niet gelezen. Variaties/opties • Verspreiding door gemeente of woningcorporatie • Bonnen of kortingscodes via lokale organisaties (sport, cultuur, ondernemers) • Vermelding van buurthuizen en bibliotheken om zicht te geven op plekken voor ontmoeting en ondersteuning • Visueel geïllustreerd ontwerp getest bij doelgroep Waarom dit idee: Bewoners gaven aan dat er verwarring is over afvalregels, vooral bij nieuwkomers in Den Haag. Zij willen zich welkom en gezien voelen door de gemeente, en toegang hebben tot informatie in hun taal en op een begrijpelijke manier.

Voorwaarden: • Samenwerking met gemeente, stadsdeelkantoren of woningcorporaties • Samenwerking met buurthuizen en lokale ondernemingen voor kortingsbonnen • Meertalige vertaling en test bij doelgroep • Distributie gekoppeld aan gemeentelijke inschrijving of huurcontract Bestaande initiatieven: In Laak wordt al gewerkt met een soortgelijke kaart.

Een idee van bewoners

Slimme en voorspelbare ORAC’s transparantie, voorspelbaarheid, afvalinzameling, technologie, bewonersvertrouwen Verhoog transparantie en voorspelbaarheid rondom ORAC’s, zodat bewoners beter kunnen inschatten of een container beschikbaar is en wanneer deze wordt geleegd. Veel bewoners geven aan dat zij zich moeten aanpassen aan onverwachte situaties, zoals volle of verstopte containers waarvan de status onduidelijk is. Actuele en voorspellende informatie kan de ervaring overzichtelijker en betrouwbaarder maken. Mogelijke toepassingen: • Een meldknop en informatiescherm bij de ORAC, waarmee bewoners direct kunnen aangeven dat een container vol of verstopt is. Het scherm kan informatie tonen over beschikbaarheid, meldingen in behandeling en het geplande ledigingsmoment. • Visuele signalering via een gekleurde LED-omlijsting, die van een afstand laat zien of een container beschikbaar is of vol. Inclusief ontwerp (kleurgebruik, lichtsterkte) voorkomt misverstanden en overlast voor omwonenden. • Slimmere benutting van bestaande sensoren, niet alleen voor het meten van de vullingsgraad maar ook om gebruikspatronen te herkennen. Wanneer een container langere tijd niet wordt gebruikt, kan dat duiden op verstopping. De digitale meldapp kan daarnaast verbeterd worden.

Real-time terugkoppeling in de app (zoals statusupdates of een verwachte ophaaltijd bij storingen) maakt het systeem inzichtelijker. Verbeteringen in de gebruikerservaring (UX) zijn nodig en kunnen in co-design met bewoners worden ontwikkeld, zodat de app beter aansluit bij hun verwachtingen en taalgebruik. Introduceer zulke functies alleen wanneer de werking stabiel en betrouwbaar is; storingen of onjuiste informatie kunnen het vertrouwen juist verder ondermijnen. Een interactieve kaart op de gemeentelijke website kan aanvullend inzicht geven in actuele beschikbaarheid van containers en meldingen in behandeling.

Waarom dit idee: Bewoners geven aan dat zij weinig grip hebben op de beschikbaarheid van ORAC’s. Meldingen via de website of app worden als omslachtig ervaren, en onduidelijkheid over de status van containers zorgt voor wantrouwen en frustratie. Dit leidt tot bijplaatsingen of het wegbrengen van afval naar andere locaties. Het vergroten van voorspelbaarheid en transparantie kan bijdragen aan vertrouwen in de gemeentelijke dienstverlening. Voorwaarden: • Integratie met bestaande gemeentelijke meldingssystemen • Inclusief ontwerp van lichtsignalen (kleurvriendelijk, niet storend voor omwonenden) • Duidelijke communicatie over de werking van meldsystemen • Goede opvolging van meldingen; het systeem werkt alleen wanneer meldingen zichtbaar en tijdig worden opgepakt • Co-designtraject met bewoners voor verbetering van de digitale gebruikservaring

Voorjaar & Najaar Buurtmoment

Een id ee bewon van ers

Binding met de buurt, sociale cohesie, ontmoeting Een tweejaarlijks buurtmoment (bijvoorbeeld een burendag of klein buurtfeest) dat bewoners de kans geeft elkaar te ontmoeten. Het idee richt zich op cultureel diverse buurten waar bewoners elkaar nog niet goed kennen. Het gaat nadrukkelijk om een kleinschalig moment op buurtniveau, dichtbij huis en gericht op bewoners uit dezelfde straat of omgeving. Eten, spelletjes en gezamenlijke activiteiten bieden gelegenheid tot contact in een informele sfeer. Uitnodigingen worden bij voorkeur persoonlijk verspreid door vrijwilligers en visueel en meertalig vormgegeven.

Variaties/opties: • Themadag (bijv. duurzaamheid, cultuur of gezondheid) • Koppeling aan andere initiatieven zoals een opruimdag of afvalprikken • Samenwerking met scholen of moskeeën • Eetmoment uitbreiden tot gezamenlijke kookactiviteit of receptenruil • Verbinding met bestaande initiatieven zoals ‘Lief & Leed’-straten • Ondersteuning bij het aanvragen van subsidies via stadsdeel of community builders

De gemeente kan ondersteunen door mee te denken over communicatie via lokale netwerken (zoals scholen of moskeeën) en door inzichtelijk te maken welke subsidiemogelijkheden beschikbaar zijn. Zo wordt het eenvoudiger om bijvoorbeeld spelmateriaal of catering te organiseren.

Waarom dit idee: Deelnemers gaven aan dat het moeilijk is om elkaar te leren kennen, terwijl onderlinge bekendheid belangrijk is voor gezamenlijke verantwoordelijkheid in de buurt. Dit idee komt voort uit de wens voor verbondenheid, herkenning en het doorbreken van anonimiteit. Sommige deelnemers die al eens een burendag organiseerden, gaven aan dat het lastig is om voldoende opkomst te krijgen en praktische zaken te regelen.

Een terugkerend buurtmoment draagt bij aan herkenning, betrokkenheid en wederzijds vertrouwen. Zonder actieve ondersteuning en heldere communicatie is het echter lastig om het initiatief blijvend te maken. Het idee werkt vooral als het een vaste plek in het jaar krijgt en herkenbaar wordt voor bewoners.

Voorwaarden om dit idee goed te laten werken: • Minimaal twee keer per jaar, voor continuïteit en herkenbaarheid • Praktische ondersteuning bij communicatie (meertalig, visueel) • Laagdrempelige insteek met ruimte voor eigen invulling • Actieve ondersteuning vanuit stadsdelen (communicatiekanalen, locaties) • Toegankelijke subsidieregelingen Bestaande initatieven: • Lief en Leed straat • Bestaande burendag initatieven en subsidie van de gemeente Den Haag • aanschuiftafel • Opruimdag (aanvullend inzicht uit veldwerk). De gemeente organiseert al periodieke opruimdagen. Bewoners gaven aan dat deze momenten niet altijd goed vindbaar zijn en dat de invulling vooral praktisch blijft. Tijdens observaties bleek dat bezoekers hun spullen kwamen brengen en daarna direct vertrokken. Het ontmoetingsaspect bleef daardoor onbenut. Kleinschaligere en herkenbare edities kunnen dit sociale element versterken.

Kindkracht voor een schone wijk kinderen, afval, participatie, buurtbetrokkenheid, educatie, eigenaarschap Betrek kinderen actief bij het verminderen van afval in hun wijk, zowel via praktische opruimacties als via het bedenken van oplossingen. Activiteiten kunnen binnen of buiten school plaatsvinden, in samenwerking met scholen, wijkcentra en ouders. Kinderen doen mee aan opruimacties, leren over afvalscheiding of informeren buurtbewoners over lokale afvalregels, zoals statiegeldsystemen. Tegelijkertijd kunnen zij onderzoek doen naar afval in hun omgeving (wat ligt waar, waarom, wat vinden bewoners?) en voorstellen doen om de wijk schoner te maken. De resultaten kunnen worden gedeeld via een tentoonstelling of presentatie aan wijkpartners. Het idee combineert leren en doen: kinderen werken aan een schonere straat en ontwikkelen kennis en betrokkenheid bij hun leefomgeving. Het idee draagt bij aan eigenaarschap, kennis en verantwoordelijkheidsgevoel bij kinderen. Door zichtbaar in de wijk actief te zijn, kunnen zij ook een voorbeeldfunctie krijgen voor anderen. Het stimuleert praktisch gedrag en beïnvloedt sociale normen in de buurt. Daarnaast versterkt het de verbinding tussen kinderen, ouders, scholen en lokale organisaties. Variaties/opties • Alleen opruimacties (bijv.

via jeugdwerk of buitenschoolse opvang) • Alleen ideeënontwikkeling (binnen lesprogramma’s of projectweken) • Combinatie van opruimactie en ideeënontwikkeling: onderzoeksfase – uitvoering – presentatie • Beloningssysteem voor deelname, bijvoorbeeld via een lokale activiteit of • klein cadeau • Activiteiten in schoolvakanties i.p.v. (alleen) tijdens schooltijd • Koppeling met ouderactiviteiten, bijvoorbeeld koffie- of ontmoetmomenten bij kinderactiviteiten in de wijk • Kinderen maken eigen communicatiemateriaal voor bewoners of worden ‘afvalbuddy’s’ binnen hun school of straat

n ee va Een id ners bewo

Waarom dit idee Ouders gaven aan dat zij op zoek zijn naar laagdrempelige activiteiten voor hun kinderen. Zulke activiteiten worden gewaardeerd omdat ze kinderen iets bijbrengen én contactmomenten in de buurt creëren. Wanneer deze activiteiten goed vindbaar en toegankelijk zijn, dragen ze bij aan gelijke mogelijkheden voor deelname. Extra aandacht is nodig om ook kinderen te betrekken van gezinnen waar deelname minder vanzelfsprekend is, bijvoorbeeld bij anderstalige ouders of gezinnen die in armoede leven. Een inclusieve aanpak vraagt om samenwerking tussen scholen, wijkcentra en jeugdwerk, zodat informatie verschillende groepen bereikt en drempels om mee te doen worden verlaagd.

Voorwaarden om het idee goed te laten werken: • Afstemming tussen scholen, wijkcentra en gemeente over inhoud en planning • Veilige begeleiding bij activiteiten in de buitenruimte • Opvolging van kindervoorstellen: ook als ideeën niet worden uitgevoerd, is terugkoppeling belangrijk om te laten zien dat hun bijdrage serieus wordt genomen • Aandacht voor inclusieve deelname (ook voor minder mondige of actieve kinderen) • Heldere communicatie richting ouders en bewoners • Kleine budgetten voor materialen of beloningen • Zichtbaarheid van bestaande kinderactiviteiten, zodat initiatieven beter gevonden worden Bestaande initatieven: • Crownies: beloningssysteem waarbij kinderen voor buurtklusjes muntjes verdienden die zij konden inwisselen voor activiteiten. Het initiatief is gestopt (in Laak is er een nieuwe versie gestart), maar bewoners gaven aan er positieve ervaringen mee te hebben. Een herintroductie of doorontwikkeling kan waardevol zijn. • Kinderwijkraad (o.a. Amsterdam, Groningen): kinderen doen voorstellen voor hun wijk • Afvalonderwijs op basisscholen via Duurzaam Den Haag en vergelijkbare programma’s • In Escamp bestaat een voorbeeld waarbij scholen kleurplaten met afvalgerelateerde illustraties uitdelen. Kinderen kleuren deze op school en nemen ze mee naar huis; op de achterkant staat praktische informatie over afvalinzameling.

Zo wordt kennis op een informele manier gedeeld met ouders en vergroot het bereik van bestaande voorlichtingsinitiatieven.

1

Maak foto’s... Maak vandaag een foto van uw afval en stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

Dagboekstudie

Brengt u vandaag afval weg? Maak daar dan ook een foto’s van, met een beschrijving.

Onderzoek naar achterliggende oorzaken van afval in Den Haag

2

bla bla

Start Beste deelnemer, Wat leuk dat u meedoet! Met dit onderzoek willen wij meer leren over het leven in Den Haag en de afvalproblemen in de stad. De Erasmus Universiteit doet dit in opdracht van de gemeente Den Haag. Het doel is om beter te begrijpen hoe inwoners van Den Haag in hun dagelijks leven met afval omgaan. Met deze inzichten kan de gemeente de stad schoner en mooier maken. We doen onderzoek door middel van een ‘dagboek’. Elke dag krijgt u een vraag of opdracht in dit boekje. Dit kost elke dag ca 5-10 minuten. U kan dit boekje invullen in uw eigen tijd. Wat gaat u doen? • Elke dag maakt u een foto van uw afval. Meer informatie hierover vindt u bij de pagina over dag 1. • Op de dag dat u uw afval wegbrengt, maakt u daar ook foto’s van. • Daarnaast zijn er ook enkele opdrachten om in te vullen en vragen over afval. Deze staan per dag aangegeven, maar u kunt ook meerdere opdrachten op 1 dag doen. • We vragen elke dag hoe u zich voelt. Omcircel de smiley aan de bovenkant van de pagina. U mag dit toelichten maar het hoeft niet. U bepaalt zelf hoeveel u deelt. We moedigen u aan om zoveel mogelijk te delen, maar alleen als u zich daar prettig bij voelt. Ook als u maar een klein stukje deelt, is dat waardevol. Alles wat u deelt, helpt ons om een beter beeld te krijgen. Hoe werkt het dagboek? Elke dag staan er twee korte opdrachten in dit boekje.

Dit kan een fotovraag zijn of een vraag die u opschrijft of inspreekt. Bij sommige vragen vragen we u om een foto te maken (bijvoorbeeld van uw afval). Deze foto’s ontvangen we graag elke dag via WhatsApp, Signal of e-mail: WhatsApp/Signal: 06 3136 3517 E-mail: b.vandenberg@essb.eur.nl De andere vragen kunt u op verschillende manieren beantwoorden: • Door het antwoord op te schrijven in dit boekje Of door uw antwoord (tekst of spraak) te sturen via WhatsApp, Signal of e-mail • U mag dus zelf kiezen hoe u deze vragen beantwoordt. Alles is welkom, ook korte of ingesproken antwoorden. We moedigen u aan om creatief te zijn in het beantwoorden van de vragen! U kunt bijvoorbeeld ook een tekening maken, een foto van uw antwoord sturen, of een spraakbericht inspreken. Alles is welkom, zolang het voor u werkt. Terugsturen van het boekje Aan het einde van de twee weken vragen we u om dit boekje terug te sturen in de bijgeleverde envelop. Ook als u alles al digitaal hebt gedeeld, is het fijn om het boekje te ontvangen.

Dag 1 1

Dag 14

Maak foto’s... Maak vandaag een foto van uw afval en stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

1

Maak foto’s... Maak een foto van het afval dat u in de straat of buurt ziet en stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

Brengt u vandaag afval weg? Maak daar dan ook een foto’s van, met een beschrijving.

Uitleg foto-opdracht week 1: afval Maak deze week elke dag een foto van uw afval en stuur deze via WhatsApp, Signal of e-mail. Je kunt je antwoorden als tekst of audiobericht sturen, of opschrijven en daar een foto van maken. We willen graag zien wat er in uw prullenbak zit aan huishoudelijk afval.

2

Bericht naar gemeente Schrijf een kaart naar de Gemeente Den Haag. Wat wilt u hen vertellen over afval? Benoem: •

Wat u belangrijk vindt;

Belangrijk: Op de dag dat uw afval naar de container brengt of aan de straat zet,

•

Wat u anders zou willen;

maakt u hier een fotoserie van:

•

Ideeen of oplossingen.

- Uw route naar de container. - De container waar u het afval weggooit. Vertel hierbij: Wanneer en hoe laat heb je je afval weggegooid? Waar heb je het weggegooid? Hoe vond je dit? (bijvoorbeeld makkelijk of moeilijk, gehaast, tevreden)

2

Moest je ergens anders je afval weggooien? Waarom? Maak vandaag extra foto’s: Maak vandaag foto’s van alle plekken in je huis waar je verschillende soorten afval verzamelt: •

restafval

•

groenafval

•

papier/karton

•

glas

•

blik en ander statiegeld

•

plastic

•

grofvuil

Wees creatief! U mag schrijven, tekenen of zelfs een foto toevoegen.

Dag 2

Dag 13 Maak foto’s...

1

Maak een foto van het afval dat u in de straat of buurt ziet en

1

Maak foto’s... Maak vandaag een foto van uw afval en stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

Brengt u vandaag afval weg? Maak daar dan ook een foto’s van, met een beschrijving.

2

Bijplaatsing - vraag •

Zet u uw afval wel eens naast de container of op straat? Waarom wel of niet?

•

Wat doe je als je afval naast de container ziet of op straat? (negeren, melden, zelf opruimen?) Waarom?

2

Plattegrond •

Teken een plattegrond van je huis, en geef aan waar je je afval in weg gooit of bewaard.

•

Geef met rode stickers aan waar je afval verzameld op een manier die eigenlijk niet zo goed werkt. Leg uit waarom Geef met groene stickers aan waar je blij mee bent. Leg uit waarom

Stuur uw antwoord naar ons via tekstbericht of schrijf het hier onder en maak een foto. U mag ook een audiobericht sturen als je iets wilt uitleggen.

Maak een foto van de plattegrond en stuur deze naar ons. U mag ook een tekstbericht sturen of een audiobericht als u iets wilt uitleggen.

Dag 3 1

Dag 12

Maak foto’s... Maak vandaag een foto van uw afval en stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

1

Maak foto’s... Maak een foto van het afval dat u in de straat of buurt ziet en stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

Brengt u vandaag afval weg? Maak daar dan ook een foto’s van, met een beschrijving.

2

Jouw routines met afval Vandaag willen we weten hoe je afval weggooit in je dagelijks leven. Vul in wat je meestal doet vóór, tijdens en na het wegbrengen van je afvalzak. Doe je dit bijvoorbeeld op vaste dagen? Op

2

Praten over afval Praat je ook wel eens met anderen over afval? Of haal jij bij anderen informatie over afval? Schrijf op met wie u over afval praat, waar deze gesprekken over gaan. Denk

weg naar werk? of op het moment dat je prullenbak vol zit?

bijvoorbeeld aan onderwerpen zoals het laten ophalen van grofvuil, of afval op straat.

Maak een foto van wat u hebt ingevuld en stuur deze naar ons. U mag ook een tekstbericht

Maak een foto van wat u hebt ingevuld en stuur deze naar ons. U mag ook een tekstbericht

sturen of een audiobericht als je iets wilt uitleggen.

sturen of een audiobericht als je iets wilt uitleggen.

Verhuurder Buren

Vrienden / familie

iemand anders, namelijk: .....

Dag 4

Dag 11 1

Maak foto’s... Maak een foto van het afval dat u in de straat of buurt ziet en

Maak foto’s...

1

Maak vandaag een foto van uw afval en stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

Brengt u vandaag afval weg? Maak daar dan ook een foto’s van, met een beschrijving.

2

Ben je bekend met? Wat ken je wel en wat niet? Zet een kruisje of omcirkel waar u bekend mee bent. Dit

2

Grofvuil tijdlijn Heb je weleens een groot object weggegooid, zoals een kapotte stoel, een oud matras of een

kunnen plekken zijn waar u informatie krijgt of zoekt over afval.

versleten kast?

Plak een groene sticker bij wat u als positief ervaart.

Teken of schrijf een tijdlijn:

Plak een rode sticker bij wat u als negatief ervaart.

•

Denk terug, wat is de laatste keer dat je grofvuil had, en wat was het?

Maak een foto van wat u hebt ingevuld en stuur deze naar ons. U mag ook een tekstbericht

•

Teken of schrijf op de tijdlijn de verschillende momenten.

sturen of een audiobericht als je iets wilt uitleggen.

Maak een foto van wat u hebt ingevuld en stuur deze naar ons. U mag ook een tekstbericht sturen of een audiobericht als je iets wilt uitleggen.

tijd

grofvuil afspraak

website gemeente

informatie per post

afvalbrengstation

afvalvoorlichter

broodcontainer

ORAC

afval overlast melden

gele zak

Dag 5 1

Dag 10

Maak foto’s... Maak vandaag een foto van uw afval en stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

1

Maak foto’s... Maak een foto van het afval dat u in de straat of buurt ziet en stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

Brengt u vandaag afval weg? Maak daar dan ook een foto’s van, met een beschrijving.

2

Wat is normaal? Beantwoord de volgende vragen: •

Hoe ging uw familie in uw jeugd om met afval?

•

Wat is voor u nu normaal? Is dat anders dan vroeger?

•

Zijn er typische dingen die je niet weggooit omdat je het zonde vindt?

2

Uitleg foto opdracht Elke dag deze week: Maak een foto van afval in uw wijk. Dit kan bijvoorbeeld afval in uw straat zijn, of naast een container.

Stuur uw antwoord naar ons via tekstbericht of schrijf het hier onder en maak een foto. U mag

Leg kort uit:

ook een audiobericht sturen als je iets wilt uitleggen.

•

Locatie: Waar zag u het afval?

•

Wat vindt u ervan? Waarom?

•

Door wie denkt u dat dit afval is neergelegd? Waarom denkt u dit?

Stuur uw foto en korte uitleg naar ons via tekstbericht. U mag ook een audiobericht sturen als je iets wilt uitleggen.

Dag 9

1

Maak foto’s... Maak foto's van alles wat u vandaag koopt

Dag 6 1

Maak foto’s... Maak vandaag een foto van uw afval en stuur deze via Whatsapp, Signal of email. Brengt u vandaag afval weg? Maak daar dan ook een foto’s van, met een beschrijving.

Dag twee aankopen

2

Maak ook vandaag foto’s van alles wat je koopt. Dit kunnen boodschappen zijn, maar ook

2

Huishouden •

andere aankopen zoals kleding, huishoudelijke producten of iets anders.

Wie wonen er in jouw huis? Denk aan familieleden, huisgenoten, of andere mensen. •

Reflecteer vandaag ook op wat je koopt en hoe dat effect heeft op je afval. Zijn er bijvoorbeeld producten in verpakkingen?

Beschrijf of teken met wie je samenwoont Wie brengt het afval weg? Wie zorgt er voor het wegbrengen van het afval in jouw huis? Is dit vaak dezelfde persoon, of verdelen jullie het samen? Leg kort uit waarom dit zo is.

Maak een foto van wat u hebt ingevuld en stuur deze naar ons. U mag ook een tekstbericht Stuur uw foto en korte uitleg naar ons via tekstbericht. U mag ook een audiobericht sturen als je iets wilt uitleggen.

sturen of een audiobericht als je iets wilt uitleggen.

Dag 7 1

Dag 8

Maak foto’s... Maak vandaag een foto van uw afval en stuur deze via Whatsapp, Signal of email.

1

Maak foto’s... Maak foto's van alles wat u vandaag koopt

Brengt u vandaag afval weg? Maak daar dan ook een foto’s van, met een beschrijving.

2

Afval deze week Beantwoord de volgende vragen: • •

2

Uitleg foto opdracht Opdracht: maak twee dagen een foto van alles wat je koopt. Dit kunnen boodschappen zijn, maar ook andere aankopen zoals kleding, huishoudelijke

Wat viel je deze week op aan je afval?

producten of iets anders.

Wat viel je deze week iets op aan de manier waarop je afval weggooit of het

Stuur uw foto en korte uitleg naar ons via tekstbericht. U mag ook een audiobericht sturen als

moment waarop je het wegbrengt?

je iets wilt uitleggen.

Stuur uw antwoord naar ons via tekstbericht of schrijf het hier onder en maak een foto. U mag ook een audiobericht sturen als je iets wilt uitleggen.