RIS324467 Beter voorbereid op extreme regen bijlage

wel relevante initiatieven die raken aan klimaatadaptatie, zoals

blijkt dat het waterbewustzijn en de risicoperceptie van burgers

vergroening en verduurzaming van de wijk en woning.114

ten aanzien van wateroverlast beperkt zijn (zie figuur 35, blauwe blok en bijlage D en E). Over de eigen veiligheid bij extreme neerslag maakt slechts 15 procent zich zorgen. Zelfs inwoners van Limburg, die van dichtbij de risico’s van wateroverlast als gevolg van extreme regen hebben gezien of ervaren, schatten de kans dat ze zelf te maken krijgen met wateroverlast laag in.

112 Waterschappen geven aan wel een aantal grootschalige waterbergingen aangelegd te hebben. 113 Zie ook Wetenschappelijke Klimaatraad, Meeveranderen met het klimaat, Ruimtelijke en maatschappelijke keuzes voor klimaatadaptatie, Adviesrapport 004, 2025. 114 HZ University of Applied sciences, Burgerparticipatie in klimaatadaptatie, december 2021.

Onveiligheid door extreme regen, januari 2026 | H7 Beheersing van de veiligheidsrisico's in de huidige praktijk97

8%

Perceptie burgers veiligheidsrisico’s

Extreme regen

heeft ervaring met wateroverlast door extreme regen

Wie vinden burgers verantwoordelijk voor bescherming? 66%

Rijksoverheid

48%

eigen woning

kosten

geen noodzaak

provincie

Rijksoverheid

61%

61%

gemeente

53%

waterschap

Bereidheid tot zelf te nemen maatregelen

54%

provincie

57%

wil bescherming van woonplaats tegen extreme regen

52%

kent gevolgen van extreme regen in de eigen woonplaats

41%

ervaart toename extreme regen in woonplaats

noodpakket

46% zandzakken

39%

afkoppelen regenpijp

15%

37% samenleving

27%

57%

burger

Wie vinden burgers verantwoordelijk voor informatie?

33%

20%

gemeente

59% 36%

Burgers maken zich zorgen over:

28%

waterschap

66% 66%

37% is niet bereid maatregelen te nemen. Redenen zijn:

eigen veiligheid

waterafvoer en waterberging

24%

tegels wippen

Figuur 35: Perceptie burgers veiligheidsrisico’s extreme regenval. Samenvatting van de uitkomsten van onderzoek uitgevoerd in opdracht van de Onderzoeksraad (zie bijlage E) (bron: Onderzoeksraad voor Veiligheid).

Onveiligheid door extreme regen, januari 2026 | H7 Beheersing van de veiligheidsrisico's in de huidige praktijk98

Risicoperceptie van burgers

van Limburg met als centrale vraag: ‘Hoe voorbereid zijn

De minister van Infrastructuur en Waterstaat heeft in

de inwoners van Limburg op wateroverlast?’118 Motivaction

2022 waterbewustzijn toegevoegd aan het principe

heeft, in opdracht van de Onderzoeksraad voor Veiligheid,

van meerlaagsveiligheid. ,

onderzoek gedaan naar de perceptie van veiligheidsrisico’s

115 116

Dit gebeurde op advies

van de Beleidstafel wateroverlast en hoogwater117 na

bij wateroverlast als gevolg van extreme regen onder een

de wateroverlast in Limburg. Deze crisis leerde dat

steekproef van de Nederlandse bevolking (zie bijlage E).

de gevolgen van extreme neerslag niet helemaal te

Beide onderzoeken laten een vergelijkbaar beeld zien van

voorkomen zijn, maar dat Nederland zich wel beter

het geringe bewustzijn van de risico’s van extreme regen.

kan voorbereiden om schade en maatschappelijke

Het lijkt weinig uit te maken of je in een regio woont waar

ontwrichting te voorkomen. Burgers moeten weten dat niet

zich in 2021 een grote crisis heeft voorgedaan als gevolg

alle gevolgen van extreme neerslag voorkomen kunnen

van extreme neerslag of niet.

worden, zodat zij eigen verantwoordelijkheid nemen om gevolgen te beperken en ook bepaalde risico’s te

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft een

accepteren. Naast de al bestaande ‘lagen’ van preventie,

verkennend rapport119 laten opstellen naar het vergroten

gevolgbeperking en crisisbeheersing voegde de minister

van waterbewust handelen120 bij wateroverlast als gevolg

daarom het stimuleren van waterbewustzijn onder burgers

van extreme regen. Doel van dit rapport is eerste stappen

als eerste laag aan de meerlaagsveiligheid toe.

te zetten naar een samenhangende landelijke aanpak voor gemeenten, waterschappen, veiligheidsregio’s en anderen

Er zijn sindsdien verschillende onderzoeken gedaan naar

om waterbewust gedrag van Nederlanders te vergroten.

de risicoperceptie van extreme regen onder burgers

De landelijke campagne Leven met water die zich richt op

in Nederland (zie ook bijlage D). Zo heeft Ipsos I&O, in

onder andere het verminderen van en voorbereiden op

opdracht van het programma Waterveiligheid en Ruimte

wateroverlast is hier een goed voorbeeld van.121

Limburg (WRL), een onderzoek uitgevoerd onder bewoners

115 Meerlaagsveiligheid is het nemen van maatregelen tegen wateroverlast en overstromingen op de volgende niveaus: het vergroten van waterbewustzijn; preventieve maatregelen; het nemen van maatregelen om gevolgen te beperken; het nemen van maatregelen om de gevolgen te beheersen en het nemen van maatregelen om eventuele schade snel te herstellen. 116 STOWA, Meerlaagsveiligheid in de praktijk, https://www.stowa.nl/deltafacts/waterveiligheid/innovatieve-dijkconcepten/meerlaagsveiligheid-de-praktijk, [Laatst geraadpleegd op 1 september 2025]. 117 Beleidstafel wateroverlast en hoogwater, Voorkomen van extreme neerslag kan niet, erop voorbereiden wel; Allemaal aan de slag, 2022. 118 Ipsos I&O, Inwonersonderzoek waterbewustzijn en waterweerbaarheid, Limburg, 2025. 119 Witteveen en Bos, Waterbewust handelen bij wateroverlast door extreme regen; Naar plan van aanpak, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2025. 120 Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat geeft in de nieuwe versie van meerlaagsveiligheid de voorkeur aan ‘waterbewust handelen’ boven ‘waterbewustzijn’. 121 https://www.levenmetwater.nl [laatst geraadpleegd op 29 oktober 2025].

Onveiligheid door extreme regen, januari 2026 | H7 Beheersing van de veiligheidsrisico's in de huidige praktijk99