RIS324240 Bijlage 1 Regionaal programma van school naar duurzaam werk 2026-2029

Regionale samenwerking ‘van school naar duurzaam werk’ Haaglanden 2026 -2029 Basis voor subsidieaanvraag voor het ‘regionaal programma van school naar duurzaam werk’

25 november 2025

1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................................2 Managementsamenvatting ...................................................................................................................4 3 Inleiding............................................................................................................................................6 3.1 Waarom regionale samenwerking tussen onderwijsinstellingen en gemeenten? .............................6 3.1.1 Missie regionale samenwerking Haaglanden .........................................................................6 3.1.2 Ambitie ...............................................................................................................................6 3.1.3

Hoofddoelen ..................................................................................................................6

3.2 Totstandkoming ..........................................................................................................................7 3.3 Toetsing en draagvlak ..................................................................................................................7 3.4

Vaststelling ........................................................................................................................7

4 Regioanalyse en Regionaal programma ..............................................................................................8 4.1 Regioanalyse ..............................................................................................................................8 4.2 Regionaal programma .................................................................................................................9 4.2.1 Doelgroepen .......................................................................................................................9 4.2.2 Aandachtspunten .............................................................................................................. 10 4.3 Streefcijfers en indicatoren ........................................................................................................ 11 4.3.1 Ambitie 1: Het aantal nieuwe VSV’ers verlagen .................................................................. 11

5

4.3.2

Ambitie 2: Het aantal jongeren zonder onderwijs en zonder werk verlagen ....................... 11

4.3.3

Waar we aanvullend op monitoren ................................................................................ 11

4.3.4

Strategie ...................................................................................................................... 12

Basisafspraken voorliggend aan regionaal programma ................................................................ 12 5.1

5.2

5.3

Basistaken en verantwoordelijkheden van gemeenten en scholen ........................................... 12 5.1.1

Scholen ....................................................................................................................... 13

5.1.2

Gemeenten .................................................................................................................. 13

5.1.3

UWV ............................................................................................................................ 13

5.1.4

Zorgverzekeraars/zorgkantoren ..................................................................................... 14

5.1.5

Werkgevers .................................................................................................................. 14

5.1.6

Samenwerkingen gemeenten en werkgevers .................................................................. 14

Regionale samenwerkingsafspraken per domein .................................................................... 14 5.2.1

Scholen ....................................................................................................................... 14

5.2.2

Doorstroompunten ....................................................................................................... 14

5.2.3

Arbeidsmarktregio’s ..................................................................................................... 15

Domein overstijgende samenwerkingsafspraken .................................................................... 18 5.3.1 Schoolaanwezigheid ......................................................................................................... 18

6

5.3.2

Jongeren met specialistische en meervoudige problematiek ........................................... 20

5.3.3

Kwetsbare overstapmomenten ..................................................................................... 23

Actielijnen en aanvullende maatregelen vanuit het Regionaal programma .................................... 32 2

6.1 Actielijn 1: Aanvullende ondersteuning voor jongeren die behoefte hebben aan meer gespecialiseerde kennis, aanpak of begeleiding op het snijvlak van zorg, welzijn en multiproblematiek 33 6.1.1 Aanpak voor jongeren met schoolinschrijving: hulp op of rondom school/BPV ...................... 34 6.1.2 Maatregel 1.1. Borging regionale coachvoorziening en aanpak hulp op/rondom school voor jongeren met schoolinschrijving ................................................................................................. 35 6.1.3

Aanpak voor jongeren zonder schoolinschrijving: hulp rondom werk- en vindplekken ....... 38

6.1.4 Maatregel 1.2. Aanpak hulp op/rondom werk- en vindplekken voor jongeren zonder schoolinschrijving ..................................................................................................................... 40 6.2

Actielijn 2: Borgen en versterken kwetsbare overstapmomenten .......................................... 42 6.2.1

Maatregel 2.1: Actualisering/herziening overstapmodule Voroc, zie ook ‘monitoring’ ........ 42

6.2.2 Maatregel 2.2: Regionaal uitrollen ‘overstapcoaching’ naar mbo voor jongeren met verhoogd risico op maatschappelijke uitval ................................................................................. 44 6.2.3 Maatregel 2.3: Regionaal ontwikkelen begeleidingslijn van vso en pro naar werk of dagbesteding ............................................................................................................................ 45 6.3

Actielijn 3: Professionalisering en kennisdeling op integraal werken ..................................... 47 6.3.1

Van versnipperd naar gezamenlijk leren ......................................................................... 48

6.3.2

Maatregel 3.1 regionale professionaliseringsaanpak ...................................................... 48

6.4 Actielijn 4: Maatwerk(onderwijs) op het snijvlak school, arbeidsparticipatie, praktijkleren en eventueel zorg ................................................................................................................................ 49 6.4.1 7

Maatregel 4.1. Onderwijstrajecten op maat .................................................................... 50

Randvoorwaarden ..................................................................................................................... 52 7.1 Jongerenparticipatie.................................................................................................................. 52 7.1.2 Uitgangspunten ................................................................................................................ 52 7.1.1 7.2

Doelgroep en benadering .............................................................................................. 53 Monitoring en evaluatie ..................................................................................................... 53

7.2.1

Uitgangspunten ............................................................................................................ 53

7.2.2

Werkwijze: cyclische en gestructureerde evaluatie ......................................................... 54

7.2.3

Evaluatiemethoden en instrumentarium ........................................................................ 54

7.3 Structuren voor besluitvorming, sturing en uitvoering regionaal programma ................................. 55 7.3.1 Totstandkoming ................................................................................................................ 55 7.3.2

Sterke governance ........................................................................................................ 56

7.3.3 Vaststelling en mandatering .............................................................................................. 58 7.4 Begroting regionaal programma ................................................................................................. 67 7.4.1 Uitgangspunten contourennota ......................................................................................... 67 7.4.2 Toekennings- en verantwoordingssystematiek ................................................................... 68 7.4.3 Programmabudget ............................................................................................................ 70 7.4.4 Integrale programmabegroting ........................................................................................... 71 8.

Bijlagen Regionaal Programma Van School Naar Duurzaam Werk 2026-2029 Haaglanden ............. 78

3

Managementsamenvatting 1. Aanleiding en urgentie Dit regionaal programma is opgesteld naar aanleiding van de wet ‘Van School naar Duurzaam Werk’. Doel is het vergroten van kansengelijkheid en het realiseren van een doorlopende aanpak van school naar duurzaam werk voor jongeren tot 27 jaar.

2. Missie en ambitie • • • •

Missie: Het versterken van de maatschappelijke positie van jongeren van 12–27 jaar in Haaglanden. Ambitie: Jongeren krijgen passende begeleiding en ondersteuning tijdens hun studie en werkloopbaan. Zij behalen een startkwalificatie en/of participeren duurzaam op de arbeidsmarkt of in de maatschappij.

3. Doelgroepen Jongeren met schoolinschrijving: • • •

MBO-studenten (niveau 1 en 2 kwetsbaar; niveau 3 en 4 omvangrijk). Praktijkonderwijs (pro) en voortgezet speciaal onderwijs (vso). VO-leerlingen op aandachtslocaties (inclusief ISK, Vavo, OPDC).

Jongeren zonder schoolinschrijving: • •

NEET-jongeren (geen onderwijs, geen werk), met of zonder startkwalificatie. Jongeren met uitkering (gemeente/UWV) en jongeren zonder uitkering die moeilijk bereikbaar zijn.

4. Doelen en streefcijfers • •

Ambitie 1: Aantal nieuwe VSV’ers verlagen van 1.897 naar 1.592 per jaar (2026–2030). Ambitie 2: Aantal jongeren zonder onderwijs en werk (NEET) verlagen van 19.680 (10,8%) naar 14.500 (8%).

Aanvullende monitoring: • • •

Percentage vsv’ers dat na 1 jaar terugkeert naar onderwijs: van 25% naar 32%. Percentage vsv’ers dat na 1 jaar werkt: van 29% naar 30%. Uitstromers pro/vso/entree naar onderwijs: van 63% naar 65%; naar werk: van 17% naar 27%.

5. Samenwerkingsafspraken • • • •

Scholen: Passend onderwijs, loopbaanbegeleiding, stages, nazorg. Doorstroompunten: Monitoring en begeleiding jongeren zonder startkwalificatie (16–27 jaar). Arbeidsmarktregio’s: Inclusieve arbeidsmarkt, sectorale ontwikkelpaden, hybride leerlijnen. Domein overstijgend (inclusief domein Zorg): Gezamenlijke aanpak schoolaanwezigheid, multiproblematiek, kwetsbare overstappen en nazorg.

6. Actielijnen en maatregelen Actielijn 1: Aanvullende ondersteuning op snijvlak zorg, welzijn en multiproblematiek. • •

Borging regionale coachvoorziening (schoolcoaching). Hulp op/rondom school en werkplekken voor jongeren met complexe problematiek.

Effect: Voorkomen van maatschappelijke uitval door vroegtijdige, integrale ondersteuning.

4

7. Randvoorwaarden o

Jongerenparticipatie Jongeren worden actief betrokken bij ideevorming, toetsing en uitvoering via bestaande platforms, raden en enquêtes. Uitgangspunten: veilig, betekenisvol en zichtbaar.

o

Governance • • • •

o

Bestuurlijk Overleg: Wethouders onderwijs en werk, CvB contactschool. Kerngroep: Managementniveau, strategische sturing en besluitvorming. Programmateam: Operationele aanjaging, monitoring en evaluatie. Breed beleidsoverleg: Afstemming domein overstijgende thema’s.

Begroting op hoofdlijnen Totaal programmabudget: € 6,37 mln per jaar Actielijn 1

€ 3.550.000,00

Actielijn 2

€ 1.000.000,00

Actielijn 3

€ 100.000,00

Actielijn 4

€ 1.100.000,00

Totaal actielijn 1 t/m 4

€ 5.750.000,00

Randvoorwaarden (+/- 10% van totaal)

€ 620.000,00

Totaal regionaal programma

€ 6.370.000,00

Leeswijzer In hoofdstuk drie wordt de aanleiding voor dit regionaal programma beschreven, de ambitie en het proces van de totstandkoming ervan. Hoofdstuk vier geeft een schets van de uitkomsten van de regioanalyse die in 2024 is uitgevoerd, de daaruit voortvloeiende aandachtspunten en streefcijfers voor dit regionaal programma. Om helder te houden wat (wettelijke) rollen en taken zijn van de verschillende samenwerkingspartners en op welke vlakken er al wordt samengewerkt, staat in hoofdstuk vijf een overzicht van de wettelijke taken expertises van participerende organisaties. In paragraaf staat 5.2 welke regionale samenwerkingsafspraken er al zijn, en welke aanvullende afspraken we willen maken. In hoofdstuk zes zijn de vier actielijnen die voortkomen uit de contourennota verder uitgewerkt en staan de maatregelen die we willen treffen om hier uitvoering aan te geven. Tot slot geeft hoofdstuk zeven een overzicht van de randvoorwaarden om de samenwerkingsafspraken en maatregelen succesvol te kunnen uitvoeren.

5

3 Inleiding 3.1 Waarom regionale samenwerking tussen onderwijsinstellingen en gemeenten?1 Aanleiding voor dit regionaal programma is de inwerkingtreding van de wet ‘van school naar duurzaam werk’. Doel van de wet is het vergroten van kansengelijkheid onder jongeren. 2 Het perspectief van jongeren vormt het startpunt bij alles wat we doen . De wet moet samenwerking tussen scholen, doorstroompunt en gemeenten verder stimuleren, ruimte bieden om in te spelen op de situatie van jongeren en te doen wat nodig is en helpen om een doorlopende aanpak van school naar duurzaam werk voor jongeren tot 27 jaar te realiseren. Het regionaal programma is een onderdeel van deze wet. In het regionaal programma worden samenwerkingsafspraken tussen scholen, doorstroompunt en gemeenten gemaakt en bewaakt. Dit vraagt van alle betrokkenen partijen dat er op een verbindende manier met elkaar samengewerkt en overleg gevoerd wordt. Dat betekent open en transparant als belangrijke basis om in vertrouwen met elkaar samen te werken. Het doel is om samen van de uitkomsten te leren, te verbeteren en door te ontwikkelen op basis van de inbreng van jongeren, de samenwerkingsafspraken en de opbrengsten en observaties vanuit de maatregelen binnen de actielijnen.

3.1.1 Missie regionale samenwerking Haaglanden Als samenwerkingspartners in regio Haaglanden willen wij de maatschappelijke positie van zoveel mogelijk jongeren van 12-27 jaar positief beïnvloeden.

3.1.2 Ambitie Als onderwijsinstellingen, gemeenten - onderwijs, werk en inkomen en (jeugd) zorg - voor jongeren van 12-27 jaar… Zorgen wij dat jongeren die in onze regio naar school gaan en/of wonen, passende begeleiding en/of ondersteuning krijgen tijdens hun studie en werkloopbaan... Zodat deze jongeren zich gesteund voelen om een startkwalificatie te behalen en/of duurzaam deelnemen aan het arbeidsproces of op een andere passende manier kunnen participeren in de maatschappij.

3.1.3

Hoofddoelen

1. 2.

Veerkracht verhogen/eigen kracht versterken; Toekomstperspectief creëren/realiseren maatschappelijke inclusie (passende opleiding, startkwalificatie, duurzame plek op de arbeidsmarkt en/of in de maatschappij); 3. De behoeftes van de jongeren enerzijds en type en zwaarte van aanbod/ondersteuning anderzijds, op elkaar aan laten sluiten. In het regionaal programma maken wij afspraken over de wijze waarop wij uitvoering geven aan het realiseren van deze doelen en de manier waarop wij daarop willen sturen3. De regioanalyse vormt de basis voor het bepalen van passende streefcijfers, afspraken en maatregelen voor de opgaven in de regio Haaglanden.

1 Mbo’s, samenwerkingsverbanden passend onderwijs vo, pro, vso, gespecialiseerd onderwijs (Jeugdhulp+) en gemeenten

(onderwijs, jeugd, werk en inkomen) in Doorstroomregio Haaglanden-Westland. 2 Meer informatie via: Ingrado - Iedere jongere heeft recht op ontwikkeling, Samenvatting_wetsvoorstel_vsndw_incl.relatie_arbeidsmarktinfrastructuur.pdf (samenvoordeklant.nl), Wetsvoorstel van school naar duurzaam werk | Overheid.nl | Wetgevingskalender. 3 Deze hoofddoelen worden in de regionale begeleidingsgroep geoperationaliseerd en omgezet naar meetbare indicatoren (sociaal domein breed). Bijvoorbeeld ‘passende opleiding’: mate waarin het in- en uitstroomniveau vo met elkaar overeenkomt (zie ‘monitoring’).

6

3.2 Totstandkoming Gedurende 1,5 jaar is het voorliggende programma in verschillende fases voorbereid. In februari 2024 zijn op initiatief van de doorstroompuntcoördinator en programmaregisseur voortijdig schoolverlaten (vsv) voor het eerst de regionaal functionarissen bij elkaar gekomen om gezamenlijk op te trekken rondom de doelgroep 12-27-jarige jongeren. De regionaal coördinatoren jeugdwerkloosheid/participatie van de arbeidsmarktregio’s Haaglanden en Zuid-Holland Centraal, de regionaal coördinator vso (voortgezet speciaal onderwijs)-pro (praktijkonderwijs), programmamanager overstap vo (voortgezet onderwijs)- mbo (middelbaar beroepsonderwijs) Spirit4You4, doorstroompuntcoördinator en regionaal programmaregisseur hebben daarna samen met lokale/interne collega’s van scholen en gemeenten themabijeenkomsten georganiseerd en inventarisaties van bestaande interventies en evaluaties gedaan. Dit resulteerde in oktober 2024 in de vaststelling van contouren voor dit programma5. Van oktober 2024 tot en met de zomer van 2025 zijn de actielijnen uit de contouren verder uitgewerkt, meer in samenhang gebracht, geconcretiseerd in maatregelen en getrechterd langs de volgende lijnen:

➢

Deelonderwerpen (of interventies voor specifieke doelgroepen) die aandacht vragen, maar elders reeds belegd zijn (vanuit wettelijke taak van partners, andere financieringsbronnen of onderdeel van bestaande convenanten): o Niet: bekostigen vanuit het regionaal programma; o Wel: heldere afspraken opnemen in het programma over wat samenwerkingspartners (scholen, doorstroompunten, hulpverlening, participatie/werk en inkomen) van elkaar mogen verwachten: ▪ Wie is waarvoor aan zet? ▪ Wat is er aan aanbod? ▪ Daarop met elkaar blijven reflecteren, ieders kerntaken blijven verbeteren en de regionale aanpak daarop aan laten sluiten.

➢

Overblijvende deelonderwerpen toetsen aan: o Ondergrens: voorwaarden programma (o.a. regio-analyse, jongeren); o Daar bovenop: geformuleerde regionale uitgangspunten (zie contouren); o Bestaande onderzoeken, ervaringen uit het werkveld.

3.3 Toetsing en draagvlak Om te komen tot een gedragen invulling van en besluitvorming over het regionaal programma, vond in de periode tot 15 oktober verdere afstemming, toetsing en aanscherping plaats met: → Beleidsadviseurs onderwijs- en arbeidsmarktbeleid gemeenten (inclusief verbinders arbeidsmarktregio’s); → Directeuren/managers scholen/swvvo, betrokkenen bij het lopende programma; → Uitvoerend professionals (met behulp van bovenstaanden); Dit is gebeurd via werksessies, reguliere besluitvormende overleggen in al dan niet specifiek voor dit doeleinde georganiseerde sessies of telefonische/online consultaties.

3.4

Vaststelling

Op grond van de wet stelt het college van burgemeester en wethouders van de contactgemeente het Regionaal Programma vast namens de overige gemeenten binnen de doorstroompuntregio. Dit betekent dat de contactgemeente een coördinerende en verbindende rol vervult en als penvoerder eindverantwoordelijk is voor het tot stand komen en de uitvoering van het programma. Het Regionaal Programma wordt gedragen door- en vastgesteld namens de betrokken partners, waarbij samenwerking en 4 Spirit4you is een samenwerkingsverband van vo-, mbo- en hbo-scholen en gemeenten in de regio Haaglanden. Spirit4you

heeft als doel de overstap naar vervolgonderwijs en arbeidsmarkt voor jongeren te verbeteren en scholen daarbij te ondersteunen. 5 Zie bijlage 1, Memo Contouren Nieuw Regionaal Programma

7

afstemming centraal staan. De ondertekening vindt plaats door vier partijen, die ieder hun eigen bestuurlijke of organisatorische achterban vertegenwoordigen: de wethouder onderwijs van de contactgemeente, de bestuurder van de contactschool, en de wethouders werk van de twee centrumgemeenten. Hiermee wordt geborgd dat het programma een gezamenlijke regionale basis heeft en aansluit bij de verantwoordelijkheden en belangen van alle betrokken partijen. Vanuit de Wet van School Naar Duurzaam Werk hoeft het zorgdomein (jeugdhulp, jeugdzorg, wmo) het regionaal programma en de subsidieaanvraag bestuurlijk niet mede te ondertekenen. Echter, vanuit de bestaande wetgeving rond rmc en vsv was al de wens en opdracht tot samenwerking met het zorgdomein voor kwetsbare jongeren (18-/18+). De in de afgelopen programmaperiode doorontwikkelde samenwerking met het zorgdomein wordt in het nieuwe regionaal programma verder versterkt. Door concrete verbinding binnen de uitvoering van de verschillende maatregelen en door verbinding te versterken met bestaande samenwerkingsafspraken en structuren op zowel lokaal als regionaal niveau (inclusief H9 structuur).

4 Regioanalyse en Regionaal programma 4.1 Regioanalyse De regio Haaglanden kent een diverse populatie jongeren van 12 tot 27 jaar die wonen en/of onderwijs volgen in de regio. De meeste jongeren starten in het basisonderwijs en stromen vervolgens door naar het reguliere voortgezet onderwijs, maar er zijn ook duidelijke signalen van uitval, stress en kwetsbaarheid die om een integrale aanpak vragen. De regioanalyse schets het onderstaande beeld. (Zie voor volledig rapport bijlage 2, Regioanalyse november 2025) Voortijdig schoolverlaten (vsv) en kwetsbare overgangen Het aandeel voortijdig schoolverlaters is de afgelopen jaren licht gedaald, maar neemt recent weer toe. Haaglanden scoort gunstiger dan vergelijkbare regio’s, maar kent grote interne verschillen. Den Haag kent structureel de grootste opgave, gevolgd door Delft en Zoetermeer. Het merendeel van de vsv-ers komt uit het mbo, vooral op niveau 1 en 2. Tegelijkertijd komt, vanwege de grote studentenaantallen, 40% van de vsv uit mbo-niveau 3 en 4. Hoewel het vsv-percentage van ROC Mondriaan (7,3%) zich in de middenmoot bevindt ten opzichte van andere grote ROC’s, komt bijna de helft van de uitval in onze regio vanuit ROC Mondriaan; 17% van mbo Rijnland als tweede grote mbo-instelling. Hoewel het gaat om relatief kleine aantallen, heeft ook het voortgezet onderwijs een groeiend aandeel in de totale vsv in onze regio.

Met name de uitval vanuit havo en vwo groeit. De overgangsfase rond 17-18 jaar is een risicovolle periode waarin uitval veel voorkomt. Jongens vormen in bijna alle leeftijdsgroepen het grootste deel van de vsv’ers; bij meisjes tussen de 14 en 16 jaar is juist een toename in zorgvragen zichtbaar, wat mogelijk verband houdt met hun schoolloopbanen. In onze regio zijn nu relatief veel voortijdig schoolverlaters langer dan een jaar schoolverlater. Kwetsbare groepen en vindplekken Jongeren uit het praktijkonderwijs (pro), voortgezet speciaal onderwijs (vso) en entree-opleidingen zijn extra kwetsbaar. Deze groepen worden vaak niet volledig zichtbaar in de data – bijvoorbeeld vso-leerlingen met uitstroomprofiel dagbesteding – en vragen om gerichte monitoring. Overgangen van pro en vso naar vervolgonderwijs of werk zijn risicomomenten en vragen om gezamenlijke ondersteuning. Belangrijke vindplaatsen voor signalering en begeleiding zijn mbo-instellingen (qua aantallen met name Mondriaan en mbo Rijnland), vavo, scholen met hoog aantal voortijdig schoolverlaters of thuiszitters. Daarnaast zijn er vindplaatsen buiten school bijvoorbeeld jongerenvoorzieningen (gemeentelijke jongerenpunten, sportlocaties, etc.) binnen stadsdelen en/of wijken waar veel jongeren met risico op uitval wonen.

NEET-jongeren en sociaal-maatschappelijke uitval De grootste aantallen jongeren zonder onderwijs of werk (NEET) komen uit Den Haag, gevolgd door Delft, Zoetermeer en Westland. In Den Haag is 49% van de vsv’ers een jaar later nog niet teruggekeerd naar onderwijs of werk. Een specifiek aandachtspunt vormen jongeren van 23–27 jaar zonder startkwalificatie, werk of uitkering. Zij waren voorheen geen doelgroep van de regionale aanpak(ken). Per 1 januari 2026 vallen zij onder de verantwoordelijkheid van Doorstroompunten. Naar schatting hebben binnen deze groep circa 300 jongeren in de regio behoefte aan ondersteuning. Pro- en vso-jongeren zijn relatief vaak vertegenwoordigd binnen deze groep.

8

Van signalering naar samenhangende aanpak De opgaven in Haaglanden vragen om een regionale aanpak met oog voor lokale verschillen en doelgroepgerichte interventies. Door gerichte samenwerking tussen onderwijsinstellingen, gemeenten - onderwijs, werk en inkomen en (jeugd) zorg - kan Haaglanden werken aan een sluitend en effectief vangnet voor alle jongeren met een verhoogde kans op maatschappelijke uitval.

4.2 Regionaal programma Om deze samenhangende aanpak te organiseren, is dit Regionaal Programma opgesteld. Met dit regionaal programma willen we (als aanvulling op lokale/reguliere taken van gemeenten en scholen) een dekkend vangnet realiseren voor jongeren tussen de 12 en 27 jaar in onze regio die een hoger dan gemiddelde kans hebben om maatschappelijk uit te vallen. Ongeacht of ze een startkwalificatie hebben. In de contourennota is besloten om de focus te leggen op locaties met veel jongeren in een kwetsbare positie. Tegelijkertijd moet er ruimte zijn om ook jongeren buiten deze locaties passende ondersteuning en interventies te bieden. De uitdaging is om in de actielijnen en maatregelen de focus zo vorm te geven dat niet alleen de primaire doelgroep wordt bereikt, maar dat ook jongeren die wonen, naar school gaan of werken in gebieden waar de maatschappelijke problematiek minder geconcentreerd is maar wel vergelijkbare onderwijs- of ondersteuningsbehoeften hebben, toegang houden tot interventies en ondersteuning. Belangrijk is dat die toegang laagdrempelig blijft – dat is de kern van een regionale samenwerking en aanpak.

4.2.1 Doelgroepen Vanuit de ambitie om maatregelen dicht bij jongeren (op scholen en/of andere werk- of vindplekken) in te zetten, maken we in het regionaal programma onderscheid tussen: jongeren met schoolinschrijving en jongeren zonder schoolinschrijving. Dit onderscheid hoeft in de maatregelen niet per se gehandhaafd te blijven: een maatregel kan zowel werkzame elementen bevatten voor jongeren in onderwijs, als jongeren buiten het onderwijs.

4.2.1.1 Jongeren met schoolinschrijving Binnen deze doelgroep onderscheiden we de volgende subdoelgroepen: •

MBO:  Studenten op niveau 1 en 2 qua kwetsbaarheid  Studenten op niveau 3 en 4 qua omvang • Specifiek jongeren die een verhoogd risico hebben op (problematische) uitval – bijvoorbeeld vanwege omstandigheden in hun leefomgeving. Vanwege de grootte van de instellingen en daarmee de impact van de aanpak, wordt in eerste instantie gefocust op ROC Mondriaan, gevolgd door MBO Rijnland.

•

Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal onderwijs:  Dit zijn locaties met minder jongeren in totaal. Toch hebben zij relatief veel jongeren die een verhoogde kans hebben om niet duurzaam aan het werk te komen.

•

Voortgezet onderwijs (VO):  VO-locaties met een relatief hoog aantal en/of percentage voortijdig schoolverlaters’8  Inclusief ISK, Vavo, OPDC, School2Care Qua omvang is dit een kleine maar stijgende groep vo-leerlingen die uitvalt, zowel op vmbo als op havo/vwo. Bovendien kent het vo thuiszittersproblematiek, die potentieel gelieerd is aan voortijdig schoolverlaten op latere leeftijd.

9

4.2.1.2 Jongeren zonder schoolinschrijving De grootste aantallen jongeren die niet werken en niet naar school gaan, komen uit de grote gemeenten in onze regio. In de eerste plaats Den Haag, op afstand gevolgd door Delft, Zoetermeer en Westland. Jongeren die uitvallen komen niet vanzelfsprekend terug in het onderwijs. De doelgroep heeft de volgende kenmerken: • Deze jongeren worden vaak gezien als een homogeen kwetsbare groep, maar dat is niet het geval. In de groep vinden we ook backpackers die bewust een tussenjaar nemen, jongeren die kort werkloos zijn als ze de transitie van school naar werk maken, startende ondernemers, of jonge ouders die er bewust voor kiezen de arbeidsmarkt (tijdelijk) te verlaten. Daarentegen zijn er wel degelijk jongeren die gebaat zijn bij ondersteuning. • Jongeren zonder werk, zonder uitkering, met of zonder startkwalificatie, zijn lastig in beeld te krijgen of te bereiken wanneer zij behoefte hebben aan ondersteuning. • Jongeren zonder werk met uitkering zijn bekend bij gemeenten en UWV. • Naast jongeren die niet werken en/of leren, zijn er ook jongeren die wel werken, al dan niet met startkwalificatie op zak en toch kwetsbaar zijn. Omstandigheden in andere leefdomeinen dan werk en opleiding, maken dat het voor hen lastiger dan gemiddeld is om duurzaam aan het werk te zijn en/of in hun eigen levensonderhoud te voorzien.

Met het regionaalprogramma focussen we op stadsdelen en/of wijken waar veel jongeren met risico op schooluitval, werkloosheid of andere problematieken wonen of verblijven.

4.2.2 Aandachtspunten In de regioanalyse is onderzocht welke vraagstukken van belang zijn voor een dekkend aanbod in onze regio. Hieruit blijkt dat vooral verder bouwen op wat we al hebben de grootste winst oplevert: • •

Blijven voorkomen dat jongeren zonder passend diploma van school uitvallen. Dat doen we goed en daar moeten we aandacht voor blijven houden. De inzet om meer voortijdig schoolverlaters duurzaam aan het werk te helpen, eventueel in combinatie met een opleiding of opleiding(scomponent) verder versterken.

Aandacht zou daarbij moeten uitgaan naar: • Dekkend aanbod en begeleiding in fases waarin jongeren een verhoogd risico lopen op maatschappelijke uitval. Dit betreft de volgende de overgangen: o Van 17 naar 18 jaar o Ongediplomeerde doorstromers van vo naar mbo (relatie met thuiszitterproblematiek 16-) o Van pro naar vervolgonderwijs of werk o Van vso naar vervolgonderwijs, dagbesteding of werk o Van entree naar vervolgonderwijs of werk o Van niveau 2 naar vervolgonderwijs of werk o Van niveau 3 naar vervolgonderwijs of werk (lager aandeel van kwetsbare studenten, maar wel een grote groep) o Overstap van mbo 4 naar hbo of werk (idem) o Doorstroom of /terugstroom (naar werk, opleiding of combinatie daarvan, evt met zorgcomponent), voor jongeren zonder opleiding of duurzaam werk • Aandacht en begeleiding in onderwijs en op/naar de werkplek moeten passen bij de veerkracht en omstandigheden van de jongere. Dit geldt bijvoorbeeld voor jongeren die te maken hebben met financiële stress, armoedeproblematiek, fysieke of mentale beperkingen, of prestatiedruk; • Sluitende monitoring van de loopbaan van jongeren tot 27 jaar: met specifiek aandacht voor jongeren vanuit pro en vso naar dagbesteding, werk en vervolgonderwijs, maar ook de doorstroom van havisten en mbo-ers naar hbo en ongediplomeerde uitval vo naar mbo en aandacht voor jongeren vanuit ISK naar mbo.

10

4.3 Streefcijfers en indicatoren De regio-analyse bevat data over voortijdig schoolverlaten en jongeren zonder onderwijs en zonder werk (NEET) (zie 4.1 Regio Analyse). In de regio-analyse is Haaglanden vergeleken met regio’s met overeenkomstige kenmerken (bijv. sociaaleconomische omstandigheden). Deze benchmark vormt de basis voor het vaststellen van realistische streefcijfers voor het nieuwe programma. We werken aan twee ambities die gekoppeld zijn aan de twee indicatoren6 van het Rijk. Wanneer we als regio op één van deze ambities onder het gemiddelde van onze regionale benchmark scoren, streven wij ernaar om in de looptijd van het programma minimaal op dit gemiddelde uit te komen. Wanneer we beter scoren dan het gemiddelde van onze regionale benchmark, richten we ons op het behalen van het landelijke gemiddelde.

4.3.1 Ambitie 1: Het aantal nieuwe VSV’ers verlagen Voor de studiejaren 2026/2027 tot en met 2029/2030 streven we ernaar het aantal nieuwe VSV’ers in Regio Haaglanden te verlagen van het huidige niveau van 1.897 jongeren (volgens de oude vsv-definitie) naar 1.592 jongeren (volgens de nieuwe vsv-definitie7). Hiermee sluiten we aan bij de landelijke ambitie van maximaal 23.000 nieuwe VSV’ers per schooljaar en bij het voor onze regio verwacht aandeel VSV’ers (6,92%) van alle VSV’ers in Nederland. Deze ambitie vraagt blijvende inzet van alle betrokken partners in de regio met als doel gezamenlijk te werken aan een duurzame afname van het aantal voortijdig schoolverlaters.

4.3.2

Ambitie 2: Het aantal jongeren zonder onderwijs en zonder werk verlagen

Voor de kalenderjaren 2026 tot en met 2029 streven we ernaar het aantal jongeren dat geen onderwijs volgt en/of geen werk heeft (NEET) in Regio Haaglanden te verlagen van het huidige niveau van 19.680 jongeren (10,8%) naar 14.500 jongeren (8%). Hiermee sluiten we aan bij het landelijke gemiddelde (8%) en verbeteren we onze positie ten opzichte van zowel onze regionale benchmark (11%) als onze huidige situatie (circa 10,8%).

4.3.3

Waar we aanvullend op monitoren

We gaan, onder voorbehoud van blijvende beschikbaarheid van deze data in de landelijke dashboards, aanvullend monitoren op het aandeel jongeren dat terugkeert naar school en/of doorstroomt naar werk. Dit betekent een toename van: • het percentage vsv’ers dat een jaar later (T+1) weer onderwijs volgt, • het percentage vsv’ers dat een jaar later (T+1) aan het werk is. Afgezet tegen de actuele situatie betekent dat: • nu: 25% (464 jongeren) volgt een jaar later weer onderwijs → ambitie 32% • nu: 29% (542 jongeren) is een jaar later aan het werk → ambitie 30% Daarnaast gaan we, onder voorbehoud van blijvende beschikbaarheid van deze data in de landelijke dashboards, aanvullend monitoren op uitstromers uit pro, vso en entree (die niet onder de definitie vsv vallen): • het percentage uitstromers vanuit pro, vso en entree (niet-vsv) dat een jaar later (T+1) weer onderwijs volgt, • het percentage uitstromers vanuit pro, vso en entree (niet-vsv) dat een jaar later (T+1) aan het werk is. Afgezet tegen de actuele situatie betekent dat: • nu: 63% volgt een jaar later weer onderwijs → ambitie 65% • nu: 17% is een jaar later aan het werk → ambitie 27% Dit leidt tot een totaalpercentage van 92% dat school of werk heeft.

6 Per maatregel in het programma worden verderop in het programma aanvullende indicatoren opgesteld. Deze worden

nader uitgewerkt in de implementatiefase. 7 Definitie voortijdig schoolverlaten, zie: Aanpak voortijdig schoolverlaten (vsv) | Voortijdig schoolverlaten (vsv) | Rijksoverheid.nl.

11

4.3.4

Strategie

De regionale aanpak vraagt om een domein overstijgende samenwerking tussen onderwijs, jeugdhulp, gemeenten en werkgevers om te zorgen dat jongeren duurzaam verbonden blijven aan leren en werken en waar nodig maatwerk vanuit overlappende doelstellingen, leeftijdsgroepen en expertises (onderwijs, werk, hulpverlening, welzijn, sport). In het bijzonder gaat het daarbij om de samenwerking met het zorgdomein (jeugdhulp, jeugdzorg, wmo), die vanuit wetgeving rond voortijdig schoolverlaten vanuit de voorgaande programmaperiode al deelnemen in de regionale samenwerking ten behoeve van kwetsbare jongeren 18-/18+. Deze samenwerking wordt verder versterkt in de nieuwe programmaperiode en is terug te vinden in de maatregelen en in de governance. Er zijn al veel initiatieven en activiteiten gericht op de genoemde doelgroepen en vraagstukken. Winst kan worden behaald door: 1. Maken (of herijken) van afspraken over basistaken intern/lokaal/regulier en regionaal 2. Meer samenhang, benutting van en toegang tot elkaars expertises en interventies 3. Versterken samenhang en afstemming bestaande samenwerkingsafspraken en structuren 4. Aanvullende regionale maatregelen en budgetten vanuit het programma

5

Basisafspraken voorliggend aan regionaal programma

In het Regionaal programma van school naar duurzaam werk, participeren organisaties die werken vanuit verschillende wettelijke kaders en opdrachten gericht op school en werk. Om impact te hebben op de in hoofdstuk twee beschreven doelgroepen en vraagstukken, is allereerst kennis nodig van elkaars wettelijke taken en bijbehorende expertises. Deze staan beschreven in paragraaf 5.1. Daarnaast zijn er duidelijke afspraken nodig over wie de regie voert tijdens de loopbaan van jongeren van 12 tot 27 jaar op de momenten waarop de verschillende taken en verantwoordelijkheden van samenwerkingspartners elkaar raken deze samenwerkingsafspraken staan beschreven in paragraaf 5.2 .De twee kernwaarden van waaruit we in vertrouwen met elkaar samenwerken zijn openheid en transparantie.

5.1

Basistaken en verantwoordelijkheden van gemeenten en scholen

Organisaties die deelnemen aan het Regionaal programma zijn: • Scholen: swvvo, vo, pro, vso, mbo • Gemeenten: doorstroompunten (voortijdig schoolverlaten) • Gemeenten: werk, inkomen, participatie Met het oog op ondersteuning binnen het onderwijs en op de werkplek vindt samenwerking plaats met afdelingen en organisaties die actief zijn op andere leefgebieden. Afhankelijk van de leeftijd en de aard en ernst van de problematiek van jongeren betreft dit: • Gemeenten: jeugdgezondheidszorg, jeugdhulp, Wmo • Zorgverzekeraars/zorgkantoren Hieronder een overzicht van wat er in de wet is vastgelegd over taken en verantwoordelijkheden van samenwerkingspartners.

12

5.1.1

Scholen

Scholen dragen zorg voor: • Het curriculum, een veilige en uitdagende leeromgeving, en een positief schoolklimaat • Dekkend en passend onderwijsaanbod (vo - vso, pro - en mbo) • Ondersteuningsstructuur op school – passend onderwijs/kwaliteitsagenda/ onderwijsservicecentra (SLB, burgerschap, IB, Zorgspecialist, BPV-begeleiding) • Stages/Beroepspraktijkvorming en tegengaan stagediscriminatie • Ondersteuning en begeleiding bij/op school (incl bpv) en overstap naar vervolgonderwijs • School aan- en afwezigheid (voorkomen thuiszitters en uitval) • Ondersteuning en begeleiding bij/op school (incl bpv) • Loopbaaninformatie, -(her)oriëntatie en -begeleiding • Maatschappelijke Diensttijd (MDT) • Praktijkleren • Loopbaanbegeleiding tijdens de opleiding en van gediplomeerde jongeren (uitstroomprofiel arbeid) pro, vso, mbo niveau 1 en 2 bij de overstap van school naar duurzaam werk (pro, vso scholen hebben deze taak tot twee jaar na diplomering en mbo scholen tot een jaar na diplomering)

5.1.2

Gemeenten

Gemeenten dragen zorg voor: • Uitvoering van de Leerplichtwet 1969 • Voldoende plekken in het Nieuwkomersonderwijs (scholen voorzien hierin - ISK-onderwijs vo en mbo) • De organisatie van Jeugdgezondheidszorg (0 – 18 jaar) • Thuiszitters aanpak <16 (verbinden met vsv-aanpak) • Terugkeer naar school (kwalificatieplicht) of duurzaam werk (en inkomen) • Jeugdhulp (preventie, voorzieningen, jeugdbeschermingsmaatregelen en -reclassering, aanpak kindermishandeling) • Samenwerking jeugdhulp met andere sectoren (politie, justitie, zorg), waaronder onderwijs - Schoolmaatschappelijk Werk (wettelijk kader jeugdhulp en onderwijs) • Monitoring door het Doorstroompunt gericht op kwetsbare jongeren PRO/VSO/Entree door middel van data-analyse • Ondersteuning van jongeren tijdens de opleiding en bij de overstap van school naar duurzaam werk voor wie de ondersteuning van de school en/of het Doorstroompunt niet voldoende is (taak van de gemeenten op grond van de Participatiewet) • Ondersteuning bij arbeidsinschakeling en inkomensondersteuning, o.a.

via loonkostensubsidie en beschut werk (Participatiewet) • Financiële hulpverlening (Wet gemeentelijke schuldhulpverlening) • Wmo • Veiligheid Gemeenten zijn op grond van de Participatiewet verplicht om: Mensen met arbeidsvermogen die ondersteuning nodig hebben ondersteuning te bieden gericht op arbeidsinschakeling en waar nodig, inkomensondersteuning. De gemeente bepaalt op basis van maatwerk wie voor welke vorm van ondersteuning in aanmerking komt. Het doel van de Participatiewet is om meer mensen, ook mensen met een arbeidsbeperking, aan de slag te krijgen. De wet geeft de gemeente een aantal instrumenten om te zorgen dat mensen met een arbeidsbeperking een plek op de arbeidsmarkt kunnen vinden. De belangrijkste zijn loonkostensubsidie (financiële tegemoetkoming voor werkgevers die iemand met een arbeidsbeperking in dienst nemen) en beschut werk.

5.1.3

UWV

UWV draagt zorg voor: • Wajong • WW • Indicatiestelling beschut werk (beschut werk zelf valt onder gemeentelijke verantwoordelijkheid)

13

5.1.4

Zorgverzekeraars/zorgkantoren

Zorgverzekeraars/zorgkantoren dragen zorg voor: • Volwassenen GGZ • Langdurige zorg

5.1.5

Werkgevers

Werkgevers zijn op grond van de Wet banenafspraak verplicht om: Begin 2026 in totaal 125.000 banen te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking. Het gaat om 100.000 extra banen in het bedrijfsleven. En 25.000 extra banen bij de overheid. Dit heet de banenafspraak. Het kabinet heeft deze afspraak gemaakt met organisaties voor werkgevers en werknemers (sociale partners). Werkgevers zorgen elk jaar voor een afgesproken aantal banen voor mensen met een arbeidsbeperking.

5.1.6

Samenwerkingen gemeenten en werkgevers

In Nederland zijn werkgevers en gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk voor een inclusieve arbeidsmarkt en het aanbieden van werk op maat aan mensen met arbeidsvermogen die ondersteuning nodig hebben.

5.2

Regionale samenwerkingsafspraken per domein

5.2.1

Scholen

Scholen voor voortgezet onderwijs zijn (op enkele uitzonderingen na) onderdeel van scholenkoepels. Voor het organiseren van passend onderwijs werken deze scholenkoepels samen via ‘samenwerkingsverbanden passend onderwijs’. Deze samenwerkingsverbanden zijn sub-regionaal georganiseerd. Scholen voor middelbaar beroepsonderwijs werken samen in de Doorstroompuntregio via het regionaal programma van school naar duurzaam werk. Ten aanzien van ‘leven lang ontwikkelen’ werken de mbo’s ook samen met de mbo’s in Rotterdam Rijnmond.

5.2.2

Doorstroompunten

In de regio Haaglanden wordt de uitvoering van de wettelijke Doorstroompunttaken vormgegeven binnen het samenwerkingsverband van de gemeenten binnen het Doorstroompunt Haaglanden. De gezamenlijke aanpak richt zich op jongeren van 16 tot 23 jaar die risico lopen op voortijdig schoolverlaten of zonder startkwalificatie uitgestroomd zijn. De uitvoering is gebaseerd op de RMC-wet, die gemeenten en onderwijsinstellingen verplicht tot nauwe samenwerking om jongeren te begeleiden naar een passend vervolg in onderwijs of werk. Binnen deze structuur hebben de betrokken gemeenten afspraken gemaakt over de meldings- en overdrachtsprocedures van jongeren die dreigen uit te vallen: -

De registratie van voortijdig schoolverlaters en de overdracht naar de juiste instantie vindt plaats via gestandaardiseerde processen. Gemeenten monitoren de voortgang en rapporteren hierover periodiek in de regionale effectrapportage. In lokale ambtsinstructies zijn bovendien de taken en verantwoordelijkheden van leerplichtambtenaren en VSVconsulenten uitgewerkt, inclusief de wijze van samenwerking met onderwijsinstellingen.

In de uitvoering ligt de nadruk op een warme overdracht en op het aanbieden van begeleiding die aansluit bij de behoefte van de jongere. Jongeren voor wie terugkeer naar school niet direct mogelijk is, worden ondersteund bij de stap naar werk. De begeleiding is in principe vrijwillig, maar de regio heeft afgesproken dat scholen en gemeenten proactief contact blijven

14

houden met jongeren die extra steun nodig hebben. Monitoring en nazorg blijven zo gewaarborgd tot het moment dat de jongere duurzaam is geplaatst in onderwijs of werk. De gezamenlijke VSV-aanpak in Haaglanden laat daarmee zien dat de regio inzet op een samenhangende, structureel geborgde werkwijze waarin onderwijs, gemeenten en partners gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor het voorkomen van voortijdig schoolverlaten en het realiseren van een soepele overgang van school naar duurzaam werk.

5.2.3

Arbeidsmarktregio’s

In de arbeidsmarktregio’s Zuid-Holland Centraal en Haaglanden wordt samengewerkt door gemeenten (werk), werkgevers, mbo, UWV, SBB en vakbonden. Daarbij streven we met elkaar naar een inclusieve arbeidsmarkt waarbij we met veel partijen op verschillende manieren aan één gezamenlijk doel werken: een duurzame arbeidsplek voor iedereen, ongeacht eventuele beperkingen, breder dan alleen de doelgroep jongeren. In beide arbeidsmarktregio's stellen de betrokken partijen een meerjarenagenda op waarin wordt aangegeven hoe we de regionale arbeidsmarktkansen aanpakken door vraag en aanbod op elkaar af te stemmen, duurzame werkgelegenheid stimuleren en kwetsbare groepen ondersteunen. In arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal zijn de volgende maatschappelijke opgaven benoemd: -

Het leveren van een bijdrage aan de aanpak van krapte op de arbeidsmarkt door slim samen te werken voor uitkeringsgerechtigden; Het voorkomen van werkloosheid door regionale dienstverlening voor onbenut arbeidspotentieel en werkenden, inclusief investering in loopbaanontwikkeling middels ook het Werkcentrum; Meer mensen bestaanszekerheid bieden door het creëren van meer duurzame invulling van banen in de regio.

In arbeidsmarktregio Haaglanden wordt is de missie om bij te dragen aan inclusieve werkomgevingen die toegankelijkheid en plezier in professionele ontwikkeling voor iedereen bevorderen. Daarbij wordt gewerkt aan een cultuur waarin inclusiviteit de standaard is en waarin iedereen, ongeacht achtergrond of vaardigheden, zich ondersteund en gewaardeerd voelt. Om bij te dragen aan wendbaarheid en weerbaarheid op de arbeidsmarkt wordt zowel vraaggerichte als preventieve ondersteuning geboden aan werkzoekenden, werkenden en werkgevers. Regionale arbeidsmarktvraagstukken, stedelijke Kenniseconomie en LLO De veranderende behoefte van het onderwijs en de tekorten op de arbeidsmarkt binnen de sterke kernsectoren ICT/IT, Bouw & Installatie, Zorg/(e)-Health en Logistiek & Handel, vragen van de gemeente een strategie waarbij de focus komt te liggen op een Leven lang Ontwikkelen. Ook de strategische advisering aan het bestuur en het verbreden van (regionale) samenwerkingen en relaties moet geborgd blijven. Stedelijke Kenniseconomie heeft een aanjaagfunctie en speelt een rol in de verbinding van vraagstukken binnen onderwijs, arbeidsmarkt en economie. Binnen deze vraagstukken liggen kansen om een bijdrage te leveren aan een toekomstbestendige sociaaleconomische structuur.

Stedelijke Kenniseconomie is een bestaande beleidstak en richt zich in ieder geval voor de kernsectoren op de volgende kansen: Onderwijs • Een doorlopende aanpak van onderwijs richting arbeidsmarkt bevordert bestaanszekerheid; versoepeling van de overgangen van school tot de arbeidsmarkt. o Bepalen hoe inwoners zich blijvend kunnen ontplooien. o Versterken en borgen samenwerking voortgezet (en primair) onderwijs met Dutch Innovation Park (mbo-hbo). Starten bij ICT en Bouw & Installatie en uitbouwen naar de andere sterke economische kernsectoren. o Benodigde voorzieningen stadsbreed en per wijk, gegeven o.a. het gevraagd toekomstig beroepspersoneel in Zoetermeer. o Bepalen hoe we komen tot een gelijk opleidingsniveau als in de regio. Onderzoek o Bepalen hoe we sociale en technologische innovaties kunnen gebruiken voor maatschappelijke vraagstukken. o Meer tijd besteden aan overleg in de stad, actieonderzoek en het analyseren en interpreteren van data in relatie tot urgente en grote opgaven in de stad. o Naast de campus zijn er meerdere plekken in de stad, waar onderwijs, onderzoek, bedrijfsleven, maatschappelijke instellingen en overheid de innovaties in praktijk beproeven.

15

Netwerkregie • Regie voeren op bestaande samenwerkingsrelaties, faciliteren en stimuleren van nieuwe initiatieven en samenwerkingen.

Vitale sectoren Binnen verschillende sectoren is sprake van structurele mismatches tussen vraag en aanbod. In sectoren als openbaar bestuur, veiligheid, juridische dienstverlening en techniek is er een overschot aan werkzoekenden met een lager beroepsniveau, terwijl tegelijkertijd een tekort bestaat aan kandidaten met een hoger beroepsniveau. Dit belemmert een efficiënte invulling van vacatures. De ICT-sector kampt met een absolute krapte: de vraag naar hoogopgeleide, ervaren krachten overstijgt ruimschoots het beschikbare aanbod. De sector wordt bovendien gedomineerd door jongere mannen, wat wijst op een eenzijdige samenstelling van het arbeidsaanbod. In de zorgsector is de situatie anders: hier werken overwegend vrouwen, en ook het aantal vrouwelijke werkzoekenden is hoog. Echter, er is een tekort aan zorgprofessionals op hoger beroepsniveau (niveau 4 en hoger). De voorkeur voor deeltijdwerk blijkt sterk sectorafhankelijk, wat eveneens bijdraagt aan de mismatch. Een triviaal punt blijft, investeren in de toekomst kost nu formatie; leerlingen begeleiden, stagemogelijkheden bieden en de daarbij behorende begeleiding, schoolverlaters een kans geven. Het kost tijd en moeite van een bedrijf/instelling waar de werkdruk vanwege personeelstekort toch al hoog is.

Daarnaast zijn er een aantal vitale sectoren die als gevolg van de vergrijzing van de samenleving te maken krijgen met toenemende tekorten aan personeel én naar de toekomst toe van cruciaal belang zijn voor het goed blijven functioneren van onze samenleving. In het najaar wordt een uitgebreide arbeidsmarktanalyse opgeleverd voor de arbeidsmarktregio Haaglanden, als input voor de meerjarenagenda. Deze analyse biedt waardevolle inzichten en vormt een essentieel kader voor het formuleren van gerichte interventies. Daarom is het van belang ruimte te houden om de uitkomsten van deze analyse te integreren in het regionaal programma, zodat interventies nauw aansluiten bij de actuele arbeidsmarktsituatie. Hoewel de werkloosheid relatief hoog is in arbeidsmarktregio Haaglanden, blijft de arbeidsmarktkrapte eveneens aanzienlijk. Deze combinatie wijst op een gebrekkige aansluiting tussen de vraag van werkgevers en het beschikbare aanbod aan werkzoekenden. Verwacht wordt dat de krapte in veel sectoren de komende jaren verder zal toenemen. De maatschappelijke gevolgen zijn zichtbaar en toenemend: langere wachttijden voor publieke diensten, vertraging in de energietransitie (zoals de installatie van warmtepompen), en moeilijkheden bij het invullen van lesroosters in het onderwijs.

Vergrijzing, rem op migratie en uitbreidingsvragen – onder andere in zorg, kinderopvang en defensie – versterken deze problematiek. Bovengenoemde problematiek houdt zich niet aan arbeidsmarktregio grenzen. Dit is een landelijke tendens. Uit recente cijfers van het UWV voor arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal, blijkt dat hoewel de werkgelegenheid slechts licht toeneemt, er veel vacatures blijven. UWV verwacht tussen 2024 en 2027 een banengroei van 3.600 banen tot 145.600 banen in 2027, vooral door vervangingsvraag. Sectoren als Zorg & Welzijn, detailhandel en horeca blijven koplopers in ZuidHolland Centraal. Het ombuigen van de problematiek op de arbeidsmarkt en de mismatch vraagt om creatieve oplossingen waarin het nemen van verantwoordelijkheid van alle partijen, onmisbaar is. In arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal is een meerjarenagenda vastgesteld en is in opgaven benoemd waar in gezamenlijkheid inspanningen op gepleegd worden. Dit betreft: 1. Het leveren van een bijdrage aan de aanpak van krapte op de arbeidsmarkt door slim samen te werken voor uitkeringsgerechtigden. 2. Het voorkomen van werkloosheid door regionale dienstverlening voor onbenut arbeidspotentieel en werkenden, inclusief investering in loopbaanontwikkeling ook via het Werkcentrum. 3. Meer mensen bestaanszekerheid bieden door het creëren van meer duurzame invulling van banen in de regio.

Vitale sectoren in arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal zijn: Bouw & Techniek, Zorg & Welzijn (inclusief Kinderopvang), ICT, Groen & Grijs, en Transport & Logistiek. Binnen het Haagse programma Toekomstbestendige arbeidsmarkt (onderwijs, arbeidsmarkt, bedrijfsleven) en de vorming van het regionaal werkcentrum in de arbeidsmarktregio Haaglanden richten we ons op een aantal vitale sectoren die als gevolg van de vergrijzing van de samenleving te maken krijgen met toenemende tekorten aan personeel én naar de toekomst toe van cruciaal belang zijn voor het goed blijven functioneren van onze samenleving. Het gaat om de volgende sectoren: Bouw & Techniek, Zorg & Welzijn, ICT, en Openbaar Bestuur & Veiligheid. Daarnaast is voor het scholingsfonds

16

Haaglanden Leert Door ook Onderwijs als sector benoemd én Kinderopvang expliciet hoewel deze eigenlijk al onderdeel is van Zorg & Welzijn. De vitale sectoren in arbeidsmarktregio's Zuid-Holland Centraal en Haaglanden krijgen een plek in het regionaal programma door bij het realiseren van maatwerk praktijkleren en sectorale ontwikkelpaden aan deze sectoren te verbinden. Zie maatregel 4.1. Sectorale ontwikkelpaden Het Rijk stimuleert de ontwikkeling van sectorale ontwikkelpaden om de structurele arbeidsmarktpositie van vitale sectoren te versterken. Gemeenten, onderwijsinstellingen, werkgevers en andere partners werken hierin samen om duurzame instroom van werkzoekenden en zij-instromers te realiseren. In een sectoraal ontwikkelpad staat beschreven hoe een (beoogd) werknemer zich stapsgewijs via verschillende functies binnen een sector kan ontwikkelen tot een volledig gekwalificeerde beroepskracht. Ontwikkelpaden geven inzicht in carrièreperspectieven en bijbehorende opleidingsmogelijkheden voor werkenden en werkzoekenden. Hiermee willen de ministeries van SZW en OCW het in samenwerking met sectoren makkelijker maken voor mensen om in te stromen in een sector, over te stappen uit een andere sector of door te stromen dan wel breder inzetbaar te zijn binnen een sector.

Sectorale ontwikkelpaden dragen op deze manier bij aan meerdere maatschappelijke doelen: het verminderen van personeelstekorten, de re-integratie van de brede doelgroep werkzoekenden onder wie jongeren in een kwetsbare positie en een leven lang ontwikkelen. Door in beide arbeidsmarktregio’s prioriteit te geven aan ontwikkelpaden die aansluiten bij de hierboven genoemde vitale sectoren, verwachten we bij te dragen aan een toekomstbestendig arbeidsperspectief voor jongeren en een toekomstbestendige arbeidsmarkt Hybride leerlijnen In de arbeidsmarktregio’s Haaglanden en Zuid-Holland Centraal hebben we een aantal hybride leerlijnen die leren en werken voor jongeren combineren. De komende vier jaar zetten we extra in op de ontwikkeling van hybride leerlijnen die toegankelijk zijn voor alle jongeren in de arbeidsmarktregio's Haaglanden en Zuid-Holland Centraal. Bij deze leerlijnen ligt de focus op toegankelijkheid en zijn passend voor leerlingen vanuit pro/vso en entree onderwijs. Daarnaast hebben we aandacht voor de ontwikkeling van hybride leerlijnen voor nieuwkomers. De hybride leerlijnen zullen, daar waar mogelijk, worden vormgegeven met en binnen het bestaande onderwijssysteem. Verbinding met de sectorale ontwikkelpaden van de regionale krapte sektoren is uitgangspunt bij de opzet van de hybride leerlijnen. Voor zover deze verbindingen er al zijn wordt ingezet op bestendiging.

Zie maatregel 4.1 De leerwerkmakelaar In de arbeidsmarktregio’s Zuid-Holland Centraal en Haaglanden zijn leerwerkmakelaars actief die jongeren waarvoor het reguliere onderwijs niet (meer) passend is bemiddelen. De leerwerkmakelaar biedt perspectief aan jongeren die de wens hebben om een opleiding te volgen waarin leren en werken wordt gecombineerd. Binnen deze trajecten wordt maatwerk geboden, afgestemd op de individuele wensen en ontwikkelbehoeften van de jongere. Denk hierbij aan het afnemen van loopbaantesten, oriëntatie op de arbeidsmarkt, hulp bij de inschrijving op school en begeleiding bij alles wat te maken heeft met de opleiding. De leerwerkmakelaar kan onder andere begeleiding bieden bij het vinden van een (betaalde) leerwerkplek bij een werkgever. Er is een stevig netwerk aanwezig, evenals expertise in het benaderen van werkgevers en het inzetten van passende middelen om werkplekken te creëren die aansluiten bij de behoeften van zowel jongeren als werkgevers. De Leerwerkmakelaars maken gebruik van en werken samen met bestaande routes/organen binnen werkgeversdienstverlening. De vraag naar stageplekken is de afgelopen tijd toegenomen, mede vanuit het onderwijs. Hoewel deze ondersteuning momenteel deels wordt geboden via de leerwerkmakelaar, vraagt de groeiende behoefte om versterking van de aanpak.

De verantwoordelijkheid voor het vinden van stages ligt bij het onderwijs. Wanneer vanuit het onderwijs de wens is dat hulp geboden wordt bij het vinden van stages zal gekeken worden op welke manier daar invulling aan gegeven kan worden. Aanvullende financiering vanuit onderwijs en/of gemeenten is dan noodzakelijk. Ook nazorg wordt door de leerwerkmakelaar geboden, wat een belangrijk onderdeel vormt van de begeleiding, zodat de jongere duurzaam op de arbeidsmarkt terechtkomt. Waar nodig wordt vroegtijdig ingegrepen en aanvullende begeleiding geboden om maatschappelijke uitval te voorkomen. We zorgen voor versterking van de aanpak van de leerwerkmakelaar (zie maatregel 1.2.) zodat we samen met werkgevers op maat gesneden hybride leerlijnen voor jongeren in een kwetsbare positie kunnen realiseren. Daarbij hebben we in het bijzonder aandacht voor jongeren uit het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs en nieuwkomers.

17

5.2.3.1. Aanpak Jeugdwerkloosheid in de regio De afgelopen jaren is er binnen de arbeidsmarktregio's op verschillende manieren invulling gegeven aan de aanpak Jeugdwerkloosheid. Vanuit het ministerie van SZW kwamen jaarlijks middelen naar de centrumgemeenten voor deze aanpak. In 2025 zijn deze middelen voor het laatst per regio beschikbaar gesteld. Met ingang van 2026, bij de inwerkingtreding van de Wet van School naar Duurzaam Werk, worden deze middelen decentraal, naar individuele gemeenten in de regio beschikbaar gesteld onder de noemer: budget voor individuele gemeenten voor uitvoering van het nieuwe artikel 7a van de Participatiewet 2026 e.v. Beide arbeidsmarktregio’s zijn voornemens deze middelen weer centraal te kunnen besteden aan regionale inzet zodat er gelijkheid bestaat binnen de regio's in het aanbod aan dienstverlening voor jongeren. In arbeidsmarktregio Haaglanden zijn de middelen voor jeugdwerkloosheid de afgelopen jaren ingezet om de uitrol van Preventieve Aanpak op het MBO voor de hele arbeidsmarktregio beschikbaar te maken. In Den Haag bestond deze aanpak al langer. Het voornemen van gemeenten is om ook de komende jaren middelen voor jeugdwerkloosheid in te blijven zetten voor een gezamenlijke aanpak vanuit het Jongerenpunt , MBO's en gemeenten, inclusief de inzet van de Leerwerkmakelaar.

In Zuid-Holland Centraal is voor een regionale aanpak gekozen met de financiering van de Leerwerkmakelaar en uitbreiding van IPTA in de regio. In 2025 is de pilotsamenwerking met het UWV van start gegaan voor Duurzame Uitstroom uit de WW voor Jongeren. Met deze pilot heeft de dienstverlening voor jongeren die een WW-uitkering hebben weer gestalte gekregen met extra aandacht voor jongeren zonder startkwalificatie. Voor deze jongeren wordt de samenwerking opgezocht met het Doorstroompunt van de woongemeente. Daarnaast komt er dienstverlening voor jongeren met psychische klachten die vanwege deze belemmering niet kunnen deelnemen aan school, werk en/of training. Start begin 2026. De bestaande interventies zijn passend binnen het beoogde doel van de wet; alle jongeren een passende, duurzame plek. In de regio geven wij hier invulling aan door de samenwerking tussen eerder genoemde partijen in de arbeidsmarktregio´s. Met de inwerkingtreding van de Wet van School naar Duurzaam Werk vallen de interventies voor dienstverlening buiten de wettelijke taken en betreft het aanvullende dienstverlening. Uitbreiding van de taken van de Leerwerkmakelaar, het vormgeven aan hybride leerlijnen en het bieden van aanvullende coaching aan deelnemers, het zijn zaken die zorgen voor toegankelijkheid en behoud van een duurzame plek op de arbeidsmarkt.