RIS324067 Bijlage Haalbaarheidsonderzoek ASC Haagse Bouwkeet in opdracht OCW

Door ontmoetingen tijdens het maakproces worden drempels tot kruisbestuiving, samenwerken, kennisuitwisseling of peer-to peer learning weggehaald. Dit draagt bij aan nieuwsgierigheid, vernieuwende inzichten en leidt daardoor tot innoverende kunstprojecten en lesprogramma’s. De Haagse Maakplaats kan fungeren als schakel in doorlopende leerlijnen van primair onderwijs tot vervolgopleiding en arbeidsmarkt. Door samen te werken met scholen, ROC Mondriaan, de KABK, het Kunstmuseum en technische vervolgopleidingen zoals de TU Delft ontstaat een leeromgeving waarin oriëntatie, verdieping en doorstroom met elkaar verbonden zijn. Een maakplaats biedt kansen voor stages, deelcertificaten en praktijkervaring in een realistische context. Met de mogelijkheid tot het behalen van deelcertificaten van het ROC Mondriaan op de Haagse Maakplaats kan de maakplaats tevens bijdragen aan een Leven Lang Leren voor jongvolwassenen, professionele kunstenaars en makers. Technolab draagt bij aan zij-instromers voor het onderwijs met de programma´s meesterchallenge en expeditie onderwijs. Het behalen van een ROC Mondriaan deelcertificaat binnen de Haagse Maakplaats, kan onverwachts bijdragen aan de zij-instroom bij technische opleidingen of beroepen vanuit kunstenaars en makers. De Haagse Maakplaats richt zich op een brede doelgroep: ● ● ● ● ● ● ● ● ●

Leerlingen van buurtscholen primair onderwijs Leerlingen voortgezet (speciaal) onderwijs uit de aandachtswijken Buitenschoolse jongeren en talentontwikkelingstrajecten (4–21 jaar) Mbo-, hbo- en academiestudenten Professionele kunstenaars en makers Startende creatieve ondernemingen Onderwijs- en welzijnsorganisaties die programma’s ontwikkelen rondom techniek, kunst en vakmanschap en doelgroepen (21+) Stagiaires vo, mbo en hbo, en wo Creatieve ondernemers: wijkbewoners en amateurkunstenaars. 20

Hoofdstuk 6. Voorstel Haagse Bouwkeet In dit hoofdstuk is het voorstel Haagse Bouwkeet beschreven met: uitwerking in hoofdlijnen van het organisatiemodel, begroting, betrokken partners, mogelijke planning, randvoorwaarden, risico’s en advies GO/NO GO. Organisatiemodel Zoals in hoofdstuk 3 beschreven zouden werkplaatsen in het huidige pand aan de Ferdinand Bolstraat ingericht kunnen worden. Het organisatiemodel kan zijn dat stichting Art-S-Cool bij voldoende draagkracht, de huur van de huidige vier lokalen uitbreidt met gymzaal en zolder en na inrichting tot werkplaatsen, de organisatie, programmering voor kinderen en samenwerking met buurtscholen- en partners verzorgt. Het pand is van de gemeente en het beheer valt onder Atrium VGM. De inrichting valt onder beheer van stichting Art-S-Cool. Een optie is ook dat er door Art-S-Cool een beheerstichting Haagse Bouwkeet opgericht wordt. Begroting In hoofdstuk xxx worden de geschatte kosten voor het opzetten en onderhouden van 3-5 werkplaatsen begroot. De inrichtingskosten voor 3-5 werkplaatsen zal ongeveer tussen de €187.000 - €440.500 zijn. De inrichting kan ook verspreid worden over enkele jaren. Wanneer er wordt gestart met het inrichten van 3 werkplaatsen zal de investering onder de 2 ton liggen. Van daaruit kan er met de opgedane ervaring verder geïnvesteerd worden in de uitbreiding naar 5 werkplaatsen.

De exploitatiekosten worden begroot op ongeveer €350.000 per jaar inclusief 3 fte werkplaatsbegeleiders en 0,5 fte coördinatie.

De activiteitenlasten voor programmering en maker/docent zijn in dit haalbaarheidsonderzoek niet meegenomen. Deze kosten zullen, net zoals Art-S-Cool nu werkt, uit opdrachten van scholen en andere opdrachtgevers komen of uit projectsubsidies en donaties worden bekostigd. Dekkingsplan Voor de inrichtingskosten denken we met crowdfunding en ook met samenwerking bedrijven een heel eind te komen. Juist omdat een Bouwkeet aansluit bij Maatschappelijk Ondernemen, en toekomstperspectieven biedt en een investering is in toekomstig personeel kan het bedrijfsleven goed aansluiten. De kansen en risico's van een lening zal als mogelijke optie moeten worden onderzocht. De exploitatiekosten zullen deels uit publieke middelen komen (exploitatiesubsidie gemeente, rijk) en deels uit de marges van activiteit baten uit opdrachten en projectsubsidies. Ook verhuur in daluren behoort tot de mogelijkheden. Betrokken partners De betrokken partners voor een Haagse Bouwkeet in de Ferdinand Bolstraat zijn: De negen omringende buurtscholen, het voortgezet onderwijs en in mbo creatief, pedagogiek en sociaal en maatschappelijk werk en binnen het leerecosysteem de partners van Coalitie Schilderswijk. De samenwerking is gericht op toekomstperspectieven voor kinderen en jongeren en investeren in leefbaarheid en buurtontwikkeling.

Het concept van de Haagse Bouwkeet sluit aan met het gemeentelijk beleid, zoals kansengelijkheid en leerecosystemen, en daarom is de gemeente (Dienst OCW, Vastgoed, Stadsdeel Centrum) een belangrijke samenwerkingspartner. Mogelijke planning 2026

21

- Indiening haalbaarheidsonderzoek ‘Verkenning naar Haagse Bouwkeet bij gemeente’ - Gesprek gemeente (OCW, Vastgoed) over volgende fase. Vraag daarbij is in hoeverre de gemeente vastgoed mogelijkheden ziet in gymzaal en zolder. - Een pilot ‘Bouwkeet’ initieren in samenwerking met gemeente en partners welzijn en onderwijs. - Uitvoeren volgende fase en uitwerken ondernemingsplan ( te denken valt aan offertes, intentieverklaringen, financieringsplan). 2027 - Voorbereiden projectplan Haagse Bouwkeet (bestek, raming, etc.) - voorbereiden Meerjarenbeleidsplan gemeente - Voorbereiden Meerjarenbeleidsplan Fonds voor Cultuurparticipatie 2028 - Beoordelingen gemeente Den Haag en Fonds voor Cultuurparticipatie op meerjarenbeleidsplannen. Randvoorwaarden en risico’s Het realiseren van wijkgerichte werkplaatsen voor kinderen en jongeren biedt belangrijke maatschappelijke kansen. De werkplaatsen dragen bij aan kansengelijkheid doordat kinderen en jongeren die thuis minder toegang hebben tot materialen, techniek of creatieve begeleiding alsnog vaardigheden kunnen ontwikkelen. Daarnaast versterken zij talentontwikkeling, zelfvertrouwen en praktische leerervaringen die aansluiten bij onderwijs. Samenwerking met scholen en welzijnsorganisaties vergroot zowel het bereik als de inhoudelijke kwaliteit van het programma en creëert mogelijkheden voor aanvullende financiering.

Tegelijkertijd kent dit scenario ook risico’s. Het belangrijkste financiële risico is de afhankelijkheid van tijdelijke subsidies voor programma's, terwijl personeelskosten en huisvesting structureel zijn. Continuïteit vraagt

daarom om een stabiele meerjarige financieringsmix en het opbouwen van een exploitatie buffer. Beleidsmatige verankering en nauwe samenwerking met gemeentelijke programma’s voor cultuur, jeugd, onderwijs en kansengelijkheid zijn daarom essentieel voor duurzame (financiële) borging. Daarnaast vormt personeelcontinuïteit een aandachtspunt, omdat begeleiders zowel pedagogische als technische vaardigheden moeten combineren. Ook veiligheid vereist structurele aandacht, gezien het werken met machines, gereedschappen en ovens; duidelijke protocollen, toezicht en adequate verzekeringen vereisen. Een praktisch operationeel risico is dat werkplaatsen niet gedurende alle uren van de dag intensief gebruikt kunnen worden. Dit kan bijvoorbeeld omdat er geen tijd en middelen voor scholen zijn om er gebruik van te maken, en kinderen en jongeren uit de aandachtswijken onvoldoende middelen hebben om voor programma’s te betalen. Deze financiële drempels gelden ook voor wijkpartners en wijkbewoners waardoor het openstellen in de avonden alleen projectmatig (afhankelijk van programma budgetten) mogelijk is. Hierdoor kan onderbenutting van ruimte ontstaan op bepaalde dagdelen. Dit risico kan worden verminderd door samenwerking met scholen voor onderwijsprogramma’s onder schooltijd, programma budgetten van de gemeente (participatie, educatie, cultuur, welzijn), fondsen en sponsoren.

Tot slot: een go/no go Het enthousiasme voor een Haagse Bouwkeet is groot. Uit het haalbaarheidsonderzoek blijkt dat er geen toegankelijke werkplaatsen voor kinderen en jongeren in de aandachtswijken zijn, terwijl juist de ontwikkeling van creatieve en technische skills belangrijk zijn voor de toekomstperspectieven.

22

Een Haagse Bouwkeet is kansrijk wanneer er goed samengewerkt wordt met gemeente, scholen en wijkpartners. Dit vraagt om zorgvuldige processen. Ook voor samenwerkingen met het bedrijfsleven, fondsen en donateurs liggen er voldoende kansen op gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Voor de gemeente Den Haag zien we aansluitingen op divers gemeentelijk beleid zoals investeren in kansengelijkheid, leerecosystemen en cultuur dichtbij, in de wijk. Het stadsbrede concept van een Haagse Maakplaats sluit aan bij het Broedplaatsenbeleid, opgaven voor meer technisch personeel en de omgevingsvisie 2050.

23

Bijlage 1 Gevoerde gesprekken ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●

Onderwijs Johan de Wittscholengroep (VO) Laak/schilderswijk ROC mondriaan - ISK&Entree Meppelweg, Zuidwest ROC mondriaan - techniek Tinwerf, Zuidwest Zuid-West College (VO), Zuidwest De Einder (Pro) Transvaal De Gelderlandschool (PO) Transvaal Roemer Visscher (VO), Zuidwest Tamar (PO), Zuidwest De Zuidwester (PO), Zuidwest De Kleine Wereld (PO), Zuidwest Het Startpunt (PO) Schilderswijk TU Delft

● ● ● ● ● ● ●

Welzijn Stagehuis Schilderswijk Stichting Weerbaar Schilderswijk Wijkz Moerwijk & Escamp I, Zuidwest Skill School, Zuidwest 2Samen, Zuidwest & Schilderswijk De Mussen (Schilderswijk) Stichting Moeder & Dochter

● ● ● ● ● ●

Cultuur Cultuurschakel Topaze (Transvaal) De Vaillant (Schilderswijk) Dakota Artlabs, Zuidwest Grafische Werkplaats De Besturing

● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●

● ● ● ●

● ● ● ● ● ● ●

Maakhaven De Haagse werkplaats Buurthuis de Volharding Makerspace Haagse Hout Struktuur 68 KABK 1646 Kunstmuseum Haagse Broedplaatsen III, Zuidwest Stadswacht Bibliotheek Den Haag stadsbreed Museon-Omniversum, Zuidwest Stroom Den Haag Techniek Microsoft Dreamspace Technolab Leiden Techkwadraat Haaglanden (Samenwerking Techkwadraat & Stoha) Spirit4you Gemeente Den Haag Cultuureducatie- en participatie Broedplaatsenbeleid Onderwijs Innovatieve economie Stedelijke ontwikkeling Volksgezondheid Zuidwest Community builder Zuidwest en projectleider sociale samenhang en participatie.

24

Bijlage 2 Bouwkeet Rotterdam ● Waarom is in Rotterdam een Bouwkeet opgericht, hoe ziet de organisatie eruit en wat is hun programmering. Om de haalbaarheid van een Haagse Bouwkeet en/of Haagse Maakplaats te onderzoeken, is het goed om te weten hoe de gebundelde werkplaatsen in Rotterdam tot stand zijn gekomen.

De missie Bouwkeet Rotterdam (2015) is een openbare Makerspace voor alle bewoners van de wijken Bospolder, Tussendijken, Oud-Mathenesse, Schiemond en Spangen en Oud Mathenesse (de “Bouwkeetwijken”) met speciale aandacht voor de 8-13 jarige doelgroep. Er is voor deze wijken gekozen omdat er uitdagingen zijn. Een grote groep bewoners heeft te maken met armoede, schulden, werkloosheid, eenzaamheid of een zwakke gezondheid. Criminaliteit en ondermijning brengen risico’s met zich mee voor de opgroeiende jeugd. De stichting gelooft dat deelnemers, door fysiek iets te maken, aan de ontwikkeling van bepaalde vaardigheden werken, die van pas komen in de hedendaagse maatschappij. De drie doelen van de stichting zijn: ● Ontwikkeling van soft skills: door een maakproces te doorlopen werken onze deelnemers niet alleen aan hun hard skills zoals naaien, 3D-printen of zagen, maar ook aan hun soft skills, namelijk samenwerken, probleemoplossend vermogen en creativiteit. Vaardigheden die van grote waarde

●

zijn in de maatschappij van vandaag, maar juist ook in die van morgen. Wereldverbreding: de nieuwsgierigheid van de deelnemers wordt gestimuleerd net als het omgaan met “anders” en “nieuw”. Ook wordt de deelnemer uitgedaagd om situaties en dingen in context te plaatsen, verbanden te zien en eigen keuzes te maken. Empowerment: deelnemers ontwikkelen zelfvertrouwen, zelfredzaamheid, doorzettingsvermogen en trots.

De visie van de stichting is: “Deelnemers ervaren het plezier en de kracht van maken bij Bouwkeet. Zij passen de bij Bouwkeet geleerde hard skills en soft skills toe in hun persoonlijke ontwikkeling, zoals in hun sociale leven en bijvoorbeeld in opleiding, werk of onderneming. Zij durven de wereld met beide handen aan te pakken en zijn daartoe geïnspireerd door Bouwkeet. “ 1 In het pand van Bouwkeet zijn zes goed geoutilleerde werkplaatsen. Deze werkplaatsen zijn: hout- en metaalbewerking, keramiek, fablab / medialab, een spuiterij en een textielwerkplaats. De gebruikers zijn kinderen en jongeren 8-15 jaar en wijkbewoners van de omringende wijken. Voor deze gebruikers biedt Bouwkeet kosteloos toegang tot diverse maakprogramma’s. Naast programma’s voor kinderen en jongeren, en programma’s voor alle leeftijden, zijn op gezette tijden de werkplaatsen open voor iedereen die aan een project wilt werken. De werkplaatsbegeleiders zijn dan aanwezig.

De werkplaatsen Metaalwerkplaats: In de Metaalwerkplaats werken deelnemers onder begeleiding van enthousiaste professionals die hen ondersteunen en hun kennis graag delen. Er wordt veel aandacht besteed aan veilig werken en aan het leren

1 https://bouwkeet.org/app/uploads/Bouwkeet-Jaarverslag-2024-publieksversie.pdf

25

gebruiken van gereedschap en machines. deelnemers gaan samen met professionele begeleiding aan de slag en kunnen uiteenlopende projecten realiseren, zoals het maken van een tafel, lamp, barbecue of schatkist. Ook is het mogelijk om een fiets op te knappen. Samen met een fietsmonteur worden reparaties uitgevoerd, wordt de fiets geschuurd en krijgt deze een nieuwe kleur naar keuze. Om veilig de weg op te kunnen, ontvangt de fiets daarna een officieel veiligheidscertificaat. Al deze activiteiten zijn kosteloos.

Binnen een programma kunnen deelnemers leren hoe zij hun eigen kruk, bijzettafel of zelfs een spel van hout maken. De begeleider neemt hen stap voor stap mee in het proces, waardoor zij kennismaken met nieuwe technieken en machines en uiteindelijk een eigen product maken. Tijdens de Open Werkplaats helpen werkplaatsbegeleiders deelnemers graag bij het realiseren van hun eigen ontwerp. Hiervoor nemen deelnemers hun eigen materiaal mee; in de houtwerkplaats mag uitsluitend met vurenhout worden gewerkt.

Daarnaast kunnen deelnemers in de Metaalwerkplaats een eigen project starten tijdens de Open Werkplaats. De begeleiders helpen hen hierbij graag. Bij een eerste bezoek geven zij een veiligheidsinstructie voordat deelnemers zelfstandig aan de slag gaan. Ook kunnen deelnemers de begeleiders om advies vragen over de beste aanpak van hun project.

In de Houtwerkplaats zijn onder andere aanwezig:

In de Metaalwerkplaats zijn onder andere aanwezig:

● ● ● ● ● ● ●

Een metaaldraaibank Een afkortzaag Een zetbank/wals combinatie Metaal schaar Een stripbuigapparaat Een computergestuurde watersnijder Diverse gereedschap voor metaal

Houtwerkplaats De Houtwerkplaats is een plek waar deelnemers kennis kunnen maken met hout en houtbewerking. Zij leren hier verschillende houtbewerkingstechnieken en hoe zij veilig kunnen werken met diverse houtbewerkingsmachines. In de Houtwerkplaats kunnen deelnemers aan de slag met onder andere een kolomboor, schuurschijf, schuurspindel, lintzaag en afkortzaag.

● ● ● ● ● ● ● ●

Elektrisch handgereedschap Diverse handgereedschappen Een kolomboor Een schuurschijf Een schuurspindel Een lintzaag Een elektrische figuurzaag Een afkortzaag

Keramiekwerkplaats De Keramiekwerkplaats is bedoeld voor deelnemers die graag vormen maken van klei en hun eigen potten, vazen en mokken willen bakken. In deze werkplaats zijn verschillende technieken beschikbaar om eigen producten van klei te maken. deelnemers kunnen hier (leren) handvormen, malgieten, draaien en glazuren. Daarnaast is er volop ruimte om te experimenteren. Zo kunnen zij aan de slag om bijvoorbeeld een (thee)pot, bord, mok, vaas of schaal te maken. Alles wat in de Keramiekwerkplaats in Bouwkeet wordt gemaakt, kan vervolgens in de oven worden gebakken, zowel tijdens de biscuitstook als de glazuurstook.

26

In de Keramiekwerkplaats zijn verschillende werkplaatsbegeleiders aanwezig. Bij een eerste bezoek geven zij een veiligheidsinstructie voordat deelnemers zelfstandig aan de slag gaan. Daarnaast kunnen deelnemers de begeleiders om advies vragen over de meest efficiënte aanpak van hun project. In de Keramiekwerkplaats zijn onder andere aanwezig:

● ● ● ●

Een keramiekoven Een draaischijf Een spuitcabine en spuitgereedschap Diverse handgereedschap voor keramiek

FatLab Het FabLab is een digitale werkplaats waar deelnemers worden uitgenodigd om zelf dingen te maken met behulp van geautomatiseerde en computergestuurde technieken. In dit fabricatie-laboratorium staan productiemachines voor het maken van prototypes en modellen. Deelnemers worden ondersteund bij het ontwerpen, creëren, ontdekken, uitvinden, experimenteren en realiseren van ideeën. Zo kunnen zij bijvoorbeeld 3D-geprinte sieraden, gelaserd speelgoed of zelfs een smartphone maken. In het FabLab zijn verschillende werkplaatsbegeleiders aanwezig. Bij een eerste bezoek geven zij een veiligheidsinstructie voordat deelnemers zelfstandig aan de slag gaan. Daarnaast bieden zij advies over het efficiënt uitvoeren van projecten en geven zij uitleg over het bedienen, programmeren en onderhouden van de apparatuur. In de Fatlab zijn onder andere aanwezig:

● ●

Een lasersnijder (met een rotatieas) 3D printers (Prusa)

● ● ● ● ● ● ●

Een vacuumvormer Snijplotters voor zowel grote als kleine folies Een kunststof buigmachine Lego Mindstorms 3D pennen Arduino’s en andere printplaten voor het programmeren Diverse gereedschap voor elektronica

Spuiterij In de Spuiterij van Bouwkeet kun je je werkstukken uit de andere werkplaatsen voorzien van een afwerklaag. Je kan er bijvoorbeeld metaal spuiten, hout lakken en keramiek glazuren. Dit doe je natuurlijk veilig en alleen onder professionele begeleiding. Om gezondheidsredenen wordt er in de Spuiterij alleen met watergedragen verven en lakken en met biologische glazuren gewerkt. Textielwerkplaats De Textielwerkplaats is bedoeld voor deelnemers die hun eigen kleding willen leren maken of vermaken, een tas willen ontwerpen of een T-shirt willen bedrukken. Ook is het mogelijk om zelf kleding te ontwerpen, hiervoor patronen te maken en deze te gebruiken voor een eigen collectie. Daarnaast kunnen deelnemers werken met een spindelmachine voor holnieten en drukknopen. In de Textielwerkplaats kunnen deelnemers stof bewerken en producten of kledingstukken maken, inclusief alles wat daarbij komt kijken. Zij leren onder andere maten opnemen, werken met patronen, (computergestuurd) borduren, vilten, textiel verven of bedrukken, breien en haken. Er is ruimte om met deze technieken te experimenteren en om elkaar te helpen bij het uitwerken van eigen ideeën, het pimpen of (na)maken van kledingstukken,

27

het maken van een eigen tas of het borduren van een patch. Dit kan voor henzelf of voor iemand anders. In de Textielwerkplaats zijn verschillende werkplaatsbegeleiders aanwezig. Bij een eerste bezoek geven zij een veiligheidsinstructie voordat deelnemers zelfstandig aan de slag gaan. Daarnaast kunnen deelnemers de begeleiders om advies vragen over de beste aanpak van hun project. Ook geven de begeleiders uitleg over het bedienen en onderhouden van de apparaten. In de Textielwerkplaats zijn onder andere aanwezig:

● ● ● ● ● ● ● ●

Naaimachines Lockmachines Een computergestuurde borduurmachine Een snijplotter Een transferpers Een strijkstation Spindelmachines voor holnieten en drukknoppen Diverse gereedschap voor textiel

Naast deze werkplaatsen is er een receptie, ontmoetingsruimte met keuken, een algemeen lokaal, opslag en kantoor en is net een Kookwerkplaats geopend.

Activiteiten Bouwkeet organiseert diverse programma’s in de werkplaatsen. De programma’s zijn onder schooltijd, in de vrije tijd en voor de wijk. 1. Eigen Programma’s: een buitenschoolse programma-aanbod dat is verdeeld in 4 categorieën – Bouwkeet Junior voor 8-9-jarigen, Bouwkeet Regulier voor 10-12-jarigen, Bouwkeet Plus voor 13-15- jarigen en het

weekend programma voor 10-110-jarigen. In deze programma’s wordt op basis van de eigen Methodiek gewerkt aan de doelstellingen van Bouwkeet. Daarnaast leren de jonge deelnemers veilig om te gaan met de mogelijkheden van diverse werkplaatsen, wat een eventuele stap naar Open Werkplaatsen voor hen vergemakkelijkt. 2. Open Werkplaatsen: op gezette tijden zijn de werkplaatsen van Bouwkeet open voor buurtbewoners van alle leeftijden (onder toezicht van begeleiders). In ruil voor het gebruik van de gereedschappen en faciliteiten van Bouwkeet doet een deelnemer iets terug, bijvoorbeeld door als vrijwilliger te helpen bij Werken aan de Werkplaats (klussen voor Bouwkeet) en/ of de Eigen Programma’s. Vóór gebruik van een Open Werkplaats krijgen deelnemers een uitleg over de werkplaats en de bijbehorende veiligheidsregels. Alvorens te helpen bij een Eigen programma dient een deelnemer/vrijwilliger een VOG te overleggen en een interne training te volgen. 3. Scholenintroductieprogramma’s: het streven is om alle kinderen in de groepen 7 en 8 van de basisscholen in de Bouwkeetwijken een introductieprogramma te laten volgen bij Bouwkeet. Doel van deze introductie is werving voor de naschoolse eigen programma’s van Bouwkeet. Er zijn twee varianten: a. Gedurende de eerste vijf weken van het nieuwe schooljaar komen de leerlingen met hun school kennismaken met Bouwkeet.

Zij maken in alle vijf de werkplaatsen een klein product. Zo leren zij in korte tijd veel over Bouwkeet, de verschillende werkplaatsen, technieken, materialen en mogelijkheden. In een dagdeel gaan leerlingen langs ieder van de vijf werkplaatsen en krijgen zij naast demonstraties ook de mogelijkheid om zelf kleine projectjes te maken. Deze ingekorte versie biedt extra mogelijkheden om ook gedurende het schooljaar introductieprogramma’s aan te bieden aan (nieuwe) scholen. 4. Scholenprogramma: met speciaal basisonderwijs Lucas wordt gedurende het gehele jaar in kleine groepjes samengewerkt door wekelijks een programma aan te bieden dat aansluit op de lesstof van de school. Ook komen alle leerlingen uit de eerste klassen van het Experience College en Accent Praktijk College voor wekelijkse programma’s waarin

28

ontdekken en experimenteren centraal staat. Dit programma is een verrijking op het aanbod van de scholen zelf. 5. Projecten: kortlopende maak-projecten voor, met en in de buurt, gericht op wijkverbetering en de doelen van Bouwkeet. 6. Vakantieprogramma: tijdens schoolvakanties biedt Bouwkeet een “dagprogramma” van vijf uur inclusief lunch. In de zomervakantie zijn dat twee programma’s per dag op vier dagen van de week. In de andere vakanties twee programma’s per dag op twee dagen in de week. Dat kunnen programma’s zijn in één van de werkplaatsen, of bijvoorbeeld excursies, of uitjes naar inspirerende maakplekken of (Rotterdamse) attracties.

De organisatie Bouwkeet is de ‘roepnaam’ van Stichting Maatschappelijke Makerspace. Deze stichting is in 2015 geïnitieerd door stichting De Verre Bergen. De Stichting De Verre Bergen ontwikkelt en initieert programma-ideeën en richt zich op het meten van hun resultaten. De Stichting behandelt geen subsidieaanvragen. Als vermogensfonds financiert zij haar activiteiten uitsluitend uit eigen vermogen en opbrengsten. Zie voor meer informatie over stichting Verre Bergen De uitvoering laat zij meestal over aan afzonderlijke, op afstand staande stichtingen, terwijl zij zelf beschikt over een eigen staf. Voordat een nieuw programma wordt gestart, wordt niet alleen ingeschat hoe, op een kosteneffectieve wijze, resultaten voor een bepaalde doelgroep bereikt kunnen worden, maar ook hoe eventuele resultaten meetbaar te maken zijn.

In 2024 is door Veldacademie kwalitatief de impact van Bouwkeet in kaart gebracht: Impactonderzoek Bouwkeet 2024 De door deelnemers en ouders ervaren impact op trots, empowerment, probleemoplossend vermogen, samenwerking en creativiteit is groot blijkt uit dit onderzoek. Stichting Maatschappelijke Makerspace, verder genoemd Bouwkeet, heeft een eigen bestuur en een directie. Bij de uitvoering van diverse programmaonderdelen wordt, naast het team van vaste medewerkers, gebruik gemaakt van zzp’ers met specifieke kennis, vrijwilligers en stagiairs. Het team is eind 2024 opgebouwd uit 20 medewerkers in loondienst, 17 zzp’ers, 8 vrijwilligers en 12 stagiairs. Deze stagiairs komen van de opleidingen Social Work (mbo en hbo) en van de opleiding Mediavormgever van het Grafisch Lyceum Rotterdam. Met vrijwilligers wordt gewerkt vanuit het wederkerigheidsprincipe; in ruil voor vrijwilligerswerk voor Bouwkeet (bijvoorbeeld hulp bij uitvoering van een van de programma’s), kan een vrijwilliger gebruik maken van de faciliteiten van Bouwkeet (bijvoorbeeld gebruik maken van een werkplaats voor een eigen project). Om het ‘fysieke maken’ en daarmee het werken aan vaardigheden efficiënt in te zetten, heeft Bouwkeet een eigen methodiek ontwikkeld. Hierin wordt een aantal uitgangspunten en proceswijzen benoemd die terugkeren in de ontwikkeling en uitvoering van programmering in Bouwkeet.

Begeleiders worden intern opgeleid in de Bouwkeet Academie.

Zo ook Bouwkeet. Het draagvlak voor een makerspace is voor de oprichting van Bouwkeet onderzocht door Veldacademie: Draagvlak onderzoek

29

Bijlage 5 Geraadpleegde bronnen Art-S-Cool, Meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 2025-2028 Art-Up, gemeente Den Haag kennissessie Financieringskansen voor culturele instellingen, 16 oktober 2025. Beethoven Zuid-Holland, Gerichte groei voor semicon-talent in de regio Delft, 2024 CPB, De relatie tussen de arbeidsmarkt en studie-inschrijvingen, 2024 Gemeente Den Haag Cultuureducatie en Cultuurparticipatie 2025-2028 Gemeente Den Haag, Omgevingsvisie 2050 ‘Thuis in een groene metropool aan zee’, 2025 Gemeente Den Haag, de Cultuurvisie Den Haag 2033, 2023 Gemeente Den Haag, de Haagse Educatieve Agenda 2022-2026, 2022 Gemeente Den Haag, Jaarplan Schilderswijk 2025 , 2025 Gemeente Den Haag, Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025 – 2028, 2024\ Gemeente Den Haag, Haagse Educatieve Agenda 2026-2032, 2026 Grafische werkplaats, missie en visie Grafische Werkplaats, 2025 Panteia, Motieven opleidingskeuze Haagse jongeren, 2016 Meijlink, K. (2015), Denken over onderwijs, Damon, Budel, p. 39 en 40. Wennink,P., De route naar Toekomstige Welvaart, 2025 Bouwkeet Rotterdam, jaarverslagen en impactonderzoek van Veldacademie

30

Colofon Fotografie: BILENBILEN, Alex Harteveld Vormgeving: Emma de Boer Teksten: Ilse van der Greft, Laura van Eeden, Lilian Kreuzberger, Mechteld van Dijk, Teun van der Horst Art-S-Cool bedankt: Renske Gasper, gemeente Den Haag voor de opdracht voor een haalbaarheidsonderzoek Haagse Bouwkeet. Alle veertig partners die we mochten interviewen en waar we een kijkje in de keuken mochten nemen.