RIS324055 Bijlage 2 - Nota van Beantwoording INTHR tramlijn 12A

Nota van Beantwoording INTHR tramlijn 12A

Dienst Stedelijke Ontwikkeling, Afdeling Mobiliteit November 2025

Leeswijzer Deze Nota van Beantwoording bevat de reacties op alle ontvangen zienswijzen over het Voorontwerp INTHR tramlijn 12A. Wij danken alle indieners voor het insturen van hun zienswijzen en de betrokkenheid die hieruit spreekt. De inbreng van bewoners, organisaties en andere belanghebbenden helpen het plan vanuit verschillende perspectieven te bezien en waar mogelijk te verbeteren. Bij de beantwoording van de zienswijzen hebben we geprobeerd duidelijk en zorgvuldig te reageren op alle punten. Soms is de beantwoording feitelijk of geeft het richting. Dit doen we om duidelijkheid te geven over het beleid, de kaders en de gemaakte keuzes. Waar mogelijk is ruimte gezocht om aan de opmerkingen tegemoet te komen binnen de kaders van het plan. In totaal zijn 85 zienswijzen ontvangen. Elke zienswijze is uniek genummerd, van 1 tot en met 85. Sommige indieners hebben meerdere reacties ingediend, bijvoorbeeld een aanvulling naar aanleiding van het bijwonen van een informatiebijeenkomst. Deze aanvullingen zijn herkenbaar aan een subletter (A, B, C, enz.) achter het zienswijzenummer. Binnen elke zienswijze is een deelnummering gebruikt (bijvoorbeeld 1.1, 1.2, enz.) om onderscheid te maken tussen verschillende onderwerpen binnen één reactie.

De indieners zijn te onderscheiden in drie categorieën: • Bewoners: individuele bewoners of bewonersgroepen; • Ondernemers: individuele bedrijven en instellingen; • Belangenorganisaties: organisaties die een collectief belang vertegenwoordigen, zoals maatschappelijke organisaties, scholen, of belangenverenigingen van bewoners of ondernemers. De Nota van Beantwoording bestaat uit twee delen: Deel 1 beschrijft de meest voorkomende thema’s en vragen die in meerdere zienswijzen zijn genoemd, zoals inpassing van de halte Goudenregenstraat of verkeersveiligheid. Deze thematische beantwoording voorkomt herhaling en geeft een samenhangend inzicht in de wijze waarop de gemeente deze onderwerpen heeft beoordeeld. Deel 2 bevat de individuele zienswijzen en de beantwoording daarop. De zienswijzen zijn één op één overgenomen en geanonimiseerd. We geven wel aan tot welke groep de indiener behoort. Als is aangegeven dat anonimiseren niet nodig is, hebben we dat niet gedaan. Iedere zienswijze is genummerd en weergegeven in cursieve schuine tekst; het bijbehorende antwoord van de gemeente is in een kader geplaatst. Verwijzingen in de beantwoording, zoals “zie themabeantwoording Geluid en Trillingen”, verwijzen naar de relevante passages in Deel 1 van de beantwoording. Als in de zienswijze wordt verwezen naar een bijlage dan is deze bijgevoegd onder “Bijlagen” aan het einde van dit document.

Toelichting op het inspraakproces Het concept Voorontwerp INTHR Lijn 12A in het kader van instroom nieuwe trams Haagse regio is op 15 juli 2025 door het college vrijgegeven voor inspraak. De inspraak startte op 1 september 2025 voor een periode van zes weken. Tijdens deze inspraakperiode zijn op 9 september en 25 september informatiebijeenkomsten georganiseerd. De inspraakperiode en de informatiebijeenkomsten zijn ook aangekondigd door middel van meer dan 8.500 flyers aan huis, via de website: Tramlijn 12 Bomen- en Bloemenbuurt, Vogelwijk en Duindorp | Doe mee en via social media. Op social media zijn meer dan 36.000 unieke accounts bereikt, waarbij er 933 keer is doorgeklikt naar de website. Bij de eerste informatiebijeenkomst waren ongeveer 60 belangstellenden aanwezig en bij de tweede informatiebijeenkomst ongeveer 30. De ontwerptekeningen, plantoelichting en onderzoeken staan op de projectwebsite en in het, gemeentelijke Raadsinformatiesysteem (RIS322981). Ze waren ook te bekijken in het informatiecentrum van het stadhuis. Alle ingediende zienswijzen worden in deze Nota van Beantwoording behandeld. Samen met de plantoelichting en het (aangepaste) concept Voorontwerp vormt deze nota de basis voor de verdere besluitvorming door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad.

Wijzigingen naar aanleiding van de zienswijzen Door de ingediende zienswijzen vanuit de omgeving zijn drie belangrijke aanpassingen doorgevoerd in het voorontwerp: 1. Meer fietsparkeren in de Duivelandsestraat en uitbreiding van het parkeerterrein aan het einde van de Duivelandsestraat Deze wijziging wordt toegelicht onder het thema Duivelandsestraat. 2. Opstelruimte fietsers richting Goudenregenplein Toelichting vindt u onder het thema Goudenregenstraat – Fietsveiligheid. 3. Fietsoversteek van Goudenregenstraat naar Berberisstraat Deze aanpassing wordt toegelicht onder het thema Goudenregenstraat – Bereikbaarheid zijstraten.

Uitwerkingen in het Definitief Ontwerp Ook in het Definitief Ontwerp ziet de gemeente, door de ingebrachte zienswijzen, mogelijkheden om een aantal punten verder uit te werken. Voor een volledige uitwerking van de nodige aanpassingen is meer onderzoek en tijd nodig. Daarom zijn deze punten nog niet meegenomen in het voorliggend ontwerp. Hieronder geven wij per punt aan wat wij zullen uitwerken. 1. Fietsdoorsteek van Goudenregenplein naar Thomsonlaan Er wordt onderzocht of de fietsdoorsteek vanaf de Goudenregenstraat naar de Thomsonlaan kan worden hersteld. Hierdoor ontstaat een directe fietsroute vanaf de Goudenregenstraat en het Goudenregenplein naar de Thomsonlaan. Om dit mogelijk te maken, is een herinrichting van het gehele voorgebied aan de Thomsonlaan noodzakelijk. Deze aanpassing heeft ook gevolgen voor de ruimte voor voetgangers. In vergelijking met het concept Voorontwerp betekent dit mogelijk dat voetgangers, ter hoogte van de Thomsonlaan, in het verlengde van de Goudenregenstraat direct langs de gevels van de winkels gaan lopen. Het bestaande voetpad op de plek van de beoogde fietsdoorsteek komt daardoor te vervallen. Bij het uitwerken van het Definitief Ontwerp op deze locatie moeten ook de locaties van bomen, lichtmasten, HTM-bovenleidingen en de aanleg van fietsparkeervoorzieningen opnieuw worden bekeken. 2.

Fietsveiligheid Nieboerweg In de bochten van de Nieboerweg, ter hoogte van de aansluitingen met de Laan van Poot en de Mezenlaan, worden maatregelen onderzocht om de veiligheid en het comfort van fietsers te verbeteren. Ten opzichte van het concept Voorontwerp wordt onderzocht of middeneiland op beide oversteken kan worden verbreed naar 2,5 meter. Dit is de ideale breedte voor overstekende fietsers. In het concept Voorontwerp is al een bredere middeneiland opgenomen, maar een verdere verbreding wordt nu bekeken. Bij de Mezenlaan is het middeneiland al 2,5 meter breed; de mogelijkheid om ook het middeneiland bij de Laan van Poot te verbreden, wordt momenteel onderzocht. Bescherming in de binnenbocht Daarnaast worden extra maatregelen onderzocht om fietsers beter te beschermen in de binnenbochten van de Nieboerweg ter hoogte van de Laan van Poot en Mezenlaan en de binnenbocht ter hoogte van het Distelvinkenplein. Er wordt gekeken naar de aanleg van een schrikstrook van 50 cm tussen de fietsstrook en de rijbaan. Deze scheiding dwingt automobilisten op grotere afstand van fietsers te rijden, waardoor fietsers meer ruimte krijgen. Dit draagt bij aan een veiliger en comfortabeler fietstraject.

3. Verkeerscirculatie Berberisstraat / Egelantierstraat / Aucubastraat Aanvullend onderzoek Berberisstraat Om meer grip te krijgen op de toekomstige verkeerssituatie in de Berberistraat gaat aanvullend onderzocht worden wat de effecten zijn van de beperkte bereikbaarheid voor de omliggende straten. Mocht blijken dat het wenselijk is om rijrichtingen in de Berberistraat en omliggende straten aan te passen, dan zal dit bij het uitwerken van het Definitief Ontwerp worden meegenomen. Bij de beantwoording van de zienswijze is aangegeven of deze tot een van de aanpassingen en/of uitwerkingen in het Definitief Ontwerp heeft geleid.

Deel 1: Themabeantwoording Thema’s Hieronder worden de meest voorkomende vragen uit de zienswijzen thematisch beantwoord. Dit plaatst de beantwoording (en de vraag) in een bredere context en voorkomt dat lezers van de gehele nota herhaaldelijk dezelfde beantwoording lezen.

1. Tramlijn 12 De gemeente Den Haag wil een sterk en toekomstbestendig netwerk voor hoogwaardig openbaar vervoer (HOV). Het tramnetwerk is daarbij de ruggengraat. Een goed HOV-netwerk zorgt voor betrouwbaar, veilig, comfortabel en toegankelijk vervoer voor iedereen in de stad. De tram verbindt wijken met de belangrijkste plekken in en buiten Den Haag, zoals scholen, woonwijken, winkels en ziekenhuizen. Haltes zijn goed bereikbaar en de nieuwe tram heeft een lage instap zodat iedereen makkelijk en veilig kan instappen, ook mensen die minder goed ter been zijn of een kinderwagen bij zich hebben. Tramlijn 12 is belangrijk voor de bereikbaarheid, leefbaarheid en stedelijke ontwikkeling van Den Haag. De tramlijn verbindt de wijken Bomen- en Bloemenbuurt, Vogelwijk en Duindorp direct met station Hollands Spoor. Daarmee biedt de tram een duurzaam alternatief voor de auto. Een hoogwaardig tramnetwerk maakt reizen makkelijker, versterkt de lokale economie en zorgt dat werk, scholen, winkels en voorzieningen beter bereikbaar zijn. Ook kan dankzij de nieuwe tram, de openbare ruimte aantrekkelijk heringericht worden. Dit geeft een impuls aan wonen, horeca en winkelen. Tramlijn 12 is ook een belangrijke verbinding met het Zuiderstrand. De lijn helpt strandbezoekers over de gehele kustlijn te spreiden.

Zo wordt het minder druk in Scheveningen, en krijgen andere delen van de kust meer kansen. De halte op het Markenseplein maakt het strand goed bereikbaar met het OV. Dat is erg belangrijk want in Duindorp is weinig ruimte voor parkerende bezoekers. Op warme dagen maken dan ook veel strandgangers gebruik van lijn 12. Tram versus E-bus Het tracé van dit project gaat door straten die niet breed zijn. Daarom kunnen we niet alle wensen voor de openbare ruimte invullen. We moeten keuzes maken, zoals minder parkeerplaatsen om ruimte te maken voor fietsstroken. In verschillende zienswijzen is gevraagd of een E-bus een alternatief kan zijn. Dat is begrijpelijk, maar een tram heeft grote voordelen ten opzichte van een E-bus. Naar aanleiding van de schriftelijke vragen ‘Alternatief: Tram eruit, E-bus erin!’ (RIS316816) is dit uitgebreid onderzocht en toegelicht in de beantwoording van de schriftelijke vragen en in de brief aan de raad ‘Tramlijn 12 door de Goudenregenstraat’ (RIS319478). Op basis van die afweging blijft de keuze voor een tram. De belangrijkste redenen zijn:

•

• •

• •

•

•

E-bus is geen passend alternatief: een bus heeft onvoldoende capaciteit op drukke stranddagen (lijn 12 is belangrijk voor strandvervoer) en door het voorspelde reizigersverlies bestaat er een risico dat de buslijn op termijn wordt opgeheven, wat de OV-toegang voor Segbroek en Duindorp verslechtert. Voorkeur voor de tram: reizigers ervaren de tram als sneller, comfortabeler en betrouwbaarder (zogenaamde trambonus). Minder reizigers: een busverbinding via de Goudenregenstraat leidt tot 350–400 reizigers minder per dag (ongeveer de helft van het huidige aantal). De nieuwe eindhalte (De Savornin Lohmanplein) zal nauwelijks nieuwe reizigers aantrekken, omdat tram 3 daar al rijdt. Meer ruimte nodig: bussen zijn breder door de spiegels en slingeren meer. (slingerbeweging, die een tram niet heeft). Haltes minder efficiënt: Bij de tram kan gekozen worden voor middenhaltes (ruimteefficiënter: 3,5 m breed), waar de bus alleen zijhaltes kan gebruiken (twee perrons van samen 5,4 m breed), wat lastiger is in smalle straten zoals de Goudenregenstraat. Infrastructurele kosten: er is een nieuwe keervoorziening nodig voor tram 12 (beste optie: uitbreiding op De Savornin Lohmanplein) en een nieuwe keervoorziening voor de bus. Hogere exploitatiekosten: Tram 12 blijft rijden, en er komt een extra bus op een oud tracé. Dat kost meer.

Daarom is het uitgangspunt voor het programma INTHR altijd geweest om het bestaande netwerk geschikt te maken voor de nieuwe tram en is dit onveranderd gebleven.

2. Goudenregenstraat 2.1 Halte Goudenregenplein Tijdens de Voorontwerpfase hebben een aantal bewoners uit de klankbordgroep voorgesteld om de halte Sportlaan te verplaatsen naar het kruispunt met de Segbroeklaan, en de halte Goudenregenplein op te heffen. De wens komt voort uit zorgen vanuit bewoners over drukte en verkeersveiligheid op het Goudenregenplein. Het college neemt deze zorgen serieus en heeft daarom het voorstel onderzocht. Verkeersveiligheid en doorstroming zijn ook voor het college belangrijke onderwerpen. Daarnaast wil het college ook andere doelen bereiken zoals een toekomstbestendig en betrouwbaar openbaar vervoersysteem en een leefbare en veilige stad. Keuzes die in dit proces gemaakt worden moeten het geheel ten goede komen. Na zorgvuldige afweging van veiligheid, bereikbaarheid, ecologische effecten en financiën is besloten de haltes op de voorgestelde locaties te behouden. Hieronder leggen we deze keuze verder uit. Het verplaatsen van de halte naar de Segbroeklaan lijkt een kleine ingreep, maar heeft grote gevolgen. •

• •

• • •

De geplande haltes bij de Sportlaan en het Goudenregenplein liggen in bewoond gebied en bij winkels. Bij de Segbroeklaan zou een halte verder eg liggen van de gebruikers. Door het verschuiven neemt het aantal reizigers op dit traject af met ongeveer 155 per dag. Nood- en hulpdiensten kunnen de halte aan de Segbroeklaan niet passeren als er een tram staat. Bij de halte Goudenregenplein kan dat wel. De halte Goudenregenplein is belangrijk voor scholieren van het Segbroekcollege. Een halte aan de andere kant van de drukke Segbroeklaan is voor hen minder veilig (scholieren kunnen door rood oversteken om een tram te halen of zelfs ongeregeld oversteken bij het Blauwe Druifjespad, omdat dat sneller is). Een halte in een open, groene zone zonder bebouwing voelt minder sociaal veilig. Zeker in het donker kan het verlaten aanvoelen. De nieuwe halte zou midden in de ecologische zone Haagse Beek komen. De Goudenregenstraat vormt al een barrière voor dieren en planten, en die wordt dan groter. Om de sociale veiligheid te verbeteren is extra verlichting nodig, maar dat verstoort flora en fauna. Dit gaat tegen het gemeentelijke beleid in om ecologische zones en sociale veiligheid te versterken.

De halte in het concept Voorontwerp is juist veilig. Het ontwerp bevat maatregelen die de oversteekbaarheid en verkeersveiligheid verbeteren: • Brede fietsstroken van 1.75 meter • Lage perrons • Open hekwerken voor beter overzicht • Een middeneiland waar voetgangers veilig kunnen wachten en in fases kunnen oversteken

•

Een slinger in de weg rond de nieuwe halte, zodat auto’s langzamer rijden

Naast alle verkeersveiligheidsmaatregelen die nu al in het ontwerp zitten, en nog zullen worden onderzocht naar aanleiding van de zienswijzen, gaat het college ook aan de slag met aanvullende maatregelen aan de koppen van het Goudenregenplein en de Thomsonlaan. Dit in lijn met de motie ‘Neem Goudenregenplein mee in ontwerp’(RIS322945). 2.2 Fietsveiligheid Vanuit de zienswijzen wordt er ook gevraagd naar de fietsveiligheid op de Goudenregenstraat. Het verbeteren van de fietsveiligheid is een van de twee hoofddoelen van dit project. De nieuwe situatie verbetert de fietsveiligheid op drie manieren. Oversteken in twee fases wordt mogelijk door de middenstrook tussen de haltes. De middenstrook biedt 2,70 meter wachtruimte tussen beide rijrichtingen. Deze breedte volstaat voor meerdere fietsers naast elkaar. Ook bij grotere drukte kunnen fietsers hier in twee fases oversteken. Is de middenstrook tijdelijk vol, dan kunnen de fietsers wachten tot er ruimte is, of ervoor kiezen om lopend met de fiets gebruik te maken van de voetgangersoversteek. Overstekende fietsers, voetgangers en automobilisten hoeven door het rustpunt halverwege de oversteek met minder verkeersrichtingen tegelijk rekening te houden. Dit vergroot het overzicht en vermindert de complexiteit van oversteken. Verder laten de haltes de weg uitbuigen waardoor de rijsnelheid afneemt bij het Goudenregenplein.

Ook worden in het ontwerp fietsstroken toegepast waardoor de fietser een duidelijk gedefinieerde plek op de weg krijgt. Door het inpassen van de fietsstrook wordt ook de ruimte tussen de geparkeerde auto's en tramsporen breder, namelijk 2,60 meter ten opzichte van 1,10 meter op sommige plekken in de huidige situatie. Hierdoor neemt de kans dat fietsers met hun wiel in de tramrails vast komen te zitten (en vallen) of uitglijden over gladde rails aanzienlijk af. De maatregelen verbeteren de fietsveiligheid substantieel ten opzichte van de huidige situatie. Opstelruimte fietsers richting Goudenregenplein In het concept Voorontwerp stelde de gemeente voor om het opstelvak voor fietsers die linksaf willen aan de kop van de Thomsonlaan te laten vervallen. In verschillende zienswijzen is gevraagd om dit opstelvak te behouden. De gemeente ziet nu een mogelijkheid om het opstelvak ter hoogte van de Thomsonlaan terug te brengen. Het voorliggend ontwerp is hierop aangepast. Hiermee bieden we meer ruimte aan fietsers om zich veilig op te stellen buiten de rijbaan en fietsstrook.

2.3 Inpassing van halte Goudenregenplein De mogelijkheden voor er fysiek inpassen van een toegankelijke halte op of rond het Goudenregenplein zijn beperkt omdat de haltes langer en breder zijn dan de bestaande haltes. • Nieuwe toegankelijke zijhaltes op de huidige locaties, dus aan de zijkant van de weg, passen niet.In de richting Laan van Meerdervoort zou de toegankelijke halte te lang zijn en over de zijstraten (Goudenregenplein) heen komen te lopen. In de richting Segbroeklaan zou het fietspad, om veiligheidsredenen, achter de halte langs moeten komen te lopen, wat ondermeer om meer breedte vraagt dan een fietsstrook direct aan de rijbaan. Daarvoor is de straat niet breed genoeg. • Om diezelfde reden kunen er ook aan de andere kant van het Goudenregenplein (aan de kant van de Segbroeklaan) geen haltes komen die liggen aan de zijkant van de weg. Ook hier is de sstraat niet breed genoeg. • Een halte in het midden van de weg waar beide trams halteren (een middenhalte) midden op het kruispunt Goudenregenstraat/ Thomsonlaan/ Goudenregenplein is ook niet wenselijk omdat dit alle zijstraten op het kruispunt, zowel de zijstraten Thomsonlaan als het Goudenregenplein, zou blokkeren. • Een middenhalte net naast het kruispunt Goudenregenstraat/Thomsonlaan / Goudenregenplein past niet. De straat is niet breed genoeg.

• Het omdraaien van de haltes (zodat trams na het kruispunt halteren in plaats van ervoor) heeft als gevolg dat het kruispunt geblokkeerd wordt door wachtend verkeer achter een halterende tram. Gekozen oplossing Er komen twee haltes in het midden van de weg. Bij elke halte stopt de tram maar aan één kant. Dit is de enige oplossing die past in de Goudenregenstraat én die voldoet aan alle veiligheidseisen. 2.4 Verkeersveiligheid Blackspot Goudenregenplein en zichtbaarheid

Het Goudenregenplein is een ‘blackspot’ met relatief veel verkeersongevallen. De nieuwe inrichting verbetert de verkeersveiligheid op twee manieren: 1. Veiliger oversteken: Door tramhaltes in middenligging kun je in twee fases oversteken. Zo hoef je per fase op minder verkeersstromen te letten. Dat maakt het kruispunt overzichtelijker en minder ingewikkeld. 2. Lagere snelheid: Auto’s moeten om de haltes heen rijden. Daardoor gaan ze langzamer rijden. Daarnaast letten bestuurders extra goed op bij markante punten zoals haltes, wat de snelheid nog extra verlaagt. Lagere snelheden verbeteren de verkeersveiligheid. Zicht en veiligheid De haltes zijn 30 centimeter hoog met open hekwerk. De abri's staan zo dat je goed zicht houdt op ander verkeer. De haltes blokkeren het zicht niet. De materialisering draagt visueel bij aan de verkeersveiligheid. Dit werkt de gemeente uit in lijn met andere INTHR-trajecten. Er wordt gekeken naar een maximumsnelheid van 30 km/u in de Goudenregenstraat. Zie in dit kader ook themabeantwoording ‘Snelheid van 50 naar 30 km/u’. Straten met trams vragen sowieso om speciale oplossingen voor snelheid. Deze maatregelen pakken de blackspotproblematiek structureel aan en verbeteren de verkeersveiligheid.

Waarom geen enkelspoor (strengelspoor)? Vanuit meerdere zienswijze komt de vraag of een enkelspoor (strengelspoor) mogelijk is in de Goudenregenstraat, zodat er maar één halte nodig is. Een enkelspoor (of strengelspoor) is in de Goudenregenstraat niet mogelijk. Dat is hier onveilig: 1. Trams en autoverkeer zouden elkaar op de smalle rijbaan letterlijk tegemoet rijden. 2. De tram kan niet uitwijken. Auto’s en vrachtwagens zouden dan over de tegengestelde rijrichting moeten rijden om de tram te passeren of via de fietsstrook. Dit vergroot de kans op frontale botsingen en onveilige situaties voor fietsers en voetgangers. Daarnaast zou een enkelspoor de doorstroming en de dienstregeling van de tram erg verstoren, omdat trams elkaar alleen bij haltes of kruispunten kunnen passeren. Daarom is er in het voorontwerp gekozen voor het behouden van dubbelspoor, waarbij tram, fiets- en autoverkeer veilig en overzichtelijk gescheiden blijven. Meer uitleg staat in de Voortgangsbrief inpassing tram Goudenregenstraat (RIS321118). 2.5 Bereikbaarheid zijstraten Bereikbaarheid Berberisstraat In de nieuwe situatie is de Berberisstraat voor autoverkeer alleen bereikbaar vanaf de Goudenregenstraat komend vanuit de richting Laan van Meerdervoort. Voor bewoners en ouders van de basisschool De Bonte Vlinder kan dit lastig zijn, omdat de toegang komend vanaf de Segbroeklaan wordt beperkt.

Het college begrijpt deze zorgen, zeker omdat deze route ook wordt gebruikt door schoolgaande kinderen, maar benadrukt dat de school ook goed bereikbaar is vanuit de Egelantierstraat en vanaf de Laan van Meerdervoort via de Goudenregenstraat.

In diverse zienswijzen wordt gevraagd om het verplaatsen van de halte Goudenregenplein, zodat de Berberisstraat en Aucubastraat ook voor autoverkeer bereikbaar blijven komen vanaf de Segbroeklaan. Waarom het college hier niet voor kiest is toegelicht in paragraaf 2.1. Fietsoversteek van de Goudenregenstraat naar de Berberisstraat In verschillende zienswijzen is de bereikbaarheid van de Berberisstraat voor de fietsers genoemd. In de zienswijzen wordt gesteld dat in de nieuwe situatie door de komst van de halte, fietsers komend vanuit de richting Segbroeklaan, vóór de halte zullen oversteken en tegengesteld zullen fietsen om zo via de kortste route de Berberisstraat te bereiken. De gemeente erkent deze zorgen. Om te voorkomen dat fietsers via de stoep hun weg zoeken voegt de gemeente daarom in het gewijzigde concept Voorontwerp een extra fietsoversteek toe aan de achterzijde van de halte. Fietsers vanuit de Goudenregenstraat (richting Sportlaan) kunnen straks linksaf slaan bij de halte. Hierdoor kunnen fietsers straks vanaf de Goudenregenstraat naar de Berberisstraat fietsen. Dit maakt de route makkelijker en veiliger.

Fietsoversteek van/naar Berberisstraat

Verder is onderzocht of de halte korter kan worden. Dan zou de Berberisstraat vanuit alle richtingen bereikbaar blijven voor auto's. Helaas kan dat niet. Een kortere halte maakt het perron niet toegankelijk. Het college wil dat iedereen met het openbaar vervoer kan reizen, ook reizigers in een rolstoel of met een kinderwagen. Dat is niet alleen een wens, maar ook verplicht volgens de wet gelijke behandeling op grond van handicap. Ook blijkt het niet mogelijk een, met de fietsvoorziening vergelijkbare, keervoorziening voor autoverkeer op deze plek op een veilige manier in te passen. Auto’s kunnen de Berberisstraat bereiken via de Laan van Meerdervoort. Deze route kost ongeveer 3 minuten extra. Zo blijft de straat bereikbaar voor bewoners en de school. Navigatiesystemen zoals Google Maps, Waze, Apple Maps en TomTom passen de nieuwe situatie meestal binnen enkele weken aan. Automobilisten worden dan vanzelf via de beste route geleid. Dit zorgt ook voor minder drukte op de oude afslag. Ook voor taxibussen en ouders die kinderen afzetten bij de basisschool De Bonte Vlinder blijven de bestaande afzet- en parkeerplaatsen beschikbaar. De gemeente onderzoekt in de uitvoeringsfase of extra borden kunnen helpen om de nieuwe route duidelijker te maken. Ook taxibussen kunnen alleen bij de school komen vanaf de Laan van Meerdervoort.

Toegang voor nood en hulpdiensten De Berberisstraat blijft bereikbaar voor politie, ambulance en brandweer. Bij een spoedmelding kan de politie bijvoorbeeld om de halte heen draaien of in uitzonderlijke gevallen tegen de rijrichting in langs de halte rijden.

3. Duivelandsestraat Bij het maken van het ontwerp hebben we op meerdere momenten gesproken met de omwonenden. Daaruit kwam naar voren dat parkeren een belangrijk onderwerp is voor de bewoners in de Duivelandsestraat. Daarom is er gekozen voor een ontwerp waarbij parkeren aan beide kanten van de weg behouden blijft. Hiervoor maken we het trottoir smaller. Zo komen er in de Duivelandsestraat zelfs 2 parkeerplaatsen meer terug dan in de huidige situatie. Tijdens de inspraakperiode gaven bewoners aan zich zorgen te maken over het fietsparkeren in de straat. De huidige fietsparkeerplaatsen staan aan de Natura2000-zijde van de Duivelandsestraat. Om de nieuwe inrichting met parkeren aan beide zijden mogelijk te maken, wordt het trottoir aan de Natura2000-zijde versmald tot 50 cm (uitstapstrook), waardoor daar geen ruimte meer is voor fietsparkeerplaatsen. Meer fietsparkeren in de Duivelandsestraat In aantal zienswijzen is gevraagd om meer plekken voor fietsen en brommers in de Duivelandsestraat. Dat kan, zonder dat er minder ruimte komt voor auto’s. Zo lossen we dat op: Op het parkeerterrein bij Markenseplein maken we 4 extra autoparkeerplaatsen door het fietspad iets te verleggen. Het fietspad en de bushalte blijven goed bruikbaar. Daardoor kunnen we in de Duivelandsestraat 4 autoparkeerplaatsen weghalen en die ruimte gebruiken voor extra fietsparkeerplaatsen.

Zo blijft het aantal autoparkeerplaatsen gelijk, krijgen fietsers meer plek en blijft het trottoir vrij voor voetgangers.

4. Parkeermaatregelen Het vervallen van parkeerplaatsen in de wijk roept vragen op en leidt tot zorgen over de parkeerdruk. Veel bewoners hebben in hun zienswijze aangegeven zich af te vragen wat de gemeente doet om deze druk te verlichten en of er mogelijkheden zijn om parkeerplaatsen te compenseren. De gemeente heeft een parkeeronderzoek gedaan langs het traject van lijn 12A. Voor de volledigheid heeft de gemeente daarbij ook onderzocht of er ruimte is om de te vervallen parkeerplaatsen direct fysiek te compenseren, maar die mogelijkheid is er niet. Nieuwe parkeerplaatsen aanleggen is daarnaast duur en kan alleen als er geen andere oplossing is. De openbare ruimte in Den Haag is schaars. We willen ook meer groen, veilige fietsroutes en toegankelijke haltes. Om die reden kiezen we, ook hier, voor slimme maatregelen in lijn met de Parkeerstrategie 2021-2030 en de Nota Parkeernormen 2024. De volgende parkeermaatregelen worden genomen: • Nieuw parkeervergunningensysteem gekoppeld aan POET (Parkeren Op Eigen Terrein). • Aanpassing vergunningsgebieden: bijvoorbeeld uitbreiding van de grens van de Bloemenbuurt tot Valkenboskade en ook Vogelwijk. • Meer autodelen: de gemeente stimuleert deelauto’s. Meer informatie hierover is opgenomen in de toelichting bij het raadsbesluit voor de vaststelling van het VO voor tramlijn 12A.

Meer informatie is ook te vinden in de Voortgangsbrief uitvoering Parkeerstrategie 2024 (RIS319386).

5. Geluid en Trillingen 5.1 Geluid Uit verschillende zienswijzen blijkt dat er bewoners zijn die overlast van geluid en trillingen van de tram ervaren. De komst van de nieuwe tram, een tram die zwaarder is, leidt tot zorgen dat deze overlast toe zal nemen. De gemeente neemt deze zorgen serieus en heeft geluids- en trillingenonderzoek laten uitvoeren volgens de huidige wetgeving. Daarbij is gekeken naar het geluid van de tram en het wegverkeer samen, zoals de wet dat voorschrijft. Uit dit onderzoek blijkt dat het geluidsniveau overal binnen de wettelijke normen blijft. Dat betekent dat er geen overschrijding is, en dat extra maatregelen, zoals geluidreducerende aanpassingen, niet nodig zijn. Wat maakt het meeste geluid? Het meeste geluid komt van het wegverkeer. Dit geluid overstijgt het geluid van de tram. Daarom hebben we onderzocht of stil asfalt kan helpen. Stil asfalt maakt minder geluid, maar is zachter en daardoor kwetsbaar. Door draaiende bewegingen van auto’s, zoals bij parkeren of scherpe bochten, raakt stil asfalt snel beschadigd. Beschadigd asfalt maakt juist meer geluid. Omdat er veel parkeerplaatsen en zijstraten zijn, is stil asfalt hier niet haalbaar. Het zou binnen enkele jaren kapotgaan en de overlast vergroten. Optrekken en afremmen In het rekenmodel wordt uitgegaan van een minimale snelheid van 40 km/u.

Daardoor is het berekende geluid van de tram, vooral bij de halte, hoger dan in werkelijkheid. Door deze overschatting wordt ook het geluid van remmen en optrekken meegerekend. Omroepberichten en veiligheidsgeluiden Bij de halte worden geen omroepberichten afgespeeld, dus dit is niet meegenomen in het onderzoek. Veiligheidsgeluiden, zoals een bel bij het wegrijden of signalen als de deuren sluiten, moeten uiteraard altijd voldoende hoorbaar zijn en hoeven wettelijk niet meegenomen te worden. Het geluidsniveau van de deuren wordt lager afgesteld binnen de norm. Stemgeluid We begrijpen dat sommige bewoners zich zorgen maken over mogelijke geluidsoverlast door wachtende reizigers bij tramhaltes, bijvoorbeeld door gesprekken of andere geluiden. Geluid van wachtende reizigers is echter geen aspect dat wettelijk verplicht is om te onderzoeken binnen het kader van een ruimtelijk project. Daarom is hier geen specifiek akoestisch onderzoek naar gedaan. Wel is het aannemelijk dat reizigers die wachten op de tram enig geluid produceren, zoals praten of bellen. Dit is een herkenbaar en begrijpelijk onderdeel van het gebruik van openbaar vervoer. Geluidsanalyse De huidige geluidsniveaus in de straat zijn niet gemeten. Direct na de werkzaamheden wordt er ook geen geluidsanalyse uitgevoerd. Wel moet de gemeente wettelijk elke vijf jaar onderzoeken hoeveel geluid hun wegen produceren.

Dit wordt berekend. Als uit de

berekeningen blijkt dat de geluidsbelasting te veel is toegenomen wordt er op woningniveau verder onderzocht. Als de geluidbelasting boven de 70 dB komt, moet de gemeente maatregelen nemen. 5.2 Trillingen Minder trillingen door nieuwe spoorconstructie Langs het hele traject van tramlijn 12A wordt het spoor vernieuwd. Daarbij wordt de standaard kunststofplaatconstructie toegepast. De railpads die daarbij tegenwoordig worden toegepast hebben veel betere trillingsdempende eigenschappen. Uit berekeningen blijkt dat er bij de nieuwe trams op de vernieuwde sporen met railpads minder trillingen ontstaan dan bij de huidige trams op het huidige spoor. Dat betekent minder voelbare trillingen en geen kans op schade door trillingen. Dit is getest bij een proefproject en bij tramlijn 17 (Zoutmanstraat en Statenkwartier). De metingen lieten zien dat de trillingen sterk afnamen, zelfs meer dan verwacht. Daarom gebruikt HTM deze trilpads bij alle spoorvervangingen met kunststofplaatconstructie, ook bij tramlijn 12A. Op drie plekken langs de route van tramlijn 12A zijn trillingsmetingen gedaan. Deze gegevens zijn gebruikt om het rekenmodel goed in te stellen. Na de werkzaamheden worden er meestal geen nieuwe metingen gedaan. Alleen als er veel klachten zijn, kan er opnieuw gemeten worden om te controleren of er meer of minder trillingen zijn dan nu.

5.3 Beschikbaarheid van de onderzoeken Het onderzoek naar geluid en trillingen is online beschikbaar voor bewoners via de website van de gemeente Den Haag: � Publiekssamenvatting tramlijn 12A – doemee.denhaag.nl � Het volledige rapport is te vinden via het RaadsInformatieSysteem onder nummer RIS322981

6. Snelheid van 50 naar 30 km/u Landelijk en lokaal is er steeds meer aandacht voor 30 km/u als uitgangspunt binnen de bebouwde kom, met het oog op verkeersveiligheid en leefbaarheid. Er is nog geen landelijke norm, maar het Rijk ondersteunt gemeenten door middel van richtlijnen, waaronder de ontwikkeling van de nieuwe wegcategorie GOW30. Den Haag heeft in 2021 het afwegingskader snelheidsregimes (RIS309478) vastgesteld dat aangeeft waar 30 km/u wenselijk is, maar ook wijst op mogelijke gevolgen voor bijvoorbeeld de doorstroming van openbaar vervoer en de nood- en hulpdiensten. Er ligt daarnaast het ‘110 straten in Den Haag naar 30 km/u’-plan (RIS320624) en een (concept) netwerkstrategie (RIS322420) waarin is aangegeven welke straten en wegen wenselijk zijn om op te waarderen naar 30 km/u binnen de horizon 2040/2050. Deze netwerkstrategie is door het college na de inspraakronden aangeboden aan de raad, maar nog niet vastgesteld. Hoewel de scope van INTHR geen wijziging van het snelheidsregime omvat en de planning geen ruimte biedt voor vertraging, is het wel belangrijk dat de inrichting aansluit bij de ambitie om op meer plekken 30 km/u in te voeren.

Het voorliggende herinrichtingsproject biedt daarom een goede kans om werk met werk te maken en de inrichting van de straten zo vorm te geven dat deze voorbereid zijn op gemeentelijke ambitie en de netwerkstrategie, oftewel een toekomstige stap naar 30 km/u. Concreet worden de Nieboerweg en de Goudenregenstraat voorbereid op een toekomstig 30 km/u regime. Gezien de inpassing van de tram en de uitdagingen voor het verkeersveilig toepassen van een opwaardering naar 30 km/u, is gekozen om in het voorontwerp van deze wegen vooralsnog geen keuze te maken wat betreft de rijsnelheid (snelheidsneutraal). Dat is mogelijk, aangezien er inmiddels is getoetst of een 30 km/u-profiel inpasbaar is in het voorontwerp. Dat blijkt probleemloos te passen. De wijzigingen bestaan uit het toevoegen van een rijbaanverharding die past bij een verblijfsgebied. Voor het parkeren, de ruimte voor de voetganger en het groen is er geen verschil. Daarom kan de uitwerking van een 30 km/u inrichting in de volgende fase plaatsvinden.

Deel 2: Zienswijzen en beantwoording Zienswijze 1 Belangenorganisatie: Bomenstichting 1.1 Kruising Goudenregenplein-Thomsonlaan: plant op de hoeken 1e grootte bomen bijvoorbeeld Platanen: beeldbepalend en ze voorkomen hittestress op dit kalende plein. 1.2 Distelvinkenplein: Vergroot het groenperk thv Makelaar Van Vliet zodat de Esdoorn in het groenperk komt te staan, niet alleen de stam maar de hele kroon. 1.3 Bomenbalans: de bomenbalans valt positief uit: +1. Hoe zit dat met de ecosysteemdiensten? 1.4 Duivelandsestraat en keerlus Markenseplein: géén verlichting richting Westduinpark. 1.5 Ecologische verbindingszone Segbroeklaan: géén verlichting in deze ecologische verbindingszone. Antwoord 1 1.1: Bedankt voor uw zienswijze. Het exacte boomtype en -grootte worden in de volgende fase van het project bepaald. We nemen de suggestie in overweging. 1.2: Op de Nieboerweg beperken de werkzaamheden zich tot de rijbaan van het autoverkeer, met hier en daar een boom of een parkeerplaats die wordt meegenomen. Hoewel meer groen waar mogelijk altijd een goed idee is valt dit groenperk bij het Distelvinkenplein buiten de projectgrenzen. 1.3: Conform het huidige boombeleid streven wij naar een toename van de totale kroonoppervlakte in Den Haag met 5%. Dat doen we door de juiste boom op de juiste locatie in een goede groeiplaats te planten. Dat doen we ook bij tramlijn 12a.

Hierdoor kunnen de nieuwe bomen oud en groot worden zodat ze steeds meer gaan bijdrage aan alle ecosysteemdiensten die ze kunnen vertegenwoordigen. 1.4 & 1.5: In het verlichtingsplan wordt rekening gehouden met de sociale veiligheid op de infrastructuur en de aanwezigheid van natuurgebieden. Zodat er een verantwoorde balans is tussen de belangen van de sociale veiligheid en de natuurbelangen. Geen verlichting in het gevraagde gedeelte van de Segbroeklaan is vanwege sociale veiligheid ongewenst. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 2 2.1 Fietsveiligheid: het ziet ernaar uit dat er qua fietsveiligheid weinig verbetering te verwachten valt. Maak de Goudenregenstraat fietsveiliger. Antwoord 2 2.1: Bedankt voor uw zienswijze. Voor fietsveiligheid in de Goudenregenstraat verwijzen wij u naar de themabeantwoording ‘Fietsveiligheid’. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 3 3.1 Tramhalte Sportlaan: Tramhalte bij Berberisstraat en naast Burrata is geen goed iedee. Scholieren van Segbroek kunnen beter bij de Sportlaan oversteken. Dat is veiliger. Berberisstraat wordt vaak afgesloten door de tram. Dit zorgt ook voor onveiligheid. Dus de tramhalte niet rondom Goudenregenplein plakken maar bij Sportlaan. Antwoord 3 3.1: Bedankt voor uw zienswijze. Voor de toelichting op uw vragen verwijzen wij u naar de themabeantwoordingen ‘Halte Goudenregenplein en ‘Bereikbaarheid zijstraten.’ De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 4 4.1 Nieuwe Lijn 12: Jammer voor de buurt maar ik kan dan wel in de tram met mijn rollator. Nu niet, ik gebruik mijn stok. Ik loop dan niet stevig. Antwoord 4 4.1: Bedankt voor uw zienswijze. Het is mooi om te horen dat u zich beter kunt verplaatsen met de komst van de nieuwe tram op tramlijn 12. We streven ernaar om met de nieuwe tram een goed toegankelijke en toekomstbestendige tramverbinding te realiseren. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 5 5.1 Veiligheid oversteken Goudenregenplein: aanduiding dat er een oversteekplek is thv de Thomsonlaan. Antwoord 5 5.1: Bedankt voor uw zienswijze. De oversteekplaatsen worden voorzien van informatieborden (L2). Deze verkeersborden worden op dezelfde manier teruggebracht als in de huidige situatie in de Goudenregenstraat (doormiddel van fluoriserend gele achterborden en zwart/witte verkeerspalen). De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 6 6.1 Oversteek middels zebra's naar thomsonlaan: Kan er vóór de zebras misschien een aanduiding komen dat de autos langzamer gaan rijden? Antwoord 6 6.1: Bedankt voor uw zienswijze. Er is een ambitie om de Goudenregenstraat terug te brengen naar 30 km/u. Hierover leest u meer in de themabeantwoording ‘Snelheid van 50 naar 30 km/u’ Daarnaast zorgt de nieuwe inrichting van de halte automatisch voor een afname van de rijsnelheid voor autoverkeer door de opsplitsing in de rijbaan. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 7 7.1 Tram 12 goudenregenstraat: Graag wil ik verzoeken bij de herinrichting van de Goudenregenstraat het alternatief te onderzoeken van verplaatsing van de halte Goudenregenplein naar de overzijde van de Segbroeklaan in combinatie met verbetering van de fietsveiligheid en vermindering van spoortrillingen bij het reguliere spooronderhoud. Het gepresenteerde voorstel gaat gepaard met grote nadelen voor parkeergelegenheid (waterbedeffect) en toegankelijkheid van de wijk (Berberisstraat) en concentratie van drukte op het Goudenregenplein. De huidige afstand tussen de haltes is kort en blijft na verplaatsing van de halte acceptabel. Antwoord 7 7.1: Bedankt voor uw zienswijze. Voor de toelichting op uw vragen verwijzen wij u naar de themabeantwoordingen ‘Goudenregenstraat’, ‘Parkeermaatregelen’ en ‘Geluid en Trillingen’. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 8A 8a.1 Geluidsoverlast en aantasting leefomgeving De komst van een tramhalte direct voor mijn deur zal leiden tot structurele geluidsoverlast door: • aankomende en vertrekkende trams (remmen, optrekken, belsignalen), • reizigers die wachten en gesprekken voeren, • omroepinstallaties en mogelijke servicevoorzieningen. Dit heeft een directe negatieve invloed op mijn woon- en leefklimaat. Ik verzoek de gemeente te onderzoeken of de normen voor geluidshinder en woonkwaliteit hiermee niet worden overschreden. 8a.2 Verlies van parkeergelegenheid De aanleg van de halte zal parkeerplekken wegnemen in een straat waar de parkeerdruk al hoog is. Dit leidt tot praktische problemen voor bewoners, bezoekers en hulpdiensten. Ik verzoek om een concreet parkeeronderzoek en alternatieve oplossingen voordat de tramhalte wordt geplaatst. 8a.3 Verkeersveiligheid en gevaarlijke situatie De halte komt zó dicht bij mijn voordeur te liggen dat er een gevaarlijke situatie ontstaat zodra ik of mijn bezoekers de woning verlaten. Dit geldt in het bijzonder voor kinderen, ouderen en minder mobiele bewoners. Het in- en uitstappen direct voor een voordeur brengt een onacceptabel veiligheidsrisico met zich mee. Op dit moment zie ik niets wat goed is aan het plan. Antwoord 8a 8a.1: Bedankt voor uw zienswijze.

Voor de toelichting op uw vragen verwijzen wij u naar de themabeantwoording ‘Geluid en Trillingen’. 8a.2: Voor de toelichting op uw vragen verwijzen wij u naar de themabeantwoording ‘Parkeermaatregelen’. 8a.3: De halte komt tussen de rijbanen van de Goudenregenstraat te liggen. De halte bestaat uit twee perrons in het midden van de weg. Per perron halteert de tram aan één kant. Uw woning bevindt zich aan de zijkant van de straat. Tussen uw voordeur en de halte liggen een trottoir, een rijbaan en een fietsstrook. De afstand bedraagt ruim 7,5 meter. Reizigers stappen in en uit op het halteperron in het midden. Het trottoir voor uw woning behoudt zijn huidige functie. De verkeerssituatie voor uw deur wijzigt niet. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 8B Naar aanleiding van de informatieavond van dinsdag 9 september 2025 en het voornemen om een tramhalte te realiseren voor onze woning aan Goudenregenstraat XXX, dien ik hierbij mijn zienswijze in. Ik heb ernstige zorgen over de gevolgen van deze ingreep voor onze leefomgeving en woonkwaliteit. Mijn bezwaren zijn als volgt: 8b.1 Verlies van parkeergelegenheid en laad-/losmogelijkheden Met de komst van de halte vervallen de parkeerplaatsen direct voor onze woning. Dit betekent dat wij niet langer de mogelijkheid hebben om in- en uit te laden bij onze woning. Dit raakt niet alleen ons dagelijks gebruik, maar ook bezoekers (waaronder mensen die slecht ter been zijn) waarvoor wij een bezoekersvergunning betalen. Het vervallen van deze mogelijkheid is in strijd met het doel van een parkeervergunning en vermindert de bereikbaarheid van onze woning aanzienlijk. 8b.2 Verlies van groenvoorziening zonder compensatie Het plan voorziet in de verwijdering van het aanwezige groen voor de deur, zonder dat er sprake is van herplant of compensatie in de directe omgeving. Groen draagt aantoonbaar bij aan leefbaarheid, gezondheid en klimaatadaptatie. Het volledig laten vervallen van deze groenvoorziening betekent een aantasting van onze woonomgeving.

8b.3 Geluidsoverlast en vermindering woonkwaliteit Een tramhalte direct voor de deur betekent een toename van geluidsoverlast, zowel door het remmen en optrekken van trams als door wachtende reizigers. Dit leidt tot een vermindering van de leefkwaliteit in en om onze woning. Waardevermindering van de woning 8b.4 Een halte direct voor de deur heeft een negatieve invloed op de waarde van onze woning. Niet alleen vanwege de hiervoor genoemde redenen (verlies parkeergelegenheid, verlies groen, geluidsoverlast), maar ook omdat het straatbeeld verandert en de woning minder aantrekkelijk wordt voor potentiële kopers. 8b.5 Verzoek Ik verzoek u dan ook met klem: om de halte op een alternatieve locatie te realiseren die minder belastend is voor direct omwonenden, of indien verplaatsing niet mogelijk is: maatregelen te treffen om de negatieve effecten te compenseren, zoals vervangende parkeeroplossingen, behoud/herplant van groen en geluidsreducerende voorzieningen. - daarnaast sprak een man met het idee om er eenbaans trambaan van te maken door de Goudenregenstraat zodat de verplaatsing niet nodig hoeft te zijn. Ik vertrouw erop dat u mijn zienswijze zorgvuldig meeweegt in de besluitvorming en zie uw schriftelijke reactie graag tegemoet. GOED: Fietsveiligheid

Antwoord 8b 8b.1: Bedankt voor uw zienswijze. Voor de toelichting op uw vragen verwijzen wij u naar de themabeantwoording ‘Parkeermaatregelen’. Laden en lossen blijft mogelijk in de Goudenregenstraat ondanks verlies van parkeerplaatsen. Specifieke situaties van ondernemers vragen om maatwerk in de uitvoeringsfase. Het algemeen belang van toegankelijk openbaar vervoer en verkeersveiligheid weegt zwaarder. 8b.2: In de Goudenregenstraat worden nieuwe bomen geplant. Deze worden voorzien van speciale bomengrond wat zorgt voor een beter groeiplaats. Ter hoogte van de haltes kunnen we geen bomen planten gezien de beperkte ruimte. 8b.3, 8b.4: Voor de toelichting op uw vragen verwijzen wij u naar de themabeantwoording ‘Geluid en Trillingen’. Tramhaltes komen op verschillende locaties dicht bij woningen te liggen. Dit hoort bij het inpassen van toegankelijke haltes in bestaande bebouwing. De wetgeving verplicht toegankelijke haltes voor mensen met een fysieke beperking. Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is de planschaderegeling vervangen door een algemene regeling voor nadeelcompensatie (titel 4.5 van de Algemene wet bestuursrecht). Dit betekent dat bij waardevermindering van een woning als gevolg van rechtmatig overheidshandelen, inwoners mogelijk aanspraak kunnen maken op nadeelcompensatie op grond van de Omgevingswet.

Een verzoek tot nadeelcompensatie kan worden ingediend via de website van de gemeente Den Haag: www.denhaag.nl/nadeelcompensatie. Wel goed om te weten: de informatie op de website is op dit moment nog niet volledig aangepast aan de nieuwe regeling onder de Omgevingswet 8b.5: Voor een toelichting op uw vragen verwijzen we u naar de themabeantwoordingen ‘Goudenregenstraat’, ‘Parkeermaatregelen’ en ‘Geluid en Trillingen’. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 8C Geachte gemeente Den Haag, Ik dien hierbij mijn zienswijze in tegen het voornemen om een tramhalte direct voor mijn woning aan te leggen. De maatregel heeft onevenredige gevolgen voor mijn woon- en leefklimaat (geluid en trillingen), parkeerdruk en verkeersveiligheid aan de voordeur. Op grond van de Omgevingswet (evenwichtige toedeling van functies aan locaties), het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (zorgvuldigheid en evenredigheid) verzoek ik u het besluit te herzien of van afdoende maatregelen te voorzien. 8c.1 Geluid (en trillingen) – ontoereikende onderbouwing / cumulatie De komst van een halte bij de gevel leidt tot extra geluid: rem- en optrekgeluid, belsignalen, omroepinstallaties en reizigersgeluid. Bij spoorgebonden projecten verlangt de jurisprudentie dat geluidbelastingen volledig en met cumulatie worden beoordeeld (dus inclusief andere bronnen in de straat). De RvS vernietigde eerder besluiten waar cumulatie niet of onvoldoende was meegenomen. Verzoek/actiepunten: Voer een akoestisch onderzoek uit conform de huidige kaders (Omgevingswet/Bkl en – waar van toepassing – Wet geluidhinder), inclusief cumulatie en piekniveaus (bel, remmen). Neem ook trillingen mee (comfort en schadepreventie).

Onderzoek en motiveer mitigerende maatregelen, zoals: verplaatsen van de halte (afstand >25–50 m tot woongevels), snelheidsbeperking bij binnenrijden halte, geluidsarme spoorconstructie/absorbers, slijpregime, geen/geringe omroep, en situering van abri/infrastructuur niet recht voor woongevels/voordeuren. Toets expliciet of het woon- en leefklimaat acceptabel blijft. 8c.2 Parkeerdruk – strijd met Haagse kaders zonder compensatie De halte onttrekt parkeerplaatsen in een wijk met reeds hoge parkeerdruk. De RvS is streng: parkeer­gevolgen moeten concreet worden onderbouwd; onvoldoende gemotiveerde afwijkingen van beleid houden geen stand. Voor Den Haag gelden de Nota parkeernormen Den Haag en de Parkeerstrategie 2021-2030; die borgen leefbaarheid/bereikbaarheid en vragen om deugdelijke onderbouwing en – waar nodig – compensatie/mitigatie. Verzoek/actiepunten: Leg een actueel parkeeronderzoek over de directe omgeving over (nulmeting, maatgevende momenten, bezettingsgraad). Compenseer het netto verlies aan plaatsen in de directe nabijheid of tref gelijkwaardige maatregelen (bijv. inpassingsoplossingen om de hoek) en motiveer eventuele afwijkingen van de Nota parkeernormen Den Haag. 8c.3 Verkeersveiligheid aan de voordeur – onevenredig risico De halte komt recht voor mijn voordeur te liggen. Dat creëert een structureel onveilige situatie: bewoners (incl.

kinderen/ouderen) stappen direct in de reizigersstroom en dicht op het spoor/haltevak. De RvS heeft bij verkeersbesluiten voor haltes herhaaldelijk benadrukt dat locatiekeuze en veiligheid deugdelijk moeten worden afgewogen; bij onvoldoende motivering kan zo’n besluit sneuvelen. Verzoek/actiepunten:

Onderzoek alternatieve locaties aan dezelfde lijn met minder frontale belasting op woongevels/voordeuren. Indien toch nabij mijn woning: ruimtelijke scheiding tussen voordeur en halteruimte (hekwerk/voorrangsloze strook), duidelijke looplijnen, zichtlijnen en – waar passend – oversteekvoorzieningen. 8c.4 Zorgvuldigheid en evenredigheid Zonder deugdelijke onderbouwing op de punten hierboven is niet voldaan aan de zorgvuldigheid en evenredigheid die de Awb eist. De RvS corrigeert besluiten die op deze belangenafweging tekortschieten, zeker waar geluidscumulatie, parkeerdruk of veiligheid niet goed zijn meegewogen. Concreet verzoek Herplaats de halte naar een locatie die veiliger is en minder hinder veroorzaakt voor aanliggende woongevels, of neem vooraf de volgende voorwaarden/maatregelen op in het definitieve besluit: aantoonbare geluid- en trillingsreductie + beperking omroep; parkeercompensatie volgens de Nota parkeernormen Den Haag of gelijkwaardige mitigatie, met meetbare doelen; ruimtelijke en verkeerskundige scheiding tussen voordeuren en halteruimte; snelheidsregime bij binnenrijden halte; monitoring na ingebruikname (geluid, trillingen, parkeerdruk) met bijsturingsplicht bij overschrijdingen. Ik verzoek u mijn zienswijze gegrond te verklaren en bovenstaande in de besluitvorming te verwerken. Antwoord 8c Bedankt voor uw zienswijze.

Voor de toelichting op uw vragen verwijzen wij u naar de themabeantwoording ‘Geluid en Trillingen’ en de beantwoording van zienswijze 8A en 8B . De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 8D Naar aanleiding van de informatieavond van dinsdag 9 september 2025 en het voornemen om een tramhalte te realiseren voor onze woning aan Goudenregenstraat XXX, dien ik hierbij mijn zienswijze in. Ik heb ernstige zorgen over de gevolgen van deze ingreep voor onze leefomgeving en woonkwaliteit. Mijn bezwaren zijn als volgt: 8d.1 Verlies van parkeergelegenheid en laad-/losmogelijkheden Met de komst van de halte vervallen de parkeerplaatsen direct voor onze woning. Dit betekent dat wij niet langer de mogelijkheid hebben om in- en uit te laden bij onze woning. Dit raakt niet alleen ons dagelijks gebruik, maar ook bezoekers (waaronder mensen die slecht ter been zijn) waarvoor wij een bezoekersvergunning betalen. Het vervallen van deze mogelijkheid is in strijd met het doel van een parkeervergunning en vermindert de bereikbaarheid van onze woning aanzienlijk. 8d.2 Verlies van groenvoorziening zonder compensatie Het plan voorziet in de verwijdering van het aanwezige groen voor de deur, zonder dat er sprake is van herplant of compensatie in de directe omgeving. Groen draagt aantoonbaar bij aan leefbaarheid, gezondheid en klimaatadaptatie. Het volledig laten vervallen van deze groenvoorziening betekent een aantasting van onze woonomgeving.

Geluidsoverlast en vermindering woonkwaliteit Een tramhalte direct voor de deur betekent een toename van geluidsoverlast, zowel door het remmen en optrekken van trams als door wachtende reizigers. Dit leidt tot een vermindering van de leefkwaliteit in en om onze woning. 8d.3 Waardevermindering van de woning Een halte direct voor de deur heeft een negatieve invloed op de waarde van onze woning. Niet alleen vanwege de hiervoor genoemde redenen (verlies parkeergelegenheid, verlies groen, geluidsoverlast), maar ook omdat het straatbeeld verandert en de woning minder aantrekkelijk wordt voor potentiële kopers. Verzoek Ik verzoek u dan ook met klem: om de halte op een alternatieve locatie te realiseren die minder belastend is voor direct omwonenden, of indien verplaatsing niet mogelijk is: maatregelen te treffen om de negatieve effecten te compenseren, zoals vervangende parkeeroplossingen, behoud/herplant van groen en geluidsreducerende voorzieningen. - daarnaast sprak een man met het idee om er eenbaans trambaan van te maken door de Goudenregenstraat zodat de verplaatsing niet nodig hoeft te zijn. Ik vertrouw erop dat u mijn zienswijze zorgvuldig meeweegt in de besluitvorming en zie uw schriftelijke reactie graag tegemoet. Antwoord 8d Bedankt voor uw zienswijze. Voor de toelichting op uw vragen verwijzen wij u naar de beantwoording op zienswijze 8A en 8B.

De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 9 Ik dien hierbij mijn zienswijze in tegen het voornemen om een tramhalte direct voor onze woning aan te leggen. De maatregel heeft onevenredige gevolgen voor mijn woon- en leefklimaat (geluid en trillingen), parkeerdruk en verkeersveiligheid aan de voordeur. Op grond van de Omgevingswet (evenwichtige toedeling van functies aan locaties), het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (zorgvuldigheid en evenredigheid) verzoek ik u het besluit te herzien of van afdoende maatregelen te voorzien. 9.1 Geluid (en trillingen) – ontoereikende onderbouwing / cumulatie De komst van een halte bij de gevel leidt tot extra geluid: rem- en optrekgeluid, belsignalen, omroepinstallaties en reizigersgeluid. Bij spoorgebonden projecten verlangt de jurisprudentie dat geluidbelastingen volledig en met cumulatie worden beoordeeld (dus inclusief andere bronnen in de straat). De RvS vernietigde eerder besluiten waar cumulatie niet of onvoldoende was meegenomen. Verzoek/actiepunten: o Voer een akoestisch onderzoek uit conform de huidige kaders (Omgevingswet/Bkl en – waar van toepassing – Wet geluidhinder), inclusief cumulatie en piekniveaus (bel, remmen). Neem ook trillingen mee (comfort en schadepreventie).

o Onderzoek en motiveer mitigerende maatregelen, zoals: verplaatsen van de halte (afstand >25–50 m tot woongevels), snelheidsbeperking bij binnenrijden halte, geluidsarme spoorconstructie/absorbers, slijpregime, geen/geringe omroep, en situering van abri/infrastructuur niet recht voor woongevels/voordeuren. o Toets expliciet of het woon- en leefklimaat acceptabel blijft ook voor jonge kinderen die op tijd naar bed gaan. 9.2 Verkeersveiligheid aan de voordeur – onevenredig risico De halte komt recht voor onze voordeur te liggen. Dat creëert een structureel onveilige situatie: bewoners (incl. kinderen/ouderen) stappen direct in de reizigersstroom en dicht op het spoor/haltevak. De RvS heeft bij verkeersbesluiten voor haltes herhaaldelijk benadrukt dat locatiekeuze en veiligheid deugdelijk moeten worden afgewogen. Verzoek/actiepunten: o Onderzoek alternatieve locaties aan dezelfde lijn met minder frontale belasting op woongevels/voordeuren, bijvoorbeeld de optie van de tramhalte tussen segbroeklaan en spoorlaan waar er een grotere veiligheid zou zijn voor leerlingen en voor ons heeft onze nadrukkelijke voorkeur. o Indien toch nabij mijn woning: ruimtelijke scheiding tussen voordeur en halteruimte (hekwerk/voorrangsloze strook), duidelijke looplijnen, zichtlijnen en – waar passend – oversteekvoorzieningen.

o Voorkom dat de halte een hangplek wordt door situering en inrichting o Voorzie in voldoende, goed verlichte en beveiligde fietsparkeerplekken, afgestemd op het verwachte gebruik. 9.3 Groenvoorziening – behoud en versterking van de groene leefomgeving Op de locatie van de geplande tramhalte staan momenteel bomen en ander groen. Deze dragen bij aan de leefkwaliteit, beperken hittestress en verbeteren de luchtkwaliteit. De aanleg van infrastructuur mag niet leiden tot een verslechtering van deze groene omgeving zonder compensatie. Volgens het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en de Omgevingswet

dient de gemeente bij ruimtelijke ingrepen rekening te houden met de ecologische en esthetische waarde van bestaande groenstructuren. Verzoek: Geef inzicht in het groenbeleid en de planning voor deze locatie: worden bestaande bomen behouden, verplaatst of gecompenseerd? Zonder deugdelijke onderbouwing op de punten hierboven is niet voldaan aan de zorgvuldigheid en evenredigheid die de Awb eist. 9.4 Concreet verzoek Wij drukken hierbij onze nadrukkelijke wens uit voor het een herplaatsing van de geplande halte naar een locatie die veiliger is en minder hinder veroorzaakt voor aanliggende woongevels, zoals tussen de segbroeklaan en sportlaan. En vragen graag opvoging op bovenstaande actiepunten. Ik verzoek u mijn zienswijze gegrond te verklaren en bovenstaande in de besluitvorming te verwerken. Antwoord 9 9.1: Bedankt voor uw zienswijze. Voor de toelichting op uw vragen verwijzen wij u naar de themabeantwoording ‘Geluid en Trillingen’. 9.2: Voor een toelichting op uw vraag over verkeersveiligheid door de haltelocatie verwijzen wij u naar de themabeantwoording ‘Verkeersveiligheid’. Voor een toelichting op uw vraag over de alternatieve haltelocatie (Segbroeklaan) verwijzen wij u naar de themabeantwoording ‘Halte Goudenregenplein’. De suggestie van verplaatsing naar de Segbroeklaan wordt niet overgenomen.

De halte-inrichting voorziet in duidelijke loop- en zichtlijnen tussen halteperron en omliggende straten en voetpaden. Markeringen en geleidelijnen leiden reizigers naar de instappunten en oversteeklocaties. Obstakels zoals bovenleidingmasten staan buiten de directe looproutes. Haltes worden voorzien van hekwerk wat voorkomt dat reizigers onbedoeld de rijbaan op lopen. In het ontwerp zijn over de gehele straat en direct nabij de haltes fietsparkeervoorzieningen opgenomen, afgestemd op het verwachte gebruik per locatie. 9.3: In de Goudenregenstraat worden nieuwe bomen geplant. Deze worden voorzien van speciale bomengrond wat zorgt voor een beter groeiplaats. Ter hoogte van de haltes kunnen we geen bomen planten gezien de beperkte ruimte. 9.4: Voor een toelichting op uw verzoek tot het verplaatsen van de halte Goudenregenplein verwijzen wij u naar de themabeantwoording ‘Halte Goudenregenplein’. De zienswijze geeft geen aanleiding tot aanpassing van het voorontwerp.

Zienswijze 10A Hierbij dien ik mijn bezwaar in tegen het voornemen om een tramhalte direct voor ons huis aan te leggen. De maatregel heeft onevenredige gevolgen voor mijn leefomgeving (geluid en trillingen), de parkeerdruk en de verkeersveiligheid voor de deur. Op basis van de milieuwet (evenwichtige toewijzing van functies aan locaties), het Besluit Kwaliteit Leefomgeving (Bkl) en de algemene beginselen van goed bestuur (zorgvuldigheid en evenredigheid) verzoek ik u het besluit te herzien of voldoende maatregelen te nemen. 10a.1 Lawaai (en trillingen) – onvoldoende onderbouwing/accumulatie De komst van een halte aan de voorgevel leidt tot extra lawaai: rem- en acceleratiegeluiden, signaalgeluiden, omroepsystemen en geluid van passagiers. Bij spoorgebonden projecten vereist de jurisprudentie dat de geluidsoverlast volledig en met accumulatie (inclusief andere bronnen in de straat) wordt beoordeeld. De Raad van State heeft eerder beslissingen nietig verklaard waarbij geen of onvoldoende rekening werd gehouden met accumulatie. Verzoek/actiepunten: • Voer een akoestisch onderzoek uit in overeenstemming met de huidige kaders (milieuwetgeving/Bkl en – indien van toepassing – de Wet op de geluidshinder), inclusief cumulatieve en piekniveaus (bel, remmen). Houd ook rekening met trillingen (comfort en schadepreventie).