RIS323942 Bijlage 4 GRIP Q2 2025

N.v.t.

Toelichting Matschappelijk Effect

Bij het herinrichten van de openbare ruimte wordt het STOMP-principe toegepast, waarbij prioriteit wordt gegeven aan de voetganger, de fiets en het ov. Goede doorstroming van het openbaarvervoer zorgt in straten waar een tram rijdt ook meteen voor goede doorstroming van het autoverkeer, omdat beide vaak de rijbaan delen. Naast de aanpassing voor het ruimere voertuig worden tegelijkertijd de haltes toegankelijk gemaakt voor mensen met een rolstoel, rollator of kinderwagen.

N.v.t.

Terugblik afgelopen periode Q2 2025

Q4 2024

6A: Raadsbesluit is genomen op 12 juni 2025. Definitief ontwerp en BVC-plan worden opgesteld​. 6B: Project is definitief overgedragen aan DSB. Definitief ontwerp en BVC-plan worden uitgewerkt​. 6C: Definitief ontwerp en BVC-plan worden uitgewerkt​. Hobbemaplein: VO voor de minimale variant (spoor 1) is afgerond en via een raadsmededeling aan de raad gestuurd. Deze raadsmededeling is op 4 september 2025 betrokken bij de behandeling van het raadsvoorstel aanpak Hobbemaplein (spoor 2). De Definitieve VO-raming wordt medio september 2025 verwacht.​

N.v.t.

Q2 2025

Q4 2024

12A&B: Akkoord op vrijgave voor inspraak direct na het zomerreces (1 sep). Uitwerking conform planning. ​Vlak voor vrijgave inspraak is toch discussie ontstaan over de passeerbaarheid bij calamiteiten door nood- en hulpdiensten bij halterende trams. Het college heeft een aanpassing gevraagd in de tekst die mogelijk kan leiden tot een wijziging van het ontwerp. Een en ander moet tijdens inspraak/Nota van beantwoording worden uitgewerkt.

N.v.t.

Vooruitblik komende periode

BESTUURLIJKE BESLUITVORMING EN PLANNING RIS Soort RIS321716 Raadsvoorstel RIS319991 Raadsvoorstel RIS321525 Raadsvoorstel RIS322981 Collegebesluit RIS315928 Collegebesluit

Naam Voorontwerp INTHR lijn 6A Transvaal Voorontwerp INTHR lijn 6B Schilderswijk Voorontwerp INTHR lijn 6C Haagse Hout Voorontwerp INTHR lijn 12A Voorontwerp INTHR lijn 12B

Status Besloten in Q2 2025 Besloten in Q4 2024 Besloten in Q1 2025 Vrijgave inspraak gestart 01-09-2025 Vrijgave inspraak gestart 01-09-2025

IMPACT STIKSTOF Op enkele projecten zijn meerkosten onstaan omdat er maatregelen genomen moesten worden om de stikstofemissie te beperken.

NETCONGESTIE

Planning Overgedragen aan DSB Overgedragen aan DSB Overgedragen aan DSB Raadsbesluit Q1 2026 Raadsbesluit Q1 2026

N.v.t.

Projectenrapportage Projecten OVERZICHT Naam project Wethouder Stadsdeel Soort project Datum rapportage

Dreven-Gaarden-Zichten fase 1 Engberts Escamp Gebiedsontwikkeling, grondexploitatie Q2 2025

PROGRAMMA Prestaties Woning Utiliteit Openbare ruimte Overig

aantal m² m² m²

Aanvang 1137 3405 130000 0

Einde 3263 9103 130000 0

BEKNOPTE OMSCHRIJVING PROJECT De Dreven, De Gaarden en De Zichten zijn drie buurten in Den Haag Zuidwest waar grote sociaal maatschappelijke en fysieke opgaven liggen. Er is sprake van problemen met werkgelegenheid, armoede, veiligheid, gezondheid en sociale cohesie. Het eenzijdige sociale woningbezit leidt daarnaast tot een eenzijdige bewonerssamenstelling met weinig mogelijkheden voor een wooncarrière. De huidige woonvoorraad, die binnen de plangrenzen vrijwel geheel bestaat uit Staedion bezit, is sterk verouderd en aan grootschalige, ingrijpende renovatie of vernieuwing toe. De gemeente, Staedion en haar ontwikkelaar Heijmans hebben een plan ontwikkeld om deze opgave aan te pakken. Hierbij worden 2060 woningen gesloopt of gerenoveerd en in totaal ca. 5500 nieuwe woningen in het gebied gebouwd waarbij een duidelijke strategie wordt ingezet van differentiatie door verdichting en niet door verdrijving. Naast het woonprogramma wordt ca. 15.000m2 aan bedrijfsruimte toegevoegd om de wijkeconomie te versterken en wordt voorzien in ca. 7.000m2 maatschappelijke voorzieningen. De herstructurering gaat gepaard met een opwaardering van de openbare ruimte en de groenvoorzieningen. De nieuwbouw levert een belangrijke bijdrage aan de energietransitie in Zuidwest. Deze ambities zijn juli 2020 vastgelegd in het ambitiedocument Dreven-Gaarden-Zichten (RIS305714).

Voor de samenwerking tussen de partijen tijdens de planontwikkelingsfase is een overeenkomst gesloten (RIS305715). 20 april 2021 zijn de nota's van uitgangspunten voor de drie buurten vastgesteld door het college (RIS308508). De benodigde investeringen in deze buurten kennen een grote onrendabele top. Ter dekking van de onrendabele top in de eerste 10 jaar van deze gebiedsontwikkeling (ruim 50% van het programma) is een bijdrage uit de woningbouwimpulsgelden bij BZK aangevraagd van ca. €27 mln. Deze aanvraag is toegewezen waarmee er een harde deadline voor de start bouw is ontstaan van 10 september 2023. 10 februari 2022 is het projectdocument vastgesteld voor fase 1 (de eerste 10 jaar en ruim 50% van het programma). 15 maart 2022 is de SOK voor de realisatiefase vastgesteld door het college en 23 maart is deze getekend door Staedion, Heijmans en de gemeente. Eind augustus 2023 is uitvoering fysiek gestart met de eerste paal van het eerste deelplan 'Steenzicht'.

TE BEHALEN RESULTAAT • Vernieuwen, intensiveren en differentiëren van de woonvoorraad en het woonmilieu in Den Haag Zuidwest • Bestaande voorraad sociale woningen in het gebied Dreven/ Gaarden/Zichten renoveren of vervangen en waar verantwoord mogelijk zelfs uitbreiden • Het toevoegen van marktwoningen in een gedifferentieerd programma, waaronder, maar niet uitsluitend, goedkope koop en middeldure huur woningen • Het kwaliteitsniveau en de gebruikswaarde van het groen in de wijk verbeteren • Verduurzamen van de woningvoorraad en vormgeven van de noodzakelijke energietransitie • Versterken wijkeconomie • Vergroten van de differentiatie in inkomensopbouw in Zuidwest • Behoud en versterken van het draagvlak voor voorzieningen

UITGANGSPUNTEN EN AANNAMES Ambitiedocument (RIS 305714), nota's van uitgangspunten (RIS308508), projectdocument (RIS311092) en SOK (RIS311865) - Als onderdeel van de structuurvisie Den Haag Zuidwest is de MER Zuidwest opgesteld (RIS312245). Hierin zijn op groter detailniveau de effecten van Dreven-Gaarden-Zichten in beeld gebracht. Hierdoor is de MER naast een planMER bij de Structuurvisie ook een project MER bij de ontwikkeling voor Dreven, Gaarden en Zichten. Steenzicht & Ruimzicht zijn voorgetrokken en als referentiesituatie in de MER-opgenomen. - Buiten dit project om wordt tijdig een herindeling van de sportvelden in Escamp I uitgevoerd om voldoende ruimte te maken voor de vastgestelde plannen. Deze herinrichting van het sportpark sluit aan bij de stedenbouwkundige structuur van de Zichten en Gaarden en zorgt dat het park gerevitaliseerd wordt tot een openbaar toegankelijke groene sport- en recreatievoorziening, die van waarde is als beweeg- en ontmoetingsplek voor de bewoners van de sterk verdichte buurten er om heen. - Er wordt in Bouwlust Vrederust een parkeerregime ingevoerd voordat de eerste woningen worden opgeleverd. - Er zullen (buiten dit project) infrastructurele ingrepen aan de Lozerlaan worden verricht (ongelijkvloerse kruising Erasmusweg), om het verkeer van het sterk verdichte Zuidwest te kunnen blijven afvoeren.

Dit is een grotere ingreep die belangrijk is voor de totale opgave van de structuurvisie en de ontwikkeling in het Westland die in de berekeningen van de MER Zuidwest als een gegeven is meegenomen. Als de realisatie van de ongelijkvloerse kruising ter discussie komt te staan zullen er nieuwe verkeersberekeningen gedaan moeten worden voor de afvoercapaciteit van dit kruispunt.

ALGEMEEN Q2 2025

Q2 2025

Q4 2024

Q4 2024

Toelichting Algemeen

Bereikte mijlpalen Q1 en Q2 2025: - Uithuizing Zichten 2 gereed - Omgevingsvergunning "Strijdig Gebruik" Steenzicht onherroepelijk - Bestemmingsplan Dreven 1 in werking getreden - Omgevingsvergunningen Dreven 1B, 1C en 1D ingediend - Architectenselectie Dreven 2A gereed - Akkoord ACOR op SO Openbare Ruimte De Gaarden

Bereikte mijlpalen Q3 en Q4 2024: - Uithuizing Dreven 1B gereed - Uithuizen Dreven 1C gereed - Start actiegebiedaanwijzing Gaarden 1 - Publicatie omgevingsvergunning "Strijdig Gebruik" Steenzicht - Hoogste punt bouw Steenzicht - Vaststelling bestemmingsplan Zichten 2,3 & 7 - Sloop eerste fase Ruimzicht gereed - Vaststelling bestemmingsplan Dreven 1 - akkoord ACOR op SO Openbare Ruimte De Dreven

Toelichting Geld

In 2025 zijn geen noemenswaardige wijzigingen in prognoses van de grex opgetreden.

Conform de toezegging uit de motie ‘Grondige update grondexploitatie Dreven Gaarden Zichten’ (RIS319589) is er een actualisatie van de grondexploitatie “DGZ, fase 1” (ES-156) uitgevoerd. Dit betreft niet een reguliere indexatie van kosten en opbrengsten, maar actualisatie op basis van volledig nieuwe kosten- en opbrengstenramingen. Deze ramingen zijn gebaseerd op de huidige stand van zaken ten aanzien van de ontwerpen waarin de drie deelplannen (Dreven, Gaarden en Zichten) verkeren en actuele kennis van kosten en opbrengsten. Kort voor het zomerreces zijn de schetsontwerpen van de drie deelgebieden opgeleverd en hierop zijn de ramingen, met name de ramingen voor grond-, weg- en waterbouw (GWW), gebaseerd. Begin oktober (2024) is ook een concept ontwikkelstrategie voor de drie deelplannen ontvangen en deze biedt de grondslag voor de bouwprogramma’s en de fasering. Aan de hand van de geactualiseerde ramingen en de ontwikkelstrategie is de grondexploitatie grondig geactualiseerd. Als basis worden de geactualiseerde cijfers van de grondexploitatie vergeleken met de laatste cijfers van de grondexploitatie die met de gemeenteraad zijn gedeeld. Dit zijn de cijfers bij Programmabegroting 2025-2028. Ten opzichte van deze programmabegroting verbetert het saldo van de grondexploitatie bij deze actualisatie met EUR 8.357.000 nominaal.

Hiermee wordt een groot deel van de negatieve prognose bij de programmabegroting gecompenseerd.

Toelichting Risico

De toprisico's in het project op dit moment zijn: • Vertraging door bezwaar en beroepsprocedures tegen publiekrechtelijke besluiten. • Vertraging in bouwrijp maken vanwege brosse gasleidingen en doorlooptijden bij Stedin. • Definitieve model voor eigenaarschap en exploitatie van solitaire parkeerhubs is afhankelijk van nog te doorlopen besluitvorming bij gemeente over haar rol hierin.

De toprisico's in het project op dit moment zijn: • Vertraging door bezwaar en beroepsprocedures tegen publiekrechtelijke besluiten; • Parkeerregime is niet tijdig ingevoerd waardoor parkeergarages niet gebruikt worden. Dit veroorzaakt exploitatieproblemen; • Nieuwbouw moet wachten op een aansluiting vanwege netcongestie; • Eigenaarschap en exploitatie van collectieve solitaire parkeervoorzieningen nog moet nog nader worden uitgewerkt.

Toelichting Organisatie

• Vanwege het grote verloop in personeel bij de gemeente, maar ook bij de andere organisaties is het risicoprofiel voor dit thema blijft deze geel.

Ongewijzigd

Toelichting Tijd

• Wisselingen bij directie en bestuur van Staedion leidt tot vertraging bij besluitvorming. • Gerechtelijke procedures kennen grote doorlooptijden. • Vertraging in bouwrijp maken vanwege brosse gasleidingen en doorlooptijden bij Stedin.

Vaststelling bestemmingsplannen 'Zichten2,3&7' en 'Dreven 1' heeft langer geduurd dan voorzien. Dit betekent dat bij er bij beroep en bezwaarprocedures sneller vertraging wordt opgelopen. Omdat de gemeente (nog) niet in staat is om omgevingsplannen conform de Omgevingswet op te stellen zijn we voor vervolgplannen voorlopig afhankelijk van BOPA-procedures voor nieuwe ruimtelijke kaders. Dit betekent dat er per bouwplan moet worden verantwoord en per bouwplan een beroep- en bezwaarmogelijkheid wordt geïntroduceerd op het ruimtelijk kader. Andere elementen die een risico voor de factor tijd kunnen veroorzaken zijn: - nieuwe uitspraak stikstof dat voor intern sladeren een vergunningtraject bij ODH nodig is - netcongestie - stagnatie in de Zichten als het Sportpark niet tijdig is heringedeeld

Toelichting Informatie

Ongewijzigd

Voor de Raad wordt periodiek een project specifieke rapportage worden opgesteld. De eerste (RIS315465) is in mei 2023 aangeboden aan de raadscomissie. In de lijn van de voortgangsrapportages van de andere grote gebiedsontwikkelingen zal ook voor Zuidwest de totaalopgave in beeld worden gebracht. De rapportage Dreven, Gaarden en Zichten zal op termijn hierin worden opgenomen. De raad is middels diverse commissiebrieven en bijbehorende debatten geïnformeerd over de belangrijkste ontwikkelingen binnen het project. Er wordt momenteel gewerkt aan een tool waarmee de bijdrage van individuele projecten aan de grotere doelstellingen van de structuurvisie gemonitord kan worden.

Toelichting Kwaliteit

Ongewijzigd

Voor de buurten zijn beeldkwaliteitsplannen vastgesteld. Kwalitatieve bewaking vindt in eerste instantie plaats via de stedenbouwkundigen in de projectteams en de geestelijke vader van het stedenbouwkundig plan en de beeldkwaliteitsplannen, Jeroen Ruitenbeek van Palmbout, blijft betrokken als supervisor om het gedachtengoed te bewaken. Samen met de gebruikelijke welstandstoetsen is de kwaliteit goed geborgd en scoort dit thema groen.

Toelichting Matschappelijk Effect

Ongewijzigd

Idem aan GRIP 2024-Q2 met als aanvulling dat sinds augustus 2024 een onafhankelijk bemiddelaar is aangesteld. De onafhankelijke bemiddelaar ondersteunt bewoners als er onduidelijkheden of ontevredenheid ontstaan rond herhuisvesting en de terugkeergarantie. De bemiddelaar kan advies geven en bemiddelen in geval van (dreigende) conflicten met de gemeente, Staedion en/of Heijmans.

Terugblik afgelopen periode Q2 2025

Q4 2024

- Omgevingsvergunning "strijdig gebruik" Steenzicht onherroepelijk - Uithuistraject Zichten 2 afgerond - Bouwplanontwikkeling Zichten 2 en Zichten 7 voortgezet - VO Bouwplan Ruimzicht - Omgevingsvergunning aangevraagd voor Dreven 1B, Dreven 1C en Dreven 1D - VoVo tegen bestemmingsplan Dreven 1 verworpen (plan in werking) - SO's openbare ruimte Gaarden akkoord in ACOR/VOV - Bouwplanontwikkeling Gaarden 1 - Actiegebiedaanwijzing (afgifte urgentieverklaringen) Dreven 1D - Architecten selcetie Dreven 2A, inclusief bijzondere woonvorm programma - Voortgangsrapportage veroznden aan raad - Verschillende participatie en informatie bijenkomsten - Uitwerking exploitatiemodel en toewijzingsbeleid parkeervoorzieningen

- Omgevingsvergunning "Strijdig Gebruik" Steenzicht - Bouwplanontwikkeling Zichten 2 - SO Bouwplan Ruimzicht - Sloop eerste fase Ruimzicht - Start actiegbiedaanwijzing Zichten 3 - Capaciteitsstudies Zichten 7 - Vaststelling bestemmingsplan Zichten 2,3 & 7 - Infomarkten alle drie de buurten - Start actiegebiedaanwijzing Gaarden 1 - Architecten selectie en participatie en bouwplanontwikkeling Gaarden 1 - SO Openbare Ruimte Gaarden - Uithuizing Dreven 1B en 1C gereed - VO Bouwplan Dreven 1B en Dreven 1C + Projectrealisatie overeenkomst Dreven 1B+Dreven 1C - SO Bouwplan Dreven 1D - Vaststelling bestemmingsplan Dreven 1 - akkoord ACOR op SO Openbare Ruimte De Dreven - Archeologisch onderzoek Dreven 1 - Actualisatie grex

Q2 2025

Q4 2024

- Hoger beroep omgevingsvergunning "activiteit bouwen " Steenzicht - Beroep bestemmingsplan Zichten 2,3 en 7 - Beroep bestemmingsplan Dreven 1 - Oplevering Steenzicht - Graven waterberging Hengelolaan - Aanleg eco-zone De Zichten - Start sloop Dreven 1 - Archeologisch onderzoek Dreven 1 - Bouwplan ontwikkeling Dreven 2A - Verschillende participatie en informatie bijenkomsten - Investeringsbesluit solitaire (semi) openbare parkeervoorzieningen - Doorontwikkeling positioneringsstrategie

- Afronding uithuistraject Zichten 2 - Start sloop Zichten 2 - Bouwplanontwikkeling Zichten 2 en Zichten 7 - Beroepszaak omgevingsvergunning Steenzicht - Tijdelijke invulling kavel Ruimzicht fase 1 - VO Bouwplan Ruimzicht - Omgevingsvergunningaanvraag Dreven 1B en Dreven 1C - Beroep en bezwaarprocedures bestemmingsplan Zichten 2,3 en 7 en bestemmingsplan Dreven 1 - SO's openbare ruimte Gaarden voorleggen aan ACOR/VOV - Bouwplanontwikkeling Gaarden 1 - Indienen omgevingsvergunning Dreven 1B/ 1C - Start sloop Dreven 1 - Actiegebiedaanwijzing (afgifte urgentieverklaringen) Dreven 1D - Architecten selcetie Dreven 2A, inclusief bijzondere woonvorm programma - Voortgangsrapportage naar de raad - Verschillende participatie en informatie bijenkomsten - Uitwerking exploitatiemodel en toewijzingsbeleid parkeervoorzieningen - Doorontwikkeling positioneringsstrategie

Vooruitblik komende periode

BESTUURLIJKE BESLUITVORMING EN PLANNING RIS Soort

Status

311093

Raadsvoorstel

Vastgesteld

311095

Raadsvoorstel

Vastgesteld

311865

Collegebesluit

Vastgesteld

313806

Raadsvoorstel

Vastgesteld

315542

Commissiebrief

Verzonden

317394

Collegebesluit

Vrijgegeven

Vrijgave bestemmingsplan Dreven 1B+1C

317432

Collegebesluit

Vrijgegeven

Ontwerp bestemmingsplan Zichten 2,3 en 7 Q4 2023

318898 319467 319815

Commissiebrief Commissiebrief Commissiebrief

Verzonden Verzonden Verzonden

Heroverweging renovatie Ruimzicht Stand van zaken bouwplan Steenzicht Ruimtelijke onderbouwing Steenzicht

Q2 2024 Q2 2024 Q3 2024

320058

Raadsvoorstel

Vastgesteld

Vaststelling bestemmingsplan Dreven 1

Q4 2024

320060

Raadsvoorstel

Vastgesteld

Geheim

Commissiebrief

Verzonden

321724

Commissiebrief

Verzonden

Naam Planning Projectdocument inclusief Grex en concept Q1 2022 SOK Opheffing status beschermd stadsgezicht Q1 2022 De Dreven Definitieve SOK Q1 2022 Beslissing op bezwaar opheffing Q3 2022 beschermd stadsgezicht Dreven Nadere analyse over het Didam-arrest en Q2 2023 het staatssteunrecht

Vaststelling bestemmingsplan Zichten 2,3 en 7 Actualisatie grex Voortgangsrapportage Dreven-GaardenZichten

Q4 2023

Q4 2024 Q1 2025 Q2 2025

IMPACT STIKSTOF Het aantonen dat er per saldo geen sprake is van stikstofdepositie, kan voor deelplannen in Dreven, Gaarden, Zichten afhankelijk zijn van interne saldering. De stikstofdepositie vanuit de toename in voertuigbwegingen (als gevolg van een toenname in woningen) wordt gemitigeerd doordat er ook uitstoot verdwijnt als gevolg van de sloop van de oude woningen. De oude woningen worden nog met gasverbranding verwarmd maar de nieuwe woningen niet. Uit de uitspraak van de Raad van State (december 2024) volgt dat de gemeente niet langer "intern salderen" onderdeel mag maken van de voortoets van een omgevingsvergunning. Er moet bij ‘intern salderen’ altijd een natuurvergunning bij de Provincie (gedelegeerd naar ODH) aangevraagd moet worden. De uitspraak geldt voor alle vergunning verleend vanaf 2020 en kan dus ook consequenties hebben voor al verleende omgevingsvergunningen. Naar verwachting zal dit minimaal extra proceduretijd vergen. Het is nog onduidelijk wat de beoordelingscriteria van Provincie zullen zijn zolang er geen nieuwe aanpak stikstof is vastgesteld. Conclusie is dat de projecten tot nu toe binnen de wet en regelgeving rond stikstof zijn uit te voeren maar dat deze wetgeving continu in beweging is en het risico is dat er dus ook continu nieuwe onderbouwingen en procedures nodig zijn.

NETCONGESTIE Huisaansluitingen voor nieuwbouw lijken mogelijk maar alle groot verbruik aanlsuitingen zijn problematisch. Dit vormt risico's voor WKO's, voorzieningen, etc.