RIS323937 Bijlage HEA 2026-2032 Samen voor een sterke basis

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

Samen voor een sterke basis

Voorwoord Met trots presenteren het Haagse onderwijs, de kinderopvang en de gemeente Den Haag de vijfde gemeenschappelijke Haagse Educatieve Agenda. De koers die we beschrijven is gebaseerd op een jaar lang luisteren en praten met vele professionals. Van Hagenaars die werkzaam zijn in de kinderopvang tot aan de universiteiten. U leest in deze agenda een gedeelde visie op het realiseren van gelijke kansen, ongeacht achtergrond en leeftijd. Gevolgd door vier centrale ambities met bijbehorende speerpunten. Met als uiteindelijke doel: een sterke basis voor alle Haagse kinderen, jongeren en studenten. Deze agenda vormt het fundament voor hoe we het Haagse onderwijs naar de toekomst willen inrichten. Een toekomst waarin wordt gewerkt richting inclusief onderwijs. Waarin iedereen mee kan doen en wordt voorbereid om een bijdrage te leveren aan de samenleving. Dat doen we in de wetenschap dat er de komende jaren vele uitdagingen blijven bestaan. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het lerarentekort dat onverminderd druk blijft leggen op het onderwijs en de waarschuwing van de Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving (RVS) voor een toename aan hypernervositeit onder gezinnen. Een nervositeit die wordt aangewakkerd door onder meer prestatiedruk en sociale media. Dit zien we terug in de hele samenleving en ook in de klaslokalen.

Net als de vorige keer, hebben we ervoor gekozen het onderwijs in de volle breedte te betrekken en verder te bouwen op de kennis en de ervaring van de afgelopen jaren. Iedere sector vanuit de eigen expertise, maar met aandacht voor de samenwerking onderling. Een samenwerking waarbij we de toegang en de overstappen zo goed als mogelijk inrichten, met als doel doorlopende leerlijnen voor alle kinderen, jongeren, studenten en volwassenen. Gedurende het proces van totstandkoming van deze HEA is ook de toegevoegde waarde van aanvullende pedagogische- en zorg gerelateerde expertise in toenemende mate aan bod gekomen. Denk hierbij aan het preventieve en voorliggende veld: van sportverenigingen tot de jeugd- en gezinsteams. Op weg naar inclusiever onderwijs en met oog voor de grootstedelijke context, leggen we daarom evengoed de basis om breder samen te werken rondom kinderen, jongeren en gezinnen. In de ambities en speerpunten leest u om die reden vaker dan voorheen de nadruk op collectiviteit en samenwerking. We willen het scholen en onderwijsinstellingen verder zo makkelijk mogelijk maken, daarom vereenvoudigen we ook de subsidiesystematiek. Met deze agenda slaan we de handen ineen om voor iedereen een sterke basis te realiseren van waaruit kan worden geleerd en ontwikkeld.

Hilbert Bredemeijer

Prof. Dr. Ir. Hans Hellendoorn

Margo van Rheenen

Prof. dr. Luc Sels

Wiely Hendricks

Huug de Deugd

Rob de Haan

Kasper Vrolijk

Ewald van Vliet

Jos Vranken

Marije Deutekom

Prof. dr. R.R. Ganzevoort

Wethouder Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening

Voorzitter van het KO-platform

Voorzitter van het Platform PO

Voorzitter a.i. van het VO-Platform

Voorzitter college van bestuur ROC Mondriaan

Lid van het college van bestuur van Hogeschool InHolland

Vice Rector Magnificus, TU Delft

Voorzitter College van Bestuur, Universiteit Leiden

Voorzitter College van Bestuur, Hogeschool der Kunsten Den Haag.

Zakelijk directeur, T.M.C. Asser Instituut

Voorzitter College van Bestuur, Hotelschool The Hague

Rector, International Institute of Social Studies of Erasmus University Rotterdam

Arend Hardorff

Lid van het college van bestuur van de Haagse Hogeschool

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

2

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

3

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

4

Inhoudsopgave Voorwoord

2

Inleiding

6

Waar staan we nu

8

Samen voor een sterke basis

9

Vier ambities

11

AMBITIE 1 Bouw aan sterke sectoroverstijgende netwerken

12

We werken aan een integrale aanpak, met informele en formele netwerken

14

We doorbreken schotten

15

AMBITIE 2 Samen leren: ononderbroken ontwikkeling in inclusief en taalrijk onderwijs 16 We verstevigen de basis voor kansrijk in- en doorstromen

18

We werken verder aan een samenhangend aanbod van taalonderwijs: van voorschoolse educatie tot volwasseneneducatie

19

We werken samen aan de ontwikkeling van inclusieve kinderopvang en inclusief onderwijs

20

We realiseren toegankelijk en samenhangend aanbod voor brede ontwikkeling

21

AMBITIE 3 Professionals in positie: voor het onderwijs van vandaag en morgen

22

We blijven investeren in opleiding en ontwikkeling van professionals in het onderwijs en de kinderopvang

24

We werken samen verder aan de kennis en vaardigheden die nodig zijn in de Haagse context

25

AMBITIE 4 Creëer flexibele leer-omgevingen voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt en veerkrachtige stad

26

We benutten de stad en regio als leeromgeving

28

We werken aan verbinding en saamhorigheid in leeromgevingen

29

We blijven investeren in een leven lang ontwikkelen

30

Aan de slag: van ambities naar uitvoering

32

Randvoorwaarden

33

Uitvoeringskaders

34

Uitvoerings- en monitoringagenda

35

Bestuurlijk overleg

36

Bijlagen Bijlage 1 - Beleid & Bronnen

37

Bijlage 2 - Begrippenlijst

38

Bijlage 3 - Totstandkoming Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

39

Colofon

40

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

5

Inleiding Het onderwijs van vandaag vormt de samenleving van morgen. In Den Haag zetten dagelijks duizenden professionals – werkzaam in de kinderopvang, het primair en voortgezet onderwijs, de beroepsopleidingen van het ROC en hogescholen, de universiteit en de volwasseneneducatie – zich in voor motiverende en ondersteunende leer- en ontwikkelomgevingen. Zij begeleiden een diverse groep kinderen, jongeren en volwassenen met uiteenlopende ontwikkelbehoeften, in een grootstedelijke context die voortdurend vraagt om flexibiliteit, vakmanschap en veerkracht. Die context wordt complexer door hardnekkige maatschappelijke vraagstukken. Zo neemt het aantal gezinnen met een combinatie van problemen toe, met soms hypernervositeit als gevolg, en is de onderwijssegregatie in de grote steden nog altijd hoog. Sociale media en digitale ontwikkelingen als artificiële intelligentie hebben steeds meer invloed en brengen grote uitdagingen met zich mee voor kinderen, jongeren, volwassenen én het onderwijs1. Tegelijkertijd zorgt de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt – ook in relatie tot de landelijke ambitie om in 2035 inclusief onderwijs te realiseren2 – voor extra druk op het onderwijssysteem. Door het ontbreken van stabiel langetermijnbeleid en duurzame investeringen vanuit de landelijke politiek, raken het systeem en de professionals die daarin werken bovendien nog verder overbelast.

In Den Haag streven we naar de beste kinderopvang en het beste onderwijs voor iedereen. Onderwijs dat toekomstbestendig is, gelijke kansen bevordert en ruimte biedt om in te spelen op dat wat kinderen, jongeren en volwassenen nodig hebben: een gezonde, veilige en kansrijke omgeving om op te groeien en zich te ontwikkelen. Maar ondanks dat er dagelijk met grote inzet en professionaliteit wordt gewerkt, worden de grenzen van het huidige systeem steeds zichtbaarder. De maatschappelijke en pedagogische opgaven van vandaag en morgen vragen om meer flexibiliteit, samenhang en ruimte dan de bestaande structuren nu bieden. De beweging naar een meer wendbare en minder verkokerde onderwijspraktijk is op veel plekken al ingezet. In deze Haagse Educatieve Agenda 2026-2032 (HEA) benadrukken we het belang van deze transitie en de gezamenlijke inzet die nodig is om deze te verdiepen en te versnellen. Transities kosten echter tijd. Daarom stellen we in deze HEA – naast een beleidsagenda voor de komende zes jaar – ook een langetermijndoel vast. Dit doel overstijgt de looptijd van deze HEA en fungeert als een gezamenlijk strategisch en moreel kompas, ook wanneer omstandigheden veranderen of onverwachte uitdagingen zich voordoen. Dit langetermijndoel is als volgt geformuleerd:

We realiseren kwalitatief sterke kinderopvang en onderwijs dat flexibel is in vorm, inclusief in karakter en sterk verbonden met partners rondom het onderwijs. Dat doen we op basis van collectiviteit, samenwerking en solidariteit, zodat alle kinderen, jongeren en volwassenen ruimte krijgen om zich optimaal te (blijven) ontwikkelen en betekenisvol deel te nemen en bij te dragen aan de samenleving. Met de voorliggende zesjarige beleidsagenda geven we invulling aan betekenisvolle stappen die nodig zijn om bovenstaande langetermijndoel te realiseren. De Haagse Educatieve Agenda 2026-2032 – aangevuld met een concrete uitvoeringsagenda (zie pagina 33) – biedt de komende jaren houvast bij het stellen van prioriteiten, het aanbrengen van focus en het monitoren van de voortgang.

1 In dit stuk gebruiken we de algemene termen ‘kinderen’, ‘jongeren’ en ‘volwassenen’, waarbij de categorie jongeren tot de leeftijd van 27 jaar loopt. Hieronder vallen ook studenten mbo, hbo en wo. 2 Rijksoverheid. (2023, 17 maart). Kamerbrief over de Contouren werkagenda Route naar inclusief onderwijs 2035.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

6

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

7

Waar staan we nu Met deze HEA bouwen we voort op de kennis en ervaring die in de afgelopen jaren is opgedaan, op de stevige samenwerkingsverbanden die zijn gevormd en op waardevolle en succesvolle inzet die we gezamenlijk hebben geleverd in eerdere HEA-periodes. Dat wat doeltreffend is houden we vast.

In Kiezen voor kansen – de Haagse Educatieve Agenda van 2022 tot 2026 – stond het bevorderen van gelijke onderwijskansen centraal. Alle kinderen, jongeren en volwassenen in Den Haag moeten – ongeacht hun achtergrond – de ruimte en ondersteuning krijgen om zich optimaal te ontwikkelen. De afgelopen jaren is er intensief samengewerkt om dit doel te realiseren. En hoewel niet alle resultaten direct zichtbaar zijn in cijfers, zijn de effecten in de praktijk duidelijk merkbaar. Denk aan de versterkte samenwerking in de wijken, de uitbreiding van het sport- en cultuuraanbod en de verdere profilering van Den Haag als aantrekkelijke studentenstad. In de voorgaande HEA formuleerden we vier ambities die richting gaven aan gezamenlijk beleid: • Voldoende, bevoegde en bekwame onderwijsprofessionals; • Optimale leer- en ontwikkelomgeving; • De juiste ondersteuning en passende plek voor alle kinderen en jongeren; • Onderwijs dat bijdraagt aan de brede welvaart van Hagenaars. De ambities uit de vorige HEA blijven onverminderd relevant en urgent. In deze fase maken zij echter deel uit van een meer structurele transitie die we met elkaar nastreven. Daarbij benaderen we bijvoorbeeld het lerarentekort niet als een geïsoleerd probleem, maar ook deels als een gevolg van knellende kaders en een verkokerde blik op rol- en taakverdeling binnen het onderwijs.

Ook de opgave om in 2035 inclusief onderwijs te realiseren, vraagt om een herbezinning op bestaande systemen. Het vereist immers nieuwe vormen van sectoroverstijgende en sectorale samenwerking, waarin collectiviteit en solidariteit centraal moeten staan.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

8

Die ontkokerde aanpak wordt in Den Haag al op verschillende vraagstukken toegepast. Zo stelden we in 2024 – met alle organisaties en mensen die ondersteunen bij het opvoeden en opgroeien van kinderen – het manifest Samen opgroeien en opvoeden in Den Haag (zie bijlage 1) vast en werken we preventief en integraal samen in de Haagse Preventie Aanpak (zie bijlage 1). Voor het programma Netwerk Veilige School (zie bijlage 1) werken scholen, politie, het openbaar ministerie, gemeente, leerplicht en jeugdhulp met elkaar aan een veilige schoolomgeving voor kinderen en jongeren. En ook bij opgaven als voortijdig schoolverlaten en het personeelstekort in de kinderopvang en het onderwijs – waar voorheen vooral lokaal inzet op werd gepleegd – wordt in toenemende mate regionaal en sectoroverstijgend de samenwerking opgezocht. De meerwaarde van brede samenwerking blijkt treffend uit de wijze waarop in Den Haag, met gericht beleid en scherpe doelstellingen, is gewerkt aan het verbeteren van de toegang tot voorschoolse educatie voor doelgroepkinderen. Op initiatief van de gemeente en samen met de kinderopvangsector, Centrum Jeugd & Gezin Den Haag (CJG), het onderwijs, de gemeente en de peuterconsulenten in de wijk, is het aantal kinderen dat gebruikmaakt van voorschoolse educatie gestegen naar 75%. Sectoroverstijgende samenwerking krijgt ook op andere terreinen steeds meer vorm.

Zo zijn inmiddels negen startklassen ingericht, waarin kleuters met een hulpvraag een kansrijke start krijgen binnen het regulier onderwijs, ondersteund door gerichte aandacht én preventieve jeugdhulpinterventies. Een ander voorbeeld van gedeelde verantwoordelijkheid en effectieve samenwerking is de Haagse Taalketenaanpak. Hierin bundelen ruim 26 (taal)organisaties en de gemeente hun krachten om taalvaardigheid te versterken in alle levensfasen.

Samen voor een sterke basis In deze HEA benadrukken we het belang van keuzes die verder reiken dan het eigen schoolplein of de

grenzen van de eigen organisatie: Samen voor een sterke basis. Alleen zo kunnen we verder bouwen aan de flexibele, inclusieve en relevante leer- en ontwikkelomgevingen die we met elkaar voor ogen hebben. Collectiviteit, samenwerking en solidariteit – hieronder gevisualiseerd – zijn daarin leidend en lopen als een rode draad door de opgestelde ambities.

Collectiviteit vanuit gedeelde verantwoordelijkheid

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

Samenwerking met focus op integraliteit en het verbinden van sectoren

Solidariteit voor gelijke kansen om te leren en te groeien

9

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

10

Vier ambities De ambities in deze HEA zijn voortgekomen uit een intensief samenwerkingstraject (toegelicht in bijlage 3), met brede betrokkenheid vanuit kinderopvang, onderwijs, jeugd- en welzijnsorganisaties en andere relevante partners. Waar in deze HEA wordt gesproken over ‘we’, doelen we in elk geval op de formele partners en ondertekenaars (zie pagina 2), maar weten we ons verzekerd van de betrokkenheid en inzet van alle andere betrokken samenwerkingspartners. In de uitvoeringsagenda wordt dit verder gespecificeerd. Op basis van het samenwerkingstraject, hebben we vier gezamenlijke ambities geformuleerd, elk met

ambitie

1

ambitie

2

ambitie

3

ambitie

bijbehorende speerpunten voor de komende beleidsperiode:

4

Bouw aan sterke sectoroverstijgende netwerken • We werken aan een integrale aanpak, met informele en formele netwerken. • We doorbreken schotten.

Samen leren: ononderbroken ontwikkeling in inclusief en taalrijk onderwijs • We verstevigen de basis voor kansrijk in- en doorstromen. • We werken verder aan een samenhangend aanbod van taalonderwijs: van voorschoolse educatie tot volwassenenonderwijs. • We werken samen aan de ontwikkeling van inclusieve kinderopvang en inclusief onderwijs. • We realiseren toegankelijk en samenhangend aanbod voor brede ontwikkeling.

Professionals in positie: voor het onderwijs van vandaag en morgen • We blijven investeren in opleiding en ontwikkeling van professionals in het onderwijs en de kinderopvang. • We werken samen verder aan de kennis en vaardigheden die nodig zijn in de Haagse context.

Creëer flexibele leeromgevingen voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt en veerkrachtige stad • We benutten de stad en regio als leeromgeving. • We werken aan verbinding en saamhorigheid in leeromgevingen. • We blijven investeren in een leven lang ontwikkelen.

Op pagina 10 t/m 28 worden deze ambities en speerpunten verder toegelicht.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

11

ambitie

1

Bouw aan sterke sectoroverstijgende netwerken

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

12

AMBITIE 1 | Bouw aan sterke sectoroverstijgende netwerken

Een gezonde ontwikkeling begint bij een omgeving waarin kinderen en jongeren zich veilig, gezien en gesteund voelen – in het gezin, in de kinderopvang, op school en daarbuiten. Wanneer zij te maken hebben met armoede, ontwikkelingsachterstand of meervoudige problematiek, raakt dit direct hun leer- en ontwikkelproces. Een verkokerde aanpak vanuit afzonderlijke sectoren zoals onderwijs, zorg of jeugdhulp schiet dan tekort. Kinderen en jongeren moeten kunnen rekenen op een stevige pedagogische basis, thuisnabij en gevormd door samenwerking tussen scholen, jeugdhulp, zorg- en welzijnsorganisaties, gemeente, politie, verenigingen en ouders. In Den Haag wordt al actief gebouwd aan deze basis. Initiatieven zoals het manifest Samen opvoeden en opgroeien in Den Haag, de gebiedsgerichte aanpak in Den Haag Zuidwest (zie bijlage 1) en de transformatie van de jeugdhulp met daarin wijkgerichte samenwerkingen van Kracht en rondomJou, laten zien hoe partners gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen. In het verlengde van de Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid staan actieve netwerkpartners als de bibliotheek en het CJG, professionals en ouders bij rondom taalontwikkeling middels de inzet van BoekStartcoaches.

In de ouder-kindgroepen werken onder andere het CJG, de kinderopvang, zorgprofessionals en de gemeente samen aan het versterken van de band tussen ouders en jonge kinderen, het ondersteunen bij opvoedvragen en het bevorderen van sociale verbinding. Een andere succesvolle samenwerking is die tussen de GGD en het onderwijs. Omdat een goede gezondheid bijdraagt aan betere schoolprestaties, minder schooluitval en een gezondere leefstijl werken de GGD en het onderwijs – middels het programma De Gezonde School – actief samen om aandacht voor gezondheid vanzelfsprekend te maken, waarbij thema’s als voeding, sport en mediawijsheid aan bod komen. Deze ambitie reikt verder dan het versterken van de pedagogische basis alleen. Sterke lokale teams en sectoroverstijgende samenwerkingen zijn een voorwaarde voor het realiseren van veel andere speerpunten binnen deze HEA. De noodzaak van verbonden netwerken en gezamenlijke verantwoordelijkheid loopt als een rode draad door alle ambities heen. Daarmee onderstrepen we dat onderwijs niet op zichzelf staat, maar onderdeel is van een breder ecosysteem waarin jeugdhulp, welzijn, veiligheid en opvoeding onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Waar werken we naar toe: • We werken aan een integrale aanpak, met informele en formele netwerken • We doorbreken schotten

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

13

AMBITIE 1 | Bouw aan sterke sectoroverstijgende netwerken

We werken aan een integrale aanpak, met informele en formele netwerken Problemen zoals schooluitval, armoede en mentale problemen hebben vaak een gedeelde oorsprong en raken meerdere leefgebieden van een kind. Effectieve preventie en ondersteuning kunnen daarom niet uitsluitend vanuit het onderwijs of de zorg worden geboden; er is een integrale aanpak nodig, ook samen met het kind, de ouders of verzorgers en het informele netwerk om het kind heen. Dit vraagt om afstemming en heldere afspraken over verantwoordelijkheden in het onderwijs-zorgcontinuüm en tussen gemeente, kinderopvang, schoolbesturen, samenwerkingsverbanden onderwijs en jeugdhulp. Een gedeelde visie en het spreken van dezelfde taal zijn hierbij essentieel. Met de start van de samenwerkingsverbanden jeugdhulp Kracht en rondomJou in 2024 is een belangrijke stap gezet in de herinrichting van de Haagse jeugd- en gezinshulp. Deze verbanden hebben de gezamenlijke opdracht om de jeugdhulp effectiever en meer preventief vorm te geven, uitgaande van het principe dat niet iedere ondersteuningsvraag binnen een formele structuur hoeft te worden opgepakt. Zo kan de beschikbare hulp doelgericht worden ingezet voor kinderen en jongeren die deze ondersteuning daadwerkelijk nodig hebben.

Deze transformatie vindt plaats in nauwe samenwerking tussen onderwijs, jeugdhulp, zorg, ouders, kinderen en jongeren, op basis van een gedeelde overtuiging: kinderen en jongeren moeten kunnen opgroeien in een stad waarin gezamenlijk verantwoordelijkheid wordt genomen voor hun ontwikkeling en welzijn. Daarom bundelen we onze expertise, middelen en mandaten. Ook in complexe situaties – in grijs gebied – zoeken we samen naar oplossingen, op basis van gelijkwaardigheid en wederzijds vertrouwen. We maken de transitie van keten- naar netwerkdenken. Voor kinderen, jongeren én gezinnen moet er één samenhangend netwerk van steun en veiligheid zijn, waarin hun unieke leefomgeving leidend is voor ondersteuning en ontwikkeling. In dit netwerk versterken informele partijen (zoals familie, buren, sportclubs en religieuze gemeenschappen) en formele partijen (zoals leraren en jeugdprofessionals) elkaar, zoveel mogelijk in de wijk of in het stadsdeel waar het kind of de jongere woont. Ouders dragen actief bij aan het welzijn, de veiligheid en de brede ontwikkeling van hun kind en ontvangen ondersteuning waar nodig. Professionals in de kinderopvang en het onderwijs weten waar zij terecht kunnen en voelen zich gesteund door zorg- en welzijnsprofessionals en vice versa.

Wat staat ons te doen? • We organiseren (gebiedsgerichte) samenwerking met kinderopvang, onderwijs, jeugdhulp, welzijn, politie en maatschappelijke organisaties. • We zoeken naar werkwijzen die passen bij de context van het kind en het gezin, waarbij gezinsgericht werken één van de mogelijke vormen is. • We creëren fysieke en sociale nabijheid van hulp; we zorgen dat welzijns- en ondersteuningsprofessionals en tussenpersonen als brugfunctionarissen laagdrempelig aanwezig zijn op school en in de wijk. • We integreren preventieve en curatieve hulp met de kinderopvang- en schoolpraktijk en het netwerk in de wijk. We versterken de samenwerking tussen consultatiebureaus, huisartsen, Kracht, rondomJou, welzijnsorganisaties, leerplicht en informele steunstructuren rondom kinderen, jongeren en ouders. • We werken aan laagdrempelige ontmoetingsplekken (bibliotheken, culturele- en buurtcentra, sportverenigingen) als kloppend hart van de wijk en in informele netwerken zoals sportclubs, buurtcentra en sleutelfiguren, die bruggen slaan tussen kinderopvang, school, gezin en wijk.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

14

AMBITIE 1 | Bouw aan sterke sectoroverstijgende netwerken

We doorbreken schotten Een effectieve samenwerking tussen opvang, onderwijs en aanpalende domeinen zoals jeugdhulp, welzijn en veiligheid wordt soms belemmerd door verschillen in taal, regelgeving, financiering en cultuur. Door deze ‘schotten’ vallen kinderen en jongeren soms tussen wal en schip. We vergroten hun ontwikkelkansen door deze barrières actief te doorbreken. Dat vraagt om investeren in onderlinge relaties, ruimte voor maatwerk en het versterken van samenwerking in de directe leefomgeving van kinderen en jongeren. Om deze integrale samenwerking in de praktijk te versterken gaan we vanuit onderwijs, jeugdhulp en gemeente werken met de Tool OndersteunSamen. Deze tool biedt professionals houvast bij het gezamenlijk organiseren van ondersteuning rond een kind of jongere en helpt bij het vinden van oplossingen in het grijze gebied waar domeinen elkaar raken. We streven naar gezamenlijke beleidsvorming, meer regelruimte en ontschotting van middelen. Zo ontstaat een beter afgestemde route langs onderwijs, zorg en ondersteuning, waarin kinderen, jongeren en hun ouders zich gehoord en geholpen voelen. Professionals kunnen sneller schakelen, waardoor passende hulp en begeleiding tijdig beschikbaar is.

Wat staat ons hier te doen? • We brengen bestaande taal en gedeelde visies samen en werken aan gezamenlijke kaders en begrippen om afstemming te verbeteren en beleidsverschillen te overbruggen. • We maken gezamenlijke afspraken over inzet en verantwoordelijkheden van betrokken organisaties en personen rondom kinderen en jongeren. • We creëren meer ruimte voor (contextgericht) maatwerk en regelvrije experimenten in wijken en stadsbreed. • We bundelen middelen en regelruimte; we ontwikkelen beleidsmatige en financiële kaders, die integrale samenwerking over domeinen heen mogelijk maken. We streven naar financiële voorspelbaarheid en meerjarige subsidies voor samenwerkingsprojecten. • We faciliteren bestuurlijke solidariteit; we organiseren gezamenlijke besluitvorming (governance) met duidelijke rollen en verantwoordelijkheden.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

15

ambitie

2

Samen leren: ononderbroken ontwikkeling in inclusief en taalrijk onderwijs

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

16

AMBITIE 2 | Samen leren: ononderbroken ontwikkeling in inclusief en taalrijk onderwijs

In Den Haag streven we naar een stad waarin ieder kind en iedere jongere de kans krijgt om zich optimaal te ontwikkelen. Dat vraagt om een aanbod dat inclusief, taalrijk en samenhangend is – van de vroegste jaren tot en met het vervolgonderwijs. Ambitie 2 richt zich op het versterken van die doorgaande ontwikkellijn, met speciale aandacht voor kwetsbare momenten in de schoolloopbaan, gelijke kansen op taalontwikkeling en de waarde van leren binnen én buiten het klaslokaal. Tijdens hun schoolcarrière maken kinderen en jongeren meerdere overstapmomenten mee: van de kinderopvang naar groep 1, van vroegschoolse educatie naar groep 3, van het primair naar voortgezet onderwijs en uiteindelijk naar vervolgonderwijs. Deze momenten zijn cruciaal voor een ononderbroken ontwikkeling, maar kunnen ook kwetsbaar zijn – vooral voor kinderen en jongeren met extra ondersteuningsbehoeften. Zij lopen juist op deze momenten een verhoogd risico op uitval, achterstand of een niet-passende onderwijskeuze. Kinderen en jongeren die (tijdelijk) geen passend onderwijsaanbod vinden en daardoor thuiszitten, krijgen expliciete aandacht binnen deze ambitie. We zetten in op het voorkomen van thuiszitten door vroegtijdige signalering, betere samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs, jeugdhulp en ouders, en het bieden van oplossingen afgestemd op de context van het kind.

Ook taal mag geen belemmering vormen om te leren. In Den Haag ligt al een stevig fundament voor taalonderwijs, met een breed en toegankelijk aanbod voor kinderen, jongeren en volwassen. Voorschoolse educatie speelt hierin een sleutelrol en is voor veel kinderen essentieel om zonder taalachterstand aan groep 1 te kunnen beginnen. Door gerichte informatievoorziening aan ouders door peuterconsulenten, het wegnemen van financiële drempels en het beperken van administratieve lasten, stimuleren we deelname aan voorschoolse voorzieningen en dragen we bij aan gelijke ontwikkelingskansen.

Leren en groeien gebeurt niet uitsluitend binnen de muren van de kinderopvang, school of collegezaal. In een diverse stad als Den Haag, waar sommige jongeren zelden hun eigen wijk verlaten, zijn buitenschoolse en extracurriculaire activiteiten onmisbaar. Ze bieden niet alleen toegang tot sociale netwerken en vaardigheden, maar dragen ook bij aan welzijn en zelfvertrouwen. Kunst, cultuur en sport zijn geen luxe, maar vormen waardevolle bouwstenen voor cognitieve, fysieke en sociale ontwikkeling. Die brede ontwikkeling mag geen voorrecht zijn voor hen met een sterk netwerk of voldoende financiële middelen, maar moet een basisvoorwaarde zijn voor alle kinderen en jongeren in Den Haag.

Waar werken we naar toe: • We verstevigen de basis voor kansrijk in- en doorstromen • We werken verder aan een samenhangend aanbod van taalonderwijs: van voorschoolse educatie tot volwasseneneducatie • We werken samen aan de ontwikkeling van inclusieve kinderopvang en inclusief onderwijs • We realiseren toegankelijk en samenhangend aanbod voor brede ontwikkeling

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

17

AMBITIE 2 | Samen leren: ononderbroken ontwikkeling in inclusief en taalrijk onderwijs

We verstevigen de basis voor kansrijk in- en doorstromen Voorscholen leveren een belangrijke bijdrage aan een kansrijke start voor ieder kind. Daar wordt – in nauwe samenwerking met ouders, verzorgers en ondersteuningspartners – een stevige basis gelegd voor een soepele overstap naar het basisonderwijs. Kinderen ontwikkelen er hun taalvaardigheid, leren omgaan met anderen, wennen aan structuur en ritme, en krijgen ondersteuning waar nodig. Door vroeg te signaleren en gericht te begeleiden, helpt de voorschool om achterstanden te voorkomen en om talenten tot bloei te laten komen. In Den Haag werken de kinderopvang en het onderwijs langs de lijnen van het Haags Model Kindcentrum aan gezamenlijke kaders voor samenwerking, ontwikkeling, begeleiding en het realiseren van een soepele overstap van voorschool naar vroegschool. Ook bij andere overstapmomenten in de schoolloopbaan nemen we gezamenlijk verantwoordelijkheid. Denk aan succesvolle programma’s als BOVO Haaglanden (van primair naar voortgezet onderwijs), Spirit4You (van voortgezet onderwijs naar mbo en hbo) en het netwerk aan onderwijsaanbod in de Haagse Waaier, waarin onder andere de Universiteit Leiden en TU Delft participeren.

Vanuit de Haagse jongerenaanpak begeleiden we – Jongerenpunt070, onderwijs, welzijn en jeugd – jongeren van 16 tot 27 jaar die extra ondersteuning nodig hebben naar een opleiding, leerwerkplek, baan of ander passend perspectief. Tegelijkertijd vragen de overstapmomenten blijvende aandacht. Kinderen en jongeren met extra ondersteuningsbehoeften hebben juist op die momenten passende begeleiding nodig om zich in hun eigen tempo en met de juiste ondersteuning te kunnen blijven ontwikkelen. Daarom zetten we in deze HEA-periode in op het versterken van de samenwerking rond kansrijke in- en doorstroom. We pakken systeemdrempels aan – fysiek, sociaal, cultureel of didactisch, evenals financieel en juridisch – zodat ieder kind en elke jongere zich ononderbroken kan ontwikkelen.

Wat staat ons hier te doen? • We continueren de samenwerking gericht op een drempelloze toeleiding naar voorschoolse voorzieningen. • We versterken de sectoroverstijgende en sectorale samenwerking rond kansrijke in- en doorstroom, met specifieke aandacht voor een warme overdracht voor kinderen en jongeren met extra ondersteuningsbehoeften. • We organiseren samenwerking rond doorlopende leer- en ontwikkellijnen, zodat kinderen en jongeren zich ononderbroken kunnen ontwikkelen. • We zetten in op een wendbaar onderwijssysteem, door flexibele leeromgevingen te ontwikkelen voor kinderen en jongeren die extra tijd en ruimte nodig hebben alvorens door te kunnen stromen. • We werken in lijn met de Wet van school naar duurzaam werk; om voortijdig schoolverlaten te voorkomen en terug te dringen, en jongeren tot 27 jaar met afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden naar en in werk.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

18

AMBITIE 2 | Samen leren: ononderbroken ontwikkeling in inclusief en taalrijk onderwijs

We werken verder aan een samenhangend aanbod van taalonderwijs: van voorschoolse educatie tot volwasseneneducatie Goede taalvaardigheid vergroot de kans op onderwijssucces en maatschappelijke participatie. Vooral kinderen die opgroeien in een taalarme omgeving of het Nederlands als tweede taal leren, hebben baat bij vroege en gerichte ondersteuning. De afgelopen jaren is in Den Haag gewerkt aan een breed en laagdrempelig aanbod van taalonderwijs, met als doel de cyclus van laaggeletterdheid te doorbreken. Een belangrijk onderdeel hiervan is het stimuleren van deelname aan voorschoolse educatie. Juist in de eerste 1.000 dagen van een kind wordt de basis gelegd voor taalontwikkeling. Door zoveel mogelijk (doelgroep)kinderen tijdig toe te leiden naar de voorschool, vergroten we de kans dat kinderen schoolklaar starten in het primair onderwijs en profiteren van een sterke taalbasis. De Haagse bibliotheken bieden een breed aanbod voor taalontwikkeling, leesplezier en basisvaardigheden voor kinderen en volwassenen, waaronder het programma Bibliotheek op school. Het aanbod en de zichtbaarheid van volwasseneneducatie zijn vergroot via gerichte campagnes, een centrale website en de Haagse Taalketenaanpak. In 2025 maakten zo’n 10.000 inwoners gebruik van gesubsidieerde taaltrajecten.

Minder taalvaardige kinderen en jongeren in het primair, voortgezet en vervolgonderwijs – waaronder nieuwkomers en internationale studenten – moeten kunnen rekenen op passende taalondersteuning. Dat gebeurt op school, bijvoorbeeld in internationale schakelklassen, maar liefst ook daarbuiten. Daarom stimuleren we dat taalverwerving thuis wordt voortgezet. We betrekken ouders en verzorgers actief bij de taalontwikkeling van hun kind, moedigen hen waar nodig aan om zelf taalonderwijs te volgen en zorgen – samen met professionele taalaanbieders en vrijwilligersorganisaties in de wijk en stad – voor laagdrempelige taalprogramma’s buiten de formele onderwijscontext. Beheersing van de Nederlandse taal is essentieel om elkaar te begrijpen en deel te nemen aan de samenleving. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat talige diversiteit van meerwaarde is om de leerresultaten in het Nederlands te versterken. Zo werken we aan een kansrijke stad, waarin ieder kind en iedere jongere – ongeacht achtergrond of thuistaal – de kans krijgt om zich optimaal te ontwikkelen.

Wat staat ons hier te doen? • We blijven inzetten op het stimuleren van deelname aan voorschoolse educatie, door barrières weg te nemen en ouders actief te informeren en te betrekken. • We zetten in op de doorontwikkeling van toegankelijk wijk- en stadsbreed Nederlands taalaanbod voor ouders, dat aansluit op het taalonderwijs in de voorschoolse educatie en op school. We richten ons op aanbod dat de ouderbetrokkenheid bevordert en aansluit bij de leefwereld en behoeften van Haagse gezinnen. • We intensiveren de stedelijke en regionale samenwerking rondom nieuwkomersonderwijs en ISK-klassen. • Waar het functioneel is om de thuistaal van nieuwkomers toe te passen in het onderwijs, stimuleren we dat als middel om het leren van en in het Nederlands te versterken. • We versterken het aanbod en de toegankelijkheid van onderwijs gericht op basisvaardigheden voor volwassenen, waaronder taalonderwijs.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

19

AMBITIE 2 | Samen leren: ononderbroken leerlijnen in inclusief en taalrijk onderwijs

We werken samen aan de ontwikkeling van inclusieve kinderopvang en inclusief onderwijs Inclusiviteit in het onderwijs gaat over toegankelijkheid, thuisnabijheid, diversiteit, gelijkwaardigheid en participatie. We willen leer- en ontwikkelomgevingen creëren waarin iedereen zich welkom voelt en mee kan doen – ongeacht achtergrond, ondersteuningsbehoefte of thuistaal. In Den Haag is de beweging naar inclusieve kinderopvang en onderwijs inmiddels ingezet, onder andere met de transitie van de jeugdhulp. Ook zijn er startklassen opgezet voor vier- en vijfjarigen met een hulpvraag, zodat zij gerichte begeleiding kunnen krijgen en duidelijk wordt welke ondersteuning deze kinderen op de lange termijn nodig hebben – bij voorkeur binnen het reguliere onderwijs. Eerste ervaringen zijn opgedaan met inclusieve kinderopvang voor jonge kinderen met extra ondersteuningsbehoeften en er is een basis gelegd voor onderwijs-zorg- en zorg-onderwijsgroepen. De komende jaren werken we – volgens de koers van de samenwerkingsverbanden onderwijs (SPPOH en SWVZHW) – toe naar een dekkend en samenhangend aanbod van kinderopvang en onderwijs, waarbinnen alle kinderen en leerlingen zich ononderbroken, thuisnabij én samen kunnen ontwikkelen. Het uitgangspunt is daarbij helder: kinderen en leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben, ontvangen die zoveel mogelijk binnen de reguliere voorzieningen.

Kinderen en jongeren in wiens ondersteuningsbehoeften niet binnen een reguliere onderwijssetting kan worden voorzien, kunnen nog steeds terecht op het speciaal onderwijs. Het realiseren van inclusieve kinderopvang en inclusief onderwijs betekent een fundamentele verandering in denken, samenwerken én doen. Waar de focus nu ligt op het voorzien in individuele ondersteuning voor leerlingen met speciale leerbehoeften, komt de nadruk straks te liggen op de inrichting van inclusieve leer- en ontwikkelomgevingen, waarbinnen de groep of de school als geheel kan floreren en waar verschillen worden omarmd. Ook de fysieke omgeving moet hieraan bijdragen (zie pagina 31). Dat kost tijd, vraagt om breed commitment en blijvende inzet van alle betrokken partijen. Binnen de samenwerkingsverbanden onderwijs, met Kracht en rondomJou, zorg en relevante maatschappelijke organisaties zetten we deze HEA-periode de volgende stappen in de richting van inclusieve kinderopvang en onderwijs; door samen tot nieuwe werkwijzen te komen, het ondersteuningsaanbod van scholen stapsgewijs te verdiepen en te verbreden en samenwerking in de wijk verder te intensiveren.

Wat staat ons hier te doen? • We maken beleidsmatige en financiële ruimte voor (innovatieve) sectorale en sectoroverstijgende samenwerkingen, gericht op de ontwikkeling en bestendiging van inclusieve kinderopvang en inclusief onderwijs. • We versterken samenwerking in overstijgende netwerken, zodat co-creatie en contextgericht handelen centraal staan. • We werken aan gezamenlijke kaders en een gedeelde taal voor inclusieve kinderopvang en inclusief onderwijs, om effectieve samenwerking tussen betrokken partijen te versterken. • We investeren in opleiding, (doorlopende) deskundigheidsbevordering en professionalisering, zodat professionals in kinderopvang en onderwijs beschikken over de kennis en vaardigheden om kinderen met extra ondersteuningsbehoeften passend te begeleiden – vanuit een sterke pedagogische en didactische basis.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

20

AMBITIE 2 | Samen leren: ononderbroken leerlijnen in inclusief en taalrijk onderwijs

We realiseren toegankelijk en samenhangend aanbod voor brede ontwikkeling Goed onderwijs gaat over meer dan taal en rekenen. Kinderen en jongeren hebben ruimte nodig om zich breed te ontwikkelen – door nieuwe omgevingen te verkennen, de waarde van diversiteit te ervaren en hun eigen talenten te ontdekken. Aandacht voor brede ontwikkeling binnen kinderopvang en onderwijs draagt aantoonbaar bij aan welzijn, identiteitsvorming en sociale verbondenheid en levert daarmee een belangrijke bijdrage aan het vergroten van gelijke onderwijskansen. Den Haag beschikt over een solide infrastructuur die hieraan bijdraagt. Steeds meer kinderopvanglocaties besteden aandacht aan cultuuronderwijs voor jonge kinderen. Vrijwel alle scholen in Den Haag nemen deel aan cultuurbezoeken via Cultuurschakel en kunstvakdocenten maken steeds vaker deel uit van lerarenteams. Ook buiten schooltijd is er veel mogelijk. Kinderen en jongeren kunnen – vaak in hun eigen wijk – laagdrempelig deelnemen aan sportieve buitenschoolse activiteiten, bijvoorbeeld via de Haagse Sporttuinen. Op bijna negentig scholen worden naschoolse sportprogramma’s aangeboden, vaak in samenwerking met Haagse sportverenigingen. Deelname aan schoolzwemmen is nog altijd gratis en wordt breed benut. Met het Actieprogramma Publieke Gezondheid werken we – op en rondom scholen – aan de fysieke en mentale gezondheid van kinderen en jongeren.

Daarnaast verkennen we met de kinderopvang en het onderwijs de mogelijkheden om de brede motorische vaardigheden van (jonge) kinderen te versterken en beweegdeelname te vergroten. Voor studenten is er het Platform Student & Stad, dat zich richt op het verbeteren van voorzieningen, het versterken van studentenwelzijn en het bevorderen van integratie in de stad. We zetten deze koers voort en bouwen verder aan een (onderwijs)context en pedagogische basis in de wijk, waarin deelname aan culturele, sportieve en maatschappelijke activiteiten voor ontwikkeling – zowel onder schooltijd als in vrije tijd – voor alle kinderen en jongeren vanzelfsprekend is. Binnen deze context nemen scholen, culturele instellingen, sportverenigingen, welzijnsorganisaties, bibliotheken en andere partners gezamenlijk verantwoordelijkheid voor de brede ontwikkeling van Haagse kinderen en jongeren.

Wat staat ons hier te doen? • We stimuleren samenwerking in de wijken en stadsdelen – tussen kinderopvang, scholen, culturele instellingen, sportverenigingen, bibliotheken, buurtcentra en andere relevante onderwijspartners – om in gezamenlijkheid een samenhangend aanbod voor brede ontwikkeling te realiseren. • We investeren in ontmoetingsplekken en informele netwerken in de wijk (bibliotheken, culturele instellingen, buurtcentra, sportverenigingen), die bruggen slaan tussen school, gezin en omgeving.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

21

ambitie

3

Professionals in positie: voor het onderwijs van vandaag en morgen

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

22

AMBITIE 3 | Professionals in positie: voor het onderwijs van vandaag en morgen

Een ondersteunend en veilig leerklimaat is – zoals ook toegelicht in ambitie 1 – essentieel voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren. In groepen en klassen met een sterke pedagogisch-didactische basis voelen kinderen en jongeren zich vaker gezien en gehoord. Ook pedagogisch professionals en onderwijspersoneel functioneren beter binnen een stabiele leercultuur, in multidisciplinaire en divers samengestelde teams en met ruimte voor professionele ontwikkeling. Deze voorwaarden staan echter onder druk en de ongelijkheid tussen scholen neemt toe. Zowel de kinderopvang als het onderwijs kampen met hardnekkige personeelstekorten, met name op locaties en scholen met meer kinderen en jongeren met extra ondersteuningsbehoeften en een hoger risico op onderwijsachterstanden. Om de gevolgen van de personeelstekorten in het onderwijs te beperken, is de afgelopen jaren een breed palet aan maatregelen getroffen. Er is onder andere geïnvesteerd in de opleiding van zij-instromers, in bovenbestuurlijke inductieprogramma’s en in sterke netwerken van opleidingsscholen. In stadsdeel Laak – waar het lerarentekort in het primair onderwijs het grootst is – is gestart met gebiedsgericht opleiden, zodat onderwijsprofessionals al tijdens hun opleiding worden voorbereid op lesgeven in een grootstedelijke context.

De regionale samenwerking binnen de Onderwijsregio Haaglanden (zie bijlage 1) is inmiddels stevig verankerd en vormt een belangrijk fundament in de aanpak van de personeelstekorten. Vanuit deze samenwerking wordt met gezamenlijke en collectieve maatregelen ingezet op het versterken van de onderwijsarbeidsmarkt, het opleiden en professionaliseren van personeel, het bevorderen van samenwerking en het realiseren van toekomstbestendig onderwijs. We sluiten ons bij deze doelstellingen aan en voegen er in deze HEA enkele maatregelen aan toe die specifiek op de Haagse context van toepassing zijn. Tevens verbreden we de inzet naar professionals in de kinderopvang en blijven we oog houden voor de randvoorwaarden om werken in het Haagse onderwijs aantrekkelijker te maken, zoals huisvesting, parkeerbeleid en de Haagse LerarenPas.

Waar werken we naar toe: • We blijven investeren in opleiding en ontwikkeling van professionals in het onderwijs en de kinderopvang • We werken samen verder aan de kennis en vaardigheden die nodig zijn in de Haagse context

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

23

AMBITIE 3 | Professionals in positie: voor het onderwijs van vandaag en morgen

We blijven investeren in opleiding en ontwikkeling van professionals in het onderwijs en de kinderopvang De huidige samenleving vraagt om een andere inrichting van ons onderwijs; flexibeler, inclusiever en dichter op de maatschappij. Dat betekent ook een herziening van het traditionele beroepsbeeld van de onderwijsprofessional. Zo lijkt het klassieke model van één leraar voor de groep in veel gevallen niet langer houdbaar en vragen we binnen de inclusieve leercultuur van pedagogisch professionals en onderwijspersoneel andere competenties en vaardigheden dan voorheen. Met de ontwikkeling naar inclusieve kinderopvang en inclusief onderwijs verleggen we de focus van ‘wat hebben kinderen nodig om erbij te kunnen horen’ naar ‘wat kunnen leraren, het schoolteam en andere professionals doen om kinderen erbij te láten horen’. Ons onderwijs heeft de beste mensen nodig, die voldoende ruimte moeten krijgen om zich persoonlijk en professioneel te blijven ontwikkelen. Dat opleiden en begeleiden doen we zoveel mogelijk samen binnen de partnerschappen van Samen Opleiden & Professionaliseren, via bovenbestuurlijke inductieprogramma's en in samenwerking met relevante sectoren.

Vakprofessionals van buiten het onderwijs – die bijvoorbeeld cultuur- of sportlessen geven op school – moeten kunnen deelnemen aan laagdrempelige professionaliseringstrajecten om hun pedagogische en didactische vaardigheden te versterken. We zetten in op een gezond, professioneel en aantrekkelijk werkklimaat, waarin iedere kinderopvang- en onderwijsprofessional – van primair tot vervolgonderwijs – de ruimte krijgt zich verder te scholen en te ontwikkelen, zich uitgenodigd voelt om bij te dragen aan toekomstgericht werken en duurzaam verbonden blijft aan de Haagse kinderopvang en het onderwijs. Op die manier bouwen we aan een sterke beroepsgroep, die klaar is voor de uitdagingen van vandaag en morgen.

Wat staat ons hier te doen? • We zetten in op een breder aanbod van gezamenlijke coachings- en begeleidingstrajecten voor startende pedagogisch professionals, onderwijsprofessionals en zij-instromers. • We maken – aanvullend op de landelijke Nationale Aanpak Professionalisering van Leraren – gezamenlijke afspraken over ontwikkelpaden, zodat loopbaanmogelijkheden voor iedereen die werkzaam is in de kinderopvang en het onderwijs helder en aantrekkelijk zijn. • We stimuleren experimenten met nieuwe organisatiemodellen voor toekomstbestendig onderwijs. • We betrekken (Haagse) kennisinstellingen actief bij praktijkgericht onderzoek en het bevorderen van evidence informed werken, met het oog op de ontwikkeling van toekomstgerichte functie- en taakdifferentiatie binnen de kinderopvang en het onderwijs. • We stimuleren bovenbestuurlijke inzet van professionals op basis van expertise en gericht op kennisdeling.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

24

AMBITIE 3 | Professionals in positie: voor het onderwijs van vandaag en morgen

We werken samen verder aan de kennis en vaardigheden die nodig zijn in de Haagse context Kinderopvang- en onderwijsprofessionals in Den Haag werken dagelijks in een veelzijdige en dynamische stad. Die grootstedelijke context biedt unieke kansen, maar brengt ook complexe uitdagingen met zich mee. De superdiversiteit in Haagse groepen en de impact van maatschappelijke ontwikkelingen, zoals digitalisering en polarisatie, doen een groot beroep op de competenties van pedagogisch professionals en onderwijspersoneel. Om op alle Haagse kinderopvang- en onderwijslocaties een stevige pedagogische basis te waarborgen en de duurzame inzetbaarheid van (onderwijs)professionals te vergroten, is het daarom van belang dat we onze krachten bundelen. We investeren in gerichte kennisontwikkeling en training, maar ook in tijd om gezamenlijk te verkennen welke onderwijscompetenties nu en in de toekomst nodig zijn in een diverse stad als Den Haag. We bereiden pedagogisch professionals en leraren voor op het lesgeven in een grootstedelijke context, waarin samenwerking met andere professionals in de wijk – zoals maatschappelijk werkers, zorg- en welzijnsorganisaties, politie en cultuurinstellingen – steeds belangrijker wordt.

Binnen het programma Netwerk Veilige School werken scholen en gemeente samen met partners als politie, het openbaar ministerie, leerplicht en jeugdhulp aan een veilige leeromgeving voor alle kinderen en jongeren.

Wat staat ons hier te doen? • We hebben bij de (door)ontwikkeling van opleidingen en trainings- en begeleidingsprogramma's expliciet aandacht voor inclusieve kinderopvang en onderwijs in een grootstedelijke context en onderzoeken hoe we gezamenlijk met professionals in de zorg en welzijn kunnen leren. • We stimuleren en faciliteren structurele expertisedeling tussen kinderopvang, de verschillende onderwijssectoren, kennisinstellingen en relevante samenwerkingspartners. • We breiden het gebiedsgericht opleiden en reflecteren verder uit, waarbij leerkrachten, zij-instromers, pedagogisch professionals en onderwijsassistenten al tijdens hun opleiding inzicht krijgen in grootstedelijke vraagstukken en de impact daarvan op de dagelijkse onderwijspraktijk. • We dragen bij aan kennisontwikkeling met betrekking tot (kind)ontwikkeling en onderwijs in een grootstedelijke context, door onderzoekslijnen uit te zetten en actief de samenwerking met Haagse kennisinstellingen op te zoeken. • We werken aan een gecombineerde lerarenopleiding voor het primair en voortgezet onderwijs, waardoor toekomstige leraren nog beter worden toegerust om aangesloten te blijven op de grootstedelijke uitdagingen die kinderen en jongeren ervaren.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

25

ambitie

4

Creëer flexibele leeromgevingen voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt en veerkrachtige stad

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

26

AMBITIE 4 | Creëer flexibele leeromgevingen voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt en veerkrachtige stad

De samenleving verandert razendsnel, bijvoorbeeld onder invloed van ontwikkelingen als de klimaatcrisis, technologische ontwikkelingen (waaronder artificiële intelligentie), demografische verschuivingen en toenemende ongelijkheid. In dit krachtenveld speelt het onderwijs een cruciale rol; onderwijs biedt kinderen en jongeren kennis, vaardigheden en perspectieven die nodig zijn om betekenisvol deel te nemen en bij te dragen aan de samenleving. Nu en in de toekomst. Door het wereldbeeld van leerlingen en studenten te verbreden, hen voor te bereiden op de noden in de arbeidsmarkt en hen stapsgewijs onderdeel te maken van complexe maatschappelijke opgaven, draagt het onderwijs bij aan persoonlijke ontwikkeling én sociale cohesie.

Den Haag wil een aantrekkelijke stad zijn om te studeren, met goede voorzieningen en aandacht voor studentenwelzijn en veiligheid. Hieraan werken Haagse mbo-, hbo- en wo-onderwijsinstellingen, gemeente en studenten samen in Platform Student & Stad. Via het Haags Actieplan Studentenhuisvesting (zie bijlage 1) zetten we in op voldoende en betaalbare studentenwoningen. Voor gelijke stagekansen is het Haags Manifest Gelijke stagekansen (zie bijlage 1) opgesteld en loopt een brede campagne via Haagseaanpak.nl. Mbo-, hbo- en wo-studenten nemen deel aan de gezamenlijke introductieweek voor het nieuwe studiejaar. De stad ontwikkelt zich steeds meer tot een bruisende studentenstad, onder meer met een nieuwe campus aan het Spui voor ca. 4.000 studenten en medewerkers van de Universiteit Leiden, TU Delft, LUMC, Open Universiteit en UNL. We bouwen voort op deze succesvolle initiatieven, werken toe naar een onderwijspraktijk die wendbaar en responsief is en creëren leeromgevingen die aansluiten op actuele maatschappelijke opgaven en toekomstige arbeidsmarktdynamiek. Ook blijven we investeren in taal-, reken- en digitale basisvaardigheden voor volwassenen, zodat iedereen zelfstandig mee kan (blijven) doen in de samenleving.

Waar werken we naar toe? • We benutten de stad en regio als leeromgeving • We werken aan verbinding en saamhorigheid in leeromgevingen • We blijven investeren in een leven lang ontwikkelen

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

27

AMBITIE 4 | Creëer flexibele leeromgevingen voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt en veerkrachtige stad

We benutten de stad en regio als leeromgeving Onderwijs is meer dan kennisoverdracht. Het vormt kinderen en jongeren tot actieve, betrokken burgers die betekenisvol kunnen deelnemen en bijdragen aan de samenleving. In het primair en voortgezet onderwijs maken kinderen en jongeren geleidelijk kennis met maatschappelijke vraagstukken en de stedelijke context waarin zij opgroeien, bijvoorbeeld door vakken als burgerschap, maatschappijleer of CKV (Culturele en Kunstzinnige Vorming). Zo ontwikkelen zij niet alleen cognitieve vaardigheden, maar ook sociaal-maatschappelijk bewustzijn. Studenten in het mbo, hbo en wo leren (groten)deels in de praktijk. Om onderwijs toekomstbestendig en maatschappelijk relevant te houden, kunnen we de rijke mogelijkheden van werken en leren echter nog beter benutten. Dit doen we in nauwe samenwerking met werkgevers en in afstemming met behoeften in de stad en op de arbeidsmarkt. We bouwen aan een kennisinfrastructuur waarin studenten – vanuit diverse opleidingen en onderwijsniveaus – samenwerken aan lokale, nationale en mondiale vraagstukken. Dit gebeurt in de wijk, in de stad en in verbinding met de samenleving. De stad profiteert mee: inzichten en ervaringen uit de leeromgeving vloeien terug naar de studenten, het onderwijs én naar de praktijk.

We richten ons daarbij onder andere op tekortsectoren en op urgente maatschappelijke thema's, zoals energie- en klimaattransitie en het bevorderen van kansengelijkheid. Kijkend naar de behoefte van zowel de huidige als toekomstige arbeidsmarkt, is het belangrijk om kinderen in een vroeg stadium te stimuleren te kiezen voor bètagerichte profielen. Daar leggen we de verbinding met het programma Aansluiting Onderwijs, Arbeidsmarkt en Bedrijfsleven. Ook stimuleren we de ondernemende mentaliteit bij jongeren en ondersteunen we start-ups en scale-ups, zodat zij goed zijn voorbereid op een snel veranderende wereld. Met initiatieven zoals Studenten voor Educatie en de scriptiewerkplaats brengen we studenten al tijdens hun opleiding in contact met de Haagse praktijk. Daarmee draagt het onderwijs bij aan innovatie, maatschappelijke betrokkenheid en verbinding in de stad. Den Haag staat wereldwijd bekend als de internationale stad van Vrede & Recht. Deze positie wordt versterkt door de aanwezigheid van talrijke organisaties, zoals internationale gerechtshoven, ngo’s en overheids- en kennisinstellingen. Hbo- en wo-instellingen trekken (internationale) studenten aan die een belangrijke impuls geven aan Den Haag als kennisstad. Zij profiteren van een unieke leeromgeving waarin vrede, recht en internationale samenwerking centraal staan.

Wat staat ons hier te doen? • We initiëren en versterken structurele samenwerkingen met ondernemers, professionals, inwoners en maatschappelijke organisaties in stad, zodat leeromgevingen ontstaan die aansluiten bij de praktijk en zichtbaar en toegankelijk zijn in de wijk. • We integreren stedelijke casussen, praktijkopdrachten, stages en co-creatie structureel in het onderwijs, zodat leerlingen in het primair- en voortgezet onderwijs en studenten leren over en mét de stad. • We werken aan de doorontwikkeling van opleidingsaanbod dat aansluit op het profiel van Den Haag als internationale stad van Vrede & Recht en bestuurlijk centrum van Nederland. • We initiëren of sluiten aan bij sectortafels voor brede (ook sectoroverstijgende) kennisdeling en samenwerking tussen onderwijs, arbeidsmarkt en samenleving, en benutten actief landelijke netwerken, zoals het Netwerk Kennissteden Nederland. • We zetten actief in op het behoud van internationale studenten na afstuderen; door hen te verbinden met kansrijke sectoren versterken we zowel de economische vitaliteit als het internationale karakter van Den Haag.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

28

AMBITIE 4 | Creëer flexibele leeromgevingen voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt en veerkrachtige stad

We werken aan verbinding en saamhorigheid in leeromgevingen In Den Haag moet iedereen zich uitgenodigd voelen om te leren, talenten te ontdekken en te ontwikkelen en – op basis van eigen capaciteiten en kwaliteiten – bij te dragen aan een veerkrachtige en verbonden stad. We streven naar gelijke ontwikkelkansen voor álle inwoners, ongeacht achtergrond, opleidingsniveau of levensfase. Tegelijkertijd vraagt de huidige samenleving veel van ons. Een aanzienlijk deel van de studenten kampt met mentale klachten, prestatiedruk en gevoelens van eenzaamheid. Soms leidt dit tot studievertraging of uitval. Daarom is het van groot belang dat studenten in Den Haag zich gezien, gesteund en verbonden voelen. Dat doen we door veilige en inclusieve leeromgevingen te creëren, samenwerking binnen het onderwijs te stimuleren – tussen studenten onderling, maar ook met relevante (onderwijs)partners en opdrachtgevers in de stad – en stage- en leermogelijkheden te verruimen. Daarnaast positioneren we Den Haag nog steviger als studentenstad; een plek waar studenten zich vanaf de introductietijd welkom voelen om te wonen, elkaar te ontmoeten en laagdrempelig toegang hebben tot sportieve en culturele voorzieningen.

Wat staat ons hier te doen? • We werken aan veilige en inclusieve (leer)omgevingen, zodat iedere student in Den Haag zich optimaal kan ontplooien. • We continueren de collectieve aanpak van stagediscriminatie en werken – samen met de stad en regio – aan een breder aanbod van stagemogelijkheden en leerplekken. • We hanteren een integrale aanpak voor studentenwelzijn, met specifieke aandacht voor studenten die een verhoogd risico lopen op welzijnsproblemen, waaronder internationale studenten. • We bouwen vanuit het Platform Student & Stad verder aan de positionering van Den Haag als studentenstad, met aandacht voor voldoende en betaalbare studentenhuisvesting – zoals afgesproken in het Haags Actieplan Studentenhuisvesting – en de realisatie van third places waar studenten elkaar kunnen ontmoeten.

Haagse Educatieve Agenda 2026-2032

29

AMBITIE 4 | Creëer flexibele leeromgevingen voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt en veerkrachtige stad

We blijven investeren in een leven lang ontwikkelen Om effectief in te kunnen spelen op de voortdurend veranderende arbeidsmarkt, is een gezamenlijke inzet op (hybride) leeraanbod voor om-, op- en bijscholing essentieel. We beschouwen leren als een continu proces; een noodzakelijke voorwaarde om mee te kunnen (blijven) doen én bij te dragen aan een inclusieve en verbonden stad. Deze urgentie is al groot en wordt door ingrijpende ontwikkelingen zoals artificiële intelligentie nog groter. Een systeem dat ruimte biedt voor doorlopende ontwikkeling van werkenden is niet alleen van economische waarde, maar draagt ook bij aan sociale samenhang en een veerkrachtige, innovatieve samenleving. Het scholingsfonds Haaglanden Leert Door is daarin al een eerste stap. Het beheersen van basisvaardigheden – taal, rekenen en digitale vaardigheden – is essentieel om volwaardig deel uit te maken van de samenleving. Naarmate basisvaardigheden toenemen, groeit het zelfvertrouwen, wordt het eenvoudiger om werk te vinden en kunnen ouders hun kinderen beter ondersteunen bij school. Met onze inzet op volwasseneneducatie bieden we mensen die nog niet of onvoldoende kunnen participeren, een passend educatief aanbod, zodat zij zelfstandig mee kunnen doen in de samenleving. Ook nieuwkomers moeten volwaardig kunnen deelnemen in de maatschappij.

Zij brengen waardevolle kennis en ervaring mee, maar juridische, taalkundige en sociale drempels staan duurzame participatie en arbeid regelmatig in de weg. De komende HEA-periode bouwen we verder aan een breder ecosysteem van toegankelijke en flexibele leeromgevingen, waarin werkenden – ongeacht leeftijd, achtergrond of vooropleiding – duurzaam kunnen groeien. Daarbij richten we ons nadrukkelijk op de grote tekortsectoren zoals benoemd in het programma Aansluiting Onderwijs, Arbeidsmarkt en Bedrijfsleven, waaronder Zorg & Welzijn, Overheid & Veiligheid, ICT & Cybersecurity, Bouw & Techniek en Kinderopvang & Onderwijs. Dit vraagt om een gezamenlijke inzet van kennisinstellingen, het bedrijfsleven, sociale partners en overheden. We maken keuzes op basis van gedeelde urgentie, verantwoordelijkheid en solidariteit. In lijn met gemeentelijk beleid zet Den Haag zich ook in voor de (onderwijs)kansen van arbeidsmigranten. Door het stimuleren van taalvaardigheid, het vergroten van de toegankelijkheid van scholing en het versterken van samenwerking met werkgevers, draagt de gemeente bij aan duurzame inzetbaarheid en sociale inclusie van deze groep.

Wat staat ons hier te doen? • We versterken de brede sectortafels om de behoeften van werkenden en werkgevers in de stad en de regio scherp in beeld te krijgen en de afstemming tussen beiden te optimaliseren. • We werken in en met de stad – zoveel mogelijk in co-creatie – aan een lerend ecosysteem voor om- en bijscholing en sluiten waar mogelijk aan bij landelijke sectorale ontwikkelpaden. • We zorgen voor een toegankelijk aanbod voor om- en bijscholing, door barrières voor deelname (financiële omstandigheden, gezinssituatie of sociale drempels) zoveel mogelijk weg te nemen of te verlagen. • We werken samen met onze taalpartners en werkgevers – zowel binnen als buiten de gemeente – om de basisvaardigheden van volwassenen te versterken. Daarbij streven we ernaar meer in Den Haag gevestigde burgers te bereiken en hen zo snel mogelijk een passend traject aan te bieden.