RIS323714 Bijlage 1 Nota van Beantwoording - Woonzorgvisie

→ Gaat de gemeente een actief beleid voeren om het groeiend tekort aan thuiszorg door een verhoging van efficiënte inzet deels op te vangen? De versnippering bij de inzet van de thuiszorg leidt tot veel inefficiëntie door veel reistijd en daardoor tot capaciteitsverlies.

Opvangen tekorten thuiszorg De gemeente wil de versnippering van zorgaanbieders terugdringen. We onderzoeken mogelijkheden om het zorgaanbod per buurt te organiseren met minder verschillende partijen. Dit hebben we opgenomen in paragraaf 3.2.4 en 3.2.5 van de Ontwerp Woonzorgvisie.

→ Er zijn in de wijk meerdere instellingen en organisaties actief die vervoer verzorgen voor telkens een iets andere groep inwoners. Gaat de gemeente actief bevorderen dat er een bundeling plaatsvindt, zodat het vervoer van personen in de wijk laagdrempelig wordt in het belang van de zelfredzaamheid, van de toegang tot zorg en cultuur van de eenzaamheidsbestrijding?

Bundeling vervoer De gemeente heeft de inkoop van het doelgroepenvervoer geharmoniseerd. Dankzij een integrale aanbesteding zijn de verschillende onderdelen (Wmo-vervoer, dagbestedingsvervoer, leerlingenvervoer, Wsw-vervoer en jeugdwetvervoer) contractueel samengevoegd: “AV070.” Wijzigingen: Geen wijzigingen.

Vanuit inwoners 1.

Langzaamaan begint gelukkig inzicht te komen in de heftige wens van velen: sowieso meer woningen, en met name meer kleinere, geschikte woningen voor alleenstaanden en voor senioren. Persoonlijk heb ik me 7 jaar intensief ingezet om te zoeken naar een gebouw in Den Haag voor koopappartementen voor een vorm van gemeenschappelijk wonen, voor inkomens van laag tot midden (de spreekwoordelijke docent, verpleger en politieagent). Met alle medewerking van de gemeente (o.a. [naam verwijderd]) en vele, vele anderen, is het niet gelukt. Ik heb de moed opgegeven. We zochten naar ruimtes van 60-90 m2. Niet voor een bergje zorgbehoevende witte senioren, maar voor een liefst zo divers mogelijke groep mensen, omdat dat ons het “gezondst” leek. Hypotheken voorbereiden was ingewikkeld, maar leek te gaan lukken. Maar projectontwikkelaars en architecten wensen geen “kleine” woningen te willen bouwen. En de overheid kan geen strakke opdrachten geven. Daarom woon ik nog (niet ontevreden) in een apppartementgebouw waar buren weinig met elkaar hebben. En hebben vrienden en kennissen van mijn (senioren) leeftijd hebben vaak een te groot huis waar ze best vanaf willen. Zo jammer.

Antwoord: De gemeente streeft ernaar om de mogelijkheden voor gemeenschappelijk wonen in Den Haag te vergroten. Het realiseren van meer collectieve en innovatieve woon(zorg)concepten is daarom als ambitie opgenomen in de Ontwerp Woonzorgvisie (zie paragraaf 3.2.2). Daarnaast werkt de gemeente sinds april 2024 aan de uitvoering van het Stimuleringsplan innovatieve woonvormen (RIS316966), waarmee we de ontwikkeling van collectieve woonvormen stimuleren. Wij kunnen hier niet ingaan op uw specifieke situatie, maar begrijpen dat het voor u teleurstellend is dat het niet is gelukt om de door u beoogde vorm van gemeenschappelijk wonen te realiseren. Wijzigingen: Geen wijzigingen.

Dus ik zou adviseren: Zorg, wanneer dat kan, voor vormen van gemeenschappelijk wonen voor mensen zonder dikke portemonnee. En volgens mij /ons profiteert iedereen het meest en leukst van elkaar wanneer de groep divers is.

2.

L.s.

Antwoord:

De invulling van de plannen komen niet overeen, met de behoefte van de omgeving van het rodekruis ziekenhuis. -Er is geen behoefte aan woningen voor woongroepen. -Er is geen behoefte aan sociale woningbouw. -Er is geen behoefte aan woningen voor arbeids migranten.

In uw zienswijze vraag u aandacht voor het woonprogramma van de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis. In de Woonzorgvisie gaan wij niet in op individuele projecten. Uw zienswijze leidt zodoende niet tot een wijziging van de Woonzorgvisie.

-Wel behoefte aan woningen voor zelfstandig wonende oudere. -Wel behoefte aan betaalbare woningen voor starters. In de directe omgeving van het ziekenhuis wonen ongeveer 3000 ouderen. Een gedeelte van die ouderen willen graag in eigen omgeving kleiner gaan wonen. Dit zou een win win situatie zijn. -Deze ouderen laten dan grote woningen achter. Dus dit lost een deel van de woningnood voor gezinnen op. Woonvisie 2040 gaat voorbij aan de behoefte van de omgeving. Dit was voorheen democratisch verwoord in de PUK.

Wel kunnen we aangeven dat we bij de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis het woonbeleid hanteren zoals vastgesteld is in de Woonvisie Den Haag 2040 (RIS318960). Ons streven is om op de locatie van het Haga ziekenhuis woningen in diverse prijssegmenten en een diversiteit aan woonproducten te ontwikkelen. Er zullen seniorenwoningen en woningen in de vrije sector ontwikkeld worden op deze locatie. Op dit moment staat nog niet vast om hoeveel woningen dit exact zal gaan. In lijn met ons woonbeleid zetten wij echter ook in op woningen in andere prijssegmenten en voor andere doelgroepen, waaronder sociale huurwoningen. Verder geeft u in uw zienswijze aan dat het bouwen van seniorenwoningen bijdraagt aan de doorstroming op de woningmarkt. Wij zetten sterk in op doorstroming. Het stimuleren van doorstroming naar een passend thuis is dan ook als ambitie opgenomen in de Ontwerp Woonzorgvisie (zie paragraaf 3.2.3). Wijzigingen: Geen wijzigingen.

Dus ik verzoek dringend hier naar te luisteren.

3.

Samen zorgen voor een thuis is een mooie visie, geheel opgesteld als een groot dorp, zonder stadsrechten. Door het grootstedelijk te verwaarlozen, door het hedendaagse vervoer te miskennen, wordt er voorbijgegaan aan het feit dat de sociale contacten worden afgebroken door ontbreken van parkeervoorzieningen. Ouderen gaan niet weg omdat ze bij terugkomst geen parkeerplek meer hebben, bezoek komt niet, of minder om dezelfde reden. Dit hoort ook in een visie thuis. Het wordt in deze visie gemist. namens veel ouderen die nog steeds bij machte zijn en graag van de luxe gebruikmaken.

Antwoord: De gemeente vindt het belangrijk om een goede bereikbaarheid en een acceptabele parkeerdruk te hebben in de stad. Dit draagt bij aan een prettige woonomgeving, maar is daarnaast ook belangrijk voor het sociale leven van de (oudere) inwoners. De praktijk is echter dat veel Haagse woonwijken niet zijn gebouwd op het huidige autobezit. De gemeente voert daarom parkeerbeleid om te proberen de parkeerdruk in de wijken te verlagen. Dit is onder andere vastgelegd in de Actualisatie Parkeerstrategie 2021-2030 (RIS319383). Helaas is in diverse wijken de parkeerdruk nog te hoog. De komende jaren werkt de gemeente verder aan terugdringen van die parkeerdruk. Voor mensen die erg slecht ter been zijn, is er de mogelijkheid om een gehandicaptenparkeerplaats aan te vragen op korte afstand van de woning. Daarnaast stelt de gemeente ook bezoekersvergunningen en mantelzorgvergunningen beschikbaar in de gereguleerde gebieden, om het makkelijker en goedkoper te maken om bezoek te ontvangen. Wijzigingen: In paragraaf 3.2.5 (over de inrichting van zorgzame buurten) wordt onder het kopje ‘voorzieningen’ een tekstdeel over parkeren toegevoegd.

4.

Hierbij mijn mening/input. Ik woon meerdere jaren in Leidschenveen. We merken dat veel stoepen onbegaanbaar zijn met kinderwagen of rolstoel vanwege erg smalle stoepen met soms zelfs een lantaarnpaal of boom er midden op. Hierdoor moeten we met kinderwagens, rollators en rolstoelen over straat en kunnen kinderen ook niet altijd veilig leren steppen en fietsen. Bij het veranderen of bouwen van een wijk, zet toegankelijkheid en veiligheid op 1. Ik denk graag mee met verbetering van toegankelijkheid.

Antwoord: Het is inderdaad van belang dat de openbare ruimte in wijken toegankelijk en veilig is. Eén van de ambities van de Ontwerp Woonzorgvisie is het inrichten van zorgzame buurten. Hier maakt ook de woonomgeving onderdeel van uit. De gemeente onderschrijft het belang van een veilige en gezonde omgeving om prettig en zelfstandig te kunnen wonen. Daarom zet de gemeente in op een woonomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Dit staat in paragraaf 3.2.5 van de Ontwerp Woonzorgvisie. Daarnaast bevat het Handboek Openbare Ruimte het beleid van de gemeente ten aanzien van de openbare ruimte en de toegankelijkheid daarvan. Hierin is onder andere vastgelegd dat trottoirs een obstakelvrije route van 1,50 meter dienen te houden. Bij herinrichtingen houdt de gemeente zoveel mogelijk vast aan het Handboek Openbare Ruimte. Voor vragen en opmerkingen over de openbare ruimte kunnen inwoners terecht bij het betreffende stadsdeel. Wijzigingen: Geen wijzigingen.

5.

Graag vraag ik uw aandacht voor de senioren in Segbroek. Nu het plan is een groot deel van de beloofde seniorenflats in het oude Haga-complex om te zetten naar sociale huurwoningen, vallen veel ouderen uit Segbroek buiten de boot. De omliggende wijken rond het oude Haga-complex (Vogelwijk, Bomenbuurt, Bloemenbuurt) hebben te maken met een relatief hoog percentage senioren. Deze senioren wonen nu over het algemeen in grote eengezinswoningen en blijven daar zitten omdat er te weinig seniorenwoningen in de omgeving zijn. Met de aankondiging van destijds dat er op de plek van het oude Haga seniorenwoningen zouden worden gebouwd, waren wij dan ook erg blij. Dit biedt perspectief voor de senioren en uit de buurt en zorgt voor doorstroom; de grote eengezinswoningen komen weer vrij en kunnen weer opgevuld worden met starters en jonge gezinnen. Helaas worden wij opnieuw overvallen door de gemeente: nu weer met het bericht dat zeker 50% van de woningen die op het oude Haga-complex gebouwd worden, moet bestaan uit sociale huur. In onze wijken (vogelwijk, bomenbuurt, bloemenbuurt) is niet echt sprake van bewoners aan de onderkant van de inkomensgrens. Ouderen uit onze wijken komen dus nog steeds niet in aanmerking voor de te bouwen woningen op het oude complex. En blijven dus noodgedwongen nog langer zitten in hun te grote woningen. De doorstroom stokt daardoor volledig.

Antwoord: In uw zienswijze vraag u aandacht voor het woonprogramma van de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis. In de Woonzorgvisie gaan wij niet in op individuele projecten. Uw zienswijze leidt zodoende niet tot een wijziging van de Woonzorgvisie. Wel kunnen we aangeven dat we bij de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis het woonbeleid hanteren zoals vastgesteld is in de Woonvisie Den Haag 2040 (RIS318960). Ons streven is om op de locatie van het Haga ziekenhuis woningen in diverse prijssegmenten en een diversiteit aan woonproducten te ontwikkelen. Er zullen seniorenwoningen en woningen in de vrije sector ontwikkeld worden op deze locatie. Op dit moment staat nog niet vast om hoeveel woningen dit exact zal gaan. In lijn met ons woonbeleid zetten wij echter ook in op woningen in andere prijssegmenten en voor andere doelgroepen, waaronder sociale huurwoningen. Verder geeft u in uw zienswijze aan dat het bouwen van seniorenwoningen bijdraagt aan de doorstroming op de woningmarkt. Wij zetten sterk in op doorstroming. Het stimuleren van doorstroming naar een passend thuis is dan ook als ambitie opgenomen in de Ontwerp Woonzorgvisie (zie paragraaf 3.2.3). Wijzigingen: Geen wijzigingen.

GEEF ONS DE BELOOFDE SENIORENWONINGEN, HIER IS IN DE WIJKEN STERK BEHOEFTE AAN. Er is in onze wijken géén behoefte aan sociale huurwoningen. 6.

LS,

Antwoord:

In de plannen van de gemeente wordt continu gesproken over de zorg voor zwakkeren en ouderen. Maar hoe zit het met de zorg voor ouderen die prima in staat is (financieel) de eigen broek op te houden? Aan de Sportlaan zouden seniorenflats worden gebouwd; veel senioren uit de wijk zijn notabene destijds naar een door de gemeente georganiseerde informatiebijeenkomst hierover geweest en nu moeten wij vernemen dat de helft van de woningen naar het sociale huursegment zou moeten gaan.

In uw zienswijze vraag u aandacht voor het woonprogramma van de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis. In de Woonzorgvisie gaan wij niet in op individuele projecten. Uw zienswijze leidt zodoende niet tot een wijziging van de Woonzorgvisie.

Begrijp me niet verkeerd, het is prachtig dat wij in een zorgstaat wonen, maar het is natuurlijk niet de bedoeling dat de mensen die zelf altijd in staat zijn geweest voor zichzelf te zorgen nu volledig tussen wal en schip vallen? In Segbroek woont een hoop senioren die nog prima zelfstandig kunnen wonen, maar voor wie de portiekwoningen zonder lift toch wel een uitdaging worden. Of ouderen wiens kinderen inmiddels de deur uit zijn en nu in veel te grote familiehuizen wonen en daar wel weg willen, maar niet kunnen, omdat er in onze wijken bijna geen aanbod is voor seniorenwoningen voor mensen die geen (financiële) zorg behoeven. De senioren die goed geschoold zijn, altijd hard hebben gewerkt, mooie inkomens hadden door hun scholing en inzet en daardoor ook altijd de hoofdprijs aan (gemeentelijke) belastingen hebben betaald, vallen nu tussen wal en schip en komen niet in aanmerking voor de woningen die nu gebouwd worden op de plek waar seniorenwoningen zouden komen. Deze senioren komen met hun goede pensioen en overwaarde van hun veel te grote huizen niet in aanmerking. Waar moeten zij heen?

Wel kunnen we aangeven dat we bij de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis het woonbeleid hanteren zoals vastgesteld is in de Woonvisie Den Haag 2040 (RIS318960). Ons streven is om op de locatie van het Haga ziekenhuis woningen in diverse prijssegmenten en een diversiteit aan woonproducten te ontwikkelen. Er zullen seniorenwoningen en woningen in de vrije sector ontwikkeld worden op deze locatie. Op dit moment staat nog niet vast om hoeveel woningen dit exact zal gaan. In lijn met ons woonbeleid zetten wij echter ook in op woningen in andere prijssegmenten en voor andere doelgroepen, waaronder sociale huurwoningen. Verder geeft u in uw zienswijze aan dat het bouwen van seniorenwoningen bijdraagt aan de doorstroming op de woningmarkt. Wij zetten sterk in op doorstroming. Het stimuleren van doorstroming naar een passend thuis is dan ook als ambitie opgenomen in de Ontwerp Woonzorgvisie (zie paragraaf 3.2.3). In de Ontwerp Woonzorgvisie hebben we aandacht voor de diversiteit binnen de groep ouderen. Ouderen zijn een hele diverse groep qua sociaal- culturele achtergrond, gezondheid, woonwensen en financiële middelen. Daarom zetten wij in op het realiseren van passende woningen in verschillende prijssegmenten (zie paragraaf 2.2). Wijzigingen: Geen wijzigingen.

7.

Graag vraag ik uw aandacht voor de senioren in Segbroek. Nu het plan is een groot deel van de beloofde seniorenflats in het oude Haga-complex om te zetten naar sociale huurwoningen, vallen veel ouderen uit Segbroek buiten de boot. De omliggende wijken rond het oude Haga-complex (Vogelwijk, Bomenbuurt, Bloemenbuurt) hebben te maken met een relatief hoog percentage senioren. Deze senioren wonen nu over het algemeen in grote eengezinswoningen en blijven daar zitten omdat er te weinig seniorenwoningen in de omgeving zijn. Met de aankondiging van destijds dat er op de plek van het oude Haga seniorenwoningen zouden worden gebouwd, waren wij dan ook erg blij. Dit biedt

Antwoord: In uw zienswijze vraag u aandacht voor het woonprogramma van de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis. In de Woonzorgvisie gaan wij niet in op individuele projecten. Uw zienswijze leidt zodoende niet tot een wijziging van de Woonzorgvisie. Wel kunnen we aangeven dat we bij de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis het woonbeleid hanteren zoals vastgesteld is in de Woonvisie Den Haag 2040 (RIS318960). Ons streven is om op de locatie van het Haga ziekenhuis woningen in diverse prijssegmenten en een diversiteit aan woonproducten te ontwikkelen. Er zullen seniorenwoningen en woningen in de vrije sector ontwikkeld worden op deze

perspectief voor de senioren en uit de buurt en zorgt voor doorstroom; de grote eengezinswoningen komen weer vrij en kunnen weer opgevuld worden met starters en jonge gezinnen. Helaas worden wij opnieuw overvallen door de gemeente: nu weer met het bericht dat zeker 50% van de woningen die op het oude Haga-complex gebouwd worden, moet bestaan uit sociale huur. In onze wijken (vogelwijk, bomenbuurt, bloemenbuurt) is niet echt sprake van bewoners aan de onderkant van de inkomensgrens. Ouderen uit onze wijken komen dus nog steeds niet in aanmerking voor de te bouwen woningen op het oude complex. En blijven dus noodgedwongen nog langer zitten in hun te grote woningen. De doorstroom stokt daardoor volledig. In mijn geval, ik zit met echtgenote in een ruime tussenwoning, 148m2, 6 kamers, waarvan 2 ongebruikt!

locatie. Op dit moment staat nog niet vast om hoeveel woningen dit exact zal gaan. In lijn met ons woonbeleid zetten wij echter ook in op woningen in andere prijssegmenten en voor andere doelgroepen, waaronder sociale huurwoningen. Verder geeft u in uw zienswijze aan dat het bouwen van seniorenwoningen bijdraagt aan de doorstroming op de woningmarkt. Wij zetten sterk in op doorstroming. Het stimuleren van doorstroming naar een passend thuis is dan ook als ambitie opgenomen in de Ontwerp Woonzorgvisie (zie paragraaf 3.2.3). Wijzigingen: Geen wijzigingen.

GEEF ONS DE BELOOFDE SENIORENWONINGEN, HIER IS IN DE WIJKEN STERK BEHOEFTE AAN. Er is in onze wijken géén behoefte aan sociale huurwoningen. 8.

L.S., Wij, bouwjaar 1947 en 1951, sinds 1977 woonachtig in de Vogelwijk, zitten te wàchten op ‘n appartement. Onze hoop is gevestigd op een plekje in het Hagagebouw Sportlaan. Deze hoop delen wij met vele vrienden en kennissen uit de wijk. Helpen en geholpen worden tijdens de oudedagsjaren is veel gemakkelijker indien gebaseerd op onderlinge solidariteit, op een kleine halve eeuw bekendheid met elkaar. Die wederzijdse hulp en steun krijgt al vorm, vanuit onze huidige woningen. Zoals het er nu uitziet zullen wij, Vogelwijk-ouderen, in onze te ruime huizen elkaar deze laatste levensfase doorhelpen en dat in het besef dat wij ruimte bezet houden die eigenlijk voor opgroeiende gezinnen nodig is.

Antwoord: In uw zienswijze vraag u aandacht voor het woonprogramma van de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis. In de Woonzorgvisie gaan wij niet in op individuele projecten. Uw zienswijze leidt zodoende niet tot een wijziging van de Woonzorgvisie. Wel kunnen we aangeven dat we bij de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis het woonbeleid hanteren zoals vastgesteld is in de Woonvisie Den Haag 2040 (RIS318960). Ons streven is om op de locatie van het Haga ziekenhuis woningen in diverse prijssegmenten en een diversiteit aan woonproducten te ontwikkelen. Er zullen seniorenwoningen en woningen in de vrije sector ontwikkeld worden op deze locatie. Op dit moment staat nog niet vast om hoeveel woningen dit exact zal gaan. In lijn met ons woonbeleid zetten wij echter ook in op woningen in andere prijssegmenten en voor andere doelgroepen, waaronder sociale huurwoningen. Wijzigingen: Geen wijzigingen.

9.

Graag vraag ik uw aandacht voor de senioren in Segbroek. Nu het plan is een groot deel van de beloofde seniorenflats in het oude Haga-complex om te zetten naar sociale huurwoningen, vallen veel ouderen uit Segbroek buiten de boot. De omliggende wijken rond het oude Haga-complex (Vogelwijk, Bomenbuurt, Bloemenbuurt) hebben te maken met een relatief hoog percentage senioren. Deze senioren wonen nu over het algemeen in grote eengezinswoningen en blijven daar zitten omdat er te weinig seniorenwoningen in de omgeving zijn. Met de aankondiging van destijds dat er op de plek van het oude Haga seniorenwoningen zouden worden gebouwd, waren wij dan ook erg blij. Dit biedt perspectief voor de senioren en uit de buurt en zorgt voor doorstroom; de grote eengezinswoningen komen weer vrij en kunnen weer opgevuld worden met starters en jonge gezinnen. Helaas worden wij opnieuw overvallen door de gemeente: nu weer met het bericht dat zeker 50% van de woningen die op het oude Haga-complex gebouwd worden, moet bestaan uit sociale huur. In onze wijken (vogelwijk, bomenbuurt, bloemenbuurt) is niet echt sprake van bewoners aan de onderkant van de inkomensgrens. Ouderen uit onze wijken komen dus nog steeds niet in aanmerking voor de te bouwen woningen op het oude complex. En blijven dus noodgedwongen nog langer zitten in hun te grote woningen. De doorstroom stokt daardoor volledig.

GEEF ONS DE BELOOFDE SENIORENWONINGEN, HIER IS IN DE WIJKEN STERK BEHOEFTE AAN. Er is in onze wijken géén behoefte aan sociale huurwoningen.

10.

Antwoord: In uw zienswijze vraag u aandacht voor het woonprogramma van de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis. In de Woonzorgvisie gaan wij niet in op individuele projecten. Uw zienswijze leidt zodoende niet tot een wijziging van de Woonzorgvisie. Wel kunnen we aangeven dat we bij de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis het woonbeleid hanteren zoals vastgesteld is in de Woonvisie Den Haag 2040 (RIS318960). Ons streven is om op de locatie van het Haga ziekenhuis woningen in diverse prijssegmenten en een diversiteit aan woonproducten te ontwikkelen. Er zullen seniorenwoningen en woningen in de vrije sector ontwikkeld worden op deze locatie. Op dit moment staat nog niet vast om hoeveel woningen dit exact zal gaan. In lijn met ons woonbeleid zetten wij echter ook in op woningen in andere prijssegmenten en voor andere doelgroepen, waaronder sociale huurwoningen. Verder geeft u in uw zienswijze aan dat het bouwen van seniorenwoningen bijdraagt aan de doorstroming op de woningmarkt. Wij zetten sterk in op doorstroming. Het stimuleren van doorstroming naar een passend thuis is dan ook als ambitie opgenomen in de Ontwerp Woonzorgvisie (zie paragraaf 3.2.3). Wijzigingen: Geen wijzigingen.

Geachte Gemeente Den Haag

Antwoord:

Met deze brief wil ik mijn waardering uitspreken voor de nieuwe plannen die de gemeente Den Haag heeft opgesteld in de Ontwerp Woonzorgvisie: Samen zorgen voor een thuis.

Wij vinden het fijn om te horen dat u de nieuwe plannen in de Ontwerp Woonzorgvisie waardeert.

De nadruk op het realiseren van meer betaalbare woningen voor ouderen zou uitstekend aansluiten zoals aanvankelijk gepland in de PUK die in 2018 is opgesteld voor het terrein van het voormalig HagaZiekenhuis aan de Sportlaan. Het handhaven van deze gedachte vind ik een bijzonder positieve ontwikkeling. Ik wil hierbij met klem onderstrepen dat het van essentieel belang is om ouderenhuisvesting absolute prioriteit te geven boven alle andere huisvestingsvraagstukken. Ouderen hebben hun leven lang bijgedragen aan onze samenleving, zowel economisch als sociaal, en jarenlang belasting betaald. Het is niet meer dan rechtvaardig dat zij nu de zorg en passende woonruimte krijgen die zij verdienen. Bovendien sluit deze keuze naadloos aan op de mobiliteitswensen van de gemeente: ouderen wonen graag in de wijk waar zij al jaren geworteld zijn,

In uw zienswijze vraag u aandacht voor het woonprogramma van de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis. In de Woonzorgvisie gaan wij niet in op individuele projecten. Uw zienswijze leidt zodoende niet tot een wijziging van de Woonzorgvisie. Wel kunnen we aangeven dat we bij de herontwikkeling van het Haga ziekenhuis het woonbeleid hanteren zoals vastgesteld is in de Woonvisie Den Haag 2040 (RIS318960). Ons streven is om op de locatie van het Haga ziekenhuis woningen in diverse prijssegmenten en een diversiteit aan woonproducten te ontwikkelen. Er zullen seniorenwoningen en woningen in de vrije sector ontwikkeld worden op deze locatie. Op dit moment staat nog niet vast om hoeveel woningen dit exact zal gaan. In lijn met ons woonbeleid zetten wij echter ook in op woningen in andere prijssegmenten en voor andere doelgroepen, waaronder sociale huurwoningen. Verder geeft u in uw zienswijze aan dat het bouwen van seniorenwoningen bijdraagt aan de doorstroming op de woningmarkt. Wij zetten sterk in op doorstroming. Het stimuleren van doorstroming naar een passend thuis is dan ook als ambitie opgenomen in de Ontwerp Woonzorgvisie (zie paragraaf 3.2.3). U geeft aan dat ouderen graag wonen in de wijk waar zij geworteld zijn. Hier hebben we aandacht voor in paragraaf 3.2.5 (over zorgzame buurten), waarin we onder het kopje ‘Wonen’

dichtbij familie en sociale netwerken. Hierdoor wordt niet alleen de mobiliteit voor ouderen vergemakkelijkt, maar vermindert ook de druk op het zorgpersoneel. Wanneer ouderen in de nabijheid van hun kinderen en kennissen wonen, kunnen mantelzorg en informele hulp effectiever georganiseerd worden.

benoemen dat ouderen graag binnen hun eigen wijk, met hun sociale netwerk, oud willen worden. Tenslotte willen wij benadrukken dat de gemeente bij de opvang van asielzoekers zeer nauw let op de leefbaarheid van de omgeving. Wijzigingen: Geen wijzigingen.

Ook draagt het voorrang geven aan ouderenhuisvesting substantieel bij aan de broodnodige doorstroming op de woningmarkt. Wanneer ouderen kunnen verhuizen naar passende, gelijkvloerse woningen, komen grotere gezinswoningen beschikbaar voor jonge gezinnen, waarmee meerdere woonwensen in de stad tegelijk worden bediend. Ten slotte wil ik aangeven dat iedere vorm van asielzoekerscentrum op deze locatie de hierboven beschreven positieve effecten ondermijnt. De beschikbare ruimte in Den Haag is schaars, en een focus op ouderenhuisvesting hier is de meest logische, humane en maatschappelijk verantwoorde keuze. Ik hoop van harte dat de gemeente de ingezette lijn voortzet en daadwerkelijk ouderen voorrang geeft bij de verdere uitwerking van de plannen op deze unieke locatie. 11.

Hartelijk dank om mijn visie rondom de Woonzorgvisie aan u allen te mogen toezenden. U allen weet dat de behoefte aan kleine woningen nog steeds niet wordt opgelost en om allerlei redenen behoorlijk in het slob zit. Veel kabinetten hebben destijds de politieke vrijheid gekregen de bejaarden- en verpleegtehuizen drastisch te verminderen c.q. af te breken. Mede daardoor is er vooral voor de senioren maar ook voor junioren een enorm groot woningtekort ontstaan, die aan hun wensen en hun maximale budget voor de stichtingskosten (lees koop- en huurkosten) voldoen. Deze doelgroepen kunnen in de huidige malaise geholpen worden als het roer voor de criteria om te bouwen drastisch omgaat. Deze brief met een bijlage en 7 stellingen laat zien hoe we naar mijn mening alsnog junior- en seniorvriendelijk wonen kunnen realiseren. Vanwege het tekort van minimaal 900.000 nieuwe woningen in dit decennium moeten snel adequate keuzes worden gemaakt om duurzaam en efficiënt in het groen van het buitengebied en daartoe geschikte inbreidingskavels voor senioren- en junioren woningen kunnen worden gebouwd. Dit in een voor Nederland veelal nieuwe methode met geprefabriceerde bouwelementen in laagbouw. In veel landen zoals Amerika en Australië zijn dit gebruikelijke bouwvormen. Onze bestaande woningen bestaan meestal uit meerlaagse eengezins-woningen en/of gestapelde (etage)woningen (appartementen).

Het zijn grote en dure woningen. Aan de bouwwereld de vraag gesteld waarom er in het algemeen grote eengezinsen/of etagewoningen worden gebouwd, wordt er direct gewezen op het niet nader onderbouwde tegenargument: “bungalowbouw kost veel meer grondoppervlak dan de huidige bouw van eengezinswoningen en appartementen en de dan benodigde grondoppervlakte is niet beschikbaar”. Deze stelling is onjuist: als de verdieping van de huidige eengezinswoning achter de begane grond zou worden gesitueerd, wordt bewezen dat deze bouwmethode niet meer grondoppervlak kost (er resteert dan wel minder tuin). Door efficiënte indelingen van (gemeenschappelijke) tuinen binnen een VVE (Vereniging van Eigenaren) en een goede onderlinge stedenbouwkundige situering van de woningen ontstaat er een zeer concurrerend model t.o.v. de huidige traditionele eengezinswoningen. In dit verband verwijs ik u graag naar een zeer goed bestaand voorbeeld in Den Haag aan de Machiel Vrijenhoeklaan waar ca 300 vakantiewoningen van Roompot sedert de 80er jaren al als een goed bouwkundig en stedenbouwkundig model functioneren. Een senior wil vanwege zijn leeftijd geen grote (achter)tuin en dito huis meer met vele slaapkamers onderhouden.

Bestaande percelen grasland van het dorp of stad (overloopgebieden naar de landelijke gebieden) zijn veelal zeer interessante gebieden, die eigenlijk klaarliggen om als overgangsgebied naar de buitengebieden bebouwd te kunnen worden. Provinciebesturen bestemmen de huidige groene bouwkavels aan de rand van steden en dorpen echter veelal voor grasland of milieuzones en frustreren momenteel de bouwmogelijkheden voor gemeentebesturen. Ook de stikstofproblematiek is natuurlijk een probleem. Door mijn bepleite prefab fabrieksbouw is er echter op de bouwlocatie super-weinig dieselvermogen noodzakelijk, hetgeen zeer gunstig is om binnen de huidige stikstofruimte te kunnen bouwen. Vanwege hun onopvallende verschijningsvorm (eenlaagse bebouwing met flauwe niet bewoonbare kappen) kunnen de te bouwen woningen ruimtelijk gemakkelijk overgangsgebieden vormen naar de groenstructuren aan de rand van het dorp of de stad, vooral als er geen inbreidingsmogelijkheden meer beschikbaar zijn. Inbreidingen zijn uiteraard ook goede mogelijkheden.

Antwoord: Dank voor uw uitgebreide zienswijze op de Ontwerp Woonzorgvisie 2040. Wij waarderen het dat u met ons meedenkt over dit onderwerp en nemen uw ideeën mee in de uitvoeringsfase van de Woonzorgvisie 2040. Hieronder gaan we in op de verschillende punten uit uw zienswijze. Doorstroming In uw zienswijze stipt u aan dat als ouderen verhuizen naar een kleinere woning, er ook weer grotere woningen vrijkomen op de woningmarkt, bijvoorbeeld voor gezinnen. De gemeente vindt het mede om de door u genoemde redenen van belang dat ouderen kunnen doorstromen naar een passend huis. Dit hebben we daarom als ambitie opgenomen in de Ontwerp Woonzorgvisie. In paragraaf 3.2.3 staan diverse acties die wij gaan ondernemen om deze doorstroming te bevorderen. Ook werken we aan een stimuleringsplan doorstroming. Kleine grondgebonden woningen U pleit in uw zienswijze voor kleine, grondgebonden (prefab) woningen. In de Ontwerp Woonzorgvisie hebben wij de ambitie geformuleerd om meer passende woningen voor ouderen te realiseren. Hierbij gaan wij niet specifiek in op de bouwvorm van deze woningen (bijvoorbeeld grondgebonden versus hoogbouw) maar zetten we in op een diversiteit aan woonvormen. Gezien het grootstedelijke karakter van Den Haag is het merendeel van de nieuwbouw hoogbouw. Bouwen in landelijk gebied U benoemt percelen grasland in landelijk gebied als mogelijke locaties voor nieuwbouw.

De gemeente Den Haag heeft echter geen onbebouwd landelijk gebied, zoals weilanden, maar alleen beschermd natuurgebied wat onbebouwd is en moet blijven. Permanente bewoning op vakantieparken Het permanent bewonen van recreatiewoningen op vakantieparken is in principe niet toegestaan. Recreatiewoningen zijn immers bedoeld voor tijdelijk verblijf. We volgen de landelijke ontwikkelingen rondom dit thema. Geclusterd wonen U noemt in uw zienswijze geclusterde woonvormen, waarbij verschillende woningen gezamenlijke (recreatieve) voorzieningen delen. In de Ontwerp Woonzorgvisie hebben wij als ambitie vastgelegd om meer innovatieve en collectieve woon(zorg)concepten te realiseren. Het mengen van junioren en senioren in zulke woonvormen, zoals u suggereert, sluit aan bij onze wens om een mix van vragers en dragers te creëren in collectieve woon(zorg)concepten. Ook bevorderen we de ontwikkeling van collectieve woonvormen middels de uitvoering van het in april 2024 vastgesteld Stimuleringsplan innovatieve woonvormen (RIS316966). Wijzigingen: Geen wijzigingen.

Gezien de bestaande voorraad grote (eengezins)-woningen en appartementen en de grote woningmarktbehoefte aan kleinere woningen zouden eenlaagse prefabwoningen inclusief de prefab-funderings-roosters aanzienlijk sneller en goedkoper vanuit de fabriek gebouwd kunnen worden. De woonoppervlakte kan ca. de helft kleiner zijn dan nu gebruikelijk. De bestaande (grote) woningen komen dan in groten getale vrij voor (grotere) gezinnen door de dan alsnog verhuizende senioren naar die kleinere nieuwbouw die die keuze door het bestaande bouwbeleid niet wensten te maken. Nu blijven grote woningen (veelal alleenstaand of samen) echter nog bewoond door senioren omdat zij beslist niet naar een appartement willen verhuizen. Een wetenschappelijk demografisch onderzoeksrapport met dit onderwerp als bewijs is echter nog nooit opgesteld. In het belang van de junioren- (starterswoningen) en seniorenwoningen zou er een omslag bij bouwend Nederland moeten komen, ondersteund door de minister voor volkshuisvesting, provinciale staten, gemeentebesturen, stedenbouwkundigen, projectontwikkelaars, belangenbehartigers (VEH) en uiteindelijk via de politiek de bouwbedrijven.

Heel veel ouderen die hun hele leven al het plezier van een tuin gewend zijn, gaan geen grote (al dan niet vrijstaande) eengezinswoning vrijmaken om te verhuizen naar een gestapelde ”schoenendoos” met een balkonnetje met ”van 14.00 – 16.00 uur de zon”. We zouden vanaf nu vrijstaande grondgebonden kleine woningen met een VVE en/of geclusterde bouwvormen (zoals bv. de hofjeswoningen-knarrenhof) moeten gaan bouwen. Deze woningen worden wel op een vakantiepark gerealiseerd waar we dan wel tijdelijk mogen wonen! Het zijn betuttelende regels van de gemeentelijke, provinciale en landelijke overheid, waardoor op de bestaande vakantieparken (nog) niet permanent mag worden gewoond! Deze kleine woningen zijn de helft goedkoper en daardoor bereikbaar voor junioren en senioren en mantelzorg kan dan makkelijker worden! 1-laagse grondgebonden woningen kunnen met goede bouwfysica en minder Co2 belasting voor het milieu zowel ’s-zomers als ’s-winters prefab in de fabriek worden geproduceerd. Geen milieuonvriendelijke baksteen en beton meer, maar bungalows met een vliering en garage zonder vaste trap (levensloopbestendig) bouwen vanuit de fabriek. Deze woonvorm(en) met gemeenschappelijke recreatieve voorzieningen kunnen aanzienlijk goedkoper (wel tot de helft van het huidige prijsniveau) in onze woonwijken op loopafstand van winkelcentra, kerken en openbaar vervoer worden gerealiseerd.

Ziet u ook mogelijkheden om deze nieuwe (innovatieve) manier van bouwen mogelijk te gaan maken voor junioren en senioren? Ondergetekende is ervan overtuigd dat door de bouw van deze woningen er een enorme doorstroming op gang zou kunnen komen, en een heel groot woningtekort wordt opgeheven door de goedkopere en korte bouwtijd in zomer en winter met milieuvriendelijke innovatieve materiaaltoepassingen en die voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit. Bijlage Kenmerken beoogde nieuwbouw voor junioren en senioren Eenlaagse vrijstaande grondgebonden woningen met een grondoppervlakte ca. 200-300 m2 en een woonoppervlakte van ca. 80- 150 m2. Voordelen en specifieke kenmerken: - Veel senioren willen niet in een relatief duur appartement (met een klein balkonnetje) (demografisch onderzoek gaat dit bevestigen), maar wel als op een vakantiepark of als er b.v. als in een “knarrenhof” zou worden gebouwd willen gaan wonen; - Per woning een kleiner grondoppervlak dan de huidige gemiddelde eengezinswoning; Het veelgehoorde tegenargument: dat kost ons meer grond is niet onderbouwd en ook onjuist. Een demografisch onderzoek zal een en ander bevestigen; - De prefab-woningen worden per vrachtwagen uit de fabriek kant en klaar aangevoerd.

Alleen de (lichtere) fundering is nog indien vereist onderheid; - Gemeenschappelijke tuinen in de vorm van een VVE beperken de grondkosten; - Gemeenschappelijk onderhoud van de buitengevels en daken in de vorm van een VVE beperken de individuele onderhoudskosten; - Voor de nieuwbouwwoningen wordt bij projectontwikkeling een procentuele opslag per grondgebonden nieuwbouwwoning toegerekend op de hoogte van de stichtingskosten. Dit blijkt voor de project-ontwikkelaar een extra stimulans om groot en dus duur te bouwen. - Forse besparingen tot wel de helft van bestaande woon- en energielasten door fabrieksmatig geprefabriceerde gevels en daken zonder duur en milieubelastend metselwerk en betonconstructies en een zeer goede isolatie. Kleine prefabwoningen zijn 2 x zo snel gebouwd als de huidige eengezinswoningen. - De bouwkosten van eenlaagse bungalows bedragen per m3 aanzienlijk minder dan hoogbouw (appartementen) omdat: - hoofddraagconstructies en (paal)funderingen aanzienlijk lichter mogen zijn en minder worden belast; - dure liftconstructies, trappenhuizen, extra vluchtwegen komt te vervallen en veel onderhoud wordt aanzienlijk goedkoper; - besparing loonkosten (geen benodigd transport tijdens bouw met bouwliften);

- geen dure, hoge arbeidsintensieve steigerbouw; - Een kleiner huis en een kleinere tuin vragen minder onderhoud en schoonmaakwerk; - Door minder benodigde grondoppervlakte en minder bouwvolume gaan de stichtingskosten ⅓ tot ½ minder bedragen dan de huidige gangbare verkoopprijzen op de woningmarkt; Aanzienlijk lagere huren dan de huidige huren in de sociale en vrije sector! - Geen horizonvervuiling meer door hoge (flat)gebouwen en grote eengezinswoningen; - Aan de dicht op elkaar gebouwde woonwijken komt een einde; - Junior-(starterwoningen) en seniorenwoningen met gemeenschappelijke recreatieve voorzieningen voor bv. vergaderingen en gemeen-schapsopbouw. Juist het mengen van junioren en senioren is een woonvorm die niet te doen gebruikelijk is, maar wel zeer gewenst is.

Dit bevordert sociale cohesie ontspanning en mantelzorg; - Met name in de randstad worden jongeren en ouderen nagenoeg alleen de keuze geboden in appartementen te wonen, met soms zelfs helemaal geen balkon, (”of van 14.00 tot 16.00 uur het zonnetje”); - senioren die voordien hun hele leven in een woning met een tuin hebben gewoond zijn gedwongen om dat privilege op te geven; - Bestaande (grote) eengezinswoningen komen vrij voor gezinnen (doorstroming op de woningmarkt) en er komt vrijkomende kapitaal vanwege verkoop grote eengezinswoningen en daardoor een extra impuls voor de economie; - Kleine woningen vragen de helft minder stookkosten en kunnen makkelijker energieneutraal (zonnepanelen als dakvlak) en rolstoelgeschikt, bijv. met een hoog-laag-keuken, worden gebouwd; - 900.000 woningen o de manier bouwen zoals we dat nu zijn gewend kost slechts 1 % van onze vrije grond. Deze beoogde prefab-woningen kosten de helft van de huidige gemiddelde eengezinswoning; Het veelgehoorde tegenargument: die verkaveling kost meer grond is niet onderbouwd en onjuist. Stel echter dat we door deze woonkeuze in het slechtste geval dan niet 1 maar 2 % van onze vrije grond zouden moeten benutten! Is dit dan onaanvaardbaar? De woningen dienen te voldoen aan de nieuwbouweisen van het Bouwbesluit. 7 Stellingen voor ”een senior- en juniorvriendelijk Nederland”

12.

1 Helaas zijn in het verleden bejaarden- en verpleegtehuizen tot een schrijnend tekort gereduceerd. Deze onaanvaardbare tekorten moeten door het Rijk en de Provinciebesturen worden heroverwogen. Door de politiek moeten hierover op korte termijn belangrijke keuzes worden gemaakt; 2 Dit decennium is er een tekort van 900.000 nieuwe woningen, die we snel, duurzaam en efficiënt in het groen als seniorenwoningen moeten bouwen. De benodigde woningen bouwen op de wijze zoals we dat tot nu gewend zijn kost slechts 1 % van onze vrije grond. Stel echter dat we door deze woonkeuze in het slechtste geval niet 1 maar 2 % van onze vrije grond zouden moeten benutten! Is dit dan voor u onaanvaardbaar? 3 Veel senioren willen niet in een relatief duur appartement (met een klein balkonnetje zonder veel zon); (demografisch onderzoek gaat dit bevestigen) zijn bereid om naar een grondgebonden eenlaagse woning te verhuizen en daardoor hun grote eengezinswoning voor doorstroming vrij te maken; 4 De beoogde prefab-woningen kosten de helft van de huidige gemiddelde eengezinswoning. Het veelgehoorde tegenargument: die verkaveling kost meer grond is niet onderbouwd en onjuist.

Omdat er in Nederland i de loop der jaren heel veel grote woningen reeds zijn gebouwd moet de bouwwereld van grote naar kleine prefab-woningen schakelen en niet meer met milieubelastend(e) beton en bakstenen; 5 Model voor de beoogde nieuwbouw zijn de huidige vakantieparken met een VVE voor (kleine) tuinen, woningen en gemeenschappelijke ruimten. Betuttelende overheidsregels op de huidige vakantieparken om niet permanent te mogen wonen moeten vervallen; 6 Er is onvoldoende doorstroming mogelijk van de senioren uit hun nu te grote woningen. Als echter de doorstroming van senioren conform hun behoefte wordt geregeld, komt de bestaande woningvoorraad en vrijkomend kapitaal van de grote woningen vrij voor de 30ers -en 40ers en besteding in de economie; 7 Junioren en senioren kunnen heel goed samenwonen zoals bijv. op de ”knarrenhof” omdat zij elkaar sociaal bijvoorbeeld voor mantelzorg aanvullen. Kinderen en kleinkinderen kunnen dan weer betaalbare woningen betrekken. ik las Ontwerp Woonzorgvisie 2040 met grote interesse en steeds meer bewondering (het stuk zit gedegen in elkaar, is mijn indruk als leek). Toch viel me toch iets op. Voor zover ik kan nagaan (zoekfunctie ontbreekt helaas) wordt nergens in dit stuk melding gemaakt van de landelijke stikstofnormen. Dit geeft zoals bekend - problemen, in ieder geval vertraging bij (nieuw)bouw projecten.

mijn vraag is nu in hoeverre hier op gemeentelijk niveau rekening kan en moet worden gehouden.

Antwoord: Fijn om te horen dat u positief naar de Ontwerp Woonzorgvisie kijkt. Het klopt inderdaad dat de landelijke stikstofnormen niet genoemd worden in de Ontwerp Woonzorgvisie. Echter, deze normen hebben zoals u aangeeft wel invloed op de realisatie van grote (woning)bouwprojecten op enige afstand van Natura 2000 gebieden. Dit vormt voor Den Haag een knelpunt voor een deel van de woningbouwproductie daarom besteden we aandacht aan dit onderwerp in de Actie Agenda Woningbouw Den Haag 2025-2027 (RIS321746).

De gemeente Den Haag onderhoudt nauw contact met marktpartijen en corporaties over knelpunten bij woningbouwprojecten, zoals stikstof. Ook lobbyen we richting het Rijk en provincie om de noodzaak te benadrukken van een oplossing van het stikstofprobleem. Wijzigingen: Geen wijzigingen. 13.

Hierbij geef ik graag een reactie op het door de gemeente ontwikkelde concept rond Woonzorg. Mij valt op dat u uitputtend allerlei groepen definieert en dan vervolgens daarop het plan hebt toegespitst. Nodig voor u om de groepen goed in beeld te hebben, maar als samenleving hebben we nu juist nodig dat we elkaar dwars door alle bubbles en groepen heen, ontmoeten en voor elkaar aandacht hebben en waar nodig zorgen. Dat lukt het best zeg ik als conflictdeskundige bij jarenlang werk bij nationale ombudsman, en als opgeleid humanistisch geestelijk verzorger, als mensen elkaar natuurlijk ontmoeten. En zeg ik ook als vrouw van bijna 74 jaar. Ik pleit dus stevig voor bouw waarin een veelheid van mensen aanwezig is, jongeren/ studenten, ook creatieve hub’s aanbrengen waarin ieder kan meedoen. Of duurzaamheid hubs’s erin aanbrengen. Ouderen die nog hun eigen kwaliteiten kunnen uitzetten, er laten wonen, kwaliteiten die ze inzetten naar jongeren, kwetsbaren, statushouders. Mensen met een vorm van beperking ook zo mogelijk er laten wonen. De mensen zelf gaan bij het bestaan van goede ruimten daarvoor, vanzelf ontmoeten en dat leidt tot verbinding. Niet een opgelegde poging tot verbinding..

Antwoord: In de Ontwerp Woonzorgvisie onderscheidt de gemeente inderdaad verschillende aandachtsgroepen met ieder eigen opgaven. Wij herkennen ons in uw standpunt dat het van belang is dat verschillende groepen elkaar ontmoeten en waar nodig ondersteunen. Daarom zet de gemeente juist in op het realiseren van zorgzame buurten waar verschillende groepen, mensen en leeftijden inclusief met elkaar samenleven en waar informele sociale netwerken van inwoners een belangrijke rol spelen (zie paragraaf 3.2.5). In de Ontwerp Woonzorgvisie is ook opgenomen dat wij collectieve woon(zorg)concepten willen realiseren met een mix van vragers en dragers (zie paragraaf 3.2.2). Ook uw advies om te zorgen voor gemeenschappelijke ruimten onderschrijven wij. De gemeente wil collectieve woonvormen stimuleren. Dit is als ambitie vastgelegd in de Ontwerp Woonzorgvisie (zie paragraaf 3.2.2) en hier werken we ook aan met het Stimuleringsplan innovatieve woonvormen (RIS316966). Wijzigingen: Geen wijzigingen.

Zorg voor gemeenschappelijke was/droogruimtes, ontmoetingsplek, tuin, maar ook klusmogelijkheden voor henzelf en voor de buurt. Schep de voorwaarden, de uiteindelijke uitwerking kan onder begeleiding van mensen met ervaring in samenwerken plaatsvinden tot het moment dat het loopt. Houd een helpdesk achter de hand bij vragen. Probeer als gemeente niet zelf alles te willen regisseren, schep de voorwaarden zoals ik zei, dan breng je het beste in mensen naar boven. Er is eerder een mens nodig dat bekend is met kwaliteiten loskrijgen.. En gebouwen die getransformeerd kunnen worden tot zo’n woon en leefvorm.