RIS323667 Bijlage GDH Actieprogramma Publieke Gezondheid

en alcohol, welbevinden, fysieke veiligheid, milieu en

gezondheids- of leefstijlproblemen onder leerlingen in

natuur, mediawijsheid en hygiëne kunnen scholen de

een vroegtijdig stadium. En ze weten hoe ze hier op de

leefstijl van hun leerlingen verbeteren en daarmee ook

juiste manier mee om moeten gaan, bijvoorbeeld door

de leerprestaties bevorderen.

te verwijzen naar passende hulpverlening. De school

Wat gaan we doen?

stimuleert gezond gedrag en richt indien nodig de fysieke omgeving anders in. Ook is er aandacht voor de

De JGZ zet zich in op primair, voortgezet en middelbaar

sociale omgeving, zoals ouders en leraren. De school legt

beroepsonderwijs (po, vo en mbo) voor een gezonde groei

maatregelen voor gezondheidsbevorderingen vast in het

en ontwikkeling van kinderen en jongeren. Zij is op het

schoolbeleid. Zo blijft het onderwerp onder de aandacht

gebied van gezondheid en bij ziekte het aanspreekpunt

en vinden structurele veranderingen plaats.

op school. De JGZ doet onderzoek naar gezondheids-

40

Gezonde School-aanpak

De ondersteunende activiteiten bestaan onder meer uit:

Het doel van de Gezonde School-aanpak is een gezonde

• Week van de mediawijsheid po en vo. Op een verstan-

leefstijl vanzelfsprekend te maken voor het opgroeiende

dige manier omgaan met social media, ter voorkoming

kind (4-12 jaar) en de tiener (10-18 jaar). Dit lukt door

van stress, eenzaamheid en depressie;

met een stappenplan te werken aan gezondheidsthe-

• Hoe lekker ga jij? Gericht op jongeren. Lessen, poster en

ma’s die de school zelf kiest. Scholen besteden struc-

website om te informeren over diverse thema’s zoals

tureel en planmatig in alle klassen aandacht aan het thema. Voorbeelden van thema’s zijn: Voeding, Bewegen en sport, Mediawijsheid, Welbevinden en Relaties en seksualiteit. We bieden onze ondersteuning vraaggericht

seksualiteit, genotmiddelen etc.; • Week van de opvoeding: positief opvoeden. Training voor ouders en (separaat) voor professionals; • Puber-Ouderboekje: boekje voor ouders van (pre-)

aan op scholen in het primair onderwijs, het voortgezet

pubers over onderwerpen als voeding, bewegen, social

onderwijs en het mbo, zowel binnen het regulier als het

media, ruzie, etc. Er wordt onder meer verwezen naar

speciaal onderwijs. De Gezonde School-aanpak is een

geschikte websites en boeken.

effectief bewezen methodiek. De GGD heeft een Gezonde School-ambassadeur. Die geeft ondersteuning en begeleidt scholen bij het invoeren van de Gezonde School-aanpak. We zetten in op educatie, signalering, schoolomgeving en schoolgezondheidsbeleid. Daarnaast vinden er ondersteunende activiteiten plaats die het schoolgezondheidsbeleid versterken. Alle Haagse scholen kunnen hiervan gebruikmaken.

41

Seksueel gezond en weerbaar 42

Huidige situatie

weerbaarheid van jongeren om seksueel misbruik en

Schadelijk seksueel gedrag is gedrag dat niet veilig, niet

uitbuiting te voorkomen. De inzet gebeurt niet alleen

vrijwillig, niet prettig of niet gewenst is. Dat kan tot

vanuit dit actieprogramma, maar ook vanuit de aanpak

gezondheids- of ontwikkelingsproblemen leiden zowel

van geweld in afhankelijkheidsrelaties, jeugdbeleid en

op lichamelijk als psychisch vlak. Het gaat hier niet alleen

emancipatiebeleid wordt een bijdrage aan gezonde

om het voorkomen van seksueel overdraagbare aandoe-

seksualiteit geleverd.

ningen (soa), ongewenste zwangerschap, maar ook om seksuele intimidatie, geweld, misbruik of seksuele

De belangrijkste preventieve acties zijn:

uitbuiting. Het versterken van seksuele gezondheid en

• Surveillance voor zicht op soa en hiv

weerbaarheid is belangrijk voor iedereen. Iedereen moet

• Seksuele vorming op scholen

zelf seksuele keuzes kunnen maken en rekening houden

• Sense voor jongeren met vragen over seksualiteit

met elkaars wensen en grenzen.

• Gezonde seksualiteit bij volwassenen

Wat gaan we doen?

• Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg voor hoogrisicogroepen

We blijven ons inzetten voor een goede seksuele en

• PrEP om hiv te voorkomen

relationele vorming, het voorkomen van seksueel

• Soa-zorg voor sekswerkers

overdraagbare aandoeningen, ongewenste (tiener)zwan-

• Seksuele weerbaarheid

gerschappen, seksueel geweld en seksuele uitbuiting. Met onze aanpak zetten we in op meer inzicht in de

Surveillance voor zicht op soa en hiv

stand van zaken en ontwikkelingen van soa, hiv (humaan

Het RIVM zorgt voor het verzamelen van informatie

immunodeficiëntie virus) en seksuele gezondheid en

over soa en hiv. Belangrijke bronnen van informatie

adequate seksuele en relationele vorming. We bieden

zijn zorginstanties die soa testen en/of behandeling

laagdrempelige (gratis en anoniem) soa-zorg voor

aanbieden. Het Centrum Seksuele Gezondheid (CSG)

hoogrisicogroepen. We vergroten en ondersteunen de

is daarbij een belangrijke toeleverancier. Daarnaast put

43

het RIVM uit huisartsenregistraties en hiv-behandel-

te nemen. Ieder jaar staat een ander thema centraal.

gezondheid in brede zin, over het beleven van seksualiteit

centra. Deze gegevens laten zien hoe vaak verschillende

Dit brede thema gaat over informatie op het gebied

en over het bespreekbaar maken van eventuele proble-

soa’s voorkomen, en of dit verandert over de tijd. Het doel

van relaties en seksualiteit waar kinderen vragen over

matiek. Jongeren kunnen via Sense online hun vragen

van de surveillance en het onderzoek is om de bestrij-

hebben. In februari wordt de Maand van de Liefde

stellen of in een spreekuur.

ding van soa en hiv te verbeteren. Met de verzamelde

georganiseerd. In die maand worden in het voortgezet

gegevens volgt het CSG de ontwikkeling van soa en hiv

en praktijkonderwijs diverse activiteiten georganiseerd

Gezonde seksualiteit bij volwassenen

in de regio. Ook worden de determinanten van seksuele

om kennis, inzicht en vaardigheden met betrekking tot

Op aanvraag wordt voorlichting voor zelforganisaties,

gezondheidsproblemen in kaart gebracht. Deze kunnen

gezonde seksualiteit te vergroten. Zo worden onder

stichtingen en kerkelijke instellingen georganiseerd

dienen als aanknopingspunten voor het formuleren

meer door het Jongeren Informatie Punt (JIP), Centrum

gericht op het bevorderen en bespreekbaar maken van

van gezondheid bevorderende interventies gericht op

1622, COC en GGD-lessen gegeven over de onderwerpen

gezonde seksualiteit en het vergroten van kennis over

seksuele gezondheid.

sexting, veilig vrijen, diversiteit, grenzen en plezier in

soa en hiv. Het gaat om deskundigheidsbevordering van

seks. We informeren jongeren met theatervoorstel-

voorlichters.

Seksuele vorming op scholen

lingen over seksualiteit en gezondheidsthema’s die hier

Behalve ouders heeft ook het onderwijs een belang-

raakvlakken mee hebben. Deze voorstellingen worden

rijke taak in de seksuele vorming en opvoeding van

verzorgd door de theatergroep Drang die educatieve

Aanvullende seksuele gezondheidszorg voor hoogrisicogroepen

kinderen en jongeren. Het is sinds 2012 voor PO, SO en

voorstellingen verzorgt over belangrijke actuele thema’s

Het CSG van de GGD Haaglanden levert gegevens voor

VO verplicht aandacht te besteden aan seksualiteit en

die passen binnen de jongerencultuur.

de Regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg

seksuele diversiteit. In Den Haag lopen er vanuit GGD

(ASG). Deze regeling is aanvullend aan de reguliere zorg

Haaglanden diverse activiteiten op het gebied. Zo coör-

Sense voor jongeren

dineert de GGD De Week van de Lentekriebels, een nati-

Sense wordt in noordelijk Zuid-Holland uitgevoerd

soa. Dit gaat om mannen die seks hebben met mannen,

onale projectweek voor het speciaal- en basisonderwijs.

door het CSG en het JIP. Zij bieden zorg op het gebied

personen die gewaarschuwd zijn voor een soa, personen

De deelnemende scholen geven een week lang les over

van seksuele gezondheid in de regio Den Haag en

met klachten die wijzen op een soa, personen jonger dan

weerbaarheid, relaties en seksualiteit. De projectweek

Zoetermeer. Jongeren onder 25 jaar krijgen hulp bij hun

25 jaar, personen die slachtoffer zijn van seksueel geweld,

helpt om deze thema’s structureel in het schoolplan op

vragen over seksualiteit. Het gaat hierbij over seksuele

personen uit een gebied waar veel soa voorkomt of

en bedoeld voor personen met een verhoogd risico op

44

personen met een partner uit deze gebieden en sekswer-

voorkomen en mogelijke gezondheidsschade tegen te

over seksuele uitbuiting. Bij minderjarigen gebeurt dit

kers. Deze groepen kunnen zich op laagdrempelige wijze

gaan. Sekswerkers vormen één van de risicogroepen

via telefonisch contact, spreekuren, trainingen, sociale

en gratis laten testen op soa. Het CSG verzorgt jaarlijks

van de ASG-regeling en kunnen terecht bij het CSG voor

media, campagnes en de website van SHOP Jeugd.

landelijk 13.000 consulten.

een soa-test. Daarnaast werkt CSG samen met Spot

Ook geeft SHOP Jeugd voorlichting op verschillende

46 van SHOP (Stichting Hulp en Opvang Prostitutie en

locaties, zoals hogescholen, schoolmaatschappelijk werk,

Mensenhandel) met inzet in de raamstraten (Doublet- en

jeugdinstellingen, zorginstellingen, politie, balies en

PrEP is een pil die een hiv-infectie kan voorkomen. De pil

Geleenstraat) en soa-spreekuren bij het dienstencentrum

buurthuizen. Daarnaast geeft het JIP ook voorlichting op

is bedoeld voor mensen die geen hiv hebben, maar die

Spot 46.

scholen en in de wijken. En worden online ook voorlich-

PrEP om HIV te voorkomen

wel een verhoogd risico lopen om geïnfecteerd te raken. In aanvulling op het bestaande preventie-aanbod, biedt

Seksuele weerbaarheid

PrEP een goede kans om de hiv-epidemie te stoppen.

Naast de activiteiten van de aanpak van geweld in

Vanaf augustus 2024 is de PrEP-medicatie gestopt.

afhankelijkheidsrelaties en jeugdbeleid wordt vanuit dit

Dit heeft tot gevolg dat de prijs van de medicatie voor

actieprogramma extra ingezet op seksuele weerbaarheid.

sommige cliënten te duur is geworden. De GGD biedt

In het kader daarvan voert Centrum 1622 ‘Wat jij wilt’

een vangnet voor deze cliënten om de PrEP te kunnen

en ‘Jongens’ uit. Dit zijn programma’s voor de seksuele

verstrekken. Het CSG heeft speciale PrEP-spreekuren voor

weerbaarheid van meisjes en grensoverschrijdend gedrag

hoogrisicogroepen, waarbij samen met een arts wordt

voor jongens. En voert de GGD ‘Girls’ Talk’ uit. Dit is een

gekeken of iemand in aanmerking komt voor begeleiding,

programma voor groepscounseling voor meiden die

counseling en monitoring van PrEP en soa.

verhoogde kans lopen op het meemaken van negatieve

Soa-zorg voor sekswerkers

tingen geboden.

seksuele ervaringen. Voor jongens wordt ‘Make a move’ uitgevoerd. Vanuit het Actieprogramma Mensenhandel

Het is belangrijk dat sekswerkers zich regelmatig laten

worden verschillende activiteiten uitgevoerd om seksuele

testen op soa. Het is belangrijk dat soa’s zo snel mogelijk

uitbuiting te voorkomen. Zo geeft SHOP Jeugd informatie

gesignaleerd worden, om zo verdere besmetting te

en advies aan jongeren en aan ouders en professionals

45

Genotmiddelengebruik en gezondheid 46

Huidige situatie

buitenactiviteiten. Van alle drugs gebruiken jongvolwas-

Het gebruik van tabak, alcohol en drugs hebben een

senen cannabis het meest. Om gezondheidsrisico’s in het

directe invloed op zowel fysieke als mentale gezondheid.

uitgaanscircuit en ook op festivals en evenementen te

Preventieprogramma’s en voorlichting op scholen en in

voorkomen, is het van belang bezoekers te ontmoedigen

de stad helpen het gebruik van deze middelen te vermin-

om (overmatig) alcohol en/of uitgaansdrugs te gebruiken

deren, wat bijdraagt aan een gezondere leefomgeving

en te voorkomen dat ze onder invloed aan het verkeer

en een betere mentale gezondheid. Minder gebruik van

deelnemen. Het gebruik van tabak, alcohol en drugs

genotmiddelen leidt ook tot een lager risico op overge-

heeft een directe invloed op zowel fysieke als mentale

wicht en andere gezondheidsproblemen.

gezondheid. Preventieprogramma’s en voorlichting op scholen en in de gemeenschap helpen het gebruik

Alcoholgebruik is ongezond voor de ontwikkeling van

van deze middelen te verminderen, wat bijdraagt aan

kinderen en jongeren. Het kan ernstige hersenschade

een gezondere leefomgeving en een betere mentale

veroorzaken. Hoe jonger kinderen beginnen met drinken,

gezondheid. Minder gebruik van genotmiddelen leidt

hoe groter de kans op alcoholproblemen op latere leef-

ook tot een lager risico op overgewicht en andere

tijd. Jongeren onder de 18 moeten geen alcohol drinken.

gezondheidsproblemen.

Roken heeft voor veel jongeren nog steeds het imago van volwassenheid maar is sterk verslavend. Of een

Roken veroorzaakt bij volwassenen de grootste ziektelast.

jongere begint met drinken of roken wordt onder meer

Hoewel het een tendens is om niet te roken, is roken

beïnvloed door de acceptatie hiervan binnen de eigen

ook een verslaving waar je moeilijk vanaf kunt komen.

sociale omgeving en beschikbaarheid/verkrijgbaarheid.

Ongeveer 15% van de Haagse inwoners rookt weleens,

Veel ouders vinden dat hun kinderen (te) veel tijd

32% onder de jongvolwassenen heeft wel eens gerookt.

besteden achter een beeldscherm. Het is belangrijk dat

Bijna de helft van de rokers geeft aan te willen stoppen

er een balans is met andere zaken buiten sociale media

met roken om de gezondheid te verbeteren.

en gamen, zoals huiswerk, vrienden, hobby’s, slapen en

47

De Gezondheidsraad stelt dat mensen geen alcohol

Wat gaan we doen?

speeltuinen, sportclubs en scholen. Scholen worden

moeten drinken, maar als ze dit toch doen, dit moeten

Met onze aanpak zetten we in op het voorkomen van

ondersteund om maatregelen te nemen, gericht op een

beperken tot maximaal één consumptie per dag.

onverantwoord gebruik van genotmiddelen en vroeg-

rookvrije school en een rookvrij schoolplein voor het

Ongeveer de helft van de Haagse bevolking drinkt

tijdig signaleren van risicovol gebruik. Er zijn verschil-

wettelijk rookverbod op schoolpleinen. Daarnaast zijn de

alcohol. 14% drinkt overmatig (voor mannen is dit meer

lende preventieve programma’s voor verschillende

huisartsen, ziekenhuizen en gezondheidscentra rookvrij.

dan 24 glazen per week en voor vrouwen meer dan 14

doelgroepen en vindplaatsen om mensen te bereiken

glazen per week). Het is belangrijk om problematisch

met onze preventieve aanpak:

De rookvrije generatie breiden we uit naar het rookvrij

alcoholgebruik te voorkomen en vroegtijdig bespreek-

• Rookvrije generatie

maken van kinderopvangcentra, sportverenigingen en

baar te maken. Familieleden van mensen die overmatig

• Stoppen met roken

speeltuinen. En we geven aandacht aan roken in weer-

drinken, lijden hier vaak onder. De huisarts, spoedeisende

• Alcoholmatiging

baarheidstrainingen voor jongeren, zodat ze weerbaar

hulp en werkgevers zijn belangrijke intermediairs.

• Helder op school

zijn tegen verleidingen.

Ouderen zijn gevoeliger voor de werking van alcohol;

• Begeleiding voor risicojongeren

door een trager werkende stofwisseling gaat de afbraak

• Alcohol en drugs in het uitgaansleven

Stoppen met roken

langzamer. Bij gelijkblijvend gebruik leidt dit op den

• Aanpak trends onder genotmiddelengebruik

Hulp bij het stoppen met roken wordt vergoed vanuit

duur tot problemen. Bij ouderen wordt problematisch

• Alcohol en medicijngebruik bij ouderen

de basisverzekering. In de praktijk blijkt dat een goede

alcoholgebruik vaak onvoldoende onderkend. Voor de

voorbereiding, begeleiding en/of medicatie de kans van

combinatie alcohol en medicijnen is vaak onvoldoende

Rookvrije generatie

aandacht, terwijl de werking van medicatie door alcohol

We sluiten aan bij de Rookvrije generatie vanuit het

nodig om van het roken af te komen. Voor rokers die

verstoord kan worden. Bij valpartijen van ouderen speelt

landelijke preventieakkoord. Het uitgangspunt is

nog overwegen te stoppen of wanneer er behoefte is

alcohol regelmatig een rol.

dat kinderen in elke fase van het opgroeien worden

aan meer ondersteuning bij het stoppen, is er extra

beschermd tegen tabaksrook en niet in de verleiding

informatie en advies. Er is ook toeleiding naar specifieke

komen om te gaan roken. Het gaat daarbij om een

ondersteuning mocht dit nodig zijn. We betrekken

gezonde zwangerschap, rookvrije kinderopvang,

studentenverenigingen die een rol kunnen spelen bij het

slagen vergroot. Veel rokers hebben meerdere pogingen

48

stimuleren van jongvolwassenen om te stoppen met

fieke aanpak om middelengebruik onder leerlingen en

met deze doelgroep is er deskundigheidsbevordering.

roken.

studenten tegen te gaan. Ze worden gestimuleerd om

Jongeren in de jeugdhulp, welzijnswerk en jongeren met

niet te roken of te drinken en geen drugs te gebruiken.

een licht verstandelijke beperking krijgen via speciale

Ook een lichter onderwerp als verstandig omgaan met

spreekuren voorlichting over genotmiddelen.

Alcoholmatiging Sportverenigingen en clubs hebben een beleid voor

games en sociale media kan aan bod komen. Ouders en

alcoholmatiging en maken afspraken over alcoholge-

opvoeders zijn betrokken om gebruik van genotmiddelen

Alcohol en drugs in het uitgaansleven

bruik, zoals voorlichting over verantwoord schenken, niet

te voorkomen of in elk geval zo lang mogelijk uit te

Op grootschalige festivals, dance events en in het

schenken tijdens jeugdwedstrijden, geen alcoholreclame

stellen, zodat leerlingen het beste uit hun schooltijd

uitgaanscircuit zetten we peers van Unity in. Jongeren

en geen prijsacties. Voor professionals in de gezond-

kunnen halen en een goede basis kunnen leggen voor

krijgen zo van leeftijdgenoten informatie over de effecten

heidszorg en ondersteuning is er een training waarbij

een waardevolle toekomst. Er is een oudercursus voor

en risico’s van genotmiddelen. We zijn verbonden aan

informatie wordt gegeven over de effecten en risico’s van

ouders met behoefte aan opvoedingsondersteuning bij

het landelijke systeem voor drugsmonitoring van het

alcohol en informatie over de verschillende stadia van

genotmiddelengebruik. Naast voorlichting en educatie

Trimbos-instituut om te weten wat er op de markt van

het verslavingsproces. Ook het bespreekbaar maken van

is er bij deze aanpak ook aandacht voor het schoolbeleid,

uitgaansdrugs wordt aangeboden en om gevaren voor de

alcoholgebruik en het motiveren van gedragsverandering

waaronder het signaleren en begeleiden van leerlingen

volksgezondheid al in een vroeg stadium te signaleren.

komt hierbij aan de orde. Wanneer mensen vragen

met problematisch middelengebruik. Er is een spreekuur

Samen met de Haagse ziekenhuizen is er een nazorgtra-

hebben over hun eigen alcoholgebruik of dat van hun

op school voor leerlingen en hun ouders.

ject voor jongeren die bij de spoedeisende hulp terecht-

naasten, is er een spreekuur voor consulatie, advies en

komen met een alcoholvergiftiging. Er is de Barcode

informatie. Als het nodig is, kan toegewerkt worden naar

Begeleiding voor risicojongeren

hulpverlening. We sluiten aan bij landelijke campagnes

Ook is er een extra begeleiding met de training Take

hoe zij een bijdrage kunnen leveren aan een gezond en

als IkPas en NIX18.

it Personal voor jongeren die extra gevoelig zijn voor

veilig uitgaansklimaat. Voor personeel van coffeeshops is

problematisch gebruik van alcohol en drugs. Daarvoor is

er een training in het signaleren en bespreekbaar maken

er nauwe samenwerking met de JGZ, jeugdverslavings-

van risicovol cannabisgebruik. Het gaat vooral om het

Het preventieprogramma Helder op school is een

zorg en jeugdhulp. Drugskompas leidt jongeren naar

voorkomen en beperken van eventuele lichamelijke en

niveau- (po, v(s)o, mbo, hbo en wo) en leeftijdsspeci-

eHealth-hulpprogramma’s. Voor professionals die werken

psychische schade.

Helder op School

training voor horecapersoneel waarbij hun wordt geleerd

49

Aanpak trends onder genotmiddelen­ gebruik

voorschrijven en verstrekken van medicijnen kunnen zij

samengewerkt met de horeca om problemen rond handhaving zo effectief mogelijk aan te pakken. Het gaat

In de loopt der jaren doen zich verschillende trends voor

verkeerd medicijngebruik en de combinatie met alcohol.

dan onder meer om checken van de leeftijden en niet

in het middelengebruik onder jongeren. Deze middelen

doorschenken bij dronkenschap. Alleen voorlichting is

zijn vaak in opmars en populair onder jongeren. Dit is

niet voldoende om ervoor te zorgen dat er minder alcohol

slecht voor de gezondheid van deze doelgroep. Daarom

en/of drugs worden gebruikt. Voorlichting heeft vaak

blijven we alert op deze trends en zetten we in op basis

pas effect in combinatie met andere interventies, zoals

van deze ontwikkelen meerdere interventies in om de

toezicht houden op de naleving en het beperken van

opmars van deze middelen tegen te gaan.

Voor het Preventie- en Handhavingsplan wordt

de beschikbaarheid van alcohol, drugs en tabak. In het uitgaansleven wordt daarom nauw samengewerkt met

Alcohol- en medicijngebruik bij ouderen

alle betrokken partijen vanuit zowel gezondheid als

Professionals in de ouderenzorg, thuiszorg- en verpleeg-

veiligheid.

huispersoneel en medewerkers van de Wmo-teams

ouderen direct informeren over de risico’s en effecten van

krijgen training om beter om te gaan met alcoholproIn het Haags Uitgaansonderzoek (HUO) monitoren de

blematiek en medicijngebruik van ouderen. Zij leren

GGD en Indigo jaarlijks het uitgaansgedrag van jongeren

hoe ze alcohol- en medicijngebruik vroegtijdig kunnen

en jongvolwassenen met een leeftijd van 18 t/m 35

signaleren en bespreekbaar maken. Waar nodig kunnen

jaar die uitgaan in Den Haag. Dit geeft informatie over

ouderen zelf advies en ondersteuning krijgen. Er is ook

de aard en omvang van het gebruik van middelen in

samenwerking met de valpreventietrainingen vanuit de

de groep van zeer frequente uitgaanders. Het geeft

eerstelijnszorg. Ouderenzorg en medewerkers van de

ons inzicht in het gebruik van middelen onder deze

Wmo-teams zetten in op tijdige informatie en advisering

doelgroep.

over de combinatie van alcohol en medicatie. Huisartsen en apothekers worden bij deze aanpak betrokken. Bij het

50

Monitoring 51

Monitoring

Voor de startmeting voor de komende jaren maken we gebruik van de gezondheids­ monitors van de GGD en gaan we gebruik­ maken van de monitoring van de Haagse Preventieaanpak. Elke vier jaar doet de GGD Haaglanden onderzoek naar de gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren, volwassenen en ouderen in onder andere de gemeente Den Haag en de regio Haaglanden. De gezondheidsmonitors van de GGD geven ons beeld over de ontwikkelingen van de gezondheid in de stad en het effect van het beleid. Op basis van deze monitors kunnen we toetsen of we beleid eventueel moeten bijstellen om de gestelde doelen te behalen.

52