RIS323383 Notulen van de raad van 10 juli 2025

De motie is medeondertekend door de heer Adeel Mahmood van DENK, mevrouw Lotte van Basten Batenburg van de Haagse VVD, mevrouw Hera Butt van GroenLinks, de heer Yousef Assad van D66, de heer Massimo Etalle van Forum voor Democratie en mevrouw Judith Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. Geen enkele ondernemer in die wijken mag buiten de boot vallen van dit plan, maar we zien dat een deel van de Kempstraat waar ondernemers actief zijn buiten deze hoofdwinkelstructuur valt. Daarom dien ik de motie Betrek de gehele Kempstraat in, met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken op welke wijze ook de ondernemers van het deel van de Kempstraat dat buiten de hoofdwinkelstructuur valt, betrokken kunnen worden bij het programma Versterken ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal, deze ondernemers waar mogelijk te ondersteunen bij het toekomstbestendig maken van hun bedrijfsomgeving en bij mogelijke deelname aan een BIZ, en de raad hierover te informeren bij de voortgangsrapportage van het programma. De motie is medeondertekend door de heer Adeel Mahmood van DENK, mevrouw Hera Butt van GroenLinks, mevrouw Lotte van Basten Batenburg van de Haagse VVD, de heer Yousef Assad van D66 en de heer Massimo Etalle van Forum voor Democratie. Tot slot. Zonder een BIZ in deze vijf winkelstraten zijn de ondernemers stuurloos en zal de organisatiegraad veel te laag blijven.

Tijd en beperkte financiële middelen zijn de grootste belemmeringen voor de ondernemers. Daarom dien ik de motie Opstartbudget voor vijf winkelstraten in, met als dictum: verzoekt het college binnen het bestaande programma Versterken ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal opstartbudgetten beschikbaar te stellen voor ondernemers in de vijf winkelstraten in deze wijken die een BIZ willen oprichten, daarbij ondernemers te ondersteunen bij het organiseren van draagvlak, het opstellen van een BIZ-plan en het aanstellen van winkelstraatmanagers, en de raad vóór het einde van 2025 te informeren over het aantal winkelstraten waarvoor een BIZ-traject is opgestart of gerealiseerd. De motie is medeondertekend door de heer Adeel Mahmood van DENK, de heer Yousef Assad van D66, mevrouw Hera Butt van GroenLinks en de heer Massimo Etalle van Forum voor Democratie. De voorzitter. Door de heer Sewtahal, daartoe gesteund door de heer Mahmood, mevrouw Butt, mevrouw Van Basten Batenburg, de heer Assad en de heer Etalle, wordt de volgende motie (O.1 HvDH) ingediend:

Motie O.1 HvDH Betrek de gehele Kempstraat De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmaboek versterken ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal. Constaterende dat: • het programma Versterken Ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal zich richt op vijf hoofdwinkelstraten in deze wijken; 65

• •

een deel van de Kempstraat, waar ondernemers actief zijn, buiten deze hoofdwinkelstructuur valt; deze ondernemers graag mee willen doen aan de versterkingsaanpak en toekomstig mogelijk willen deelnemen aan een Bedrijveninvesteringszone (BIZ).

Overwegende dat: • het wenselijk is om zoveel mogelijk ondernemers in de Schilderswijk en Transvaal te betrekken bij het versterken van het ondernemersklimaat; • het versterken van het gehele winkelgebied bijdraagt aan de leefbaarheid, veiligheid en aantrekkelijkheid van de wijk. Verzoekt het college: • te onderzoeken op welke wijze ook de ondernemers van het deel van de Kempstraat dat buiten de hoofdwinkelstructuur valt, betrokken kunnen worden bij het programma Versterken Ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal; • deze ondernemers waar mogelijk te ondersteunen bij het toekomstbestendig maken van hun bedrijfsomgeving en bij mogelijke deelname aan een BIZ; • de raad hierover te informeren bij de voortgangsrapportage van het programma. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Sewtahal, daartoe gesteund door de heer Mahmood, mevrouw Van Basten Batenburg, mevrouw Butt, de heer Assad, de heer Etalle en mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (O.2 HvDH) ingediend:

Motie O.2 HvDH Handhaving op overmatige beplakking De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmaboek versterken ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal. Constaterende, dat: • in Den Haag de beplakkingsnorm voor winkelpanden is vastgesteld op maximaal 20% van de gevel en ramen; • in de praktijk veel winkels deze norm fors overschrijden, met beplakking die in sommige gevallen zelfs meer dan 90% bedraagt; • veel nachtwinkels overbodig beplakking op de ramen hebben en vaker slachtoffer zijn van roofovervallen. Overwegende, dat: • er niet wordt gehandhaafd op de motie ‘Blinderen winkelramen tegengaan (Ris300896); • overmatige beplakking het straatbeeld aantast, leidt tot verrommeling van winkelstraten en de sociale veiligheid negatief beïnvloedt; • het gebrek aan handhaving op deze norm bijdraagt aan normvervaging en ongelijkheid tussen ondernemers die zich wél aan de regels houden; • de bestaande regels onvoldoende effect hebben zonder actieve en zichtbare handhaving.

Verzoekt het college: • per direct te starten met actieve handhaving op overtredingen van de beplakkingsnorm bij winkelpanden in Den Haag; • hierbij prioriteit te geven aan winkelstraten met een hoge concentratie aan overtredingen of waar de leefbaarheid onder druk staat zoals in de vijf winkelgebieden; • de raad uiterlijk in Q4 2025 te informeren over de voortgang en resultaten van deze handhavingsinzet. 66

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Sewtahal, daartoe gesteund door de heer Mahmood, de heer Assad, mevrouw Butt en de heer Etalle, wordt de volgende motie (O.3 HvDH) ingediend:

Motie O.3 HvDH Opstartbudget voor vijf winkelstraten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2025, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Programmaboek versterken ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal. Constaterende, dat: • een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) een krachtig instrument is om samen met ondernemers te investeren in de aantrekkelijkheid, veiligheid en levendigheid van winkelstraten; • het opstarten van een BIZ vaak stagneert omdat ondernemers te maken hebben met beperkte financiële middelen en tijd om een goed plan op te stellen en draagvlak te organiseren; • dit juist in economisch kwetsbare winkelstraten, zoals in de Schilderswijk en Transvaal, een belemmering vormt om samen te werken aan verbetering van het ondernemersklimaat. Overwegende, dat: • in het Meerjarenplan Schilderswijk en Transvaal en in het programma Versterken Ondernemersklimaat winkelstraten zijn aangewezen als belangrijke economische dragers; • het ondersteunen van BIZ-oprichtingen past binnen de doelen om deze winkelstraten economisch en sociaal te versterken; • eenmalige opstartbudgetten kunnen bijdragen aan een succesvol draagvlaktraject en een solide start van een BIZ-organisatie.

Verzoekt het college: • binnen het bestaande programma Versterken Ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal opstartbudgetten beschikbaar te stellen voor ondernemers in de vijf winkelstraten in deze wijken die een BIZ willen oprichten; • daarbij ondernemers te ondersteunen bij het organiseren van draagvlak, het opstellen van een BIZ-plan en het aanstellen van winkelstraatmanagers; • de raad vóór het einde van 2025 te informeren over het aantal winkelstraten waarvoor een BIZ-traject is opgestart of gerealiseerd. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Voorzitter. Het is belangrijk om te investeren in winkelstraten. Dat wil de VVD programmatisch in de hele stad en zeker ook in de Schilderswijk en Transvaal. Maar investeren moet je wel in de goede volgorde doen. Zoals ik in de commissie al zei: als er rot hout zit aan je kozijnen, dan moet je de kozijnen niet schilderen maar vervangen. Er is meer geld nodig voor de aanpak van veiligheid, van ondermijning, van malafide uitzendbureaus en van malafide bedrijven in deze winkelstraten. Daarom dien ik het amendement De basis op orde in de vijf winkelstraten in, met als besluit om op pagina 50 van de bijlage Programmaboek Vijf Winkelstratenaanpak de budgettering als volgt aan te passen.

Wij veranderen Locatie en toegankelijkheid van € 650.000 naar € 400.000, Vitaliteit, Veiligheid, Vertrouwdheid van € 900.000 naar € 1.800.000, Beleving en vermaak van € 950.000 naar € 700.000, Imago en Marketing van € 950.000 naar € 700.000 en Organisatie en samenwerking van € 800.000 naar € 650.000. Het totaal blijft hetzelfde, € 7 mln. Dit betekent dat er meer geld kan worden aangewend om de veiligheid van deze winkelstraten aan te pakken en daarmee naar een hele mooie toekomst toe te bouwen. 67

Hera Butt (GroenLinks). Ik zie dat de VVD meer geld naar veiligheid wil. Ik snap ook wel dat er in die zin heel veel moet gebeuren in de Schilderswijk en Transvaal. Ik vraag me alleen af waarom dat via dit voorstel moet, want er zijn natuurlijk ook potjes voor veiligheid, überhaupt in de stad. Waarom kiest de VVD ervoor om hier nog meer op veiligheid in te zetten terwijl er ook andere potjes zijn? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Het probleem is natuurlijk dat die andere potjes leeg of te leeg zijn. De burgemeester heeft juist te maken met aflopende budgetten. Daarover hebben wij regelmatig debatten in deze raad. Mevrouw Klokkenburg knikt al; wij voeren een gezamenlijke strijd om die budgetten op orde te krijgen. Het lijkt mij dus zeer onverantwoord om daar ergens geld vandaan te halen. Dat zou betekenen dat we moeten stoppen met bijvoorbeeld de persoonsgebonden aanpak voor echt problematische jongeren die in de criminaliteit raken of met de aanpak van ondermijning. Dat zijn zaken waar de VVD absoluut niet mee zou willen stoppen. Tegelijkertijd is gekozen voor deze impuls in die winkelstraten. Dat is extra geld. Wij vinden het een goed idee om dat op te plussen op de punten waar dat het hardst nodig is. Er worden heel veel verkenningen gedaan met de rest van dit budget. Het zou zomaar kunnen zijn dat daar dan weer investeringen uit voortkomen die later moeten gebeuren.

De VVD is dan altijd bereid om te kijken naar voorstellen om meer te investeren in winkelstraten. Robin Smit (PvdD). Ik was wel een beetje benieuwd naar die kostenraming. Hoe heeft de VVD de overweging gemaakt om het zo af en bij te plussen? Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dat was ook even een puzzel. Ik heb echt gekeken naar welke acties er zitten in de verschillende lijnen in deze aanpak. Ik heb ook achter de schermen wat contact gehad over waar de prioriteiten liggen, wat er vastligt en waar misschien nog wat ruimte zit. Ik heb de indruk dat hiermee een verdeling is gevonden waarmee aan de hoofdlijn van het programma nog steeds recht kan worden gedaan, waardoor er geen acties hoeven weg te vallen, maar het wel mogelijk is om wat extra te doen voor veiligheid. Ik kan het niet exact zeggen, omdat er geen exacte begroting onder lag, zo heb ik begrepen, van een precieze financiering van precieze activiteiten. Maar ik heb wel gemeend dat het belangrijk is om echt te laten zien bij welke budgetten het iets minder of meer kan, zodat het duidelijk is voor de hele raad waar de dekking zit. Robin Smit (PvdD). De reden dat ik het vraag, is dat onze fractie toch twijfels heeft bij het potje dat nu overblijft voor toegankelijkheid, omdat het vaak een kostbare ingreep kan zijn in de buitenruimte. Ik ben heel erg benieuwd waarom dat dan zo naar beneden wordt bijgesteld.

Lotte van Basten Batenburg (VVD). In het programmaboek staan ook een aantal acties waarvan mijn fractie vindt dat het niet per se nodig is om ze nu als eerste prioriteit te geven. Ook onder de post Toegankelijkheid staan niet alleen maar zaken als het rolstoeltoegankelijk maken van bushaltes en dergelijke, maar er staan echt ook een aantal andere actielijnen in. Aan de andere kant zie ik ook acties staan waarvan ik denk: volgens mij zijn verder binnen de gemeente ook lopende programma waarvoor misschien juist gekeken kan worden naar dekking. We hebben natuurlijk heel veel posten in die begroting van € 3,5 mld. De voorzitter. Door mevrouw Van Basten Batenburg wordt het volgende amendement (O.A VVD) voorgesteld:

Amendement O.A VVD de basis op orde in de vijf winkelstraten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmaboek versterken ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal.

68

Besluit: • op pagina 50 van bijlage Programmaboek Vijf Winkelstratenaanpak de budgettering als volgt aan te passen: Budgettering Programmabudgettering Omschrijving Kwaliteit fysieke omgeving Locatie en toegankelijkheid Vitaliteit, Veiligheid, Vertrouwdheid Beleving en vermaak Imago en Marketing Organisatie en samenwerking Aanbod Totaal

Budget € 1.800.000 € 650.000 € 400.000 € 900.000 € 1.800.000 € 950.000 € 700.000 € 950.000 € 700.000 € 800.000 € 650.000 € 950.000 € 7.000.000

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. De fractie DENK - het zal u niet verbazen - ondersteunt van harte het Programmaboek versterken ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal. Het is niet zomaar een investeringsplan in stenen en stoepen, maar een investering in mensen, ondernemerschap en vertrouwen in de toekomst van twee van de meest dynamische wijken van onze stad. Wij zijn er enorm trots op dat de nodige investeringen in deze wijken eindelijk gerealiseerd kunnen worden, natuurlijk nadat we hier vanavond over hebben gestemd. Dit was ook een van de beloften van DENK die wij in 2022 duidelijk hebben uitgesproken: DENK wil flink investeren in de winkelstraten van Schilderswijk en Transvaal. Dat was gemeend. Toen wij meededen aan de coalitieonderhandelingen, hebben wij deze verkiezingsbelofte ingelost met de reservering van € 7 mln. voor deze winkelstraten. Wat DENK betreft is dit een goed begin. Schilderswijk en Transvaal zijn wijken met ongekende energie, cultureel kapitaal en economisch potentieel. Zij verdienen al jarenlang een gerichte en structurele aanpak. Het is een klein stukje grond, maar de wereld is er te vinden, zei wethouder Icar terecht. Het is goed dat dit college, zoals afgesproken in het Haags akkoord, nu echt werk maakt van deze opgave.

In de commissie heb ik mijn complimenten uitgesproken over de participatie rondom deze plannen. Niet eerder heb ik zoveel betrokken ondernemers gezien en bijeenkomsten waarin vanuit deze betrokkenen input is gegeven voor de plannen. Ondernemers die ik spreek en die in het traject zijn meegenomen, zijn erg te spreken en hebben vertrouwen in de plannen. De heer Sewtahal kon dat net in zijn bijdrage ook bevestigen. We hebben het in de commissie ook gehad over veiligheid en vitaliteit. De VVD heeft een amendement om, gezien het structurele effect van investeringen, meer in te zetten op veiligheid, vitaliteit en vertrouwdheid. Wij zijn het ermee eens dat veiligheid een belangrijke basis is voor succesvolle winkelstraten en ondersteunen het amendement van de VVD dan ook. Wij krijgen dit ook mee in gesprekken die we hebben gehad met zowel ondernemers als bewoners. Tot slot heb ik nog een vraag over de acties in het programmaboek. Ik wil vragen of het college bij de uitvoering hiervan ook heel goed kijkt naar lokale samenwerking en naar ondernemers in de buurt zelf bij alle programmaonderdelen. Kan de wethouder dit toezeggen? Robin Smit (PvdD). Ik heb een vraag over de steun van DENK voor het VVD-amendement. Ik ben eigenlijk ook wel benieuwd hoe DENK de afweging heeft gemaakt om het toegankelijkheidsbudget te beknotten in dit voorstel. Adeel Mahmood (DENK).

Wij hebben natuurlijk niet zomaar ja gezegd tegen het amendement. Wij vinden veiligheid heel belangrijk. Ik heb daar gesprekken over gevoerd. Ik heb gekeken naar wat het effect zal zijn op de verschillende acties en programmaonderdelen. Er worden ook een aantal 69

onderzoeken meegenomen in het traject. Mijn conclusie daaruit - die is natuurlijk niet heel gedetailleerd; dat bleek net ook in de discussie met mevrouw Van Basten Batenburg - is dat we daar nog geen heel gedetailleerde opgave van hebben. Maar de indruk die we hebben - dat heeft ook meegewogen in onze steun voor het amendement - is dat de belangrijkste acties die wij zien om de basis daar op orde te krijgen, worden gedekt in de nieuwe verdeling met het amendement. Robin Smit (PvdD). Even een checkvraag. Mocht uiteindelijk bij de uitvoering van plannen toch blijken dat er een tekort is in het budget voor toegankelijkheid in de buitenruimte, dan komt DENK met een oplossing? Adeel Mahmood (DENK). Wij kijken naar al deze plannen langs al die programmalijnen, echt naar het geheel. We gaan binnenkort ook nog praten over de herinrichtingsplannen voor het Hobbemaplein. Dan zal er ook wat budget zijn voor de buitenruimte, hoop ik. Misschien kunnen we dan wat dingen meenemen die nu niet uitgevoerd kunnen worden, maar ik heb nog niet de indruk dat er bepaalde dingen niet kunnen. Lotte van Basten Batenburg (VVD).

Is de heer Mahmood ook het volgende met de VVD eens over de zorg van de Partij voor de Dieren over de toegankelijkheid? Van de zeven acties die in programmalijn 2 zitten, gaan er twee echt over de fysieke toegankelijkheid; daar gaat denk ik de zorg van de Partij voor de Dieren over. Maar die andere vijf acties zijn natuurlijk veel breder. Misschien kunnen we op die manier de zorg van de Partij voor de Dieren wat mitigeren. Adeel Mahmood (DENK). Ik sluit me aan bij de woorden van de VVD. Ik ben het daarmee eens. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Dan moet ik nog een interruptie gebruiken om aan te kondigen dat ik helemaal vergeten ben te zeggen dat mijn amendement medeondertekend is door de heer Sewtahal van Hart voor Den Haag, de heer Mahmood van DENK en de heer Partiman van het CDA, met excuses dat ik het net vergat. De voorzitter. Maar het staat in de notulen en het wordt niet tegengesproken. Adeel Mahmood (DENK). Nu ik hier bij de microfoon sta, kan ik in ieder geval bevestigen dat mijn naam eronder staat. Tot slot ga ik richting een afronding. Wij roepen het college op om bij de uitvoering het participatieve karakter te bewaken. Juist in deze wijken is vertrouwen cruciaal, dus laat bewoners, ondernemers en jongeren meedenken en meedoen, niet alleen bij het maken van de plannen maar straks ook in de uitvoering. Hera Butt (GroenLinks). Voorzitter.

We hebben dit voorstel uitgebreid besproken in de commissie. Ik kan hier alles herhalen, maar dat ga ik niet doen. Wat ik wel wil herhalen, zijn de complimenten van mijn fractie richting het college voor dit voorstel en meer specifiek de complimenten aan wethouder Icar hiervoor. Mijn fractie is blij met de investering in het ondernemersklimaat voor de Schilderswijk en Transvaal. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. Ik kan het kort houden. We hebben een uitgebreide behandeling hierover gehad in de commissie. Dank aan de wethouder voor een aantal toezeggingen die hij heeft gedaan. Die hebben me wat moties bespaard. Ik kan dus verder naar het amendement van de VVD, dat wij van harte steunen. Veiligheid is een belangrijk onderdeel van de aanpak die daar nodig is. Ik denk dat het de vitaliteit van de winkelstraten echt ten goede zal komen, als we de veiligheid stevig aanpakken. Vandaar mijn steun daarvoor. De voorzitter. Mevrouw Holman ziet af van het woord. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Mijn fractie vindt dat de versterking van het ondernemersklimaat in de Schilderswijk en Transvaal een duurzame versterking moet zijn. Een 70

aantrekkelijke uitstraling van winkels is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van de ondernemers zelf. We vinden daarom dat de grote zak geld die naar deze vijf straten toe gaat niet zomaar aan individuele ondernemers voor seizoens- en winkelaankleding ten goede moet komen, zoals wel wordt gesuggereerd in het programma. Een versterking van het ondernemersklimaat betekent voor mijn fractie dat je het collectief versterkt op een duurzame manier. Daarom dien ik samen met collega Van Basten Batenburg van de VVD de motie Vermaak is geen gemeentelijke taak in, met als dictum: verzoekt het college bij de uitvoering van het programma geen individuele ondernemers te steunen, maar het collectief van ondernemers, waarbij de gedane investeringen nadrukkelijk gericht zijn op een duurzame versterking van het ondernemersklimaat voor de langere termijn. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door mevrouw Van Basten Batenburg, wordt de volgende motie (O.4 CU/SGP) ingediend:

Motie O.4 CU/SGP Vermaak is geen gemeentelijke taak De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2025, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Programmaboek versterken ondernemersklimaat Schilderswijk en Transvaal (RIS 320937), constaterende, dat: • in het programmaplan onder het kopje ‘beleving en vermaak’ diverse acties staan om de aantrekkelijkheid van de winkelgebieden te verhogen; • hierin ook specifieke aankleding per seizoen genoemd wordt; overwegende, dat: • daarbij onduidelijk is of er ook sprake is van aankleding van individuele winkels; • ondernemers zelf verantwoordelijkheid dragen voor een aantrekkelijke uitstraling van hun pand; • seizoensgebonden aankleding van winkels geen investering betreft die het ondernemersklimaat voor de langere termijn duurzaam versterkt; verzoekt het college: • bij de uitvoering van het programma geen individuele ondernemers te steunen, maar het collectief van ondernemers, waarbij de gedane investeringen nadrukkelijk gericht zijn op een duurzame versterking van het ondernemersklimaat voor de langere termijn, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Icar (DENK). Voorzitter. Allereerst dank voor het constructieve debat dat we hebben gevoerd in de commissie. Het meeste is daar al gewisseld. Ik heb meegedeeld hoe ik naar dit plan kijk.

Het is heel bottom-up opgebouwd en participatie heeft daar een belangrijke rol in gespeeld. Ik ga over tot de appreciatie van de moties. Ik begin bij de eerste spreker, meneer Sewtahal, en motie O.2, Handhaving op overmatige beplakking. U heeft uitgebreide debatten gehad met wethouder Barker. Centraal daarin staan de capaciteit en stadsbreed de situatie rondom handhaving. Daar hoef ik niet al te veel over uit te weiden; dat is u bekend. Maar we horen wel het verzoek vanuit de raad. Als de raad deze motie aanneemt, dan zal via de middelen voor de winkelstraataanpak externe capaciteit geworven worden om hiermee aan de slag te gaan. Het is de bedoeling dat we vasthouden aan het participatieve element en karakter van dit plan. We beginnen met een schouw en brengen in kaart wat nodig. Op basis daarvan kunnen we gerichter te werk gaan. Ik kan deze motie dus aan de raad laten. Het is wel belangrijk om op te merken dat gedragsverandering bij ondernemers niet alleen wordt ingezet door handhaving. Het is de 71

bedoeling dat je bepaalde preventieve handelingen gaat uitvoeren om ervoor te zorgen dat de ondernemers zich anders gaan gedragen. Maar ik laat 'm aan de raad. Mairan Sewtahal (Hart voor Den Haag). Kan de wethouder aangeven wanneer zo'n schouw gaat plaatsvinden? Wethouder Icar (DENK). De eerste schouw is in september. Dan motie O.1, Betrek de gehele Kempstraat. Ik heb ook in de commissie aangegeven dat we dit beeld herkennen. Ik kan de motie aan de raad laten zonder een uitgebreide appreciatie. Ik heb de ondernemers ook gesproken en begrijp het signaal. In principe levert dit geen problemen op. Dan motie O.3, Opstartbudget voor vijf winkelstraten. Ik moet hier wel even bij benadrukken dat alle BIZ'en belangrijk zijn voor mij, ook die buiten dit gebied zitten. Ik heb daar regelmatig gesprekken mee en de samenwerking is heel goed. We investeren op dit moment op verschillende manieren in deze BIZ'en. We hebben het Haags RetailPunt en de bedrijfscontactfunctionarissen. Ik denk dat we aan het einde van de rit allemaal hetzelfde willen, namelijk de organisatiegraad vergroten en zorgen dat meer en meer BIZ'en erbij komen in onze stad, vooral in dit soort gebieden. Ik moet wel daarbij benadrukken dat het wegnemen van drempels niet per se betekent dat dat financieel moet zijn. Ik wil dat wat breder trekken en op basis daarvan kan ik deze motie ook aan de raad laten.

Dan amendement O.A van de VVD, De basis op orde in vijf winkelstraten. Hier hebben jullie onderling ook wat interessante gedachten over gewisseld. Voor mij is belangrijk dat de prioriteiten die in dit programma zitten, vastgesteld zijn in cocreatie met de ondernemers. Het voorstel dat hier voorligt, is ook gebaseerd op de behoeften van ondernemers in dat gebied. Ik ben blij dat er net in het interruptiedeel duidelijkheid is gegeven over hoe we omgaan met toegankelijkheid, waarover dan geen zorgen over hoeven te bestaan. Het is de bedoeling dat je op zo'n manier naar dit plan kijkt. Met dat uitgangspunt kan ik dit amendement zeker aan de raad laten, omdat ik ervan overtuigd ben dat dit een bijdrage levert aan wat er in dat gebied nodig is. Robin Smit (PvdD). Toch nog even over het amendement. De wethouder sloot af met dat ik het op die manier moest proberen te bekijken. Dat probeer ik ook, maar dan rijmt er iets niet helemaal. Het is in cocreatie met ondernemers. Ik neem aan dat daardoor het budget daarop is geplakt zoals het in de plannen staat. Vervolgens staan er onder de actiepunten ook uitgedachte acties, bijvoorbeeld dat in Q1 2025 al diverse gesprekken zijn gevoerd, onder andere ook over de toegankelijkheidsplannen. Maar ik kan in dit stuk niet zien welk budget daaraan wordt gekoppeld.

Ik ben bang dat er straks misschien ergens toch een tekort aan geld is, dus ik wil dat die zorgen weggenomen worden. Dan kan ik het met die bril op bekijken. Wethouder Icar (DENK). Met die mooie bril. Ik snap het. We hebben ook in de commissie een debat gehad over de verdiepingsslag: hoe gaan we om met het feit dat we die bedragen niet op gedetailleerd niveau hebben uitgewerkt en dat dat zou terugkomen in de toegezegde voortgangsrapportage? Die verdiepingsslag komt dan terug. Mevrouw Klokkenburg heeft motie O.4, Vermaak is geen gemeentelijke taak, ingediend. Bij de uitvoering van het programma moeten geen individuele ondernemers gesteund worden, maar het collectief. Deze verwarring is ook duidelijk naar voren gekomen tijdens het commissiedebat. Wij kunnen ons hier zeker in vinden. De gemeentelijke middelen zijn primair bedoeld voor collectieve voorzieningen die bijdragen aan een kwaliteitsimpuls en zeker niet voor individuele ondernemers. Ik kan deze motie dus aan de raad laten. Dan had ik nog een aantal vragen. DENK vroeg of de lokale samenwerking betrokken kan worden bij de verschillende programmaonderdelen. Dat kan ik toezeggen, dus daar hoeft geen motie over te komen. We kijken per programmaonderdeel waar het relevant is om dit verder uit te werken met lokale stakeholders. Daar zie ik geen problemen.

Ik zal me zeker hardmaken voor het bewaken van het participatieve karakter, want we zien dit traject als permanente participatie. Daarnaast wil ik Hart voor Den Haag bedanken voor de complimenten - daar schrok ik net van; die zag ik niet aankomen - en GroenLinks en het CDA ook. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. 72

De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: P.

Gewijzigd initiatiefvoorstel VVD: Leven in de Noordboulevard (RIS319342).

De voorzitter. Voordat ik de beraadslaging open, geef ik het woord aan de initiatiefnemer, de heer De Ridder, voor een korte toelichting. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Dank aan de raadsleden en fractievertegenwoordigers die in de commissie hebben meegedacht en meegesproken over ons initiatiefvoorstel. Zoals u weet, hebben we het voorstel inmiddels aangepast en zijn er op verzoek van een aantal fracties een aantal dingen toegevoegd en verduidelijkt. Ook zijn er bepaalde zaken geschrapt, omdat ze achterhaald waren - dat betreft bijvoorbeeld de Pier - of omdat ze net een beetje anders bedoeld werden dan bedacht; zo staat bijvoorbeeld het actieplan er niet meer zo in maar wordt er nu wel gesproken van gerichte acties, omdat 'actieplan' te veel connecties had met het actieplan De Kust Gezond. Verder denk ik dat alles duidelijk is in het stuk en hoop ik dat iedereen superenthousiast is en voor gaat stemmen. De beraadslaging wordt geopend. Andrew van Esch (D66). Voorzitter. Dat de Noordboulevard nog niet het meest aantrekkelijke deel van Scheveningen-Bad is, daar is mijn fractie het helemaal mee eens. Veel dank voor het initiatiefvoorstel van de VVD en heel fijn dat daarbij nu ook een flinke opsomming is gemaakt van wat er allemaal verbeterd kan worden. Steun daarvoor.

Wel zijn we benieuwd naar de reactie van het college als het gaat om de financiering van de onderdelen die ook echt geld kosten. Er is uiteraard een creatieve boekhouder aan het werk gegaan. Dat hoeft ook niet negatief te zijn maar alle portefeuillehouders moeten het dan natuurlijk nog wel met elkaar eens zijn, lijkt mij. Dus we zijn benieuwd hoe dit wordt opgelost. Voor ons ligt een goed voorstel waar de Noordboulevard mooier, leuker en aantrekkelijker door kan worden maar waarvan we wat betreft de financiering wel hopen dat er een oplossing komt. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Dank aan de initiatiefnemer voor het werk dat in het initiatiefvoorstel zit. Ook mijn fractie vindt het goed om de inzet voor Scheveningen te zien. Mijn fractievertegenwoordiger Johan Hofland vond het ook leuk om daarin samen met de heer De Ridder op te trekken. Voor de ChristenUnie/SGP staat voorop dat er altijd ruimte moet zijn voor rust aan de kust, voor zowel de natuur als de bewoners. Scheveningen-Bad is een plek waar reuring mag zijn en die bezoekers mag trekken maar het is ook een plek waar Scheveningers wonen. Meer reuring mag dan ook niet ten koste gaan van die bewoners. Daarom is mijn fractie blij met de gewijzigde versie waarin nadrukkelijker terugkomt dat bewoners betrokken moeten worden bij de uitwerking van de plannen en activiteiten.

Ook het managen van de bezoekersstromen is van belang omdat juist die met enige regelmaat 's avonds laat en 's nachts een hoop overlast kunnen veroorzaken doordat ze door de wijken struinen. Daar moet niet alleen over nagedacht worden maar daar moeten ook maatregelen voor komen. Ik hoop dat in de uitwerking dan ook terug te zien. In het voorstel wordt nog wel gesproken over promotie van Scheveningen in Azië en Amerika. Daarvan heeft mijn fractie eerder gezegd dat we geen promotie moeten doen in landen die alleen met het vliegtuig bereikbaar zijn. Maar omdat dit niet zo in het dictum staat, kan mijn fractie toch instemmen met het voorstel. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Dank aan de VVD voor dit initiatiefvoorstel. Fijn dat er mooie voorstellen worden gedaan voor de Noordboulevard, waar mijn collega Ab Waasdorp in de commissie ook al positief over was, bijvoorbeeld als het gaat om het verruimen van de mogelijkheden voor straatmuziek op de boulevard, wat ook in het voorstel staat. We zien dat de dekking is aangepast. Dat is een stap in de goede richting maar we zijn nog wel benieuwd van het college te horen of deze 73

dekking ook werkt voor de sporttoestellen. Daar laten we onze stem dan ook van afhangen, maar de grondhouding is positief. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Ik kan mij voorstellen dat het college zegt, wat ik overigens wel vaker hoor van het college: we hebben een begroting vastgesteld en daar zit dit niet in. Stel nou dat dat antwoord komt, wat doet de PvdA dan? Janneke Holman (PvdA). We nemen natuurlijk niet alles wat het college zegt altijd voor zoete koek aan. Dus we zijn even benieuwd naar een beetje duiding van hoe dit precies zit. We zien natuurlijk ook dat het om een klein bedrag gaat en dat het uit de pot komt voor een bestemming waar het ook daadwerkelijk voor bedoeld is, namelijk sporttoestellen. Dus op die manier zullen we het ook beluisteren. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Daar ben ik heel blij om, want het zou een verdrietige conclusie zijn als we ons als raad iedere keer neer gaan leggen bij het antwoord van het college dat het zelf andere plannen heeft, want anders kunnen we net zo goed dit soort vergaderingen stoppen. Janneke Holman (PvdA). Voor ons is altijd belangrijk waarvan het dan ten koste gaat en wat er dan niet meer kan en vervolgens maken we een afweging. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Allereerst complimenten aan de VVD voor het voorstel en met name voor het toevoegen van de passage over het betrekken van bewoners.

Het is niet de eerste keer dat de VVD met veel enthousiasme en veel huiswerk haar economische visie verpakt in een initiatiefvoorstel, maar het is ook niet de eerste keer dat ik moet concluderen dat die visie toch wel wat ver van die van mijn partij af ligt. Het budget is in dit geval inderdaad te overzien, maar voor de SP ligt de prioriteit toch wel echt bij de basis op orde brengen. De basis op het gebied van bereikbaarheid en veiligheid is voor ons hierin heel belangrijk. We concluderen met betrekking tot de kust dat die basis nog niet op orde is, waardoor we ook wat terughoudend zijn met het faciliteren van meer evenementen en promotie. Dus dat is hoe mijn fractie hierin staat. De voorzitter. Dan geef ik nu het woord aan wethouder Bruines die zal reageren namens het college. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. We hebben in de commissie een interessante discussie gehad over dit initiatiefvoorstel. Dank ook voor de aanpassing van het stuk. Ik denk dat het college zich er in grote lijnen prima in kan vinden. Wat betreft een heleboel punten die worden genoemd in het voorstel, is het overigens niet zo dat we op dit moment niets op die punten zouden doen, maar het college onderschrijft wel dat het wat scherper kan en wat beter afgestemd en zichtbaarder kan worden. Dus we zien een hoop aanknopingspunten om de dingen die we op dit moment doen, wat steviger neer te zetten.

Op twee punten loopt het financieel nog wel een beetje krap. Dat betreft allereerst het verzoek om meer campagnes te doen. Op dit moment lopen er al een aantal campagnes, ook met The Hague & Partners. We stimuleren het bezoek aan Ode aan Scheveningen. Ik noem verder de herfstcampagne en het winterprogramma die ook betrekking hebben op Scheveningen. Op dit moment zijn er geen middelen beschikbaar voor aanvullende campagnes daarop. Dus dat wil ik toch meegeven. Wel zijn we het eens over het belang van positieve communicatie. We zijn daar ook mee bezig. Zoals ook uit het actieplan naar voren komt, zeggen we niet 'kom niet naar Scheveningen', maar zeggen we 'kom vooral met de fiets, de bus of de trein naar Scheveningen als het vol is'. Verder wijs ik nog op de zomercampagne met de HTM, waarbij onder andere de tramlijnen 11 en 12 meer onder de aandacht worden gebracht. Er gebeurt dus van alles maar dat kan allemaal nog wat scherper, hoewel er geen middelen zijn voor extra campagnes. Hetzelfde geldt voor het sportonderdeel. Hoewel al werd voorspeld dat dit gezegd zou worden, ga ik mede namens de collega Sport toch het volgende zeggen. Er wordt op dit moment aan twee dingen op de Noordboulevard gewerkt. Dat is het aanpassen van de toestellen die bij het sportstrand staan - in dit geval gaat het vooral over het deel dat wat noordelijker ligt - wat een flinke investering is.

Daarnaast wordt zo goed mogelijk vraaggericht in Scheveningen gewerkt en wordt onderzocht of er 74

een 'free outdoor running'-parcours mogelijk is. Zo zijn er nog wat van die dingen. Dus om ook nog eens een calesthenicsparkje te realiseren op de Noordboulevard, daar is op dit moment niet in voorzien. Dat gezegd hebbende, moet ik dat dus ontraden, maar verder kunnen we ons goed vinden in de algemene notie van het stuk. Lotte van Basten Batenburg (VVD). Veel dank voor de woorden van de wethouder en de open armen die ik bij haar zie. Ik wil nog even reageren op het vorige punt, namelijk de promotiecampagnes. Ik wil benadrukken dat we niet vragen om extra campagnes maar om heel gerichte campagnes, zoals ook in het voorstel staat. Het is dus niet de bedoeling om een heel nieuwe campagne op te zetten, waarvan we begrijpen dat daarvoor ook extra geld nodig zou zijn geweest. Dan nog iets over die sportplekken. De Noordboulevard ligt echt een eind weg van het sportstrand. Het is zo'n prachtige boulevard en ook in de winter en op de qua weer wat mindere dagen is het natuurlijk een hele mooie attractie om mensen wel die kant op te krijgen. Dus ik zou het college toch willen vragen om daar nog eens echt goed naar te kijken. Wethouder Bruines (D66). Kijken kan altijd, maar ik geef even mee wat ik er zelf over meegekregen heb, namelijk dat de middelen daarin op dit moment niet voorzien. Dat neemt niet weg dat ik uw opmerking met enthousiasme zal overbrengen aan de wethouder Sport.

Lotte van Basten Batenburg (VVD). Het zou dan mooi zijn als dit voorstel werd aangenomen, want dan zijn die middelen geoormerkt in die grote pot met geld van ruim € 18 mln. en dan zijn die middelen er ineens wel. Wethouder Bruines (D66). Het college geeft een preadvies en u stemt. Verder wijs ik er nog op dat we met alle betrokken partijen, zoals de Vereniging van Strandexploitanten, de horeca, de bewoners waar we al een heleboel netwerken mee hebben, en de georganiseerde marketing op Scheveningen zullen kijken hoe we zo goed mogelijk tegemoet kunnen komen aan wat dit initiatiefvoorstel vraagt. Ik denk dat dit heel goed past in de lijn die we ook hebben ingezet. Kavish Partiman (CDA). Nog even over die sporttoestellen. Het idee erachter vind ik prachtig, maar de portefeuille Sport is natuurlijk niet de breedst toebedeelde portefeuille binnen de begroting. Dus ik kijk nu even naar de wethouder Financiën of het geld wellicht ergens anders vandaan kan komen om toch tegemoet te komen aan deze wens, zonder dat het ten koste gaat van de portefeuille Sport die dit blijkbaar niet kan dragen. Wethouder Bruines (D66). Het mooie van het aangepaste voorstel vind ik nou juist dat gezegd wordt: probeer het met schikken en herschikken en misschien wat aanscherping binnen de bestaande werkzaamheden en binnen de bestaande budgetten te doen.

Het enige wat daar eigenlijk uitspringt, is het sportonderdeel waarvan ik vaststel dat in de sportbegroting op dit moment hierin niet is voorzien. En u weet ook dat, of het nou de economische portefeuille betreft of de openbare ruimte, alles wel redelijk vol georganiseerd is. Maar goed, als u dit aanneemt, zullen we zien wat we kunnen doen, maar gezien de financiële situatie kan ik niets beloven. De voorzitter. Dan is het woord aan de initiatiefnemer. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Dank aan allen die hebben ingesproken en aan de leden voor hun inbreng en uiteraard ook dank voor de reactie van het college. Er zijn een aantal opmerkingen gemaakt over de dekking. Ik vind het heel erg fijn dat het college zich nu op deze positieve manier opstelt en het eigenlijk zegt: neem het maar gewoon aan en dan kunnen we het regelen. De gedachte achter het initiatiefvoorstel is namelijk ook dat we gericht die Noordboulevard beter neer gaan zetten. Het is heel mooi dat nu het licht is aangegaan in het stadhuis en gezegd wordt dat we niet alleen de stenen moeten doen maar dat we daarna ook moeten nadenken over hoe we met de programmering omgaan. Sprekend over die programmering, kom ik meteen op het verhaal van van mevrouw Arp over de basis op orde en de veiligheid. Als de Noordboulevard niet goed bedeeld is, daar te veel leegstand 75

is en daar niet de economische kracht is die we daar nodig hebben, dan trekt dat uiteindelijk ook ellende aan. Dat is de stellige overtuiging van de VVD. Als je zorgt dat het daar bruist en daar ondernemers zijn die de boel daar ook een beetje netjes houden en een oogje in het zeil houden, dan denk ik dat je veel eerder en beter kan zien of er iets mis dreigt te gaan, of er ergens een hoekje is dat een beetje donker of onveilig is of dat het gebied misschien vuiler is dan je zelf zou willen. Dat is natuurlijk de kracht van hoe we dat willen. Ik weet dat mevrouw Arp van de SP en de VVD het over de grote economische lijnen misschien niet altijd eens zijn maar dat onze standpunten over bijvoorbeeld ondernemers die gewoon hard werken, de eenmanszaken en dergelijke, wel vaak op elkaar lijken. Dus ik hoop ook dat we die economie op die manier daar kunnen realiseren met elkaar. Dan nog even over de dekking. Zoals in het initiatiefvoorstel staat, blijft er natuurlijk ook wel wat geld over bij sport en lijkt het ons wel goed om dat geld goed te besteden. We hebben dan ook juist opengelaten wat het dan exact moet zijn. Ik hoorde de wethouder praten over twee dingen waar het college over aan het nadenken is. Dan is mijn reactie: hartstikke goed, maak er iets gaafs van! Mij maakt het niet uit of het een rek, een hardloopring of wat dies meer zij is.

Als het maar bijdraagt aan de aantrekkelijkheid van dat gebied. Verder wijs ik mevrouw Klokkenburg erop dat Azië en Amerika inderdaad niet in het dictum staan. Dus zij kan voorstemmen, zo had ik opgeschreven. Daarnaast is van belang dat als we met elkaar ergens gaan investeren in de stad, we daar dan ook bij moeten blijven en we dus niet onze handen ervan af moeten trekken. Zorg er dus voor dat de markt het zelf op kan gaan pakken en laat het niet te snel los. Dat is eigenlijk de oproep. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: Q. Gewijzigd initiatiefvoorstel Hart voor Den Haag: Zeehelden eren in Kijkduin (RIS319697). De voorzitter. Het woord is aan de initiatiefnemer voor een korte toelichting. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Augustus 1653 vond een belangrijke zeeslag plaats, de eerste Nederlands-Engelse oorlog voor de kust van Ter Heijde, goed te zien vanaf Kijkduin. Een gebeurtenis echter die een beetje in de vergetelheid raakt, wat natuurlijk hartstikke jammer is, want wie zijn geschiedenis niet kent … Dus die geschiedenis moet verteld worden. Daarom het voorliggende initiatiefvoorstel om het verhaal over de helden die voor de Haagse kust actief waren, waar overigens ook een zwarte bladzijde aan zit en welk verhaal natuurlijk ook verteld zou kunnen worden, weer een beetje uit de mottenballen te halen en dat te vertellen. In de commissie hebben we een hele goede discussie gehad. Het initiatiefvoorstel is daardoor wel fors uitgekleed wat betreft straatnamen, standbeelden en gevelstenen, aangezien de commissie daar niet aan toe was. Sommigen kregen zelfs een rolberoerte, wat natuurlijk ook niet de bedoeling is. We proberen er nu dus in ieder geval iets positiefs van te maken.

Dat doen we eigenlijk heel simpel, namelijk door het plaatsen van een aantal informatieborden op de boulevard met het verhaal over de zeeslag en de betrokkenen daarbij, waaronder Maarten Tromp en Michiel de Ruyter. Verder wijs ik erop dat in het NH-hotel dat wordt afgebroken, een prachtige schildering aanwezig is van die zeeslag. Als klein kind ging ik daar altijd stiekem naar binnen om naar die schildering te kijken. Inmiddels heb ik de wethouder horen zeggen dat de nieuwe eigenaren van dat hotel bezig zijn om die schildering te kopen. Hoe gaaf zou het zijn om er een mini-museumpje, samen met de nieuwe eigenaren van het hotel, mensen van het vastgoed en wellicht ook wat ondernemers op Kijkduin, te realiseren in de vorm van een soort informatiecentrum waarin bezoekers geïnformeerd worden over de geschiedenis aldaar? Want die zeeslag was namelijk geen kattenpis, want zonder die zeeslag had Nederland misschien helemaal niet het Nederland geweest hoe het nu is. Dat we in vrijheid mogen leven, komt onder andere door de mensen die toentertijd gevochten hebben voor de Nederlandse natie. Dat mag dus best worden herdacht.

76

Naast het plaatsen van die prachtige informatieborden, zou je dat stukje geschiedenis ook na kunnen spelen een keer per jaar, misschien door toneelgroepen of amateurtoneel. Ik ga zelf graag op vakantie, zoals u allen wel weet. Als je in de buurt van Austerlitz bent dan zie je dat ze daar het verhaal over de slag van Austerlitz vertellen waar Napoleon ook heeft gevochten. Het is ook leuk voor kinderen om zoiets ook in Kijkduin te organiseren, bijvoorbeeld in de herfst als het weer minder zonnig is, waardoor er ook weer extra toeristen naar het mooie Kijkduin zullen komen. Het is al met al een heel klein initiatiefvoorstel, maar ja, als we met iets kleins recht kunnen doen aan hetgeen wat die mooie helden gedaan hebben, zou dat hartstikke mooi zijn. Ik zie nu al een hoop enthousiaste blikken, zoals van de heer Assad. Ik zie iedereen genieten, dus dat wordt een aangenomen initiatiefvoorstel. De voorzitter. Ik zie meneer Assad al voor mij in zo'n mooi kostuum. De beraadslaging wordt geopend. Andrew van Esch (D66). Voorzitter. Veel dank aan de initiatiefnemer voor de creatieve suggesties om meer aandacht te vragen voor de zeehelden die gestreden hebben in de slag bij Ter Heijde. Ik ben dol op de glorieuze verhalen uit het verleden en zeker waar het gaat om deze periode in onze vaderlandse geschiedenis. Maar aan zeehelden heeft Den Haag al een complete wijk opgedragen.

Mijn fractie maakt dan ook geen vreugdesprong bij de diverse ideeën hieromtrent, zodat we dit initiatiefvoorstel helaas niet zullen steunen. Rutger de Ridder (VVD). Voorzitter. Dank aan de initiatiefnemer voor de wijzigingen. Het is een zeer interessant voorstel om naar te kijken. In de commissie heb ik al aangegeven dat mijn fractie het hartstikke mooi vindt om na te denken over zeehelden en om dat stukje geschiedenis niet in de vergetelheid te laten geraken. Ik ben nog wel even benieuwd te horen waar die suggestie over de theatergroepen, die voor mij toch wel nieuw is, precies vandaan komt. Werd u 's ochtends wakker en dacht u: dat is 'em? Ik vind het wel een grappig idee, dus daarom. De voorzitter. U heeft wel uw naam mee. U kunt misschien meedoen. Het woord is aan de heer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Aan creativiteit is er bij mij natuurlijk nooit gebrek. Als u goed geluisterd had, had u kunnen horen dat ik heb gememoreerd aan hoe het in andere landen gaat. In bepaalde landen, zoals Duitsland, is het heel normaal dat er bijvoorbeeld bij kastelen mensen verkleed het verhaal vertellen wat daar gebeurd is. Meneer Van Esch vind ik wat flauw door te zeggen dat we al een Zeeheldenkwartier hebben. Nou, er gebeurt daar helemaal niets met die zeehelden.

We hebben daar alleen een paar straten die vernoemd zijn naar zeehelden, maar daar vraagt dit initiatiefvoorstel ook helemaal niet meer om. Het initiatiefvoorstel is gewijzigd. De wijziging is namelijk dat we het verhaal vertellen over de zeeslag. Dat zie ik nergens terug in het Zeeheldenkwartier. Er worden daar de namen van een paar zeehelden genoemd maar ik zie daar nergens een uitleg over wat er in 1653 bij die zeeslag is gebeurd. Het initiatiefvoorstel wil de mensen juist vertellen dat de Nederlandse natie niet zomaar tot stand is gekomen. Zeker in een tijd waarin we ons bijna moeten schamen voor wie we zijn en we overal excuses voor moeten aanbieden, is het ook goed om, hoewel er natuurlijk ook een zwarte bladzijde is, te vertellen over onze handelsgeest destijds en over mensen die toen gevochten hebben voor onze vrijheid, in de zin van: nou, dat deel van onze geschiedenis was zo gek nog niet, dit uiteraard op het zwarte deel van de slavernij na, want daar moeten we het natuurlijk ook gewoon open over hebben en daarover onderwijzen. Dus dat zou ook op zo'n informatiebord moeten komen te staan: ze hebben geknokt, waardoor het land nu is zoals het nu is en we hier geen Engels spreken dankzij deze mannen, maar ze hebben dit ook gedaan. Dus hup, bord erbij en dan hebben we een prachtig informatief iets. En als we dat dan ook nog kunnen vertellen, wordt het helemaal mooi.

Rutger de Ridder (VVD). Sowieso ging ik ervan uit dat eerst het college zou reageren en dan de initiatiefnemer, maar goed, dat is een techniekje. Over die theatergroepen was ik gewoon benieuwd 77

hoe de indiener dat dan voor zich ziet. Bij een kasteel kan je inderdaad ridders neerzetten, maar een zeeslag moeten we dan eigenlijk op zee doen, lijkt me. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Je kan een verhaal vertellen zonder daarvoor op zee te zijn. Je kunt ook wijzen met een vinger. Jantje, de zoon van de graaf, wijst ook met zijn vingertje. Ik zie hem zo maar voor me lopen die Michiel de Ruyter, zo van: dit was mijn eerste grote zeeslag, lieve vrienden. En dan vertel je ook over Maarten Tromp die daar het leven liet et cetera. Dat laat je dan vertellen door een goede acteur. Ik zou dat zelf trouwens ook wel willen doen, want dat lijkt me hartstikke leuk. Dus ik ben bij dezen vrijwilliger. Een wethouder die een beetje enthousiast is, pakt de telefoon en gaat dit regelen. Het hoeft ook helemaal geen geld te kosten en we hebben een hartstikke leuk jaarlijks event. Met bijvoorbeeld dat Chuck Deely Festival zijn we ook ooit begonnen door gewoon de telefoon te pakken. Dus graag een beetje enthousiasme. Enthousiasme kost geen geld. Je belt een paar toneelgroepen op en doe er een klein mini-budgetje bij; we hebben al een initiatievenpotje, dus het kan uit het huidige budget. Op die manier hebben we meteen iets leuks op Kijkduin. Ik zie ze daar al rondlopen in die prachtige pakken. Die film over Michel de Ruyter is ook top. Zoiets kan je dan vertellen. Rutger de Ridder (VVD).

Misschien kunnen ze het nieuwe speelschip gebruiken hiervoor. De voorzitter. Dank u wel voor die suggestie. Robin Smit (PvdD). Ik word nu wel getriggerd om ook creatief mee te denken. Misschien is dit ook wel een leuke activiteit voor de raadsconferentie. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dat is natuurlijk hartstikke goed, maar het ging toen natuurlijk wel om bloedbroeders die knokten voor de goede zaak. Waar mensen hier elkaar een oor aan naaien, heb ik die bloedbroedergroep hier nog niet gezien in deze raadzaal. Dus dat lijkt mij dan geen goede suggestie, maar het lijkt mij wel heel gaaf om met mensen die dat leuk vinden en die wel een verbondenheid met elkaar hebben, dat te gaan doen. De voorzitter. Dan geef ik het woord aan wethouder Bruines. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Dank voor het initiatiefvoorstel. Volgens mij heeft de heer De Mos zijn roeping gemist als evenementenorganisator, als iemand die vol zit met dit soort geweldige ideeën, maar de vraag is wel of we dat wat hij voorstelt met die theatergroepen echt moeten gaan doen. Iedereen mag altijd een evenement aanvragen als er een goed idee voor is. Als er vanuit Nieuw Kijkduin of het stadsdeel een initiatief komt om dit te doen, is het college de laatste om te zeggen dat het niet mag, maar we gaan dat niet als gemeente zelf organiseren. Wel interessant is het punt van die schilderijen.

Het lijkt zo te zijn dat de nieuwe eigenaren van dat hotel geïnteresseerd zijn om iets te doen met die schilderijen. Ik denk dat het best interessant kan zijn om die schilderijen in dat nieuwe hotel een plek te geven en daar ook wat informatie bij te verschaffen. Het college wil graag zijn best doen om dat gesprek verder aan te gaan en om te kijken wat er mogelijk is. Dan de vraag om informatieborden op de boulevard te plaatsen. Ik snap die vraag goed, maar ik wil dan nog wel wijzen op het algemene beleid dat het college heel terughoudend is - u vindt over het algemeen volgens mij ook dat we dat moeten zijn - met het plaatsen van informatieborden. Rutger de Ridder (VVD). Ik ben benieuwd wanneer de herontwikkeling van dat hotel nu eindelijk eens gaat gebeuren, want volgens mijn fractie is dat echt belangrijk voor Kijkduin. De voorzitter. Dit lijkt mij weer een ander onderwerp, maar wie weet, heeft u daar een opvatting over, wethouder. Wethouder Bruines (D66). Volgens mij gaat dit inderdaad iets over het initiatiefvoorstel heen. Ik weet het antwoord op die vraag nu niet uit mijn hoofd. Ik kijk nu ook even naar mijn collega's. We willen in 78

ieder geval allemaal graag dat het snel gaat. Ik hoor nu vanaf de tribune: misschien start najaar. We willen in ieder geval graag dat het hotel daar snel aan de slag gaat en dan kijken we wat de mogelijkheden zijn. Wat betreft de borden op de boulevard: alle begrip, maar we zijn er terughoudend mee, zeker waar we op die boulevard veel noodzakelijke informatie wel op borden kwijt moeten, zoals informatie over zwemveiligheid. Dus het college ontraadt om dat te gaan doen. Verder is gezegd dat de financiering van het initiatiefvoorstel moet worden gevonden binnen de bestaande portefeuilles. Zo'n mini-museum of dat ophangen van die schilderijen zou volgens mij moeten kunnen in overleg met de eigenaren en wellicht ook samen met de ondernemers in Kijkduin. Mocht er meer geld voor nodig zijn, dan komen we in ieder geval terug bij uw raad, omdat daar op dit moment in ieder geval niet in is voorzien. Alles bij elkaar genomen, kunnen we niet positief adviseren over het initiatiefvoorstel. Wel zal het punt van de schilderijen zeker worden opgepakt, want dat is een uitstekend idee. De voorzitter. Dan ga ik de heer initiatiefnemer, de heer De Mos, nog een keer de gelegenheid geven om te reageren. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. De wethouder begon te zeggen: begin een evenementenbureau. Nu ben ik de voorganger van de wethouder op evenementen.

Het verschil werd daarbij wel pijnlijk blootgelegd. Wethouder De Mos belde inderdaad heel veel mensen op en die zorgde dat er evenementen kwamen. Deze wethouder heeft een exodus aan evenementen die de stad verlaten. Het verschil is inderdaad enthousiasmeren, bellen en in mogelijkheden denken. En dat is wat helaas bij dit college volledig ontbreekt. Om positief te eindigen, ben ik ben blij met de reactie van de wethouder op dictum 3. U kent mij als een positivo, positiever kan bijna niet. Dus we gaan lekker over de drie dicta apart stemmen, waarvan ik begrijp dat er in ieder geval eentje wordt omarmd. En misschien denken sommigen na deze warme woorden van mij zelfs wel: nu gaan we het voorstel helemaal steunen. Dank voor de aandacht. De beraadslaging wordt gesloten. -

Afronding debat commissie.

Aan de orde is: R. Beantwoording schriftelijke vragen inzake 'Stop met bizarre verkeersplannen voor de Daal en Bergselaan' (RIS322095). De beraadslaging wordt geopend. De voorzitter. Meneer Meinesz heeft zo veel moties dat hij gaat kwartetten met de heer Dubbelaar en daarom heet die ook zo. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Er is een hoop tumult geweest over de Daal en Bergselaan. Ze willen daar een stukje weg teruggeven. De hele buurt zit daardoor in zak en as. Daarom heb ik de motie Stop plannen Daal en Bergselaan, met als dictum: verzoekt het college gezien de gebrekkige voorbereiding en onderbouwing van het huidige plan om een functieverandering van de Daal en Bergselaan ter hoogte van de Bosjes van Pex en Wapendal, waarbij de doorgaande weg een fietspad zal worden en de vrijgekomen ruimte een natuur- en groenfunctie zal krijgen, te stoppen. De motie is meeondertekend door Caroline Peeck van de Haagse VVD. En dan heb ik nog een motie, voorzitter. Het is echt waar. Het is eigenlijk een wat lichtere motie. Mochten mensen te geschokt zijn door de vorige motie, kunnen ze altijd nog deze goedkeuren. De motie heeft als titel 'Geen onomkeerbare stappen Daal en Bergselaan'. Het dictum ervan luidt: verzoekt het college om in overleg te treden met de betrokken maneges, sportverenigingen en 79

belangenorganisaties voor mensen met een beperking, om hun bereikbaarheids- en toegankelijkheidsbehoeften in kaart te brengen, om aanvullend onderzoek te doen naar de praktische gevolgen van de afsluiting van het traject voor het gemotoriseerd verkeer dat essentieel is voor deze voorzieningen, inclusief vervoer van mensen met een beperking, aan- en afvoer van dieren en trailers, laad- en losvoorzieningen en parkeermogelijkheden voor begeleiders en aangepast vervoer, om op basis van dit overleg en deze analyse concrete maatregelen voor te stellen die de bereikbaarheid en toegankelijkheid van de voorzieningen waarborgen, ook na herinrichting, om geen onomkeerbare uitvoeringsmaatregelen - luister goed, meneer Partiman - aan de Daal en Bergselaan te treffen, zoals het verwijderen van rijbanen of het fysiek afsluiten van de weg, voordat deze maatregelen zijn uitgewerkt, gedeeld met de raad en aantoonbaar uitvoerbaar zijn en om geen verkeersbesluit te nemen, meneer Partiman, voordat de zorgen over bereikbaarheid en toegankelijkheid voor de betrokken maneges en sportvoorzieningen aantoonbaar zijn weggenomen. Deze motie is medeondertekend door de Haagse VVD. De voorzitter. Door de heer Meinesz, daartoe gesteund door mevrouw Peeck, wordt de volgende motie (R.1 HvDH) ingediend:

Motie R.1 HvDH Stop plannen Daal en Bergselaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2025, ter bespreking van afronding debat over de Beantwoording schriftelijke vragen inzake ‘Stop met bizarre verkeersplannen voor de Daal en Bergselaan’. Constaterende, dat: • het afsluiten van een doorgaande weg als de Daal en Bergselaan aanzienlijke gevolgen heeft voor bereikbaarheid en verkeersveiligheid; • de Daal- en Bergselaan de verkeerskundige aorta vormt tussen de Vogelwijk, Bohemen, Loosduinen en de Bloemenbuurt, en daarmee van levensbelang is voor de bereikbaarheid van deze wijken; • er ook geen wijkgerichte verkeersanalyses, simulaties of data-inzichten zijn gedeeld met bewoners of de raad; • bewoners pas in mei 2025 zijn geïnformeerd, terwijl de plannen al sinds 2022 in voorbereiding waren; • uit de natuurdoelanalyse van de Ecologische Autoriteit blijkt dat deze maatregel niet als noodzakelijk of effectief wordt beschouwd.

Overwegende, dat: • de Participatieverordening Den Haag 2024 voorschrijft dat belanghebbenden tijdig, transparant en inhoudelijk betrokken moeten worden; • voetbalclubs HBS en Quick het afsluiten van de Daal- en Bergselaan onveilig achten voor hun jeugdleden, omdat de huidige route sociale controle biedt en een afgelegen fietspad juist een gevaarlijker alternatief vormt; • de afsluiting van een vitale schakel zonder duidelijke ecologische of verkeerskundige onderbouwing onzorgvuldig en risicovol is; • er ook geen quickscan flora & fauna, gedragscode soortenbescherming of beoordeling door de Ecologische Autoriteit is uitgevoerd. Verzoekt het college: • gezien de gebrekkige voorbereiding en onderbouwing het huidige plan om een functieverandering van de Daal en Bergselaan ter hoogte van de Bosjes van Pex en Wapendal, waarbij de doorgaande weg een fietspad zal worden en de vrijgekomen ruimte een natuur- en groenfunctie zal krijgen, te stoppen.

80

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Meinesz wordt de volgende motie (R.3 HvDH) ingediend:

Motie R.3 HvDH Geen onomkeerbare stappen Daal en Bergselaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 juli 2025, ter bespreking van Beantwoording schriftelijke vragen inzake ‘Stop met bizarre verkeersplannen voor de Daal en Bergselaan’ Constaterende, dat: ▪ het college voornemens is een deel van de Daal en Bergselaan, tussen de Ridderspoorweg en de Pioenweg, af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer en in te richten als fietspad, met als doel de ecologische verbinding tussen natuurgebieden Wapendal en de Bosjes van Pex te versterken; ▪ in het betreffende gebied diverse sportvoorzieningen zijn gevestigd, waaronder meerdere maneges, die intensief gebruikt worden door onder meer kinderen, ouderen en mensen met een beperking; ▪ deze voorzieningen afhankelijk zijn van gemotoriseerd vervoer voor hun bezoekers, vrijwilligers, en voor de aan- en afvoer van dieren, trailers en ander materieel; ▪ het college stelt dat het gemotoriseerd verkeer kan worden afgewikkeld via omliggende wegen zoals de Sportlaan, maar hierover nog geen specifieke onderbouwing heeft gegeven met betrekking tot de bereikbaarheid van genoemde voorzieningen.