RIS323374 Bijlage CSD-Jaarverslag 2024
Tekst van het document
Jaarverslag 2024
VOORWOORD
Terugblik op 2024 De cliëntenraad kijkt terug op een productief jaar. We maakten een nieuw beleidsplan en introduceerden een nieuw instrument; de aanbeveling. Het doel van deze vernieuwingen is om focus aan te brengen in onze werkzaamheden en onze effectiviteit als gesprekspartner van de gemeente, en als vertegenwoordiger van onze cliënten, inzichtelijker te maken. We formuleerden onze uitgangspunten opnieuw in het beleidsplan 2024-20251. Dat plan vormt de inhoudelijke basis van dit jaarverslag, samen met de inbreng van de aangesloten organisaties tijdens de vergaderingen. Ook hebben we dit jaar twee inspiratiesessies gehouden. Er vond een zeer interessante bijeenkomst plaats bij de landelijke cliëntenraad in het voorjaar en in het najaar organiseerden we een minstens zo interessante uitwisseling met de adviesraad Delft. Vorig jaar schreven we in de terugblik op 2023 dat het niet altijd eenvoudig is om de concrete resultaten van onze inspanningen te benoemen. Daarom werken we sinds 2024 met aanbevelingen. Na afloop van iedere vergadering met de gemeente schrijven we op wat er besproken is en wat de cliëntenraad daarover aanbeveelt. Een samenvatting van de aanbevelingen per deelraad, en de reactie van de gemeente hierop, treft u in dit jaarverslag aan. De complete aanbevelingen en reacties zijn terug te vinden op onze website.
De deelraad Jeugd, JONG doet mee! (JDM), heeft haar jaarverslag op eigen wijze vormgegeven. In het voorliggende jaarverslag nemen wij de belangrijkste adviezen, inspraakmomenten en samenwerkingen op. Een aparte financiële verantwoording treft u in dit jaarverslag niet aan. De bekostiging van de CSD loopt via de diensten SZW en OCW van de gemeente Den Haag en wordt via de gemeentelijke jaarrekening verantwoord aan de gemeenteraad. In 2025 zullen we doorgaan op de ingeslagen weg; we behartigen de belangen van de Hagenaars door onderwerpen binnen het sociaal domein te agenderen en positief kritisch te reageren op de voorstellen, beleidsstukken en uitvoering van het beleid door de gemeente.
Henk Baars Voorzitter Cliëntenraad Sociaal Domein Den Haag
1
Het beleidsplan is te vinden op onze website www.clientenraaddenhaag.nl
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
3
Inhoudsopgave Voorwoord: Terugblikop 2024 ________________________________________________ 3 Hoofdstuk 1: Opdracht en rollen______________________________________________ 6 Hoofdstuk 2: De CSD als gevraagd en ongevraagd adviseur _____________________ 7 Deelraad Participatie _ ___________________________________________________________________ 8 Deelraad Wmo __________________________________________________________________________ 14 Brede Raad _ ____________________________________________________________________________ 20 Deelraad Jeugd, JONG Doet Mee! _ ____________________________________________________ 24
Hoofdstuk 3: Twee inspiratiesessies _ ________________________________________ 28
Bijlagen Bijlage 1: Aanbevelingen ____________________________________________________ 30 Bijlage 2: Signalen en vragen van de CSD in 2024 ______________________________ 32 Bijlage 3: Deelnemende organisaties aan de Cliëntenraad Sociaal Domein ______ 54
4
JAARVERSLAG 2024
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
5
HOOFDSTUK 1
Opdracht en rollen De inhoudelijke leidraad voor dit jaarverslag is het beleidsplan. Daarnaast heeft cliëntenraad (CSD) een formele taak, zoals omschreven in de ‘Regeling Cliëntenraad Sociaal Domein Den Haag 2023’. Deze luidt: De cliëntenraad waarborgt de belangen van cliënten in de beleidsvoorstellen van het college en de uitvoering hiervan ten aanzien van de participatiewetten, de Wmo 2015 en de Jeugdwet 2015. Zij doet dat door: a.
het college gevraagd en ongevraagd te adviseren over de uitvoering van de hierboven genoemde wetten, waaronder over voorstellen met betrekking tot verordeningen, voorgenomen beleid en evaluatie van beleid;
b. het college gevraagd en ongevraagd te adviseren over knelpunten in de uitvoering van het beleid of van lacunes in het beleid.
Kortom, de CSD is: •
Adviseur (gevraagd en ongevraagd) vanuit het cliëntperspectief
•
Inbrenger van signalen met betrekking tot de uitvoering van beleid
•
6
Belangenbehartiger van cliënten of cliëntgroepen
JAARVERSLAG 2024
HOOFDSTUK 2
De CSD als gevraagd en ongevraagd adviseur In het beleidsplan 2024-2025 heeft de cliëntenraad een aantal speerpunten benoemd. In dit hoofdstuk komen die speerpunten per deelraad aan de orde en de voortgang op deze punten. De raad heeft ook geadviseerd op onderwerpen die de gemeente aangedragen heeft. Die onderwerpen hebben we ondergebracht bij de speerpunten waar ze een inhoudelijke relatie mee hebben.
Aanbevelingen De aanbeveling is een manier om onze speerpunten onder de aandacht van de gemeente te brengen zonder meteen het ‘zware’ middel van advies in te zetten. Dit jaar hebben we 22 aanbevelingen geschreven en 5 adviezen gegeven. De 5 adviezen zijn geschreven door JONG doet Mee!. Alle aanbevelingen en adviezen waren gericht aan de gemeente, op één na; die was gericht aan de Rekenkamer. Op alle adviezen is door de gemeente gereageerd, of wel door een formele reactie, ofwel doordat we zien dat de adviezen geïmplementeerd zijn. Dat laatste is het geval bij de folder huishoudelijke hulp. Daarop hebben we geen terugkoppeling gekregen maar we hebben gezien dat in de uiteindelijke folder een aantal van onze opmerkingen verwerkt zijn. We merken dat het werken met aanbevelingen onze focus verscherpt en de samenwerking met de gemeente meer concreet maakt. De gemeente reageert over het algemeen goed en adequaat. Wij zien het werken met aanbevelingen als een voortzetting van de goede samenwerking met de gemeente met als doel de inwoners van Den Haag beter van dienst te kunnen zijn. Daarnaast krijgen we een beter beeld van de resultaten van de inspanningen van zowel cliëntenraad als de gemeente. Hieronder is bij ieder onderwerp een samenvatting van de aanbevelingen te vinden en de reactie erop. Voor de complete aanbevelingen en reacties van de gemeente verwijzen wij u naar de website.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
7
Deelraad Participatie De deelraad Participatie heeft in het beleidsplan vier speerpunten geformuleerd. Dat zijn:
I Bestaanszekerheid Bij bestaanszekerheid ligt de nadruk op wat een gebrek aan bestaanszekerheid (armoede) met iemand doet. Bij het maken van beleid worden mensen idealiter gezien als individuen met talenten en mogelijkheden. Het systeem er is voor het individu, mensen die een beroep doen op de gemeente ervaren een gevoel van waarde/waardigheid.
Aanbevelingen 1. Verkenning onderzoek armoedebeleid De Rekenkamer is door de gemeenteraad gevraagd om het Haagse armoedebeleid tegen het licht te houden. Zij vroegen de cliëntenraad om advies. Wij staan positief tegenover een dergelijk onderzoek en hebben de Rekenkamer een paar overwegingen meegegeven; leg de nadruk op toegankelijkheid en gebruik van de regelingen, doe ook kwantitatief onderzoek en wees voorzichtig met de term armoede. Inmiddels is het onderzoek gestart.
2. Rebranding minimaregelingen Het voorstel van de gemeente was om de armoede- en minimaregelingen onder de noemer Ooievaarsregelingen te brengen. In het advies van de cliëntenraad wordt gewezen op het risico dat deze naam associaties oproept met de Ooievaarspas, terwijl het gaat om regelingen die mensen nodig hebben om rond te komen. Daarom adviseerden wij om de link met de term armoede en minima op de website en in de communicatie niet helemaal te vermijden. Verder raadden wij aan om de term kwijtschelding door vrijstelling te vervangen en het woord toeslag door bijdrage. Daarnaast vraagt de cliëntenraad blijvende aandacht voor de toegang tot de regelingen. De gemeente reageerde door aan te geven dat ze veel aandacht besteden aan de juiste termen in de communicatie en dat de term armoede niet altijd te vermijden valt.
8
JAARVERSLAG 2024
3. Duurzame cadeaukaart Bij de evaluatie van de duurzame cadeaukaart door de gemeente werd de cliëntenraad om advies gevraagd. We vinden de duurzame cadeaukaart een mooi initiatief, waar in de uitvoering nog wel wat te verbeteren valt. De aanbevelingen variëren van benaming van de kaart (noem het kortingskaart energiezuinige apparaten), digitale en fysieke vindbaarheid van het aanvraagformulier, de winkels waar een korting gegeven wordt en uitbreiding van het aantal apparaten waar de korting betrekking op heeft. De gemeente heeft een uitgebreide reactie gestuurd met welke aanbevelingen overgenomen zijn (onder andere uitbreiding van het aantal apparaten waar de korting betrekking op heeft), aan welke aanbevelingen nog gewerkt wordt en de niet overgenomen aanbevelingen. In de laatste categorie valt het opnemen van een kortingspercentage in plaats van een vast bedrag. Dit bleek niet te realiseren.
4. Dienstverlening aan huurders Naar aanleiding van signalen die het Juridisch Loket tijdens gesprekken met cliënten ontving, heeft de deelraad Participatie een signaalbrief geschreven aan de gemeente. Er bestaat verwarring over de organisaties die zich met dienstverlening aan de Haagse huurder bezighoudt en hun onderlinge samenhang en samenwerking. Het betreft het meldpunt goed verhuurderschap, de huurbalie, het huurteam en de Haagse pandbrigade. De gemeente vroeg om voorbeelden, die verzamelen we nu.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
9
II Toegankelijke voorzieningen Bij toegankelijke voorzieningen leggen we de nadruk op het actief “brengen” van informatie door de gemeente bij burgers. We letten erop dat aanvragen eenvoudig zijn, of aanvragen te combineren zijn en of het mogelijk is om basisgegevens eenmalig in te vullen. We gaan ervan uit dat er ook aangevraagd kan worden als er geen DigiD is en dat er een aanvraagformulier op papier beschikbaar is. We dringen er bij de gemeente op aan dat mensen persoonlijk gehoord en gezien worden.
10
JAARVERSLAG 2024
Aanbevelingen 1. Drempelloze dienstverlening binnen participatie en werk Het is mooi dat de gemeente eraan werkt om iedere bijstandsgerechtigde te activeren. De cliëntenraad adviseert om met de doelgroep zelf te spreken, om te letten op de opleiding van de medewerkers in het herkennen van de (gezondheids)problemen die cliënten hebben en de groep Niet Uitkeringsgerechtigden (NUG-gers) niet te vergeten. Daarnaast vinden we het belangrijk dat de inspanningen duurzaam zijn; daarbij passen geen jaarcontracten, maar langdurige arbeidscontracten. Het advies is overgenomen door de gemeente.
2. Inkomenszekerheid De cliëntenraad is in januari betrokken geweest bij de eerste opzet van het stuk, in november kwam de concept bestuurlijke nota ter bespreking in de deelraad. De aanbevelingen van de raad in januari waren vooral concreet, in november liepen strategie, beleid en uitvoering door elkaar heen. Het doel van de gemeente was om een bestuurlijk stuk te maken, waarna de uitvoering in de werkplannen van de diverse directies terug te vinden is. De aanbevelingen van de deelraad zijn een combinatie van beleid en uitvoering en (deels) herhalingen van januari; heb aandacht voor de uitvoering, spreek over besteedbaar inkomen, gebruik verschillende soorten communicatie naar de doelgroep, vergeet jongeren en kinderen niet en voer een lobby naar het rijk om aandacht te vragen voor de ongewenste gevolgen van de opbouw van vermogen en de kostendelersnorm. De aanbevelingen zijn overgenomen, met als kanttekening dat het werken met de term besteedbaar inkomen een omslag vraagt in het meten, vastleggen en sturen van de gegevens. Dat is niet zomaar geregeld, maar waar mogelijk werkt de gemeente ermee.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
11
III Zinvol meedoen Wij verbreden het begrip werk naar zinvol meedoen. De inwoner van Den Haag wordt gemotiveerd om zich naar vermogen in te zetten voor de inwoners van de stad zodat beiden door zinvol meedoen zich verbonden en gewaardeerd voelen. Het is de taak van de gemeente om mensen een zetje in de juiste richting te geven en op basis van drijfveren en motivatie cliënten helpt om tot een voor hen zinvolle invulling te komen.
Aanbevelingen 1. Brief over thuiszitters De leden van de cliëntenraad waren
2. Nieuwe verordening maatregelen en handhaving
onaangenaam verrast door het aantal
De gemeente Den Haag is bezig om op
kinderen dat thuiszit. Daarnaast bleek er
een ‘menselijke’ manier om te gaan met de
enige onduidelijkheid over de cijfers te
participatiewet. Dat waarderen wij zeer. De
bestaan. We zijn in gesprek gegaan met de
verordening is een weerslag van de staande
Jeugdombudsman en de ambtenaren van
praktijk. Onze aanbevelingen richten zich
Leerlingzaken.
op praktische zaken; zorg dat cliënten in
Wij vonden dit zo’n belangrijk onderwerp dat we, naast de aanbeveling, ook een brief aan de wethouder geschreven hebben. Deels om het pleidooi van de Jeugdombudsman te ondersteunen (die al een brief over dit onderwerp aan het college schreef), deels om onze eigen bevindingen onder de aandacht te
afgewezen zijn, maak duidelijk wat zij mee moeten nemen naar het gesprek, neem meteen maatregelen als iemand niet aan de eisen wil voldoen. Dit gebeurt grotendeels al, maar zet het ook in de verordening, dat maakt alles een stuk duidelijker.
brengen. Wij pleitten in de aanbeveling voor
Naar aanleiding van de aanbevelingen is de
duidelijkheid over de cijfers, inzet op sociale
verordening en de werkinstructie aangepast
contacten voor de kinderen, aandacht voor
op het punt ‘wat cliënten moeten meenemen
ouders die minder zelforganiserend vermogen
naar het gesprek’. Begrijpelijke taal is al
hebben en betrekken van de kinderen onder de
een doelstelling van de gemeente. Meteen
12 jaar bij de oplossing.
maatregelen nemen stuit op juridische
Uit de uitgebreide reactie van de wethouder bleek dat aan bovenstaande aandachtspunten gewerkt wordt.
12
begrijpelijke taal te horen krijgen waarom ze
JAARVERSLAG 2024
bezwaren, dat is niet mogelijk.
IV Zichtbaarheid In het kader van de zichtbaarheid heeft de deelraad Participatie in 2024 vergaderd bij het Straatconsulaat, Kompassie, de Stichting Sociale Fondsen en het Juridisch Loket. Tijdens het bezoek presenteerde de betreffende organisatie zich. Dit heeft ertoe geleid dat we een beter beeld kregen van de werkzaamheden van de organisatie en maakt het gemakkelijker om naar elkaar door te verwijzen.
Het tweede doel was om mee te lopen met een ambtenaar om als leden van de raad vanuit een ander perspectief een beeld te krijgen van de dienstverlening van de gemeente en de ervaringen van cliënten. Na deze ervaring zouden we gesprekken met cliënten en ambtenaren houden over de stand van zaken. We zoeken naar een vorm om dit in 2025 mogelijk te maken.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
13
Deelraad Wmo De deelraad Wmo heeft in het beleidsplan vier speerpunten geformuleerd; toegankelijke hulp, cliëntondersteuning bij de uitvoering van de Wmo, de basis op orde bij de maatschappelijke opvang en meer opvanglocaties voor specifieke doelgroepen.
I Toegankelijke hulp
1. Klachtencoördinatoren We hadden een goed gesprek over de werkwijze van de klachtencoördinatoren, die actief op zoek gaan naar de vraag achter de vraag. Onze aanbeveling betrof de vraag naar een duidelijker onderscheid tussen klacht en bezwaar en zorg voor meer kwantitatieve gegevens. Daarnaast
We leggen de nadruk op sociale
vragen we om meer uitleg over
toegankelijkheid. Sociale toegankelijkheid
het doel en de aanpak van de pilot
betekent dat er op een gewone manier met je
‘mensen die onevenredig vaak een
wordt omgegaan. Dat heeft veel te maken met
beroep doen op de gemeente’.
bejegening. Voorbeelden zijn een open houding, activiteiten afgestemd op verschillende groepen mensen, waarbij rekening wordt gehouden met wat een persoon wil en kan.
Werkgroep toegang Toegang is zo’n belangrijk onderwerp dat er binnen de CSD een aparte werkgroep voor is. Het doel van de werkgroep is om signalen over het proces van toegang tot hulp te verzamelen en over te brengen aan de gemeente. Daarnaast denken de leden mee over hoe de toegang tot hulp zo goed mogelijk vorm kan krijgen, juist ook voor kwetsbare inwoners. De werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van het Straatconsulaat, Voorall, het Arya Samaj Platform Nederland en JONG Doet Mee! De werkgroep heeft in 2024 samen met de gemeente Den Haag voor de zomer een spiegelgesprek georganiseerd over het advies na het keukentafel gesprek. Het Spiegelgesprek had als doel: ‘input ophalen van klantsignalen die we kunnen gebruiken om de dienstverlening van de Wmo te verbeteren’. Hieraan hebben 5 inwoners van Den Haag meegedaan. De uitkomsten zijn met elkaar besproken en op basis daarvan is er een verbeterplan gemaakt. De werkgroep Toegang heeft in 2024 8 keer vergaderd om signalen te bespreken en het spiegelgesprek voor te bereiden, deelnemers te werven en het gesprek te evalueren.
14
Aanbevelingen
JAARVERSLAG 2024
De gemeente heeft in een (snelle!) schriftelijke reactie het onderscheid tussen klacht en bezwaar uitgelegd en informatie verstrekt over de pilot.
2. Werkwijze klantenservice
3. Seniorvriendelijke stad
In een uitleg over de werkwijze van het
Een beleidsstuk als seniorvriendelijke stad is
Klantcontactcentrum (KCC) zijn we bijgepraat
een hele onderneming. Er is specifiek beleid
over de investering in opleiding en coaching
nodig voor senioren, terwijl tegelijkertijd
van de medewerkers. Dat heeft resultaat;
verbinding gemaakt wordt met andere
het bleek dat 87% van de bellers aangeeft
beleidsterreinen die ook voor de doelgroep
meteen goed geholpen te zijn. Wij hebben
ouderen van belang zijn. We schreven
twee aanbevelingen gedaan; voor de 13%
een uitgebreide reactie en splitsten onze
die overblijft kan een cliëntondersteuner
aanbevelingen op in algemene aanbevelingen
behulpzaam zijn, maar die moet dan wel
(zorg dat de verbinding met ander beleid
weten wat zij moet doen. Ontwikkel een plan
duidelijk is, neem evaluatiemomenten op
daarvoor. Ten tweede; bel mensen die een
in het stuk), aanbevelingen over veiligheid,
beltegoed hebben meteen terug, zodat zij niet
communicatie en toegankelijkheid, en
op kosten gejaagd worden.
cultuursensitiviteit.
Uit de reactie van de gemeente blijkt dat het
De gemeente heeft uitgebreid gereageerd,
KCC niet de partij is voor het opvolgen van de
waarbij ze aangeven dat bijna alle
eerste aanbeveling. De tweede aanbeveling is
aanbevelingen overgenomen worden in de
overgenomen; de vraag of mensen die prepaid
nota. Van een aantal punten gaat de gemeente
bellen teruggebeld willen worden, maakt nu
naar aanleiding van het signaal onderzoeken
onderdeel uit van de werkinstructie.
wat ze ermee kunnen doen. Denk bijvoorbeeld aan de (on)bekendheid van de servicepunten bij senioren.
4. Beleidskader sociale basis In onze aanbeveling pleitten wij voor een concretisering van de plannen, zoals meer duidelijkheid over de manier waarop de gemeente gaat samenwerken met niet-gemeentelijke organisaties binnen het sociaal domein. Verder bevelen wij aan om een duidelijke omschrijving van het begrip ‘kwetsbaarheid’ in het stuk op te nemen en om acties op te nemen om het vertrouwen in de overheid te verbeteren. De gemeente geeft aan dat het beleidskader bedoeld is om voor de komende vijf jaar richting te geven aan het sociaal beleid. Concrete plannen en samenwerkingsverbanden maken daar geen deel van uit en zullen in de uitwerking opgenomen worden. In het stuk staat een aantal uitgangspunten benoemd om het vertrouwen in de gemeente te verbeteren. In het nieuwe concept staat een duidelijke omschrijving van het begrip kwetsbaarheid.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
15
II Cliëntondersteuning Voor wat betreft cliëntondersteuning gaat het om het gehele proces van melding tot besluit. Is de inwoner echt geholpen is met de voorgestelde oplossing (of dit nu een algemene of een maatwerkvoorziening is)? De focus ligt op onafhankelijke en stevige cliëntondersteuning.
Aanbevelingen
1. Folder huishoudelijke hulp Op verzoek van de zorgaanbieders heeft de gemeente een concept folder gemaakt om de verwachtingen van en naar cliënten die huishoudelijke hulp ontvangen te verduidelijken. In onze aanbeveling gingen wij in op het taalgebruik, zowel qua stijl als qua duidelijkheid, en vroegen wij de gemeente de folder standaard met de beschikking mee te sturen. De folder is herschreven, waarbij de stijl en inhoud op punten is aangepast zoals voorgesteld in onze aanbeveling..
2. Actualisatie welzijnsbeleid De aanbeveling van de cliëntenraad concentreerde zich op de Servicepunten XL. Over de (on) bekendheid van de punten en wat zij doen, het verschil in aantal bezoekers (bij sommigen is het heel druk, anderen hebben meer ruimte), de inzet van stagiaires en de aanbeveling om de dienstverlening in de wijk te onderzoeken op lacunes en die samen met de Servicepunten op te lossen. De gemeente reageerde als volgt. In 2025 worden acties ondernomen om de bekendheid van de Servicepunten te vergroten, onder andere door artikelen in de Stadskrant en sociale mediacampagnes. Mensen die in 2025 65 jaar worden krijgen een brief waarin de gemeente hen wijst op de dienstverlening van de Servicepunten. De gemeente werkt aan de drukte van de punten door beter samen te werken met ketenpartners. Men gaat ook de wachtlijst per Servicepunt bijhouden om de drukte te kunnen meten en eventueel maatregelen te nemen. Er worden wijkscans gehouden om het welzijnsaanbod in kaart te brengen.
16
JAARVERSLAG 2024
3. Regiotaxi Voorall had bij de wethouder aandacht gevraagd voor het terugvragen van de vergoeding voor de regiotaxi. Die procedure is te ingewikkeld. De cliëntenraad ondersteunt deze brief en heeft de wethouder nog twee andere punten meegeven. Wij bevelen aan om de procedure van de aanvraag voor vervoer voor mensen die al een Wmo indicatie hebben te vereenvoudigen, en extra aandacht te hebben voor mensen met een beperking waar ondersteunend vervoer vaak de enige manier is om het huis uit te komen. De wethouder geeft in haar reactie aan dat zij onderzoekt of regionale reizen meegenomen kunnen worden in de aanvraagprocedure voor een vervoersvoorziening.
4. Voorlichting en normalisatie Wmo De gemeente heeft een presentatie gegeven over voorlichting over de Wmo. Wij hebben de gelegenheid aangegrepen om een paar inhoudelijke punten mee te geven. Over de onbekendheid van de Servicepunten (XL) en het IZI huis, de informatie over wat wel en niet vergoed wordt op de website plaatsen, begripsverduidelijking en het aanbieden van Wmo voorzieningen per straat of appartementengebouw. De gemeente nam de punten begripsverduidelijking en onbekendheid van de Servicepunten over. De informatie staat op de website. Het aanbieden van Wmo voorzieningen per straat of appartementengebouw is efficiënt, maar de gemeente kiest ervoor om de keuzevrijheid van de client voorop te stellen.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
17
III Maatschappelijke opvang De focus bij maatschappelijke opvang is dat de uitvoering in de basis op orde moet zijn. Het draait om een maatwerkvoorziening bestaande uit nachtopvang, dagopvang of 24-uurshuisvesting, alsmede belangenbehartiging voor dak- en thuislozen.
IV Doelgroep specifieke opvang Er moet meer doelgroep specifieke opvang komen (gaat dan met name om locaties) voor mensen die GGZ gerelateerde problemen hebben, mensen met een beperking en queer mensen. Dit speerpunt heeft een relatie met punt III, maar we vinden het belangrijk om hier apart aandacht voor te vragen. Het belangrijkste punt is en blijft woningen.
Woonvisie en woonzorgvisie Er heeft in de Brede Raad een pittige discussie plaatsgevonden over de woonvisie en de woonzorgvisie, vooral over de positie van de dak- en thuislozen. Het hele beleid met betrekking tot dak- en thuisloosheid staat of valt met de beschikbaarheid van passende woningen. Zolang dat niet geregeld is blijven toegankelijke en kwalitatief goede voorzieningen belangrijk. Zie voor een inhoudelijk verslag van de discussie, inclusief onze aanbevelingen, onder het hoofdstuk Brede Raad.
18
JAARVERSLAG 2024
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
19
Brede Raad De Brede Raad formuleerde drie speerpunten. Het bereiken van mensen met geldzorgen, diversiteit binnen de cliëntenraad en positieve gezondheid. Daarnaast behandelt de Brede Raad deelraadoverstijgende onderwerpen. Dit jaar is veel tijd gestoken in de bespreking van de woonvisie en de woonzorgvisie. We hebben een zienswijze op de Woonvisie verstuurd, en daar nog een aanvulling op geschreven, en twee keer een aanbeveling voor de Woonzorgvisie gemaakt. Het maakt duidelijk hoe belangrijk dit onderwerp is. Er is zowel bij de cliëntenraad als de gemeente frustratie dat er zoveel werk gemaakt wordt van visies en dat er zo weinig gebouwd wordt.
Werkgroep Wonen Omdat wonen een veelomvattend en belangrijk onderwerp is, is er binnen de CSD een aparte werkgroep voor opgericht. Het doel van de werkgroep is drieledig; a.
Gesprekspartner zijn voor de gemeente op het gebied van wonen voor specifieke doelgroepen die kwetsbaar zijn;
b. Het agenderen van behoeften, signalen en knelpunten die door deze doelgroepen worden ervaren; c.
Waar mogelijk creatieve oplossingen en kansen volgen die kunnen bijdragen aan beter wonen voor deze doelgroepen.
Het Straat Consulaat, de Stedelijke Ouderen Commissie en JONG doet mee! zijn actief in de werkgroep. Zij organiseren jaarlijks een bijeenkomst met de gemeente en de CSD om de voortgang te bespreken met betrekking tot de prestatieafspraken van de gemeente met de woningbouwcorporaties en de convenantsafspraken. De communicatie tussen de gemeente en de werkgroep verliep stroef in 2024, daarom is ervoor gekozen om een bijeenkomst van de Brede Raad te wijden aan het thema wonen. Op 17 mei is een bijeenkomst geweest van de Brede Raad met beleidsmedewerkers van DSO en OCW over de woonvisie, de woonzorgvisie, de prestatieafspraken en de stand van zaken rond de convenantswoningen. De communicatie tussen de werkgroep en de beide afdelingen was ook onderwerp van gesprek.
20
JAARVERSLAG 2024
1. Woonvisie De cliëntenraad heeft een zienswijze woonvisie ingediend, met daarop later een aanvulling. De raad is niet betrokken geweest in het, uitgebreide, participatietraject. We pleitten ervoor dat in de toekomst wel te doen. Verder bevelen wij aan om te onderzoeken of het mogelijk is meerdere personen in een leefeenheid te huisvesten zonder dat dit voor hen financiële consequenties heeft, dakloosheid als woonprobleem te benoemen, specifiek aandacht te schenken aan woningen voor jongeren, op te passen voor stigmatisering van doelgroepen en duidelijk te maken hoe de gemeente de doelstellingen met betrekking tot de bouw van nieuwe woningen en convenantswoningen gaat halen.
2. Woonzorgvisie De woonzorgvisie is in twee vergaderingen van de Brede Raad aan de orde gekomen. De eerste keer hebben we vooral over het proces en de relatie met de woonvisie gesproken. De tweede keer spraken we over de inhoud en naar aanleiding daarvan hebben we een uitgebreide aanbeveling geschreven. De aanbevelingen waren onderverdeeld in algemene punten en specifieke voor dakloze en oudere mensen. Een belangrijke constatering van de Brede Raad was dat de nota erop gericht lijkt te zijn om de schaarste te verdelen, terwijl de grootste uitdaging het tekort aan woningen is. Wij pleitten ervoor om in de nota de inzet op bijbouwen te benoemen. Samenwerking, zowel binnen de gemeente als in de regio zou een meer prominente plek in het stuk moeten krijgen. Voor wat betreft de dakloze en oudere mensen bevelen wij aan om bij de bouw en het zoeken naar oplossingen voor het woningtekort vertegenwoordigers van de doelgroep te betrekken. Onze aanbevelingen zijn meegenomen in de definitieve nota. Dit belangrijke thema blijft hoog op de agenda van de Brede Raad staan, waarbij de werkgroep Wonen onze vooruitgeschoven post in de relatie met de gemeente is.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
21
I Mensen met geldzorgen Het bereiken van mensen met geldzorgen blijft lastig. De Brede Raad wil ervoor zorgen dat meer armoedesignalen die niet gerelateerd zijn aan werk en inkomen bij de gemeente terecht komen. Hierover zal regelmatig afstemming zijn met de deelraad Participatie. We gaan in de jaren 2024-2025 ons oor te luisteren leggen bij instanties die met deze groep mensen te maken hebben. Daarnaast zullen alle CSD leden gevraagd worden 1A4tje te maken over het probleem met betrekking tot armoede bij de achterban. Na het verzamelen van de gegevens maken de leden van de Brede Raad een analyse van de punten waar de gemeente invloed op heeft, en houden zij het gemeentelijk beleid op gebied van bestaanszekerheid tegen het licht. De eerste A4tjes zijn gemaakt. We gaan hier in 2025 mee verder.
II Diversiteit Binnen de cliëntenraad zijn niet alle Hagenaars vertegenwoordigd, we streven naar meer diversiteit. De vraag is of de groepen die nu niet vertegenwoordigd zijn zichzelf weten te redden of dat zij hulp nodig hebben om hun weg naar hulpverlening te vinden. We gaan uitzoeken welke groepen we nu niet bereiken. We zullen prioriteiten stellen en ieder jaar 5 gesprekken voeren met sleutelfiguren uit deze groepen. We vragen hen of ze hulp nodig hebben en waar wij ze bij kunnen helpen. Klopt onze aanname dat sommige groepen minder goed in staat zijn om hulp te krijgen? Het doel van de gesprekken is om in contact te komen met de op dit moment niet vertegenwoordigde groepen en inzicht te krijgen in hun vragen. Er zijn in 2024 diverse gesprekken gevoerd met organisaties. Inmiddels is de Brede Raad uitgebreid met het Rode Kruis.
22
JAARVERSLAG 2024
III Positieve gezondheid Gezondheidsverschillen tussen mensen met een hoge en een lage sociaaleconomische status nemen toe. In de jaren 2004-2014 was het verschil in gezonde levensjaren tussen de twee klassen 18 jaar. Dat is inmiddels 25 jaar. De verwachting is dat dit verder toeneemt. Het verschil in levensverwachting tussen de twee groepen is 8 jaar. Gezondheid wordt grotendeels bepaald door sociale omstandigheden (waar woon je, wat voor werk doe je, heb je stress) en individueel gedrag zoals gezond eten en bewegen. Slechts 30% van gezondheid wordt bepaald door erfelijke factoren.
Positieve gezondheid is een nieuw thema voor de Brede Raad. We zullen eerst een introductie van het thema voor de leden van de Brede Raad organiseren. Het meerjarenplan gezond en gelukkig Den Haag zal daar onderdeel van uitmaken (zie voor het plan De basis voor de beweging tot en met 2025). We hebben in onze bijeenkomst van 19 januari een aantal zaken benoemd die we belangrijk vinden en waar we de gemeente op willen bevragen. Preventie is het kernwoord in de aanpak van positieve gezondheid. Daarnaast hebben we de volgende vragen: •
Weten we voldoende over de oorzaken van het gebrek aan positieve gezondheid?
•
Hoe zit het met de voorlichting over een gezonde leefstijl?
•
Is het mogelijk meer sport op school te organiseren?
•
Is er aandacht voor zingeving in de aanpak van de gemeente, zijn er bijvoorbeeld gespreksgroepen?
•
Is er structureel geld voor positieve gezondheid in plaats van tijdelijke projectsubsidies?
•
Zijn er mogelijkheden voor mensen om een time-out te nemen?
•
Worden mensen gestimuleerd om zelf activiteiten te organiseren?
•
Zijn er voldoende kleinschalige, open, toegankelijke en gezellige ontmoetingsplekken?
In 2025 gaan we hiermee aan de slag.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
23
Deelraad Jeugd, JONG Doet Mee! JONG doet mee! (JDM) is het platform van jongerenraden en jongeren met ervaring in de jeugdzorg, (gesloten)jeugdzorg, jeugdGGZ, LVB-zorg en/of dak- en thuisloosheid in Haaglanden. Het platform heeft van de gemeente Den Haag de opdracht gekregen om te zorgen dat de ervaringen en wensen van jongeren met ervaring in de (jeugd)zorg in Haaglanden op zoveel mogelijk plekken en manieren wordt ingebracht in Den Haag zodat hun kennis en ervaring benut wordt om de (jeugd)zorg te verbeteren. In de uitvoering maar juist ook bij de ontwikkeling en uitwerking van het gemeentelijk (jeugd)beleid. JDM werkt zonder vaste structuur en stemt haar werkwijze per activiteit af op de behoeften en mogelijkheden van jongeren. Adviezen – zowel gevraagd als ongevraagd – ontstaan vaak op een interactieve manier, bijvoorbeeld tijdens een avondsessie, en worden direct gedeeld met betrokken (beleids)ambtenaren. In veel gevallen worden de uitkomsten direct verwerkt, zonder dat er een formeel adviesdocument wordt opgesteld. In andere gevallen is een formeel advies de juiste weg. Alle inspraakreacties van JDM worden vooraf voorgelegd aan de deelnemende jongeren en de organisaties binnen onze achterban. We zorgen voor een duidelijke terugkoppeling, meestal via fysieke of online gesprekken met de jongeren van JDM. JDM is actief onderdeel van de Cliëntenraad Sociaal Domein (CSD).
Zij nemen deel aan de agendacommissie, de Brede Raad, werkgroep wonen en Toegang.
24
JAARVERSLAG 2024
Adviezen 1. Manifest Opvoeden en Opgroeien Tijdens een bijpraatsessie benadrukten Jongeren van JDM en Haagse Jongerenambassadeurs dat veilig opgroeien meer is dan een dak boven je hoofd. Ouders bieden emotionele veiligheid, een plek waar je jezelf kunt zijn en fouten mag maken, wat net zo belangrijk is als fysieke zorg. Daarnaast gaat veiligheid verder dan huiselijk geweld en mishandeling; ook criminaliteit in de wijk heeft impact op jongeren. Inclusie is essentieel: alle jongeren, inclusief LHBTQIA+ en jongeren met diverse achtergronden, moeten zich veilig voelen. Taalgebruik speelt hierbij een rol: de voorkeur gaat uit naar ‘jongeren in een kwetsbare situatie’ in plaats van ‘kwetsbare groepen’ om stigmatisering te voorkomen. Daarnaast is het belangrijk om minder te focussen op probleemoplossing en meer op acceptatie dat niet alles perfect hoeft te zijn. Jongeren en hun gezinnen moeten meer regie krijgen, bijvoorbeeld via gezamenlijke toekomstplannen. Hulp mag niet abrupt stoppen; er moet altijd een vangnet zijn. Tot slot pleitten zij voor een publieksversie van het manifest—deze is inmiddels online beschikbaar.
2. Beleidskader Jeugd
4. Queerpanel
JDM en Haagse Jongerenambassadeurs
Samen met de gemeente Den Haag heeft JDM
pleitten voor structureel overleg met
jongeren geworven (voornamelijk vanuit ExpEx)
jongeren over jeugdhulpbeleid, onder
voor een Queerjongerenpanel. Tijdens twee
andere via JDM, en actieve participatie in
bijeenkomsten bespraken zij de uitkomsten van
samenwerkingsverbanden zoals Kracht en
onderzoek naar Queer sensitief handelen en de
RondomJou. Jeugdzorginstellingen zouden
bijbehorende handreiking. Ook Queerjongeren
jongeren meer moeten betrekken en de
van kleur deelden hun ervaringen.
gemeente moet ervaringsdeskundigen inzetten, zowel vrijwillig als betaald.
Belangrijkste uitkomsten: ontwikkel een workshop voor hulpverleners en een veilige
Er is behoefte aan meer aandacht voor mentale
ontmoetingsplek voor Queerjongeren. Verbeter
gezondheid, bijvoorbeeld via uitbreiding
daarnaast de informatievoorziening over waar
van Love Your Mind en vroegsignalering op
Queerjongeren in Den Haag terechtkunnen
scholen. Het is belangrijk minder snel labels te
voor ontmoeting, ondersteuning of hulp.
plakken en meer te normaliseren. Ouders met
Samen met Centrum 16-22 heeft Fietje
financiële of psychische problemen verdienen
Schelling een plan gemaakt om dit Queerpanel
betere ondersteuning om uithuisplaatsingen
verder te begeleiden. De jongeren blijven de
te voorkomen. Verder adviseerden de
gemeente adviseren.
jongeren een toegankelijk preventief aanbod, ondersteuning bij scheidingen en zelfstandige
5. Website gemeente Den Haag
toegang voor jongeren tot armoederegelingen.
JDM gaf namens de CSD advies over de nieuwe
Zorg ervoor dat hulp beschikbaar blijft na het
website van de gemeente Den Haag. Jongeren
bereiken van de leeftijd van 18 jaar, totdat
waarderen de gebruiksvriendelijkheid, de
de Big 5 op orde is. Jeugdzorg moet liefdevol
135 beschikbare talen en de voorleesfunctie,
zijn, met echte aandacht voor jongeren en het
maar missen een aparte sectie ‘Voor jongeren’
opbouwen van een vertrouwensband.
met praktische informatie, zoals wat je moet
3. Overgangsperiode hulpverlening
regelen als je 18 wordt. Ook willen zij foto’s die beter bij hen passen en meer zichtbaarheid van WhatsApp en Instagram, omdat deze nu snel
Samen met de CSD adviseerde JDM in een brief
over het hoofd worden gezien. Zij gaven aan
om de overgangsperiode voor hulpverlening
dat ze bellen boven zoeken verkiezen en eerder
aan Haagse jeugd en gezinnen met zes
betrokken willen worden bij de ontwikkeling
maanden te verlengen. Dit vanwege signalen
van de website.
dat de overdracht naar Kracht en RondomJou niet soepel verliep, vooral voor jongeren met complexe problemen. De CSD benadrukte dat geen enkele jongere buiten de hulp mag vallen en riep op tot extra tijd voor een zorgvuldige overdracht.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
25
26
JAARVERSLAG 2024
Inspraak JDM heeft ingesproken bij de gemeenteraad over het Doorbraakplan, met focus op het tekort aan door- en uitstroomplekken. Er werd geïnventariseerd waar jongeren tegenaan lopen en hierover is een brief gestuurd naar de gemeenteraad. Tijdens het debat over opvang in het HagaZiekenhuis vroeg JDM aandacht voor het grote aantal dakloze jongeren in Den Haag, vooral zij die uit de jeugdzorg komen. Elk jaar stromen 280 jongeren uit, terwijl er slechts 70 opvangplekken zijn. JDM steunt het plan om een deel van het HagaZiekenhuis om te vormen tot woonruimte voor 135 jongeren en roept de gemeenteraad op dit plan door te zetten.
Samenwerking JDM organiseert samen met de gemeente Den Haag het Signaleringsnetwerk Jeugd, dat 3-4 keer per jaar bijeenkomt met organisaties zoals Jeugdombudsman, JIT, Leger des Heils en Jeugdformaat. Dit jaar werd gesproken over doorstroomproblemen, financiële zorgen, lange GGZwachtlijsten en aanmeldstops voor jongerenwoningen. In juni werd een succesvolle integrale beleidsbijeenkomst georganiseerd met 30 aanwezigen. Dit zal jaarlijks herhaald worden. JDM heeft regelmatig contact met de Jeugdombudsman. Samen pleitten zij voor duidelijke voorlichting over klachtenregelingen en vroegen zij de gemeente hoeveel jongeren in Haaglanden zijn geplaatst bij ZIKOS na een kritisch rapport. Dit bleken er slechts drie te zijn in 2022 en 2023 samen. JDM bracht de gemeente Den Haag, Jeugdformaat en Schuld Zero samen om een preventief project voor jongeren in de jeugdhulp op te zetten. Gemeentemedewerkers trainen nu Jeugdformaat-medewerkers en jongeren gaven feedback op de Schuld Zero-website. Helaas is betere doorverwijzing voor jongeren met schuldenproblemen nog niet gerealiseerd.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
27
HOOFDSTUK 3
Twee inspiratiesessies Ieder jaar organiseert de cliëntenraad twee inspiratiesessies. Deze bijeenkomsten bieden de gelegenheid om nader kennis te maken met organisaties die voor de raad belangrijk zijn en ons te verdiepen in een onderwerp waar we in de reguliere vergadering niet aan toekomen. In 2024 zijn we op bezoek geweest bij de Landelijke Cliëntenraad, hebben we een uitwisseling gehad met de Adviesraad Sociaal Domein van Delft en hebben we uitgebreid stilgestaan bij het onderwerp toegang tot gemeentelijke dienstverlening. Hieronder treft u een korte impressie van beide sessies aan.
Inspiratiesessie juni; op bezoek bij de Landelijke Cliëntenraad We krijgen een presentatie over de wettelijke basis van de Landelijke Cliëntenraad (LCR), de werkwijze en de onderwerpen waar zij zich de afgelopen jaren mee bezig hebben gehouden. Op basis van deze presentatie en onze eigen ervaringen bespreken we hoe wij als lokale cliëntenraad gebruik kunnen maken van de kennis en expertise van de LCR. Belangrijke punten die we meenemen uit de bijeenkomst zijn: •
Beter en diepgaander nadenken over begrippen als bijvoorbeeld ‘gezin’ of ‘noodzakelijke kosten’. Wat is dat precies en heeft de gemeente daar goed over nagedacht?
•
Probeer voor de behandeling van een onderwerp in de vergadering van de (deel)raad informatie op te zoeken of te vragen over hoe het in andere gemeenten is geregeld en dan vooral de G4
•
We kunnen onze adviezen krachtiger maken met signalen vanuit de LCR als we meer informatie bij hen vandaan halen
•
We hebben ook richting LCR informatie en ervaring te brengen, zodat we elkaar kunnen versterken. Een vertegenwoordiger van de cliëntenraad Den Haag zit in de LCR, in eerste instantie kijken we hoe we die uitwisseling concretiseren.
Inspiratiesessie november; Delft en toegang tot gemeentelijke dienstverlening In een fijne, grote ruimte met uitzicht over Den Haag hebben de leden van de cliëntenraad met de collega’s van Delft gesproken en bogen zij zich over het niet-gebruik van voorzieningen. De bijeenkomst draaide om kennisuitwisseling en inhoudelijke verdieping.
I Gesprek met Adviesraad Sociaal Domein Delft De kennisuitwisseling met Delft leverde interessante punten op. Vooral de samenstelling van de raad (burgers) versus die van Den Haag (vertegenwoordigers van cliëntorganisaties) is een fundamenteel verschil. Daardoor maakt men andere keuzes.
28
JAARVERSLAG 2024
Effectiviteit en vertegenwoordiging van alle doelgroepen binnen het sociaal domein in de raad zijn zaken waar we beiden mogelijkheden tot verbetering zien. De vergaderfrequentie van de adviesraad Delft is hoger dan die in Den Haag. Zij komen een keer per maand bij elkaar als collectief, en de werkgroepen (die bij ons deelraden heten) komen een keer per maand bij elkaar. De voorzitter van Delft heeft vaker overleg dan die van ons; één keer per maand met de ambtelijke top, één keer per twee maanden met wethouders, en één keer per jaar met het college van B&W. Zij houden één keer per jaar een conferentie met de leden en er zijn jaarlijkse gesprekken met elk lid. Ook Delft mist bepaalde bevolkingsgroepen in de adviesraad. De Adviesraad Sociaal Domein Delft heeft een groep mensen en organisaties om zich heen (de schil) die geen deel uitmaken van de raad maar die zij consulteren op bepaalde dossiers. Voor wat betreft communicatie zet Delft media, denk aan Facebook, LinkedIn en de stadsradio, in rondom bijeenkomsten en uitgebrachte adviezen. De adviesraad organiseert publieke bijeenkomsten als er een belangrijk thema aan de orde is. Delft hecht veel belang aan regionale samenwerking tussen de raden van de H10 en investeert daarin. Denk bijvoorbeeld aan een stuk als de regionale woonzorgvisie. Den Haag is regionaal minder actief.
II Het niet gebruik van voorzieningen In aanwezigheid van twee vertegenwoordigers van het project Laak van de gemeente Den Haag bespreken we het niet gebruik van voorzieningen. Aan de hand van twee casussen brachten we de (on)mogelijkheden van het vinden van hulp bij de gemeente in kaart. Aan de hand daarvan schreven we de volgende aanbeveling.
Aanbevelingen Niet gebruik van voorzieningen We vroegen aandacht voor het communiceren van het besteedbaar inkomen in plaats van percentages van het sociaal minimum en het ontwikkelen van een brede uitvraag in de intake. Daarnaast adviseerden wij over praktische zaken als vertaalopties in de app, communicatie in verschillende vormen (filmpjes, goed vindbare websites), aandacht voor 18-jarigen en het vermijden van termen als arm en armoede. De gemeente werkt aan veel van de praktische zaken zoals het betrekken van ervaringsdeskundigen, communicatie gericht op verschillende doelgroepen en aandacht voor de Servicepunten XL. Om de onderwerpen ‘communicatie over besteedbaar inkomen’ en ‘brede uitvraag in de intake’ te regelen kost meer tijd. Daar komt de gemeente op terug.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
29
Bijlage: Aanbevelingen De cliëntenraad heeft in 2024 22 aanbevelingen en 5 adviezen uitgebracht. De 22 aanbevelingen zijn terug te vinden op de website van de cliëntenraad, de 5 adviezen zijn uitgebracht door Jong doet mee! en zijn op die website te vinden. De 22 aanbevelingen zijn onder te verdelen in die van de deelraad Participatie (9 aanbevelingen), Wmo (8 aanbevelingen) en de Brede Raad (3 aanbevelingen). Eén aanbeveling is geschreven naar aanleiding van de inspiratiesessie van 15 november.
Adviezen en aanbevelingen Cliëntenraad Sociaal Domein Den Haag 2024 Nr.
dd.
Aan
Onderwerp aanbeveling
Raad
Reactie
1
25-03-24
Rekenkamer
Verkenning naar onderzoek armoedebeleid
DP
31-01-25
2
02-05-24
SZW
Rebranding minimaregelingen
DP
19-2-25
3
13-05-24
Klachten OCW
Klachten
DWmo
29-05-24
4
13-05-24
SZW
Drempelloze dienstverlening binnen participatie en werk
DP
23-10-24
5
23-05-24
Klantenservice
Werkwijze klantenservice
DWmo
11-06-24
6
07-06-24
DSO en OCW
Wonen en woon(zorg)visie
BR
In vergadering op 05-07-24
7
01-07-24
DSO
Duurzame cadeaukaart
DP
28-10-24
8
01-07-24
SZW
Nieuwe verordening maatregelen
DP
03-09-24
9
02-07-24
DSO
Dienstverlening aan huurders
DP
02-09-24
10
10-07-24
WH Bredemeijer
Brief over Jeugdzorg
BR
Per mail beantwoord
11
11-07-24
DSO/Wonen
Zienswijze woonvisie
BR
Per mail beantwoord
12
24-07-24
WH Vavier
Aanbeveling Regiotaxi
DWmo
29-11-24
13
26-09-24
OCW
Aanbeveling Thuiszitters
DP
24-10-24
14
26-09-24
WH Bredemeijer
Brief over thuiszitters
DP
24-10-24
15
07-10-24
OCW
Folder huishoudelijke hulp
DWmo
22-11-24
16
07-10-24
OCW
N.a.v. presentatie over Wmo
DWmo
20-11-24
17a
11-10-24
DSO
Woonzorgvisie
BR
Verwerkt in definitieve nota
17b
22-10-24
DSO
Reactie woonzorgvisie
JdM!
Verwerkt in definitieve nota
30
JAARVERSLAG 2024
Nr.
dd.
Aan
Onderwerp aanbeveling
Raad
Reactie
18
13-11-24
SZW
Inkomenszekerheid
DP
19-11-24
19
18-11-24
OCW
Seniorvriendelijke stad
DWmo
24-12-24
20
17-12-24
SZW
Niet gebruik
Inspir.
16-01-25
21
19-12-24
OCW
Actualisatie welzijnsbeleid
DWmo
17-01-25
22
19-12-24
OCW
Beleidskader sociale basis
DWmo
28-01-25
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
31
Bijlage: Signalen en vragen van de CSD in 2024 1. Dit jaar was er geen automatische vrijstelling / kwijtschelding voor de WOZ bij een laag inkomen. In één geval werd het persoonsgebonden budget gerekend bij het inkomen, waardoor het te hoog uitkwam. Dit signaal wordt herkend. Bijna alle cliënten van Vluchtelingenwerk moesten een kwijtscheldingsformulier invullen. De vraag is: wat is er misgegaan?
1. Reactie: voorafgaand aan het versturen van de WOZ (waardering onroerende zaken) aanslag vraagt de Gemeentelijke Belastingdienst bij het Inlichtingenbureau (een externe organisatie) gegevens op om te bepalen of een automatische vrijstelling aan de orde is. Het Inlichtingenbureau geeft indicaties. Als de indicatie ‘belemmering’ luidt, dan kan de Gemeentelijke Belastingdienst de WOZ niet automatisch kwijtschelden en wordt een aanslag verstuurd. De Gemeentelijke Belastingdienst heeft in 2023 meer geautomatiseerd kwijtschelding verleend waardoor minder aanvragen zijn binnengekomen. Dit jaar is er minder geautomatiseerd en zijn er dus weer iets meer aanvraagformulieren voor kwijtschelding ontvangen.
2. Hieronder de ervaringen en de feedback over regelingen die de Gemeentelijke Belastingdienst uitvoert. Gegeven feedback: Over de aanslag afvalstoffenheffing: •
Iemand verhuist binnen de gemeente in het begin van het jaar. Er is dan een aanslag voor de oude woning voor het begin van het jaar, en één voor de nieuwe woning voor de rest van het jaar. De bewoner krijgt een verlaagde aanslag voor de oude woning. Maar... op die aanslag staat niet vermeld dat het de oude woning betreft (behalve als je het aanslagnummer zou weten te ontcijferen als behorend bij dat oude adres ... dat lukt zelfs de ambtenaar Belastingzaken niet), terwijl die aanslag gericht is aan dezelfde persoon maar natuurlijk op het nieuwe adres!
•
Verder had deze persoon een kwijtschelding met een automatische toetsing voor verlenging. De verhuizing viel voordat de toetsing plaats vond. Er werd gewoon een aanslag opgelegd, zonder vermelding van het feit dat de toetsing niet meer gedaan werd door de verandering in de situatie vanwege de verhuizing. De burger was in paniek, hoe kan ik dat betalen? En waarom moet ik dit jaar wel betalen? Onnodig - als de communicatie wat burgervriendelijker en vollediger zou zijn.
Over de automatische toetsing voor kwijtschelding: Een gezin van moeder met 3 kinderen kreeg bericht dat de toetsing aantoonde dat het banksaldo te hoog was. (Overigens zonder te vermelden wat het grensbedrag was). Wat blijkt? De peildatum was begin april. Voor minima met kinderen is dit een verkeerde datum: dan is immers net de kinderbijslag
32
JAARVERSLAG 2024
van pakweg 900 euro ontvangen, en het kindgebonden budget van eind maart is nog niet helemaal uitgegeven. Voor deze alleenstaande ouder ook nog bijna 900 euro. Die twee bedragen samen zijn al bijna de toegestane grenswaarde. Nu moet die burger weer stukken aanleveren en de Gemeentelijke Belastingdienst deze weer controleren. Met als voorspelbare uitkomst: kwijtschelding toch verleend. Misschien is het verstandig om de peildatum voor gezinnen met kinderen voor het einde van het kwartaal te doen, en nog liever vóór de 20e maart. Nog een voorbeeld van communicatie rond de aanslag. De burger die automatische kwijtschelding krijgt, ontvangt toch een aanslagbiljet. Dit is voor 95% identiek aan een gewone aanslag: “u moet dit jaar een bedrag van zo veel euro betalen”. Het enige verschil is dat er helemaal onderaan een regel is bijgeprint: “u hoeft bovenstaand bedrag niet te betalen”. Dat is onduidelijk.
Het effect van deze aanslag op de burger: •
De ontvanger schrikt van de factuur en het bedrag en de betaaldatum enzovoort. En denkt ‘hoe kan dat nou? Vorig jaar hoefde ik toch niet te betalen?’ en leest van de schrik niet tot de laatste regel, en komt verontrust naar een spreekuur.
•
Dit geldt des te meer voor mensen die het Nederlands minder goed beheersen of die moeite met cijfers hebben.
Het advies is om het voorbeeld van de RBG (Regionale Belastingroep) te volgen door onder het bedrag van de aanslag een regel met de kwijtschelding te zetten: - € ...... ... En dan tot slot: Te betalen € 0,00. Dan zou alles duidelijk zijn.
2. Reactie: Iemand verhuist binnen de gemeente in het begin van het jaar. Er is dan een aanslag afvalstoffen heffing voor de oude woning voor het begin van het jaar, en één voor de nieuwe woning voor de rest van het jaar. De bewoner krijgt een verlaagde aanslag voor de oude woning. Maar... op die aanslag staat niet vermeld dat het de oude woning betreft (behalve als je het aanslagnummer zou weten te ontcijferen als behorend bij dat oude adres ... dat lukt zelfs de ambtenaar Belastingzaken niet), terwijl die aanslag gericht is aan dezelfde persoon maar natuurlijk op het nieuwe adres! Wanneer een belastingschuldige (BS) een aanslag afvalstoffenheffing ontvangt, wordt ook het adres van de betreffende woning vermeld op het biljet. Als BS in de loop van het jaar is verhuisd, kan hij of zij ontheffing aanvragen of deze automatisch ontvangen. In beide gevallen wordt in de brief aangegeven om welke woning het gaat. De opmerking bij dit punt kan ik vanuit afdeling Heffing niet plaatsen. Vanuit het oogpunt van de invorderingsafdeling kan ik mij echter het volgende voorstellen: Nadat ontheffing is verleend en de aanslag is verminderd, stuurt de invorderingsafdeling een “vervolg acceptgiro” met het nog te betalen bedrag, waarop niet staat vermeld op welke woning deze betrekking heeft. Dit probleem is bekend en ook eerder aan de orde gesteld.
Het is nogmaals doorgegeven aan de afdeling Invordering. Verder had deze persoon een kwijtschelding met automatische toetsing voor verlenging. De verhuizing viel voordat de toetsing plaats vond.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
33
Er werd gewoon een aanslag opgelegd, zonder vermelding van het feit dat de toetsing niet meer gedaan werd vanwege de verhuizing = verandering in situatie. De burger in paniek, hoe kan ik dat betalen? en waarom moet ik dit jaar wel betalen? Onnodig - als de communicatie wat burgervriendelijker en vollediger zou zijn. Voor belastingjaar 2025 gaat team Kwijtschelding deze doelgroep als ze zijn verhuisd niet meer uitsluiten voor geautomatiseerde kwijtschelding. Een verhuizing was eerder een belemmering om voor geautomatiseerde kwijtschelding in aanmerking te komen. Over de automatische toetsing voor kwijtschelding: een gezin van moeder met 3 kinderen kreeg bericht dat de toetsing aantoonde dat het banksaldo te hoog was. (Overigens zonder te vermelden wat het grensbedrag was !?). Wat blijkt? De peildatum was begin april. Voor minima met kinderen een verkeerde datum: immers dan is net de kinderbijslag van pakweg 900 euro ontvangen, en ook het kindgebonden budget van eind maart is nog niet helemaal uitgegeven, voor deze alleenstaande ouder ook nog bijna 900 euro. Die 2 bedragen samen zijn al bijna de toegestane grenswaarde!! Nu moet die burger weer stukken aanleveren, en de dienst ze weer controleren. Met als voorspelbare uitkomst: kwijtschelding toch verleend.
Misschien is het verstandig om de peildatum voor gezinnen met kinderen voor het einde van het kwartaal te doen, en nog liever vóór de 20e maart. Per jaar beoordelen we ongeveer 12.000 dossiers handmatig. Hierin proberen we zo veel mogelijk maatwerk toe te passen, dit zal alleen maar toenemen ivm nieuwe wetgeving. Echter zijn we nu nog niet zo ver dat we per situatie kunnen aangeven wat bijvoorbeeld voor dat gezin het grensbedrag is. Dat heeft allerlei variabele factoren. Daarnaast was de bevinding waarom iemand niet meteen kwijtschelding krijgt maar pas na een aanvraag. En waarom we niet rekening kunnen houden met bepaalde data ivm toeslagen. Wij hebben 1 peildatum en dat is 31 december. Banken zijn alleen verplicht de banksaldi van 31 december door te geven aan de Belastingdienst. Heel Nederland die gebruik maakt van het Inlichtingenbureau INL accepteert het saldo van het jaar ervoor. Zo zijn ook de toekenners gemeten op het saldo van het jaar (31 december) ervoor. Indien uit de ingekomen stukken blijkt dat er sprake is van eenmalige stortingen beoordeelt één van onze collega’s dit verzoek op maat. Dan kan het dus voorkomen dat alsnog wordt kwijtgescholden. De informatie die wij over banksaldo retour krijgen van het Inlichtingenbureau tbv geautomatiseerde kwijtschelding gaat altijd gemeten op 31 december.
Voorbeeld bevraging maart 2025 dan krijgen wij het saldo op 31 december 2023. Voorbeeld bevraging juli 2025 dan krijgen wij het saldo op 31 december 2024. Ten aanzien van kwijtschelding wil ik nog nadrukkelijk aangeven dat we dit proces nog eens goed gaan bekijken. Vooral ook omdat het mogelijk een kwetsbare doelgroep betreft, je vraagt immers niet voor niets kwijtschelding aan. Dus daar waar we verbetering kunnen doorvoeren doen we dat zeker en waar we maatwerk kunnen toepassen ook. Nog een voorbeeld van communicatie rond de aanslag. De burger die automatische kwijtschelding krijgt, ontvangt toch een aanslagbiljet. Dit is voor 95% identiek aan een gewone aanslag: “u moet dit jaar een bedrag van zo veel euro betalen”. Het enige verschil is dat er helemaal onderaan een regel is bijgeprint: “u hoeft bovenstaand bedrag niet te betalen”. Dat is onduidelijk. Dit advies is overgenomen en het te betalen bedrag is miv 1 januari 2025 bij deze doelgroep Te betalen € 0,00.
34
JAARVERSLAG 2024
3. Wanneer wordt de nieuwe leidraad bijzondere bijstand verwacht?
3. Reactie: De nieuwe leidraad bijzondere bijstand is gepubliceerd en naar de deelraad Participatie van de Cliëntenraad Sociaal Domein verzonden.
4. De zomereditie van Ooievaarsnieuws staat zoals altijd vol met aanbiedingen voor jong en oud. Het is een uitgave van de gemeente Den Haag. Bij sommige aanbiedingen staat uitdrukkelijk vermeld dat het alleen voor inwoners van Den Haag is, bijvoorbeeld bij de aanbieding voor de pedicure. Bij alle andere activiteiten staat dit niet vermeld. Mag je dan concluderen dat die ook gelden voor inwoners van de buurgemeenten met een Ooievaarspas? Er staat immers ook vermeld ‘De Ooievaarspas is een samenwerking van de gemeenten Den Haag, Leidschendam - Voorburg en Rijswijk’. Misschien verdient het aanbeveling om dit even duidelijk uit te leggen.
4. Reactie: Er zijn een paar zinnen toegevoegd aan het magazine Ooievaarsnieuws. Dit magazine ligt inmiddels bij de drukker en de toegevoegde tekst zal dan ook in de komende wintereditie zichtbaar zijn. De zinnen die zijn toegevoegd aan de nieuwsbrief luiden: Van de Redactie: Alle aanbiedingen zijn bestemd voor de Ooievaarspashouders woonachtig in Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk, behalve als er in de tekst duidelijk staat aangegeven dat de aanbieding alleen voor een pashouder uit een bepaalde gemeente geldig is. Dit betreft dan een aanbieding die alleen gebruikt mag worden door een inwoner van die gemeente.
CLIËNTENRAAD SOCIAAL DOMEIN
35
5. Casus doorgeven van een geplande vakantie: Een collega-vrijwilliger ging samen met een cliënt in de bijstand naar de Advies- en Informatiebalie op het stadhuis om bij een ambtenaar van de dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheidsprojecten zijn vakantie te melden. De cliënt kreeg als antwoord dat het doorgeven van de vakantie alleen kon met een DigiD. Daarover beschikte hij niet. Dus toen is er een DigiD aangevraagd. Punt van kritiek: de Ombudsman en diverse andere instanties kapittelen de overheid herhaaldelijk over de te ver doorgevoerde eisen aan digitale communicatie met de burger. Zij stellen dat de burger de mogelijkheid moet houden om op traditionele wijze met de overheid berichten uit te wisselen. In dit geval wordt een burger die in een kwetsbare en afhankelijke positie verkeert ten opzichte van de gemeente, gedwongen een DigiD te nemen. Is dit niet in strijd met het beleid van de gemeente?
5. Reactie: We willen dat mensen hun wijzigingen zoveel mogelijk digitaal doorgeven. Dat kan alleen bij gebruik van een DigiD, omdat de gemeente Den Haag, net als veel andere overheidsinstanties, DigiD gebruikt voor de toegang van de online dienstverlening. Het is als burger echter niet wettelijk verplicht om DigiD te hebben. Burgers hebben en houden de mogelijkheid om ook op een andere manier hun vakantie door te geven. In specifiek deze casus kunnen mensen zonder DigiD hun vakantie doorgeven bij de Advies- en Informatiebalie en hoeven zij zich alleen te legitimeren.
6. Er zou een warme overdracht tussen gemeenten geregeld zijn door Den Haag waarbij jongeren dan geen bijstand in de nieuwe gemeente zouden hoeven aan te vragen, maar dat de twee gemeenten dit onderling regelen.
6. Reactie: Het is geen standaardprocedure dat er een warme overdracht is naar een andere gemeente wat betreft de bijstandsuitkering. Alleen als een jongere aangeeft hulp nodig te hebben bij het aanvragen van de bijstandsuitkering in de nieuwe gemeente, assisteren wij hierbij. Maar in principe is het de verantwoordelijk van de persoon zelf om in de nieuwe gemeente een nieuwe bijstandsaanvraag te doen.
7. Signaal over Opvang Oekraïense ontheemde in Den Haag. Wij van het Rode Kruis zien geregeld mensen uit de Oekraïne die vastlopen bij de gemeente met betrekking tot registratie of opvang. Om aanspraak te maken op de regelingen en voorzieningen, dienen zij zich te melden en te registeren bij de gemeente. Wanneer iemand zich meldt bij de gemeente, is de gemeente verantwoordelijk voor een opvangplek.
36
JAARVERSLAG 2024
In onze ervaring gaat dit niet altijd goed. In deze gevallen, komen de Oekraïense ontheemden – via verschillende toegangspoorten – bij het Rode Kruis. Hier geven zij aan bij de gemeente te zijn geweest en hier te zijn weggestuurd of naar het Daklozenloket te worden verwezen. Enkele weken geleden kwam een 20-jarige man bij ons, die al meerdere weken in zijn auto sliep. Hij was meermaals naar de gemeente geweest, maar is hier niet geholpen. Hij maakte zich grote zorgen. Via de reguliere weg – het bellen van de Klantenservice van de gemeente Den Haag (070 353 75 00) – lukt het niet om de hulpvrager te begeleiden naar een passende vervolgstap. Het kost veel tijd en moeite om het gesprek aan te gaan met de medewerkers van de Klantenservice. Zij verwijzen naar de website www.refugeehelp.nl en er wordt gevraagd om hier te kijken naar passende oplossingen. Op deze website staat echter dat de gemeente zelf verantwoordelijk is voor opvang. Medewerkers hebben niet genoeg expertise in huis of zijn niet goed genoeg geïnstrueerd. In het geval van de 20-jarige jongen die in zijn auto sliep, is uiteindelijk in samenwerking met het RCVS (Regionaal Centrum VluchtelingenSpreiding) een afspraak gemaakt om te kijken naar passende hulp.
Bij het tot stand brengen van deze afspraak heeft de gemeente Den Haag helaas niet bijgedragen en juist veel drempels veroorzaakt door de man meermaals weg te sturen uit het stadhuis. Wij hebben regelmatig contact met mensen bij wie dit ook gebeurt, wat laat zien dat dit voorbeeld niet op zichzelf staat. Het is belangrijk dat alle baliemedewerkers, receptionisten, gastheren en -vrouwen en andere betrokkenen op het stadhuis weten hoe zij moeten handelen. Ditzelfde geldt ook bij de medewerkers van het Daklozenloket en de Klantenservice.