RIS322999 Bijlage Beleidskader internationale zaken 2025 - 2035

Den Haag is een veilige haven voor mensenrechtenverdedigers die in hun eigen land onder druk staan. Via het Shelter City-programma bieden we hen tijdelijk onderdak, rust en ruimte om hun werk voort te zetten. Hier kunnen zij trainingen volgen, ervaringen delen en nieuwe verbindingen leggen met gelijkgestemden. Den Haag was de eerste Shelter City ter wereld — een initiatief dat voortkwam uit lokaal maatschappelijk engagement en dat inmiddels wereldwijd navolging heeft gekregen. Als gemeente blijven we dit programma actief ondersteunen en uitdragen. Niet alleen door faciliteiten beschik-

Subdoel 2b: We faciliteren initiatieven die bijdragen aan de internationale rechtsorde en mensenrechten

baar te stellen, maar ook door samen te werken met maatschappelijke partners en internationale netwerken. Zo geven we concreet invulling aan onze rol als stad van vrede en recht, en dragen we bij aan de bescherming van mensenrechten op plekken waar die onder druk staan.

Den Haag heeft als Internationale stad van vrede en recht een sterke reputatie op het gebied van de internatio-

We stimuleren en vernieuwen Haagse vredesprijzen

nale rechtsorde, democratische waarden en mensenrechten. Het Rijk onderstreept deze waarden als het funda-

Den Haag kent een rijke traditie van vredesprijzen die mensen en organisaties erkennen voor hun inzet voor

ment van het Nederlandse buitenlandbeleid (Ministerie van Buitenlandse Zaken 2023). Tegelijkertijd waarschuwt

vrede en recht. Prijzen als de Carnegie Wateler Vredesprijs, de Youth Carnegie Peace Prize en de Internationale

de Adviesraad Internationale Vraagstukken voor het afnemen van maatschappelijke ruimte: de ruimte waarin

Kindervredesprijs zijn diep verbonden met het profiel van de stad.

mensen zich kunnen organiseren, uitspreken en invloed uitoefenen (AIV 2025). Zonder die ruimte zijn mensenrechten niet te waarborgen — en zonder mensenrechten zijn vrede en recht niet meer dan holle begrippen.

Vredesprijzen zijn meer dan symboliek: ze geven erkenning aan stille krachten en inspireren anderen om zich in te zetten voor een vreedzame samenleving. Ze zijn ook een strategisch instrument om internationale netwerken

Mensenrechten zijn niet onderhandelbaar, maar vormen het absolute fundament van een vreedzame en recht-

aan te trekken, een podium te bieden aan vernieuwende initiatieven en het profiel van Den Haag te versterken.

vaardige samenleving. Juist daarom is het van belang om deze te beschermen. Niet door groter te denken dan we

Tegelijkertijd kunnen vredesprijzen lokaal worden ingezet om maatschappelijke betrokkenheid te stimuleren,

zijn, maar door trouw te blijven aan waar we voor staan. Door als stad initiatieven te ondersteunen die bijdragen

bijvoorbeeld via educatie, jongerenparticipatie of samenwerking met maatschappelijke organisaties.

aan het versterken van de internationale rechtsorde en mensenrechten geven we niet alleen invulling aan onze

Om deze inzet doelgericht vorm te geven stimuleren we in het bijzonder vredesprijzen die aansluiten bij het

reputatie, maar nemen we ook verantwoordelijkheid in een wereld die daar steeds nadrukkelijker om vraagt.

profiel van Den Haag als Internationale stad van vrede en recht, aantoonbare maatschappelijke meerwaarde hebben, lokaal én internationaal vernieuwend zijn in vorm, doelgroep of thema, bijdragen aan structurele veran-

Wat gaan we doen?

dering en niet alleen incidenteel zijn, en samenwerking stimuleren met relevante partners in de stad en daar-

We faciliteren en ondersteunen internationale vredesconferenties

buiten. Zo laten we zien dat vredesprijzen internationale ambities verbinden met lokale kansen.

De vredesbeweging is van oudsher een drijvende kracht achter het streven naar een vreedzame en rechtvaardige twee internationale vredesconferenties, bekend geworden als de Haags Vredesconferenties, maar ook burgers,

Subdoel 2.c: We versterken internationale stadstrots en betrokkenheid van inwoners via publieksdiplomatie

denkers en maatschappelijke organisaties die geloofden dat vrede maakbaar is. Die traditie leeft voort: de vredes-

Den Haag is een internationale stad. Maar voor veel inwoners voelt dat internationale karakter als iets wat zich

wereld. In Den Haag kwamen aan het eind van de 19e eeuw niet alleen regeringsvertegenwoordigers bijeen voor

Beleidskader internationale zaken 2025 - 2035 | Deel 3 Wat doet Den Haag internationaal?

14

buiten hun leefwereld afspeelt — in conferentiezalen, ambassades en instellingen waar ze zelden komen.

culturele, religieuze en levensbeschouwelijke gemeenschappen die hier wonen. Voor veel inwoners zijn deze

Sommigen ervaren internationale aanwezigheid zelfs als druk op de stad: hogere woonlasten, gesloten

gebeurtenissen geen ver-van-mijn-bedshow, maar persoonlijke realiteit. Tegelijkertijd leven er in de stad uiteen-

gebouwen, of een gevoel van uitsluiting. Publieksdiplomatie is ons instrument om die afstand te verkleinen en

lopende perspectieven op internationale thema’s, die soms op gespannen voet met elkaar staan.

het gesprek aan te gaan over wat internationalisering voor Den Haag betekent. We bieden daarom actief ruimte aan initiatieven uit de stad die solidariteit tonen met gebeurtenissen elders in Publieksdiplomatie is het geheel aan activiteiten waarmee we inwoners actief betrekken bij het internationale

de wereld, en die het gesprek tussen gemeenschappen stimuleren. Dat doen we vanuit de overtuiging dat debat

karakter van Den Haag. Het is een vorm van diplomatie die zich niet richt op staten of instellingen, maar op

en dialoog bijdragen aan een inclusieve, weerbare stad. We ondersteunen initiatieven die voortkomen uit de

mensen — op het bouwen van begrip, vertrouwen en betrokkenheid tussen de internationale stad en haar inwo-

samenleving zelf, en sluiten aan bij bestaande netwerken zoals het platform Spreeek, waarin culturele instel-

ners.

lingen, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen samenwerken aan het gesprek over vrede en recht.

In Den Haag betekent publieksdiplomatie dat we het internationale verhaal van de stad vertalen naar plekken

We verbinden deze inzet waar mogelijk met de vijf Haagse thema´s rond een sterke rechtsstaat met democrati-

waar mensen samenkomen: de straat, de school, het buurthuis, het theater. We maken internationale thema’s

sche waarden, klimaatrechtvaardigheid, humanitaire actie en mensenrechten, veiligheid en een weerbare

zichtbaar en bespreekbaar in het dagelijks leven, en creëren ruimte voor ontmoeting, dialoog en samenwerking

samenleving. We zorgen ervoor dat deze initiatieven toegankelijk zijn voor een breed publiek, en dat ze plaats-

tussen lokale en internationale gemeenschappen. Denk aan open dagen bij internationale instellingen, educa-

vinden in verschillende wijken en stadsdelen. Zo betrekken we stadsbreed inwoners bij het internationaal beleid.

tieve programma’s over vrede en recht, culturele uitwisselingen, of gesprekken over mondiale ontwikkelingen die lokaal voelbaar zijn.

We verkleinen de afstand tussen internationale en lokale gemeenschappen Den Haag is een stad waar internationale en lokale werelden naast elkaar bestaan, maar elkaar niet altijd

Publieksdiplomatie helpt om afstand te verkleinen: tussen inwoners en internationale organisaties, tussen

vanzelfsprekend ontmoeten. Voor veel inwoners speelt het internationale leven in Den Haag zich af in een andere

verschillende gemeenschappen in de stad, en tussen Den Haag en de wereld. Het versterkt het gevoel van verbon-

wereld — een wereld van gesloten gebouwen, anderstalige netwerken en abstracte thema’s. Tegelijkertijd

denheid, eigenaarschap en trots. Zo bouwen we aan een stad waarin iedereen zich onderdeel voelt van het inter-

merken internationale inwoners dat het soms lastig is om aansluiting te vinden bij het Haagse stadsleven. Taal,

nationale profiel — niet als toeschouwer, maar als actieve deelnemer.

onbekendheid met lokale gebruiken en beperkte toegang tot netwerken kunnen het gevoel van thuis zijn in de weg staan.

Wat gaan we doen? We brengen internationale thema’s dichtbij

Publieksdiplomatie helpt om die kloof te verkleinen en het internationale verhaal van Den Haag breder te laten

Samen met internationale organisaties, kennisinstellingen en maatschappelijke partners organiseren we

landen in de stad. Ervaringen met initiatieven uit het verleden om deze kloof te overbruggen nemen we mee in

publieksactiviteiten die internationale thema’s toegankelijk maken voor inwoners. Via het Just Peace-platform

onze ambitie om meer te investeren in onderling contact, begrip en samenwerking tussen internationale en

ondersteunen we initiatieven zoals open dagen, debatten, lezingen en culturele avonden. We zetten nadrukkelijk

lokale inwoners.

in op educatie en jongerenparticipatie, maar richten ons ook op groepen die zich minder vanzelfsprekend verbonden voelen met het internationale profiel van de stad. Digitale middelen en lokale media helpen ons om

Daarom stimuleren en ondersteunen we initiatieven die gericht zijn op echte uitwisseling en ontmoeting. Denk

een breed en divers publiek te bereiken.

aan gezamenlijke buurtprojecten, sport- en cultuuractiviteiten waar internationale en lokale bewoners elkaar leren kennen, of programma’s op scholen die kinderen en ouders uit verschillende achtergronden samenbrengen.

We ondersteunen dialoog en debat over internationale ontwikkelingen in de stad

We werken samen met lokale verenigingen, internationale organisaties en bewonersgroepen om deze verbin-

Den Haag is een stad met meer dan 180 nationaliteiten. Internationale ontwikkelingen — van oorlogen en

dingen te leggen — niet als eenmalige actie, maar als vast onderdeel van het Haagse stadsleven. Zo bouwen we

mensenrechtenschendingen tot klimaatcrisis — raken onze stad vaak direct via verschillende diaspora en andere

aan een stad die lokaal geworteld, maar internationaal verbonden is.

Beleidskader internationale zaken 2025 - 2035 | Deel 3 Wat doet Den Haag internationaal?

15

Slot

Van ambitie naar actie Den Haag is al eeuwenlang een stad met een uitgesproken internationale identiteit. Die positie is historisch gegroeid en maatschappelijk verankerd, maar vraagt in het licht van actuele ontwikkelingen om hernieuwde aandacht en een strategische koers. Internationale vraagstukken zoals migratie, klimaat, veiligheid en mensenrechten raken onze stad direct. Tegelijkertijd biedt de internationale aanwezigheid in Den Haag kansen voor kennisdeling, economische ontwikkeling, maatschappelijke innovatie en stedelijke samenwerking. Het is daarom logisch en noodzakelijk dat Den Haag haar internationale profiel niet alleen onderhoudt, maar actief inzet voor de stad en haar inwoners. Dit beleidskader biedt daarvoor een samenhangende en toekomstgerichte aanpak, opgebouwd rond twee hoofddoelen: Den Haag lokaal versterken als betrouwbare gaststad voor wie werkt aan vrede en recht, en Den Haag internationaal versterken als leidende stad in vrede en recht. Elk doel is uitgewerkt in drie subdoelen, die samen zorgen voor een breed en gebalanceerd beleid — van internationale positionering en samenwerking op mondiale opgaven tot het verbeteren van zichtbaarheid, betrokkenheid en verbinding met lokale gemeenschappen.

De uitwerking in deel 3 laat zien hoe we dit doen: via programma’s, partnerschappen en projecten die aansluiten bij de uitgangspunten van dit kader — duurzaam, inclusief, verbindend en gericht op gedeeld eigenaarschap. Daarmee is dit beleidskader geen eindpunt, maar een vertrekpunt voor een versterkte internationale koers van Den Haag in geopolitiek turbulente tijden. Een koers die voortbouwt op wat er al is, ruimte biedt voor nieuwe samenwerking en bijdraagt aan een toekomst waarin internationale samenwerking in onze stad zonder grenzen niet alleen zichtbaar is, maar ook voelbaar en waardevol — voor iedereen die Den Haag tot zijn thuis noemt.

Beleidskader internationale zaken 2025 - 2035 | Slot

16

Bronnen

Adviesraad Internationale Vraagstukken (2025). Krimpende maatschappelijke ruimte: vrijheid en veiligheid onder druk. Den Haag. Houtkamp, C. (2024). De buitenlandisering van het binnenland: de rol van het lokaal bestuur in een roerige geopolitieke wereld. In Met het oog op de toekomst. Essaybundel bij de Staat van het Bestuur 2024. Ministerie van Binnenlandse Zaken. Den Haag. Ministerie van Buitenlandse Zaken. (2023). Beleidsnota Mensenrechten – Democratie – Internationale Rechtsorde. Den Haag. Ministerie van Buitenlandse Zaken. (2024). Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2025. Memorie van Toelichting. Den Haag Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. (2024). Cybersecuritybeeld Nederland 202. Den Haag. Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. (2024). Nederland in een fragmenterende wereldorde. Den Haag. World Economic Forum. (2024). Global Risks Reports 2025 20th edition Insights Report. Geneva, Switzerland.

Beleidskader internationale zaken 2025 - 2035 | Bronnen

17

In het kort 1. Fundamenten

2. Strategisch kader

1.a. Beleidskader I.  Het internationaal beleid fungeert als kaderstellende nota voor concernbreed internationaal gemeentelijk beleid.

2.a. Missie I.  Den Haag draagt bij aan het beschermen en bevorderen van de internationale rechtsorde

II. Het biedt richting, verbindt domeinen en versterkt de samenhang tussen lokale en internationale ambities.

II.  De internationale rechtsorde is door de eeuwen heen onlosmakelijk met de stad verbonden.

III. Het is een strategisch kompas dat de internationale component in bestaand beleid zichtbaar en doelgericht maakt.

III. Deze internationale rechtsorde stelt onze inwoners in staat om in vrede, vrijheid en veiligheid een welvarende en duurzame toekomst op te bouwen.

1.b. Nut en noodzaak I.  Internationale samenwerking is essentieel voor het realiseren van lokale maatschappelijke opgaven.

2.b. Visie I.  Wereldwijd staat Den Haag bekend als de Internationale stad van vrede en recht.

II. De internationale dimensie is verweven met beleidsterreinen zoals economie, veiligheid, duurzaamheid, onderwijs en inclusief samenleven. III. Zonder strategisch internationaal beleid dreigt versnippering, verlies van positie en gemiste kansen voor stad en regio. 1.c. Actuele urgentie I.  Internationale ontwikkelingen zoals geopolitieke spanningen, ecologische crises, technologische dreigingen, economische en mondiale maatschappelijke uitdagingen raken Den Haag direct.

II.  We bieden in Den Haag een veilige haven voor wie wil werken aan vrede en recht, in het bijzonder door het bevorderen van de rechtsstaat en de democratische waarden, klimaatrechtvaardigheid, humanitaire actie en mensenrechten, en een veilige en weerbare samenleving. III. Onze stad neemt ook internationaal een leidende rol in het uitdragen van deze principes. 2.c. Internationale doelen I.  Den Haag is internationaal een betrouwbare gaststad voor wie werkt aan vrede en recht. (1) We versterken het internationaal vestigingsklimaat

II. De internationale rechtsorde staat onder druk, terwijl de behoefte aan internationale samenwerking door deze ontwikkelingen juist toeneemt. III. Internationale aanwezigheid in Den Haag biedt kansen, maar vraagt om strategisch onderhoud en versterking. 1.d. Historische context en positionering I.  Den Haag heeft een unieke, historisch gegroeide positie als internationale stad van vrede en recht. II. Deze rol is het resultaat van decennialange institutionele opbouw, diplomatieke traditie en gerichte internationale samenwerking van de gemeente. III. Den Haag is gaststad voor internationale organisaties, conferenties en netwerken die wereldwijd bijdragen aan vrede en recht.

Beleidskader internationale zaken 2025 - 2035 | In het kort

(2)We stimuleren internationale organisaties, conferenties en bedrijvigheid (3) We werken aan een weerbare stad II.  Den Haag neemt internationaal een leidende rol op het gebied van vrede en recht. (4) We dragen vrede en recht actief uit in onze internationale relaties

(5) We faciliteren initiatieven die bijdragen aan de internationale rechtsorde, inclusief mensenrechten. (6) We versterken internationale stadstrots en betrokkenheid van inwoners via publieksdiplomatie.

18

In het kort 3. Uitgangspunten van het internationaal beleid

6. Samenwerkingsverbanden

3.a. Het profiel Internationale stad van vrede en recht is leidend.

6.a. De gemeente werkt actief samen met maatschappelijke partners, bedrijfsleven, kennisinstellingen, overheden en internationale netwerken.

3.b. De manier waarop we internationaliseren verbindt de stad. 3.c. Ons internationaal beleid ondersteunt.

6.b. Er wordt ingezet op ontmoeting en verbinding binnen het internationale ecosysteem.

3.d. Het beleidskader internationale zaken biedt een strategisch kompas.

6.c. De gemeente erkent de kracht van internationale gemeenschappen en toont zich responsief waar mogelijk, presterend waar nodig en netwerkend waar gewenst.

4. Thematische focusgebieden

7. Monitoring en verantwoording

4.a. Sterke rechtsstaat en democratische waarden

7.a. Jaarlijkse voortgangsrapportage op tactische doelen, inspanningen en behaalde resultaten.

4.b. Klimaatrechtvaardigheid 4.c. Humanitaire actie en mensenrechten 4.d. Veiligheid

7.b. Strategische bijstelling op basis van geopolitieke, economische en maatschappelijke ontwikkelingen.

4.e. Weerbare samenleving

5. Rollen van de gemeente 5.a. Rechtmatige overheid: kaders stellen en basis op orde houden 5.b. Presterende overheid: stimuleren en uitvoeren waar nodig 5.c. Netwerkende overheid: regisseren en samenwerken waar gewenst 5.d. Responsieve overheid: faciliteren en ondersteunen waar mogelijk

Beleidskader internationale zaken 2025 - 2035 | In het kort

19

Beleidskader internationale zaken 2025 - 2035

20