RIS322974 Bijlage 3 - Bloemlezing - Ontwapend inzicht in wapenproblematiek onder jongeren

Jongeren leren hoe je conflicten en problemen kan oplossen kan nooit kwaad. Dat is ook handig voor als je eens een probleem hebt op werk of zo.

Die jongens die handelen uit angst, als je hen een onwijs mooi alternatief biedt en een nieuw netwerk, dan krijg je ze gewoon bij elkaar.

Jongeren moeten op scholen sowieso meer praktische levensvaardigheden leren. Ik leer daar over een wiskundige breuk die ik later nooit meer nodig heb. Ik zou willen leren hoe ik mijn belastingen in moet vullen of hoe ik moeilijke gesprekken moet voeren. Hoe ik een fietsband moet plakken.

Jongeren denken zij bewapenen zich, dus ik moet me ook bewapenen en dat jut elkaar enorm op dus ik denk dat het echt evident is dat we hier fors op ingrijpen.

Ik denk wat we moeten willen bereiken, dat het niet meer nodig is voor die jongeren om met wapens rond te lopen. Je moet iedereen het gevoel geven dat er meer kansen zijn. Leer jongeren die niet meer naar school willen hoe ze een baan kunnen krijgen. Hou die jongeren niet op school, maar leer ze een vak.

Behoefte aan een goede preventieve manier om te leren hoe kinderen met woorden problemen kunnen oplossen.

Lijkt een goed idee [jongeren leren hoe je conflicten en problemen kan oplossen], ik heb daar weinig over meekregen op school.

D.4 Bewustzijn van gevolgen creëren Ik denk dat je wel vroeg moet beginnen met het uitleggen van het verschil tussen genieten van je jeugd en het verpesten van hun toekomst. Die scheidingslijn is vaak heel dun in hun belevingswereld.

Jongeren bewust maken van de oorzaken en gevolgen van de keuzes die ze maken.

Ze beseffen niet wat ze doen, daar moeten we ook iets mee doen. Ze moeten meer bewuster worden. Dit kan echt niet. Dat [goede preventieve manier om te leren hoe kinderen met woorden problemen kunnen oplossen] lijkt mij lastig te realiseren. Idee is goed.

Bewustmaking van impact op omgeving en familie.

Dat we wat creatiever worden in die jongeren triggeren, anders dan als je iets verkeerds hebt gedaan krijg je een dwangsom, maar weet nou wat het met je doet.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

78

Wij zijn in gesprek met de jongeren, en dan vooral jongeren die in het rivaliserende stuk zitten, dus ook echt met wapens lopen. We gaan in gesprek, over de wapens, over de videoclips, het gevaar en dat is wat je moet doen denk ik.

De effecten op lange termijn meenemen in de voorlichting. Dat je meer kan inzoomen op wat drijft die jongeren, waarom krijgen ze later spijt van momenten dat ze nu zo onberekenbaar zijn of dit gedrag hebben. Het dragen of gebruiken van een wapen nu, kan de droom van het worden van een piloot later, verpesten.

Ze hebben geen weet bij wat ze doen en zien de gevolgen er niet van in. Dus ik denk dat als ze het in hun achterhoofd hebben wat de consequenties zijn van wapenbezit, ze er wel 3 keer over nadenken.

Betere informatie en kennis over de strafbaarheid. Dus dat je een strafblad krijgt en wat je straf wordt. Het zou bepaalde jongeren kunnen afschrikken. Sommigen weten niet wat de consequenties zijn.

Ik denk niet dat iedereen weet dat je een strafblad krijgt. En dat je daarna niet meer overal kan werken.

Voorkomen dat iemand van slachtoffer naar dader gaat. Ook een mes meenemen om jezelf te verdedigen kan verkeerd aflopen.

Ik ben verontwaardigd over de jonge daders van de patatzaak. Kinderen zijn jong dus zullen ook geen besef hebben. Hoe krijg je dat besef bij ze?

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

79

E. Betrekken van de omgeving Belang van sociale omgeving: mensen uit eigen kring betrekken om invloed te hebben. Jongeren luisteren niet naar de gemeente.

Het informele netwerk zoals buren, vrienden, familie is het meest krachtige netwerk dat je in kan zetten.

E.1 Betrekken van opvoeders In het buitenland zien we dat veel meer gebruik gemaakt wordt van de gemeenschappen en het netwerk daaromheen.

Voor basisschoolleeftijden moet misschien wel het sporten gratis zijn, ervoor zorgen dat zij in een gezonde groepsomgeving blijven.

Met jongeren aan de slag gaan om te kijken waar komen ze ook weer terug, hoe worden ze opgevangen binnen hun eigen netwerk in hun gemeenschap.

Ambitie voor het Actieplan is het versterken van bredere partnernetwerk. Ik zit een klein beetje meer in de vrijetijds­ besteding waar jongere ook rondhangen. Dan denk ik ook aan de rol van de sportclubs, coaches, trainers.

We moeten oog hebben voor de ouders van ‘normale kinderen’. Het helpt een ouder wel om te weten wat er op straat speelt en wat er voor jongerencultuur speelt om het goede gesprek te voeren.

En ook de ouders in de oplossing meenemen, want opvoeden is tegenwoordig ook iets geworden waar ouders bang zijn om grenzen bij te stellen.

Ik denk dat aan de voorkant het heel helpend gaat zijn als ons professionele netwerk, waar echt een berg aan kennis ligt, dichter naast de ouder komt te staan.

Micro-interventies of interventies op familieniveau via bijvoorbeeld Raad voor de Kinderbescherming is interessant om te onderzoeken.

Samenleving breed inzetten van interventies.

Ik denk dat op het moment dat je zegt van ik zet mijn deur eens open voor jongens die wat zwakker zijn, dan verminder je de aanwas op die straat.

Ik denk dat dat een geïntegreerd iets moet zijn vanuit voorlichting en instructie en zelfs omgangsvormen in scholen en op sportverenigingen.

Als je ouders alleen al bij een stukje voorlichting of instructie betrekt, dan wordt het thuis ook makkelijker om te bespreken. Het is voor ouders namelijk ook een lastig onderwerp om thuis te bespreken.

Ouders erin betrekken en informeren. Handelingsperspectief geven.

Ik denk wel dat de naasten de pilaren zijn waarop recidivevermindering van de gedetineerde plaats kan vinden.

Je moet je gaan focussen op de groep die je wel kan bereiken en open staat voor verandering. Hierbij moet je je focussen op de ouders, en de samenwerking tussen de verschillende organisaties.

De naasten kunnen ook genoeg betekenen als ervaringsdeskundigen en ga die nou gewoon eens een keer als bron gebruiken. Het netwerk eromheen, vader, moeder, broertjes, zusjes.

Ouders moeten betrokken worden bij jongerenwerktrajecten. Zij zijn tenslotte verantwoordelijk voor de opvoeding van de kinderen en het gebeurt thuis.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

80

Ik wil wel toevoegen dat ik wel een heel groot belang zie van het investeren in de mensen om de jeugdigen heen. En dan inderdaad ouders. Als mensen er al helemaal inzitten ga je ze er niet uit krijgen als ze zelf dat niet willen. Dus je moet investeren in het netwerk eromheen.

Integrale aanpak lijkt meer op te leveren waarbij je tijdsbeslag korter wordt en waar je ouders en jongeren mee kan laten praten over wat in hun situatie het meest passend zou zijn.

De rol van ouders moet worden versterkt, hoe zijn we zoekende naar.

Blijf weg bij het bestraffen van ouders en/of deze geldelijk bestraffen. Uit buitenlands onderzoek blijkt dat dit bijdraagt aan het stigma van de ouders en niet de recidive aantallen beïnvloedt.

Voor bewustwording onder jongeren zijn ook ouders nodig.

Ouders moeten met hun kinderen in gesprek gaan, eventueel met school erbij.

In de thuissituatie zorgen dat het niet normaal is om een wapen te dragen. In de onderwereld zullen altijd wapens zijn, maar vanuit de jeugd, vanuit huis, en ook vanuit school moet worden uitgedragen dat het niet normaal is om met een wapen te lopen. Je hoeft je niet onveilig te voelen en dat wapen gaat je ook niet helpen.

In de benadering van de ouders kan het niet alleen. We moeten als professionals altijd uitstralen dat het en- en is. Ouders zijn altijd onderdeel van het ontwikkelingsproces van hun kind, maar zij zijn niet het enige onderdeel.

Voorlichting aan de ouders zodat zij de signalen ook eerder oppikken. Niet wanneer er al van alles aan de hand is een inhaalslag.

Ouders zijn een onderdeel van de oplossing. Je kan niet alles overlaten aan de school en de straat, beleidsmakers, scholen, leraren.

Waar wij vanuit de gemeente ook nog wel behoefte aan hebben is, hoe kunnen we nou die ouderbetrokkenheid vergroten?

Hoe kunnen we ouders ondersteunen die ook gewoon zelf in een moeilijke positie zitten, al dan niet met schulden of met een laag sociale, economische status of weet ik veel, en die misschien ook gewoon problemen ervaren in opvoeden.

Ouders is wel een groep die het gedrag van hun kind nog kunnen bepalen. Hebben de meeste invloed op de jongere.

Ouders leren dat wapens niet op een te toegankelijke plek liggen. Misschien wel lastig. Kijken of alle messen nog wel aanwezig zijn in de la. Wel aandacht aan geven, maar ook niet te veel.

Online kan het [gesprek voeren over wapenbezit door ouders] wel anoniem. Je moet echt een basis vormen, creëren van de thuissituatie. We moeten niet gelijk praten over uithuisplaatsing en dat soort zaken, maar je moet wel beginnen bij de kern en dat is altijd thuis. Daar begint het.

Ouderbetrokkenheid is ook niet alles, maar het gaat ook over die hele driehoek of het vierkant. Net zo goed als dat maatschappelijke problemen niet een probleem zijn voor school is het voor een huishouden ook moeilijk.

E.2 Rolvervulling door het onderwijs Schoolbezoeken focussen op criminaliteit: oorzaken, uitwegen, en gevolgen, met ruimte voor discussie.

Ook zorgen dat er binnen de school toch maatwerk kan worden aangeboden om de jongeren binnen te houden, zodat er in ieder geval dagbesteding blijft.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

81

Onderwijs zou veel meer moeten aansluiten op de groep jongeren die het lastig vindt om onderdeel te zijn van een groep. Niet alle jongeren passen in een klas van 30 personen. De school zou meer specialisatie moeten krijgen om met deze doelgroep om te gaan.

Als ik kijk op microniveau op een school dan zijn er zeker verbeteringen aan te brengen rondom ‘wat moet ik doen als er een wapen is’. Durf ik iets te doen, zo ja, wat moet ik doen? Daar kan zeker op een bepaalde manier professionalisering plaatsvinden.

Er is een groep die of door ADHD of LVB of andere gedragsproblemen niet functioneert in het reguliere onderwijs en soms ook zelfs niet in het speciaal onderwijs, dat er voor die groep een plek moet zijn waar zij heen mogen gaan.

Controleren helpt wel voor het kijken of er daadwerkelijk wapens zijn, maar of daadwerkelijk het wapenbezit verminderd wordt? Ik denk misschien wel binnen de school, maar op de straat niet.

Scholen vinden het enorm lastig om de rolbeschrijving van [een contactpersoon bij] de politie in het schoolveiligheidsplan op te nemen. Dan gaan leerlingen naar de buurman [een andere school] toe. Maar het is juist de bedoeling dat iedere school dat doet, want dan kunnen ze niet meer naar de buurman toe. Zo kan er doorgepakt worden wanneer er doorgepakt moet worden.

Leraren moeten met een bepaalde stevigheid voor de klas staan bij een klas die mogelijkerwijs ontspoort, de regie kunnen houden. Het komt voor dat scholen of docenten dat lastig vinden.

In klassen zie ik dat de leraren gemogen willen worden, ze moeten juist grenzen stellen en duidelijk zijn.

Signaleringsfunctie vanuit het onderwijs zou wel helpen.

De beste plek blijft op scholen. Als de jongere iets wil doen, doet die het toch. Zorg dat je in de full circle werkt, zowel preventief, als ze er vol in zitten, als wanneer ze eruit komen.

We verzinnen van alles en school is zo belangrijk. Ik mis vaak de school, die mis ik in de hele aanpak. Terwijl kinderen de meeste tijd doorbrengen op school. Ik vind dat daar goed contact mee moet zijn. Het begint vaak op school. Ouders moeten daar ook een plek hebben om rustig te kunnen praten en niet meteen in de aanval gaan.

Je kan je ook wel afvragen welk probleem je wil dat de school oplost. Er wordt vaak naar de school gekeken, de school moet het maar oplossen. Als school heb je zeker een rol, maar je kan het niet alleen.

Er moeten echt wel opties zijn dat jongeren zich gehoord en gezien voelen op plekken waar ze ook hun talent kunnen ontwikkelen. En dat is er nu niet voor alle jongeren, want dit gebeurt vaak op school.

In ieder geval personen hebben op scholen die met lastig gedrag overweg kunnen.

Ik zou ook een veiliger gevoel hebben als een school eerlijk is over de situatie op hun school en er wat ze eraan wil doen.

E.3 Benutten van rolmodellen De succesverhalen van jongeren die uit deze wereld stappen, hebben structuur en een rolmodel.

Scholen moeten duidelijk zijn aan de voorkant. Gezamenlijk afspreken, niet in het kader van ‘ik ben bang dat leerlingen dan naar een andere school gaan’.

Kijk ook bij wie de jongeren terechtkunnen. Als ze nou inderdaad thuis dat rolmodel niet hebben, bij wie kunnen ze dan wel terecht.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

82

Zie dus ook gewoon sterktes in mensen die misschien niet SKJ geregistreerd zijn, geen hbo-diplomaatje hebben, maar wel genoeg ervaringskennis hebben. En haal dat ook gewoon op, en zie die mensen ook gewoon als volwaardig.

Het is goed om op lokaal niveau de sociale kaart te kennen, zoals sleutelfiguren in de wijk die dicht bij de jongeren staan. Die moeten ook echt aan de preventiekant ingezet worden.

Wat helpt zijn goede banden met de wijkagent, via die weg kan je vragen wat de beste route is om het af te handelen. Ouders kunnen wapens inleveren bij buurtcentrum om het redelijk anoniem te houden. Het helpt als het professionele netwerk zo op elkaar aangesloten is.

Ik pleit voor een expertise-team waarin je de straat medeverantwoordelijk maakt voor het oplossen van het probleem. En we niet meer gaan zeggen we gaan dit paternalistisch van bovenaf doen.

Rolmodellen die de echte straattaal kennen en iemand die de jongeren begrijpt zijn nodig.

E.4 Benutten van de ogen en oren, cultuur en krachten in de wijk De sociale cohesie in buurten en dergelijke, dat daar weer iets gaat gebeuren.

Zie ook de krachten in de wijk. In plaats dat we het altijd extern [jongerenwerk] gaan halen omdat die SKJ geregistreerd is.

De wijkagent, die heeft echt zicht op de wijk, hij kent iedereen en weet wat er speelt. Dat zouden we moeten koesteren en erop inzetten, denk dat je er meer winst uit kan halen dan wat het zou kosten.

Heel erg inzetten op wat je in de wijk kan doen; wijkagent, jongerenwerker, school, naschoolse activiteiten.

Je moet wel mensen uit de wijk hebben, die weten waar ze over spreken.

Je hebt gewoon peer-to-peer support binnen je wijk nodig in plaats van dat je toch weer een rem of een filter moet zetten op met wie je spreekt. Want je spreekt met de overheid.

Ik ben iemand die voelt wat er op de straat gebeurt. Wil je daar interventies in kunnen plegen? Geef ons dan die ruimte en ga eens luisteren naar mensen die daar heel dichtbij zitten. In plaats van mensen die daar mijlenver van af staan en daar van alles over vertellen, op basis van theorieën die honderd jaar geleden zijn ontwikkeld.

We moeten veel meer in de hoofden van die gastjes komen, gebruik daarvoor de straat, want waarom zou je de straat niet gebruiken?

Ik denk dat het echt moet gaan over communties. Dus hoe maken we van die straat een community die zich gaat inzetten voor de andere kant.

Ik zou veel meer inzetten op gasten uit de wijk.

We moeten dat verhaal op straat gaan veranderen. Daarvoor heb je de straat nodig. Heel simpel.

Grijp de motivatie aan die er nog wel zit, om dat te laten bloeien.

Ik vind gewoon dat we de problematiek in een bredere context moeten plaatsen en dat we mensen op waarde moeten schatten die we in de wijk hebben.

Er moet ingezet worden op positief gedrag i.p.v. alleen maar consequenties en negatief gedrag straffen.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

83

F. Aanpassen van wetgeving, vergroten van mogelijkheden binnen het bestuursrecht en bewerkstelligen van een adequate strafrechtketen De straffen moeten hoger zodat het afschrikeffect wordt verbeterd.

Zwaarder straffen is niet per se noodzakelijk, maar wel ­de reactie op wapenbezit, door bijvoorbeeld politie, moet veranderen.

Langer straffen werkt niet, lik op stuk wel.

Een jeugdbestuursrecht versie die niet te veel op herstel is gericht, maar meer op sanctioneren.

Dat je zo’n geldbedrag [last onder dwangsom] kan kwijtschelden door naar een werkstage te gaan, moeten, verplicht. En dat die dwangsom daarna van de baan is. Dus dat die meegaat in een leerbedrijf, of stage in de gevangenis, dat die iets moet gaan bijdragen waar wapens of het tegengaan van wapens ergens inzichtelijk voor hem wordt.

Behoefte aan wetgeving om de pakkans te vergroten, ook in het geval van wapenproblematiek op sociale media. Meer oog voor het slachtoffer in het hele strafproces, meer oog voor de nazorg. Sommige jongeren zijn meer onder de indruk als je ze raakt in hun status, op hun bezit zoals dure kleding. Oftewel: Afpakken door het OM. Dit kan echter alleen als je als straf een boete oplegt. Aangezien dit niet passend is voor vuurwapenbezit kan afpakken nu niet. Dit terwijl de impact hiervan waarschijnlijk veel effectiever is.

Niet te belerend opstellen naar jongeren en ouders.

Misschien is er nog iets te winnen in de wetten en regelgeving op sociale media, dat je sneller in besloten groepen kan komen, gezien het onlinegedrag steeds minder publiek is.

Niet per se vanuit de gemeente, maar politiek gezien speelt ook wel of we ook iets strafrechtelijk kunnen gaan doen onder de 12 jaar.

Kijkende binnen de zwaardere doelgroepen werkt straffen statusverhogend. Losweken van de doelgroep, daar zit de meeste winst.

Al dan niet via Halt, om bijvoorbeeld verplichte trajecten [als een conflicthanteringstraining] te gaan inzetten.

Er moet een effectieve straf komen in combinatie met goede begeleiding.

Last onder dwangsom is een preventiemiddel en geen straf, maar zo voelt het natuurlijk wel.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

84

Als er ingezet wordt op repressie, kijken of we kunnen straffen onder de 12. Maar misschien moeten we even kijken wat we ze kunnen leren onder de 12 jaar.

Betere integratie van buitenlandse groepen die naar Nederland komen.

Een cursus of zo, bijvoorbeeld als je te hard rijdt? Onder de 12 jaar hebben ze kennis nodig en geen straf.

F.1 Inzetten op opsporing en het vergroten van de pakkans Wij bedoelen hier Halt als voorlichtingsmechanisme, niet als straf.

Er zal echt voorlichting moeten zijn, dat er daadwerkelijk kennis die leeftijd in wordt gegooid en niet per se Halt in zetten om alvast een soort pre-Haltmaatregel in te zetten.

Wat heel goed is van de ZSM-tafel is dat je met alle ketenpartners spreekt. Alleen bij de ZSM is het zo dat het strafzaken zijn, geen voorlopige hechteniszaken. De verbinding houden tussen die twee afdelingen zou heel goed zijn: als iemand met lichtere zaken binnenkomt, maar die maakt een overstap naar de zwaardere criminaliteit. Je informatiepositie - over wat er daarvoor is besproken over zo’n jongere en wat er allemaal bekend is - is heel belangrijk.

Gedragsverandering teweegbrengen op een vriendelijke manier. Dat het niet een taakstraf gevoel is, maar dat het een andere trigger kan zijn.

Als de alternatieven er niet zijn, kun je je wel heel erg richten op de jongeren en het wapengebruik, maar als je daarna geen follow up hebt, kom je volgens mij niet heel veel verder.

Het gebruik van een wapen is maar een uitingsvorm van hoe dat geweld tot uiting komt wat heel veel gevaren in zich heeft. Maar de oorzaak, van die criminaliteit of van die jongere die afglijdt, vraagt echt een specifieke aanpak en ik denk dat we meer moeten investeren in opsporing daarvan.

Ik hoor toch ook van jongeren zelf, via informanten hebben wij diverse jongeren gesproken, dat het vergroten van de pakkans wel degelijk werkt. Dus je moet gepakt kunnen worden om dat ook af te schrikken. Dus ook daarin zullen we onze rol pakken.

Onderzoek naar wat er nodig is om de handhaving zo op te schroeven dat mensen het gevoel krijgen dat ze niet wetteloos zijn. Het is niet wetteloos om een vuurwapen op zak te hebben. Dat is strafbaar. De pakkans moet vergroot worden.

Ik denk dat het allerbelangrijkste is en iedereen zegt het: het voorhanden hebben van, de verkrijgbaarheid. Ik denk dat wij een been bij kunnen trekken in de opsporing, dus waar komen die wapens nou vandaan. En op die andere trajecten dus geen preventie zonder repressie, geen repressie zonder preventie.

Ik zal me zeker hard maken voor prioritering in opsporing. Vanuit de landelijke aanpak is het wenselijk om bijvoorbeeld wetgeving te krijgen om wapenverkoop landelijk aan te pakken.

Straffen zijn te laag.

Ik ben wel blij dat we ook meer zicht krijgen in de online leefwereld omdat we jeugdboa’s hebben, jeugdagenten, maar ook digitale agenten die dat proberen in beeld te krijgen. Dat we het oog daarvoor ook steeds meer als onderdeel van de opsporing proberen in te bedden.

Zwaardere straffen. Als een jongere iemand heeft ­neergestoken, krijgt hij maar één jaar gevangenisstraf. Dan denk ik, dat kan niet als je zoiets ergs doet.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

85

Wie houdt er op het moment toezicht op de [online] verkoop van wapens? Is dat de NVWA die reeds dingen naar ons kan rapporteren? Als het gaat om bredere gesprekken over illegale content is ProCOm een goed vehikel waarin reeds veel van dergelijke zaken worden besproken en ook het thema jongeren en wapens onder zou kunnen vallen.

De politie zou een melding moeten krijgen van een filmpje met wapens zodra dat verschijnt op sociale media en dat zij het er dan af kunnen halen. Dat iedereen kon zien hoe Peter R. de Vries werd vermoord. Dat moet toch niet kunnen?

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

86

G. Verbeteren van de integrale aanpak en samenwerking tussen organisaties Het is erg belangrijk dat we het multidisciplinair aanpakken.

Verbinding tussen praktijk en beleid voor effectieve aanpak.

Voor al deze partijen is het van belang om korte lijnen te hebben met iemand die weet bij wie je moet zijn om zodoende toch relatief snel tot oplossingen te komen.

Ik mis overkoepelende interactie, het is gek om te horen dat ze in Friesland al een jaar ergens mee bezig zijn waar niemand iets van weet en vervolgens het wiel 20 keer opnieuw uitgevonden moet worden.

Er kan best een verband zijn tussen drugs en wapenbezit. In dat kader zou je ook gerichter kunnen kijken wat doen jullie bij preventie met gezag en wat bij wapens en jongeren.

Dan heb je de secundaire preventie waar s­ amenwerking nodig is, waarbij ik denk dat jeugdexpert-­teams een rol kunnen spelen.

Ook wat mij betreft zit de sleutel in de passende aandacht die er is vanuit alle invalshoeken voor dit fenomeen, dat moet ook daadwerkelijk zichtbaar zijn voor de samenleving.

Het moet een full-circle effect hebben.

Je zou toch moeten zeggen dat zo’n actieplan nog meer succes gaat hebben als je ook andere gebieden erbij gaat betrekken. En dat is een VOG, dat is stage discriminatie, kansengelijkheid, al die dingen die nu ook, laten we zeggen, verder in het nieuws komen binnen onderwijsland.

Ik denk dat het voor ons een belangrijke taak is om in de samenwerking met politie en gemeenten, met name vanuit verbinding met de wijkagent, het vanaf daar over te kunnen dragen. Niet een incident op zich, maar ook dat de politie de middelen heeft om die verbinding weer met andere partijen te zoeken. Nou is dat een symptoombestrijding en tegelijkertijd ook het voorkomen van een herhaling.

Zo snel mogelijk de aansluiting bij de wijkagent kunnen vinden.

Ik pleit voor een landelijke denktank in plaats van gemeentelijk.

Convenanten waarin ketenafspraken gemaakt worden tussen verschillende disciplines die betrokken zijn, onder andere ook bij dit onderwerp. Ik zou dat vooral ook aangrijpen om dit onderwerp te agenderen. Het gaat vooral om het verstevigen van de samenwerking met de verschillende partijen die in zo’n convenant de handtekening hebben gezet. We hebben het over scholen, gemeente, Halt, politie, jongerenwerk.

Wat ik ook mis is nazorg. Dat moet structureler. Geen enkele stakeholder kan het alleen. Als gemeente kun je er alleen preventief op inzetten door externe partijen erbij te betrekken en met jeugd in gesprek te gaan in de hoop hen op een ander spoor te zetten.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

87

Ik wil geenszins de verantwoordelijkheid van ons afschuiven. We hebben als [media] platformen een enorme verantwoordelijkheid, maar het is wel een gedeelde verantwoordelijkheid.

Het zijn jongeren die niet snel binden met iemand, de vertrouwensband en verbondenheid met een professional is dan ook belangrijk. Als je dan wisselingen hebt bij het personeel is het voor de jongeren onbekend en ongeloofwaardig. Wetende dat dit aan de orde is moet er ook gekeken worden naar de gegevensdeling. Op het moment dat je als professional iets gaat vastleggen als op wat voor manier werken wij nou samen, dan hoef je minder te leunen - ook al zal je altijd moeten leunen - op de vertrouwensband. Dan kan je terugvallen op het formele samenwerkingsverband.

De basis op orde brengen in mijn organisatie is wat ik wil gaan doen. De signalen die er zijn bij de verschillende ketenpartners kunnen nog niet duidelijk worden weg gezet, dat gaat nu wel komen gelukkig.

Samenwerking en kennisdeling zijn essentieel om een coherente en effectieve aanpak te ontwikkelen.

Samenwerken om die mindset te veranderen: dat het niet normaal is om wapens bij te hebben of te gebruiken.

Als micro-interventie zou het prettig zijn als er een link is met gemeente en Raad voor de Kinderbescherming en Jeugdbescherming om iets te doen qua opvoeding met de ouders of voorlichting voor de jongere zelf, niet dat je een heel dossier hoeft te hebben.

Organisaties hebben het idee tegengewerkt te worden door overheden en gemeentes, terwijl ze elkaar juist moeten ondersteunen.

Er zijn natuurlijk leefgebieden die wel lastiger zijn, zoals de GGZ of 18- dan wel i.v.m. de AVG en informeren van ouders, dus dat zijn zeker wel belemmeringen, maar de sleutel zit in samenwerking.

Streven naar gezamenlijk idee en kwaliteit in aanpak.

Het samen optrekken van scholen en andere partners met betrekking tot maatschappelijke problemen moet normaal worden. Het zijn geen eigen problemen van de school. Het is eigenaarschap creëren van een probleem en integraal aanpakken.

Praktische handvatten in het Actieplan voor jongerenwerkers en scholen: hoe om te gaan met die jongeren die mogelijk een wapen hebben. Hoe het gesprek in te gaan of juist op het delen van informatie. Een Actieplan dat aanreikt hoe professionals de samenwerking kunnen vormgeven.

Het besef dat iedereen elkaar nodig heeft - scholen en veiligheidspartners - moet er komen, zodat iedereen dezelfde lijn doortrekt.

Dus als vaak al wat aan de hand is met de groep die een wapen draagt dan zou de logische reactie zijn, zeker bij vervolging als je ze tegenkomt, dat je meer energie en aandacht besteedt aan de straf en zorg component.

Ik denk dat wij als gemeente – en ik geloof ook andere gemeenten – echt heel erg klaarstaan om te helpen in dat soort casuïstiek waarbij jongeren wapens dragen. Alleen we moeten dat dan ook wel met elkaar willen en we moeten ook wel die randvoorwaarden creëren. Dat heeft deels natuurlijk ook te maken met wetgeving, maar het gaat denk ik ook om prioritering.

De problematiek kan per wijk verschillen, daarom is het juist van belang van die informele leiders te horen wat nodig is. Van daaruit kan gekeken worden hoe er decentraal vanuit overheden en betrokken partijen op ingespeeld kan worden.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

88

Het is goed dat je onderzoek doet naar de aard en de omvang van bepaalde fenomenen, maar ik zie veel meer de kracht van ons samen. De vertaling daarvan door naar de aanpak: wat kan ieder nou gezamenlijk doen met extra prioriteit? Ik denk dat er echt voldoende wetenschappelijk onderzoek beschikbaar is om verklaringen te kunnen geven aan het problematische gedrag van wapengebruik en bezit onder jongeren.

Ik mis in het voortraject heel erg ook de samenwerking met zorg.

Ook al houden die jongeren of de ouders die deur dicht. Meer te kijken naar de zorg in plaats van enkel strafrechtelijk.

Uiteindelijk is natuurlijk samen een doel hebben en dit doel is veilig maken en soms is het net even te veel 18- hulp of 18+ hulp, dus dat het iets te veel gekaderd is.

En ik denk dat het echt je doel is: recidive en het voorkomen van dit soort incidenten en je gaat het gezamenlijk doen, ja dan moet je dus ook samenwerken.

Het zou helpend zijn om ook weer op een goede manier als Rijksoverheid en gemeenten gezamenlijk te acteren op de problemen omtrent wapens en jongeren. We hebben elkaar nodig en we hebben dezelfde doelstelling.

Er moet ruimte zijn voor lokale aanpakken, zodat er op landelijk niveau alleen gefocust hoeft te worden op zaken waar je elkaar voor nodig hebt, bijvoorbeeld voor juridische zaken of wetgeving. Het is belangrijk dat je de lokale aanpak kan inrichten met ondersteuning van het bredere netwerk waar je dat zelf niet kunt.

We hebben een rol in het versterken van de pedagogische basis, maar ook in de weerbaarheid van kinderen. Wij als jeugdartsen moeten misschien meer gezins- en systemisch gericht gaan werken dan soms concentreren op kind en jeugdigen alleen. De ondersteuning van scholen, samenwerking in het sociaal domein en het delen van signalen. Van individu naar collectief, misschien moeten we wel een publiekcampagne doen, van het preventieve domein naar het curatieve domein. Op velerlei niveaus is er wat te doen.

Dit probleem is iets waar we als maatschappij over na moeten gaan denken volgens mij. Het ook zichtbaar maken wat we doen, daar kunnen we denk ik slim wel afspraken over maken: wat doe jij, wat doe ik, in ons dagelijks werk en hoe gaan we daar over communiceren en wat laten we zien.

Wij horen ook regelmatig terug dat de samenwerking tussen school en politie/gemeente niet goed liggen. Dat is niet nieuw. Het zijn dingen die al jaren spelen. De verbinding kan beter. Als er convenanten liggen, dan is dat heel mooi, maar het is vaak pas het begin van hoe je dingen in gezamenlijkheid kan aanpakken.

De gemeente hoort probleemeigenaar te zijn. Zij hebben de opgave om criminaliteit en wapenbezit terug te dringen. Zij kunnen dat ook niet alleen, zij moeten partners faciliteren en daar is school één partner van, maar niet alleen.

Zorgen dat de jeugd, de jeugdzorg alles rondom de jeugd gewoon in orde raakt, dan ga je het bij de basis aanpakken.

Op het moment dat je zorgt dat alle partijen met ouders, met hulp, met school, met de gemeente, met samenwerkingsverbanden samenwerken, want als iedereen bezig is met de jongeren dan zullen ze zich ook gezien blijven voelen.

Over perspectief bieden denk ik dat de gemeentes in het algemeen en de hulpverleningsinstantie en de scholen echt de samenwerking aan moeten gaan. En niet bureaucratisch ieder in zijn eigen omgeving en weet ik het wat, maar dat je echt daadwerkelijk de hulp kan bieden.

Je moet de hele basis sterker maken met elkaar.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

89

Dat is mijn eerste aanbeveling, om het veel integraler te benaderen. Dus ook het vraagstuk van excessief geweld onder jongeren waarbij ze onderdeel worden van de georganiseerde zware criminaliteit en daarin worden ingezet als uithaler of bommenlegger om dat daarin mee te nemen. Want die noodzaak zien wij, dat gaat om dezelfde doelgroep.

Het elkaar vinden als partners is ook een gedeelte onze eigen verantwoordelijkheid.

De samenwerking met de politie, de jeugdpolitie, om daar ook wat meer met elkaar te delen. We zijn heel erg aan het zoeken van hoe kunnen we nou zorgen dat alle informatie bij elkaar komt, zodat we daar elkaar in kunnen ondersteunen. Dat zijn dingen waarop wij aan het investeren zijn.

Wij zouden er zeer bij gebaat zijn, alleen al om preventie ook goed vorm te geven, maar ook te kunnen acteren wanneer dat nodig is of te handhaven, als die informatie-uitwisseling nog beter mogelijk wordt.

Het bij elkaar brengen van mensen is nodig.

G.1 Gegevensdeling mogelijk maken of vereenvoudigen

Je hoopt dat je eigenlijk ook die informatie-uitwisseling in de preventieve sfeer nog veel meer kunt hebben. Het signaleren van joh jouw kind woont in Capelle, maar verschijnt iedere donderdagavond op de Lijnbaan in Rotterdam. Dan hebben we misschien helemaal nog geen strafbaar feit geconstateerd, maar hij maakt wel onderdeel uit van een groep die risicovol is, hoe kunnen we de jeugdwerkers van Capelle daarop attenderen etc. Die informatiestroom is echt noodzakelijk om goed te kunnen handelen.

Aanbestedingen op het gebied van welzijn, die zijn anoniem. Die hebben ze geanonimiseerd, dus je weet niet welke partij er aanbesteedt. Dit zijn dingen die moet je echt gaan veranderen in dat beleid.

De juiste personen moeten elkaar kennen zodat de gegevens gedeeld worden. Je moet elkaar zien. Ook wanneer het goed gaat. Niet alleen wanneer het slecht gaat.

Het zou goed zijn als zij [media] ook eens mee kunnen helpen daaraan [tegengaan van angstig worden en juist wapens willen dragen door berichtgeving], want zij hebben er natuurlijk wel een hele grote invloed op.

Behoefte aan bevoegdheid om informatie te delen.

We moeten transparant handelen als we problemen willen aanpakken, niet achter privacy verschuilen.

Er wordt heel vaak vanuit angst niet gedeeld. Ik zou wensen dat misschien wel vanuit de overheid daar een tool voor komt of deskundigheid, dat je kan bellen, iedereen is daar zoekend is. Hulp bij de juridische grondslagbeschrijving zodat je toch de informatie kan delen.

Ik denk in eerste instantie dat partijen moeten praten met het jongerenwerk. Ik weet niet in hoeverre zij kunnen delen hoor. Wij mogen ook al met onze veiligheidsregisseurs niet alles delen, met de politie mag je dan weer wel dingen delen.

We hopen allereerst dat de wet gegevensverwerking samenwerkingsverbanden tot stand komt. Daar hebben jullie je bijdrage al aan geleverd, maar het is nu aan de politiek om daar nu een klap op te geven. Dat zou enorm helpen op het gebied van informatie-uitwisseling.

Een convenant kan ook al helpen bij informatie-uitwisseling. Gemakkelijker informatie delen.

Het is belangrijk om rekenschap te geven van het wettelijk kader en het communicatiegeheim.

Dat de informatiestroom echt noodzakelijk is om goed te kunnen handelen, geldt evenzeer voor scholen.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

90

Altijd is natuurlijk de proportionaliteitsvraag aan de orde bij informatie-uitwisseling.

Het helpt ook als we goede voorlichting geven over wat in gegevensdelen wel kan en er moet natuurlijk altijd steeds een goede belangenafweging plaatsvinden.

In belang van bescherming van kinderen, jeugdigen, zijn veel van onze mensen ook bereid ver te gaan in de mogelijkheden qua privacywetgeving.

Er is soms nogal veel onbekendheid in de voorlichting hoe professionals in het jeugddomein, dat zijn de jeugdwerkers, maar evenzeer de boa´s, de politiemensen enzovoort, geholpen kunnen worden door de Rijksoverheid met de toepassing van wet- en regelgeving, de privacywetgeving. Een handvat, een handreiking hoe daarmee om te gaan zou handig zijn.

Je gunt eigenlijk iedere professional in het domein die kennis en kunde om te weten wat je mag op het gebied van gegevensverwerking.

Kunnen wij elkaar nu op signalen die we met elkaar delen, concreet maken wat we nodig hebben op gegevensverwerking. Wat ons kan helpen in de aanpak die we wensen. Dus hoe concreter die vraag wordt, hoe makkelijker die voor onszelf, maar ook voor jullie wordt van waar liggen jullie beïnvloedingsmogelijkheden.

Wat wij concreet nodig hebben op het gebied van gegevensverwerking, kan enerzijds bestaan uit betere voorlichting van wat wel kan, of anderzijds mogelijk wet- en regelgeving daarop aanpassen.

G.2 Samenwerken over regionale grenzen heen Wij denken dat we nog veel meer kunnen bereiken in de gezamenlijke aanpak over gemeentegrenzen heen.

Draag een landelijke visie uit en ondersteun lokaal over hoe en dat jongeren op een gezonde manier kunnen omgaan met emoties zoals bijvoorbeeld agressieve gevoelens.

Men weet wel, dat is wel ons beeld, handig gebruik te maken van die verschillen tussen gemeenten, maar ook positiever gesteld, wij denken dat onze maatregelen effectiever zijn wanneer ze op elkaar afgesteld zijn. Laat ik het positiever op die manier zeggen.

Met de burgemeesters hebben we de intentie om met omliggende gemeenten beter af te stemmen en [beleid]gelijk te trekken. We hebben ook ontdekt dat we ook onze bestuurlijke maatregelen beter op elkaar kunnen afstemmen.

Het kan bij jeugdigen noodzakelijk zijn om ze uit de context te halen, of andersom als ze zelfstandig verhuizen de informatie te delen met onze buurgemeente of met welke gemeente dan ook. Zodat ze ook weer op tijd in beeld komen daar.

Ik denk dat dit gemeente overstijgend is. Dus op het moment dat je een soort expertiseteam samenstelt, en die de kans geeft om daar een jaar lang mee aan de gang te gaan en inderdaad initiatieven te ontwikkelen die veel meer vanaf de straat komen dan vanuit het kader, dan denk ik dat je winst kan behalen.

Er moet een landelijk samenwerkingsverband komen op verschillende fenomenen, daarin kan ondersteund worden in maatwerk van de eigen gemeente of regio naast de landelijk maatregelen.

Tevens denk ik dat, zeker in de regio Den Haag, de groepsdynamieken en rivaliteit tussen groepen ervoor gezorgd heeft dat we bij gemeentes en politie en andere partners, beter geworden zijn in gebied overstijgend werken. Dat is een positieve ontwikkeling en ik denk dat dat goed is om vast te houden naar de toekomst toe.

De motivatie zit dus niet alleen in het onttrekken van je lokale gezag zeg maar, maar zit natuurlijk ook gewoon in het feit dat de groepen waarin met opereert over de grenzen heen trekken.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

91

Het begint ook wel, en dan sluit ik me even aan bij onze gemeenschappelijke informatiepositie, juist vanwege die grensoverschrijdende problematiek. Je kunt niet van iedere boa en politieagent en zelfs niet van een jeugdwerker verwachten dat die ook kennis heeft van wat jouw inwoners in een andere gemeente doen en vanuit welke groep de jongeren deel uitmaken.

De systeembelemmering kunnen we alleen doorbreken met goede mensen die ervoor gaan. Die misschien geen doorzettingsmacht hebben, maar het wel kunnen afdwingen.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

92

H. Preventief optreden Heb veel aandacht voor preventie en de doelgroep van 10 tot 14 jaar.

Meer inzetten op preventieve maatregelen, zoals het versterken van gezinnen en het bieden van alternatieve perspectieven voor jongeren.

aanpakken en er moet dan gekeken worden wie de regievoerder is.

Je moet inzetten op preventie en gedragsverandering, niet op een vorm van straffen.

Als samenleving blijven werken aan ondersteuning, preventie en de bewustwording. Ik zou onderscheid willen maken in de brede preventie waarbij je ook inzoomt op de opvoedersrol, dus de ouders, en hele jonge mensen, jonge kinderen. Daarin kan de GGD een hele duidelijke rol in nemen, maar ook school met voorlichting en ouderavonden.

Ik vind het een interessante vraag voor de GGD hoe zij het onderwerp wapens gaan meenemen in hun totale preventieaanbod.

Waar je op in moet zetten is preventie en als je wel wil reageren, maatregelen die effectief zijn en zin hebben.

Ik zou het heel geslaagd vinden als het zou lukken in de problematiek rond jongeren en wapens om te kijken of we het op de basisscholen kunnen voorkomen. Dus aan de preventiekant, dat je jongens kan behoeden, voorkomen dat ze meegroeien in de straatscene. Je ziet nu jongeren out of the blue uitgroeien tot iemand die het criminele pad ambieert. Heel vaak wordt er pas een beschermingsonderzoek gedaan als het al fout is gelopen, terwijl als je heel goed terugkijkt in de casus, je ziet: daar had eerder iets mee gedaan kunnen worden.

Veel jongeren zitten nog niet in die criminaliteit, maar in achterstandswijken, dus dat wil je voorkomen.

Er moet meer geïnvesteerd worden in preventieve maatregelen, zoals jongerenwerk, om te voorkomen dat jongeren überhaupt in de criminaliteit belanden.

Waar je op in moet zetten is preventie.

De meer preventieve benadering is in onze ogen absoluut nodig. Dat past ook in de trend die we dus zien, als je zegt de trend is jonger en gewelddadiger en hoe kun je sneller dus ook interveniëren of überhaupt voorkomen dat men in die situatie komt. Dat maakt dat daar de inzet op gericht moet zijn.

Heel veel is ingezet op repressie - en laatst ook door wetenschappers gezegd - we doen eigenlijk vrij weinig aan preventie. Ik denk dat het wel heel veel aan de achterkant kan schelen en dat we echt op preventie moeten inzetten.

Ik denk dat we wel kunnen winnen om meer in te zetten op preventie, om te ontmoedigen, alternatieven mee te geven, laten zien hoe het anders kan, bewustwording.

We kunnen wel inzetten aan de achterkant [repressie en nazorg], maar aan de voorkant [preventie] is nog heel veel te winnen.

Ik zou willen dat we op het gebied van preventie meer in gaan zetten, op de jongeren, opvoedondersteuning en dergelijke.

Preventie is belangrijk om te kijken hoe je het probleem kan

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

93

Het zorgen dat jongeren het niet nodig vinden om een wapen te bezitten of te dragen zit hem echt in een stukje educatie. Heel vroeg het gesprek hierover voeren. In het hele land, in de keten het gesprek voeren. Het is wenselijk dat je er echt heel vroeg bij bent en dat je dan het gedrag om weet te buigen naar het positieve.

Jeugdgezondheidszorg is vrijwillige zorg die proactief is. We kunnen de jongeren uitnodigen, we kunnen langsgaan op scholen, op huisbezoek gaan: dat wil niet zeggen dat we altijd binnenkomen. Ik zou het wel een mooie overdracht vinden vanuit de curatieve zorg naar de publieke preventieve zorg, dat men die ook weet te vinden. Daar zou ik wel eens over na willen denken, over hoe we die lijnen beter weten te leggen.

We moeten meer op preventie zitten en minder op de repressieve kant.

Meer preventief fouilleren. Daar hebben we geen problemen mee, want we dragen toch geen wapens.

Als je preventief meer kan met de broertjes en zusjes, denk ik dat je daar ook wel weer een aantal jongens en meisjes mee kan behoeden. Per definitie een plan voor deze jongens en meisjes.

Preventie, dus vanuit vroegsignalering kijken hoe je vanuit dat perspectief problemen kan voorkomen. Ik denk veel met jeugdleiders en scholen werken. We kunnen scholen niet te veel belasten, maar het gesprek moet daar ook plaatsvinden.

Ik denk dat er ook nog wel kansen zijn in de vroegsignalering, ook in samenwerking met scholen.

Ik denk dat nog veel meer op perspectief bieden gericht kan worden. En dan niet pas als ze 15 en 16 zijn en uitvallen, maar echt al in de basisschoolleeftijd denk ik. En dat daardoor de sociale controle, sociale omstandigheden eigenlijk beter blijven en de aansluiting dus ook.

Ik denk ook echt inzetten op basisschoolleeftijd.

H.1 Inzetten op (vroeg)signalering Preventieve aanpak met vroegsignalering van gedragskenmerken.

Ik geloof vooral heel erg in dat we aan de voorkant moeten zitten. Hoe zorgen we ervoor dat er steeds minder instroom in die groep is. En daar ligt denk ik een hele grote rol voor opvoeding, lagere school, zelfs basisonderwijs, kinderopvang, sportvereniging, overal waar jeugd mee van doen is.

Vroegsignalering en dan kijken wat misschien verplicht en wat niet in het lespakket opgenomen kan worden.

Een Halt-interventie is nu buitenstrafrechtelijk, maar wel gekoppeld aan een strafzaak en wordt vaak bij lichte zaken ingezet. Idee om dit ook bij middel zaken met wapenbezit in te zetten waardoor ook bij deze zaken aan vroegsignalering gedaan kan worden.

De moeilijkheid om de criminaliteit uit te gaan, maakt ook dat onze interventies één zo vroeg mogelijk in het proces moeten plaatsvinden, maar ook veel meer gericht moeten zijn hoe je jongeren helpt uit dat systeem te stappen.

Nou, wij zijn op dit moment heel erg met de preventie bezig, hè. Steeds jonger inzetten, we zijn ook echt aan het zoeken naar een instrument voor jongeren onder de twaalf. En dan echt op het preventieve, je wil eigenlijk voorkomen dat ze afglijden. Dus meer inzetten op de gezinnen.

We moeten vroegtijdig ingrijpen en alternatieve straffen bieden om jongeren op het rechte pad te houden.

Beginnen op scholen, voordat je jongeren concreet in beeld hebt.

Er is veel onzichtbaar leed. Als je preventief wilt optreden is vroegsignalering essentieel.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

94

Preventie, vroegsignalering, dat is onze corebusiness als jeugdartsen. We hebben de jongeren in beeld, maar eigenlijk op contactmomenten te weinig tijd. Als ik dit zo hoor, en dat geldt ook voor andere problematiek, kunnen wij daar nog grote slagen op maken als we meer bij kinderen en gezinnen kunnen zijn.

naar de middelbare school gaan. Veel jongeren worden op de middelbare school losgelaten, dus dat moet voorkomen worden, daar moet een handelingskader voor komen.

Belangrijk is denk, dat we voldoende oog hebben voor de hele jonge leeftijd waarop het probleem vaak begint. Wat ik denk, is dat iedereen zijn verantwoordelijkheid moet nemen. Iedereen moet zijn rol nemen, it takes a village to raise a child. We moeten onze pijlen richten op iedereen. Iedereen moet doordrongen zijn van het feit dat een wapen direct een actiepunt is. Middels een publiekscampagne, voorlichting op scholen. Dan kunnen we het eerder signaleren, daar ben ik absoluut van overtuigd.

Beter en vroeger signaleren. Onderzoek wat gaande is, beter vertalen naar de praktijk.

Uit onderzoek blijkt dat meer persoonsgerichte aanpak en vroegsignalering helpt, hoe kan dit lokaal opgepakt worden? Misschien verschilt dit per fenomeen, maar wel een punt wat doorgevoerd moet worden.

Voor vroegsignalering is het belangrijk om het bij ouders en scholen onder de aandacht te brengen, voordat de kinderen

Jong beginnen, heel jong, basisschool leeftijd, dat werkt volgens mij het beste. Want dan zitten ze in de gewetensvormingsfase.

Eigenlijk willen we de groepsaanpak vanaf 12 jaar laten overstijgen naar 10 tot 12 jaar. De verruiming met de jonge aanwas die dicht tegen de criminaliteit aanzitten, die wil je eruit houden.

Op middelbare schoolleeftijd zijn jongeren nog steeds kneedbaar.

Basisschool is te vroeg. Dan zal je ze bang maken. Begin middelbare school om het groepjes vormen en na-apen voor te zijn.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

95

I. Ambities en wensen rondom interventiemogelijkheden en instrumentarium Ondernemers zouden wel graag een wettelijke bevestiging willen zien voor het verbod om wapens en messen te verkopen aan jeugd onder de 18 jaar.

Een landelijk messenverbod kan erbij helpen om het weer normaal te laten worden voor de jongeren om te denken dat het niet normaal is om wapens bij je te dragen of te gebruiken.

Meer voorlichting geven.

Te veel focus op processen belemmert de effectiviteit van interventies. We moeten de motivatie van jongeren serieus nemen.

Als je wil dat de scholen zelf lessen gaan geven [gericht op wapenproblematiek aangeboden door de overheid of extern aangeboden], dan moet je het ver van tevoren in plannen en voorbereiden. Niet een week van tevoren met een lesbrief. Ik denk dat het bijna 2 jaar planning vraagt wil je het goed in het onderwijs krijgen, hier heb je te maken met een jaarrooster waar alles vastligt van tevoren.

We moeten ook de juiste dingen [interventies en acties] stimuleren die goed gaan.

Vrijwillige jeugdreclassering is nuttig, want het voorkomt verder afglijden terwijl jongeren wachten op hun zitting. Er is veel verloop van tijd, dus als op basis van het voorlopig dossier al een maatregel kan worden opgelegd is dat heel mooi. Dit is iets wat breder aangepakt moet worden.

Zodra er een incident plaatsvindt wil je iemand gelijk in een aanpak hebben.

Veel meer de nadruk leggen op de bredere zorgen over jongeren die betrokken zijn bij overlast en criminaliteit en dat dat veel dieper gaat dan de uitingsvormingen of het instrument dat ze gebruiken bij het plegen van delicten.

Het moet ook duurzaam zijn, geen korte termijn project. Het moet wel continu door kunnen gaan.

Ook kijken naar de persoon achter het gedrag en achter het symptoom.

Ik denk dat het ook zou helpen als ze aan sociale media mini targeting doen als overheid. Gerichte mediacampagne, op ouders, op jongeren. Ik denk dat je met mini targeting heel veel kan bereiken. Ik zou zeggen korte, vrij lompe communicatie. Shocking-all methodiek zal toch wel het beste werken.

Hele korte, lompe, enigszins grappige communicatie, dat werkt.

Wapen inleveracties zijn goed als er veel messen van de straat afgaan.

Wel nadeel dat mensen juist wapens gaan dragen door wapen inleveracties omdat ze bewust zijn dat er wapens in de buurt zijn.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

96

Ik denk dat je gewoon aan alle kinderen moet richten. Omdat je het niet kunt verwachten van een persoon, maar mensen kunnen ook heel stil zijn en vervolgens dan een mes trekken.

I.1 Meer (wetenschappelijk) onderzoek en kennis Denk na over de impact van een interventie en welke uitwerking dit kan hebben op het gedrag van de (individuele) jongere(n).

Er wordt vaak uitgegaan van het principe voorlichting leidt tot kennis wat leidt tot gedragsverandering. Onderzoek en praktijk wijst echter uit dat juist tegengestelde effecten optreden. Bekijk beter bij wie je deze voorlichting toepast en/of biedt een alternatief.

Als je wil reageren, repressie, moet je maatregelen die effectief zijn en zin hebben inzetten.

Als we het hebben over die aanwas in criminele carrière, wanneer gaat het nou van kwaad tot erger en wanneer gebruikt men welk wapen. Dat zou misschien ook nog een aandachtspunt kunnen zijn voor onze gezamenlijke aanpak zodat we er allemaal een beetje op dezelfde manier naar kunnen kijken en over prioritering betere afspraken kunnen maken.

Ook bij deze doelgroep zal meer onderzoek en nieuwsgierigheid naar het netwerk erachter moeten plaatsvinden.

Maak het tastbaar. Dan beseffen beleidsmakers waar uitvoerders zich in bewegen. Kijk in elkaars wereld. Ga maar eens een dag voor de klas staan. Zie wat er op je af komt.

Bij rechtbanken, officieren van justitie, universiteiten, politie en professionals een invalshoek geven van wat wel en niet werkt.

Er is een enorm verschil tussen de verrijkte communicatie die Snapchat aanbiedt, de steriele communicatie van Whatsapp, de rijke visuele tools die Instagram biedt voor publieke communicatie, de communities die Facebook biedt, de dingen die op YouTube gebeuren en de kanalen van Telegram. Het is allemaal media, maar het doet hele andere dingen. Het is belangrijk om hier verschil in te maken anders ga je hele vreemde conclusies trekken.

We moeten meer leren van preventie van andere soorten criminaliteit, zoals hoe de interventies zijn opgebouwd.

Misschien kunnen we nog wel een verdiepend beeld krijgen van wat zit er nou echt achter bij de jongeren. Dat zou een mooie aanvulling kunnen zijn.

Inbeslagname van wapens gaat prima, je wil niet weten wat je ziet als je in onze voorraad komt kijken, zoveel wapens liggen daar. Maar als het gaat om de herkomst en de onderzoeken die we daarin doen, ik denk dat we daar zouden moeten kijken hoe we dat weer anders op onze prioriteitenlijst krijgen. Zeker als het gaat om vuurwapens, dat is echt een groot vraagstuk.

Niet alleen wat mag en kan, maar ook wat werkt. Wij zijn een handreiking aan het maken over wapens en jongeren, een wapenkaart. Waarbij we verschillende interventiemethoden tegen het licht houden, met als criterium dat het ‘bewezen’ werkt, tussen aanhalingstekens, want niet elke methode heeft natuurlijk een wetenschappelijke onderbouwing gekregen. Dat is ook niet nodig, maar wel dat de praktijk heeft bewezen dat het ook een werkbare methode kan zijn. Dus daarin proberen we ook kennis te delen.

Het delen van kennis zou ook een rol van de rijksoverheid kunnen zijn. Welke interventies in preventieve en repressieve sferen van waar [uit welke steden of landen] zijn effectief gebleken in de landen.

Ik denk niet dat het zozeer nodig is om een nieuw onderzoek nog in gang te zetten over wapens en jongeren.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

97

Waar komt de kennis rondom deze problematiek samen? En wie is eigenaar of waar kan je terecht als je meer wilt weten?

De basis op orde als het gaat om de combinatie van wetenschappelijke inzichten en de praktijk.

We weten dat er momenteel onderzoek wordt gedaan. We zitten te snakken naar de vertaling in de GGZ-praktijk.

Je kunt ook in je projecten die je faciliteert en stimuleert, die gericht zijn op ontdekken welke methoden werken, op die manier stimuleren dat er innovaties en ontwikkelingen tot stand komen die later ook breed gedeeld kunnen worden.

Onderzoeken naar doelgroep.

Meer bewustwording, in ieder geval weet wat je zegt als je dat zo’n tekst neerzet.

Ja, in bepaalde doelgroepen kan dat [betere informatie over kennis en strafbaarheid bij bezit van wapen of nepwapen. Ook in huis strafbaar. Consequenties zoals geen verklaring van goed gedrag en opleiding kwijt] wel effect hebben. Die consequenties moeten duidelijk gemaakt worden. Op mbo of middelbare school al meenemen.

Hele cursus lijkt mij overbodig. Eerder een korte kennisoverdracht.

I.2 Blijven leren, maar wel in actie komen We moeten zeker zaken wetenschappelijk blijven onderzoeken, daar zijn we nooit mee klaar. Maar we moeten ook niet vergeten dat er ondertussen ook iets moet gebeuren. Voor we het weten gaan we wachten, wachten, wachten op de onderzoeken, maar ondertussen is dit de denkwereld, op de straat gebeurt het nog steeds.

Hoe gaan we de successen delen die links en rechts in het hele land plaatsvinden wat weer energie en stimulans brengt bij instanties? In elk geval nieuwsgierigheid opwekken. Om het goede voorbeeld te laten zien, helpt denk ik iedereen om door te blijven gaan en om van te leren. Iedereen die bezig is, blijf vooral door te gaan, maar blijf ook van elkaar leren.

We zijn ook altijd bereid om van experts, keywords, slang, symbolen, wat dan ook te leren. Als mensen het met ons willen delen dan kunnen wij onze tools ook beter trainen.

Ik zou graag willen zien dat er snel ingegrepen kan worden. Ik vind dat we te lang sudderen, te afwachtend zijn, dan escaleert het zo.

Ik vind dat we achter de feiten aan lopen. Ik zie dat we adequater moeten handelen.

Wanneer er sprake is van wapengebruik daarop optreden.

We moeten ook de ruimte laten om dingen te blijven ontwikkelen, criminaliteit ontwikkelt zich, jongeren ontwikkelen zich. Dus pas het er ook op aan.

Het faciliteren van mensen met doorzettingsmacht is heel belangrijk.

Vooral ook niet opnieuw het wiel uit te hoeven vinden en met het oog op een gerichte aanpak.

I.3 Inzetten van ervaringsdeskundigen Zet die succesverhalen gewoon wel constant in de publiciteit, betrek mensen, laat ze aan het woord, geef ze de ruimte.

Ervaringsdeskundigen maken meer impact in combinatie met een professional.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

98

Laten we alsjeblieft niet de focus leggen op die ene die misgaat, maar op die negentien die goed gaan.

Ik als juf uit deze omgeving, spreek heel vaak toch een andere taal als de jongeren op de straat. Dus ik denk zeker, als je het hebt over die coaches en ervaringsdeskundigen, noem het allemaal op, dat dan echt heel veel kan aanvullen.

Ik zit alleen maar te praten met hoogopgeleide mensen die eigenlijk niet zo heel veel affiniteit hebben met hetgeen wat er op de straten gebeurt. Ik zou veel meer pleiten van, vul die expertise van die theoretici aan met mensen uit de praktijk. De oplossingen vanuit het hoofd van je tegenstander en niet vanuit jouw hoofd. Dat gaat gewoon niet werken.

Ervaringsdeskundige of slachtoffers die hun verhaal doen.

Ervaringsdeskundige die hun verhaal gaan vertellen. Ik heb ooit een presentatie gehad op school van iemand die een springer voor de trein heeft gehad. Blijft beter hangen.

Er zullen jongeren zijn die het saai vinden om naar een campagne gericht op conflict- en probleemoplossing te luisteren. Misschien helpt het als een ervaringsdeskundige zijn of haar verhaal vertelt.

Het zou wel helpen als mensen het vertellen die zelf ook op straat hebben rondgehangen, want dan heb je ook een voorbeeld of zo.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

99

J. Bekendheid al dan niet eenduidig(e) meldpunt(en) en hulpverleningsmogelijkheden Er is behoefte aan meer duidelijkheid over beschikbare ondersteuning voor jongeren, ook voor de jongeren zelf.

Jongeren moeten weten dat je in Nederland een kans hebt, het is geen getto. We moeten hun beeld verrijken.

Ik denk dat het heel belangrijk is dat het individu, een ouder of een jongere, weet ‘waar kan ik terecht’.

Het is belangrijk om laagdrempelige meldpunten te creëren bij de gemeente voor het sociaal domein en preventieve maatregelen te nemen vanuit de gemeente.

Ik denk dat het heel erg helpend zou zijn als er een verzamelpunt zou zijn voor zorgen over de ontwikkeling van een jongere zodat 0+0+0+0 ooit 1 wordt en er geïntervenieerd kan worden voordat de eerste misstap gezet is. Denk aan een Veilig Thuis voor ontwikkelingsproblemen voor jongeren.

Belangrijk om een gemeentelijk meldpunt te hebben. Dit is natuurlijk repressief. Daarboven zoveel mogelijk preventief en proactief te handelen.

Ik denk dat het belangrijk is voor met name ouders die eigenlijk hulp nodig hebben, dat ze één partij hebben waar ze tegenaan kunnen praten en dat die de weg weet te bewandelen binnen hulpverlening. Bij welk loket kan ik aankloppen. Ik kan me voorstellen dat dat laagdrempelig moet zijn, bijvoorbeeld bij de gemeente waarin je woont.

Ik denk dat je instellingen echt moet helpen en ondersteunen om met deze problematiek om te gaan. Dat ze ook weten waar ze terechtkunnen.

Een anoniem meldpunt voor jongeren is een goed idee. Als je dan twijfels hebt of zorgen dan kan je daar naartoe.

Kinderen moeten leren wat ze moeten doen als ze in een situatie komen waarin een mes wordt getoond of ermee wordt gedreigd. Bijvoorbeeld dat er een protocol komt op school wat je moet doen als je iemand ziet met een wapen.

Je weet ook wat je moet doen als iemand een hartaanval krijgt. 112 bellen. Maar als iemand een wapen trekt weet je het niet.

Degene die als eerste in een probleem betrokken wordt, moet weten welke oplossingen er allemaal zijn.

ontwapenend - inzicht in wapenproblematiek onder jongeren vanuit het perspectief van de jeugd en experts

100